Với mục đích hỗ trợ các em học sinh khối 12 trong quá trình học tập nâng cao các dạng toán trong chương trình Giải tích 12 chương 3 – nguyên hàm, tích phân và ứng dụng, ôn tập hướng đến kỳ thi Trung học Phổ thông Quốc gia môn Toán, thầy Đặng Việt Đông biên soạn cuốn tài liệu trắc nghiệm vận dụng – vận dụng cao chuyên đề nguyên hàm, tích phân và ứng dụng.
Trang 2File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 1
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông MỤC LỤC NGUYÊN HÀM 2
PHƯƠNG PHÁP NGUYÊM HÀM ĐỔI BIẾN SỐ 6
PHƯƠNG PHÁP NGUYÊN HÀM TỪNG PHẦN 10
NGUYÊN HÀM HÀM ẨN 14
TÍCH PHÂN 18
SỬ DỤNG ĐỊNH NGHĨA, TÍNH CHẤT VÀ TÍCH PHÂN CƠ BẢN 26
PHƯƠNG PHÁP TÍCH PHÂN ĐỔI BIẾN SỐ 31
ĐỔI BIẾN SỐ DẠNG 1 31
ĐỔI BIẾN SỐ DẠNG 2 38
TÍCH PHÂN HÀM ẨN PHƯƠNG PHÁP ĐỔI BIẾN 38
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 1 38
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 2 41
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 3 43
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 4 45
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 5 46
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 6 47
TÍCH PHÂN TỪNG PHẦN 49
TÍCH PHÂN TỪNG PHẦN DẠNG 1: 49
TÍCH PHÂN TỪNG PHẦN DẠNG 2: 50
TÍCH PHÂN HÀM ẨN PHƯƠNG PHÁP TỪNG PHẦN 51
TÍCH PHÂN HÀM ẨN 58
GTLN, GTNN, BĐT - TÍCH PHÂN 65
ỨNG DỤNG TÍNH DIỆN TÍCH 70
ỨNG DỤNG TÍCH PHÂN VỚI HÀM SỐ 83
ỨNG DỤNG THỂ TÍCH Error! Bookmark not defined BÀI TOÁN THỰC TẾ VÀ ỨNG DỤNG DIỆN TÍCH Error! Bookmark not defined BÀI TOÁN THỰC TẾ VÀ ỨNG DỤNG THỂ TÍCH Error! Bookmark not defined ỨNG DỤNG THỰC TẾ KHÁC Error! Bookmark not defined
Trang 31) Nếu F x là một nguyên hàm củaf x trên K thì với mỗi hằng số C , hàm số G x F x C
cũng là một nguyên hàm của f x trên K
2) Nếu F x là một nguyên hàm của hàm số f x trên K thì mọi nguyên hàm của f x trên K đều có
8 cosxdx sinx C 21 cosax b dx a1sinax b C
Trang 4File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 3 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
9 sinxdx co sx C 22 sinax b dx a1cosax bC
10 tan x dx ln | cos |x C 23.tanax b dx a1ln cosax b C
11.cot x dx ln | sin |x C 24.cotax b dx a1ln sinax b C
13. 2x dx x C
1
cotsin 26 2ax b dx a ax b C
cotsin
14. 1 tan 2x dx tanx C 27 1 tan 2ax b dx a1tanax b C
A a 4 B a 5 C a 4 D a 5
Trang 51 4
tan 12
x x
sin x C tanx 2 D cotx 2
1 khi 0
khi 02
Trang 6File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 5 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
C
2
1 2 2
khi 02
khi 02
khi 0
khi 02
Câu 14 (Chuyên Vinh Lần 3) Biết rằng xex là một nguyên hàm của f x trên khoảng ;
Gọi F x là một nguyên hàm của f x ex thỏa mãn F 0 1, giá trị của F 1 bằng
A 7
5 e2
20192020
Trang 7Câu 20 (Chuyên Vinh Lần 3)Biết F x là nguyên hàm của hàm số f x x cos2 x
x
Hỏi đồ thị của hàm số y F x có bao nhiêu điểm cực trị?
