Luận văn sư phạm Phân tích nội dung chương trình, xây dựng một số giáo án điện tử thuộc chương

lƠm cho bƠi gi ng tr nên sinh... BƠi 4: Cacbohiđrat vƠ Lipit... Cacbohiđrat vƠ lipit còn khác nhau tính ch t hoà tan trong các dung môi khác nhau.

L I C M N

hoàn thành đ Ế khoá lu n t t nghi p này em xin ẽày t lòng ẽi t

n sâu s Ế đ n th y giáo: Tr ng c Bình - Ng i th y đã t n tình h ng

ế n Ếh ẽ o giúp em trong su t quá trình làm đ tài

Em xin Ếhân thành Ế m n ẾáẾ th y Ếô trong khoa, đ Ế ẽi t là ẾáẾ th y

Ếô trong t ẽ môn ph ng pháp gi ng ế y khoa sinh - KTNN, ẾáẾ ẽ n sinh viên đã t o đi u ki n giúp đ em hoàn thành t t đ tài nghiên Ế u Ế a mình

B Ế đ u làm quen v i Ếông vi Ế nghiên Ế u, m Ế ếù đã Ế g ng

nh ng đ tài Ế a em không tránh kh i nh ng thi u sựt Em r t mong nh n

đ Ế s Ếh ẽ o, đựng gựp ý ki n Ế a th y Ếô và ẾáẾ ẽ n sinh viên đ đ tài

Ế a em đ Ế hoàn thi n h n

Hà N i, tháng 5 n m 2008

Sinh viên

inh Th Ng c Lý

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan k t qu khoá lu n nƠy lƠ c a riêng cá nhơn tôi K t qu nƠy không trùng v i k t qu c a b t k tác gi nào khác

N u sai tôi xin hoƠn toƠn ch u trách nhi m

Sinh viên

inh Th Ng c Lý

PH N 1: M U

Th gi i đang phát tri n t ng ngƠy, loƠi ng i đƣ b c vƠo k nguyên

m i, thiên niên k m i, thiên niên k mƠ tri th c vƠ k n ng c a con ng i

đ c coi lƠ y u t phát tri n.VƠ h n n a th k 21 còn lƠ th k mƠ có s bùng n thông tin, tri th c Kh i l ng thông tin t ng lên t ng ngƠy, t ng gi Trong s phát tri n m nh m đó đòi h i con ng i ph i có nh ng thay đ i phù h p đ thích ng v i hoƠn c nh xƣ h i m i t o ra "con ng i m i" thì

m c đích tr c m t vƠ lơu dƠi lƠ giáo d c

Th c t cho th y vi c t o ra m t kh i l ng ki n th c kh ng l khi n nhƠ tr ng ph thông không th trang b đ y đ cho h c sinh trong quá trình

h c đ c Do đó m t v n đ đ t ra lƠ ph i đ i m i n i dung, ph ng pháp,

ph ng ti n d y h c nh m phát huy tính tích c c h c t p, tìm hi u khám phá tri th c c a h c sinh Vi c đ i m i ph ng pháp d y- h c đƣ đ c h i ngh

l n th 2 c a Ban Ch p hƠnh trung ng ng khoá VII đƣ ch rõ vƠ c th :

" i m i m nh m ph ng pháp Giáo d c - Ơo t o, kh c ph c l i truy n th

m t chi u, rèn luy n n p t duy sáng t o c a ng i h c T ng b c áp d ng các ph ng ti n tiên ti n vƠ hi n đ i vƠo quá trình d y - h c, đ m b o t h c,

t nghiên c u c a h c sinh, nh t lƠ sinh viên Phát tri n m nh phong trƠo t

h c, t đƠo t o th ng xuyên vƠ r ng kh p trong toƠn dơn, nh t lƠ thanh niên"