2 Đổi biến dạng 2
Nếu : f x dx( ) F x( )C và với u t là hàm số có đạo hàm thì : f u du( ) F( ( )) t C
2.1 Phương pháp chung
Bước 1: Chọn x t , trong đó t là hàm số mà ta chọn thích hợp
Bước 2: Lấy vi phân hai vế : dx ' t dt
Bước 3: Biến đổi :
Trang 8File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 7 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
x2 a2
Đặt a x sint.; với
2 2 hoặc
a x cost
b c
Trang 9ln
x x
Trang 10File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 9 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
f x dx
5
0( ) 4
C 2 6.2
D 2 3 6.2
x
f x
x
trên khoảng 0; Biết rằng giá trị lớn nhất của F x trên
khoảng 0; là 3 Chọn mệnh đề đúng trong các mệnh đề sau
Trang 11' ( )( )
cossin '( )
Trang 12
File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 11 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
x
cossin
x dx H
Trang 13ln 21
với , ,a b c là các số nguyên dương và các
phân số là phân số tối giản Tính giá trị của biểu thức S a b
2
4ln4
Trang 14File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 13 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Câu 17: (PHÂN TÍCH BL_PT ĐỀ ĐH VINHL3 -2019 )Biết rằng là một nguyên hàm của
trên khoảng Gọi là một nguyên hàm của thỏa mãn , giá trị của bằng
Câu 18: (Sở Lạng Sơn 2019)Cho hàm số y f x
Biết hàm số đã cho thỏa mãn hệ thức f x sinxdx = f x cosx xcosxdx Hỏi hàm số
49
12
5 e2
2
2
Trang 15NGUYÊN HÀM HÀM ẨN Câu 1: Cho hàm số f x( ) xác định trên \ 1
f
Giá trị của biểu thức f 1 f 3 bằng
2 ln3
2 ln3
f B 2 332
215
f C 2 324
215
f D 2 323
215
Trang 16File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 15 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Câu 11: (Chuyên Ngoại Ngữ Hà Nội)Cho hàm số y f x liên tục và có đạo hàm trên đoạn 1;0,
đồng thời thỏa mãn điều kiện
Câu 12: (THPT LÝ THƯỜNG KIỆT – HÀ NỘI) Giả sử hàm số có đạo hàm liên tục trên
nhận giá trị dương trên khoảng và thỏa mãn với mọi Mệnh đề nào sau đây là đúng?
x
4 f 5 5 1 f 5 2 3 f 5 4 2 f 5 3
Trang 17b là phân số tối giản Mệnh đề
nào sau đây đúng?
A 9
5
Trang 18File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 17 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Câu 27: Cho hàm số f x liên tục trên và thỏa mãn 1 2 1 3
d
51
x x
34
x
C x
2f x F x 1 f x Khẳng định nào dưới đây đúng và đầy đủ nhất?
A a , b B a1,b 4 C a1,b 1 D a1,b \ 4
Câu 31: (Thuận Thành 2 Bắc Ninh) Cho hàm số f x ; ( ) 0 2
2 1
f x x f x và f 1 0, 5 Biết tổng f 1 f 2 f 3 f 2017 a
Trang 19Câu 36: (THPT NGHĨA HƯNG NĐ- GK2 - 2018 - 2019) Cho hàm số f x
f x dx( ) F x( ) F b( ) F a( )
* Nhận xét: Tích phân của hàm số f từ a đến b có thể kí hiệu bởi
b a
f x dx( ) hay
b a
M b a f x dx( ) N b a
3 PHƯƠNG PHÁP TÍNH TÍCH PHÂN
1 Phương pháp đổi biến
1.1 Phương pháp đổi biến dạng 1
Trang 20File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 19 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Bước 3: Chuyển tích phân đã cho sang tích phân theo u
udv uv b
a
b a
vu x dx'( ) và b
uv a
Trang 21* Cách đặt u và dv trong phương pháp tích phân từng phần
Đặt u theo thứ tự ưu tiên:
b
x a
P x e dx( )
b a
P x( )lnxdx
b a
P x( )cosxdx
b x a
f x dx là vi phân một hàm số đã biết hoặc có nguyên hàm dễ tìm
3 TÍCH PHÂN CÁC HÀM SỐ SƠ CẤP CƠ BẢN
Trang 22File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 21 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
( ) với P x và Q x là đa thức của x
Nếu bậc của P x lớn hơn hoặc bằng bậc của Q x thì dùng phép chia đa thức
Nếu bậc của P x nhỏ hơn bậc của Q x thì có thể xét các trường hợp:
Khi Q x có nghiệm bội
Trang 232 2
2
2Khi đó ta có :
Trang 24File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 23 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
2
2
;2
Trang 25Tích phân này chúng ta đã biết cách tính
3.3 Tích phân hàm lượng giác
Một số dạng tích phân lượng giác
Trang 26File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 25 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Nếu n chẵn thì sử dụng công thức hạ bậc
Nếu n 3 thì sử dụng công thức hạ bậc hoặc biến đổi
Nếu 3n lẻ (n2p thì thực hiện biến đổi: 1)
a Nếu m chẵn, n chẵn thì sử dụng công thức hạ bậc, biến đổi tích thành tổng
b Nếu m chẵn, n lẻ (n2p thì biến đổi: 1)
c Nếu m lẻ
m2p1, n chẳn thì biến đổi:
d Nếu m lẻ, n lẻ thì sử dụng biến đổi 1.2 hoặc 1.3 cho số mũ lẻ bé hơn
Nếu m n là các số hữu tỉ thì biến đổi và đặt u, sinx
(*) Tích phân (*) tính được 1 trong 3 số là số nguyên
Trang 27SỬ DỤNG ĐỊNH NGHĨA, TÍNH CHẤT VÀ TÍCH PHÂN CƠ BẢN Câu 1 (Thuan-Thanh-Bac-Ninh) Biết
1 2 0
Trang 28File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 27 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Câu 9 (Chuyên Vinh Lần 3)Cho hàm số
2
0( ) sin
x
G x tdt Tính đạo hàm của hàm số G x( )
A G x( ) 2 sin x x B G x( )2 cosx x C G x( )cosx D G x( )2 sinx x
Câu 10 (THPT NINH BÌNH – BẠC LIÊU LẦN 4 NĂM 2019) Biết rằng
x
e e
f x t tdt, tìm điểm cực trị của hàm số đã cho
Câu 13 (Thuận Thành 2 Bắc Ninh)Cho
4
2 1
3 2
3 2
Trang 29Câu 15 (Thị Xã Quảng Trị)Cho hàm số y f x liên tục trên đoạn 1;3 thỏa mãn
(với , , ) Tính giá trị của biểu thức
0
13d2
f x x
34
Trang 30File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 29 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
1
'
ln 2
f x dx
f x
Tính f 2
A f 2 10 B f 2 20 C f 2 10 D f 2 20
Câu 26 Cho hàm số y f x có đồ thị C , xác định và liên tục trên thỏa mãn đồng thời các điều
kiện f x 0 x , f x x f x 2, và x f 0 2 Phương trình tiếp tuyến tại điểm có hoành độ x của đồ thị 1 C là
215
215
215
2
1' 10
2
Trang 31Câu 31 Cho hàm số f x có đạo hàm liên tục trên đoạn 0;1, f x và f x đều nhận giá trị dương
trên đoạn 0;1 và thỏa mãn f 0 2,
9d2
Trang 32File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 31 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Câu 34 Cho hàm số y f x liên tục trên đoạn 0; 1, thỏa mãn
4 4
I f x x, phát biểu nào dưới đây đúng?
I f x dx g u du
Dấu hiệu nhận biết và cách tính tính phân
Trang 33Có f x( ) t f x( )
3 3
x dx I
I n
2 1
I n
Câu 3 (SỞ BÌNH THUẬN 2019) Tích phân 1 2
2 0
1
d ln1
Câu 4 (CỤM TRƯỜNG SÓC SƠN MÊ LINH HÀ NỘI) Biết
1 2 0
Trang 34File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 33 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
2 ln1
Trang 35Câu 16 (THPT NGÔ SĨ LIÊN BẮC GIANG NĂM 2018-2019 LẦN 01) Cho
3
0
ln 2 ln 33
1 3cos
a
x x
Trang 36File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 35 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Câu 25 Cho biết
4
0
cos
ln 2sin cos
sincos 3 sin
2213
2ln
2
e e I
3 3
2 3
2ln
2
e e I
Trang 37C
3 3
2 3
2ln
2
e e I
3 3
2 3
2ln
2
e e I
Câu 31 (THPT LÊ VĂN HƯU NĂM 2018-2019)Biết
2018
2018 2018 0
sin
dsin cos
1cos2
2 6
d1
Câu 35 (THCS - THPT NGUYỄN KHUYẾN NĂM 2018-2019 LẦN 01)Cho f x là hàm số chẵn
trên đoạn a a; và k Giá trị tích phân 0
d
1 e
a kx a
f x x
bằng
A
0d
a
f x x
a a
f x x
a a
với a, b, c là các số nguyên dương, biết a c;
b d là các phân số tối giản Tính giá trị
Trang 38File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 37 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
dx a b b
2 2
Trang 39A 0 B 1 C 3 D -1
ĐỔI BIẾN SỐ DẠNG 2
Câu 49 Biết rằng
2 4
1
d6
2 0
ab c có giá trị bằng
Câu 55 (CỤM TRẦN KIM HƯNG -HƯNG YÊN NĂM 2019) Cho hàm số y f x liên tục trên
đoạn 0; 4 và thỏa mãn điều kiện 2 2
4xf x 6f 2x 4x Tính tích phân
4
0d
f x x
A
5
2
20
10
Trang 40File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 39 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Trang 41Câu 11 Cho hàm số f x liên tục trên thỏa mãn 16
1d
f x x
Trang 42File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 41 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Câu 20 Cho hàm số y f x liên tục trên đoạn 1;3 thỏa mãn f 4x f x , x 1;3 và
3
( )
f x dx x
2d
f x
x x
f x x
Tích phân
5
1d
f x x x
2 4
d 1
f x x
8
4d
6
3
Trang 430d
2
1d
Trang 44File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 43 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Câu 34 Xét hàm số f x liên tục trên 0;1 và thỏa mãn 2 1
1
0d
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 3
Cách giải: Lần lượt đặt t u x và t v x để giải hệ phương trình hai ẩn (trong đó có ẩn f x
với g x là hàm số chẵn
Trang 45Câu 40 Cho hàm số y f x liên tục trên và f x 2f 1 3x
1 2
1d
e
2
12018e
Câu 45 Cho hàm số y f x có đạo hàm liên tục trên , thỏa mãn 2
2f 2x f 1x 12x Phương trình tiếp tuyến của đồ thị hàm số y f x tại điểm có hoành độ bằng 1 là
f x x
bằng
Trang 46File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 45 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
3 2
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 4
Câu 54 Cho f x và g x là hai hàm số liên tục trên 1,1 và f x là hàm số chẵn, g x là hàm số
π 4
2
2
π14
2
Trang 47Câu 56 Cho hàm số y f x là hàm lẻ và liên tục trên 4; 4 biết
4
0d
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 5
Bài toán: “ Cho 2
Trang 48File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 47 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
x I
0
d1
x I
d1
x I
trong đó b , c là hai số nguyên dương và b
c là phân số tối giản Khi đó b có giá trị thuộc c
khoảng nào dưới đây?
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 6
Câu 69 Cho hàm số y f x có đạo hàm liên tục trên đoạn 1;4, đồng biến trên đoạn 1;4 và thỏa mãn
I f x x?
Trang 49f a
32
2 6
4d
f x
x x
Trang 50File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 49 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
1
0d
9d5
f x x
Tính tích phân
1
0d
Câu 1 (Hậu Lộc Thanh Hóa)Biết
3 2 0
11
c x
Trang 51Câu 7 (THPT CHUYÊN LÊ HỒNG PHONG NAM ĐỊNH NĂM 2018-2019 LẦN 01) Biết
2
1
1 21
p x
q x
x e dxme n
, trong đó m n p q, , , là các số nguyên dương và p
q là phân số tối giản
Câu 9 (Nguyễn Du Dak-Lak 2019)Cho tích phân
4
2 0
Trang 52File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.ninhbinh.vn@gmail.com Trang 51 Facebook: https://www.facebook.com/dongpay - Kênh Youtube: Thầy Đặng Việt Đông
Câu 16 (THPT PHỤ DỰC – THÁI BÌNH) Nghiệm dương a của phương trình
Câu 19 (THPT LÊ VĂN HƯU NĂM 2018-2019)Cho tích phân
e
2 1
I f x x
Trang 53Câu 2: (THPT NGÔ SĨ LIÊN BẮC GIANG NĂM 2018-2019 LẦN 01) Cho hàm số f x có đạo
hàm liên tục trên đoạn 0;1 thỏa mãn f 1 0,
1 2 0
13
x f x dx
1 3 0
x f x x
1
2 0
9d5
Câu 9: (Chuyên Vinh Lần 2) Cho hàm số nhận giá trị dương, có đạo hàm liên tục trên
x
I xf x
110
20
110
120