Trong nh ng n m g n đơy, tình hình đ i m i ph ng pháp d y h c

tr ng ph thông đƣ có nhi u b c chuy n bi n đáng k , ph ng pháp d y

h c truy n th ng "L y giáo viên lƠm trung tơm", h c sinh th đ ng chép bƠi

đƣ d n d n thay th b ng ph ng pháp d y h c m i "L y h c sinh lƠm trung

tơm ", nh m phát huy tính tích c c ch đ ng c a ng i h c trong vi c ti p thu

l nh h i tri th c

đ m b o vi c đ i m i ph ng pháp d y h c thƠnh công, không

nh ng đ i m i n i dung sách giáo khoa mƠ ph i đ i m i ph ng pháp trình bƠy n i dung bƠi h c c th , đ c bi t lƠ đ i m i vƠ s d ng các trang thi t b

hi n đ i, trong đó có c máy vi tính lƠm ph ng ti n h tr cho vi c d y h c

B Giáo d c - Ơo t o đƣ đ ra chi n l c phát tri n Giáo d c - Ơo t o đ n

n m 2010 trong đó ch tr ng t ng c ng s d ng máy tính trong tr ng

h c, ti n t i s d ng công ngh thông tin đ thay đ i cách d y vƠ cách h c

Xu t phát t đ c thù c a môn h c sinh h c lƠ khoa h c th c nghi m thông qua vi c quan sát thí nghi m, mô hình, m u v t, tranh v , , các em

n m đ c bƠi gi ng, l nh h i ki n th c ng th i sinh h c c ng lƠ ngƠnh khoa h c có nhi u ki n th c tr u t ng, giao thoa ki n th c c a nhi n ngƠnh khoa h c khác nh Hoá h c, V t lí, ch ng h n nh các đ i t ng quá tr u

t ng (sinh t ng h p Prôtêin, ADN, ARN, ), các đ i t ng quan tơm quá

nh ( m c phơn t , c u t o bên trong t bƠo) V y lƠm th nƠo đ các em có

th hi u vƠ n m đ c các c u trúc hi n vi đó khi các em không th tr c ti p quan sát đ c Có th nh n th y vi c s d ng mô ph ng các đ i t ng đó lƠ

c n thi t nh m nơng cao hi u qu ti p c n ki n th c vƠ góp ph n đ i m i

ph ng pháp d y h c Công ngh thông tin có nhi u kh n ng h tr quá trình

d y h c đ t hi u qu nh t lƠ kh n ng xơy d ng các mô ph ng

Hi n nay trên th gi i có r t nhi u ph n m m ph c v h u h t các l nh

v c trong đ i s ng nói chung vƠ trong giáo d c nói riêng nh ng n i tr i nh t

v n lƠ ph n m m trình chi u PowerPoint Ph n m m PowerPoint lƠ công c trình chi u khá m nh m , v i vi c s d ng ph n m m nƠy giáo vên có s chu n b công phu cho bƠi gi ng t các bƠi gi ng minh ho (hình t nh ho c hình đ ng), b ng bi u, cơu h i tr c nghi m, lƠm cho bƠi gi ng tr nên sinh

đ ng h p d n thu hút ng i h c, t đó t o h ng thú h c t p, t o ti n đ cho phát huy tính tích c c h c t p c a h c sinh.Vi c thi t k m t giáo án đi n t

giúp giáo viên có th ti t ki m th i gian trên l p, giáo viên có th truy n t i

đ c nhi u n i dung mƠ v n t o đ c h ng thú h c t p c a h c sinh Gi ng

d y trên giáo án đi n t có th k t h p các ph ng pháp khác nh : thuy t trình, gi ng gi i, đ hi u qu bƠi h c đ c nơng cao

Nh n th c rõ t m quan tr ng c a vi c thi t k giáo án đi n t , v i m c tiêu xơy d ng nh ng bƠi gi ng theo h ng l y h c sinh lƠm trung tơm góp

ph n nh m nơng cao ch t l ng gi ng d y sinh h c, phát huy tính tích c c c a

h c sinh, tôi đƣ m nh d n nh n đ tƠi: "Phơn tích n i dung ch ng trình, xơy d ng m t s giáo án đi n t thu c ch ng I: ThƠnh ph n hoá h c

c a t bƠo Ch ng II: C u trúc c a t bƠo Sinh h c l p 10 - ban khoa

h c c b n"

Tôi r t mong k t qu nghiên c u c a mình s giúp ích cho giáo viên

m i ra tr ng, m i ti p c n trong vi c thi t k giáo án đi n t vƠ sinh viên ngƠnh s ph m lƠm tƠi li u tham kh o

- Phân tích m c tiêu c a bƠi

- Trình bƠy ki n th c tr ng tơm c a bƠi

- Sách giáo khoa Sinh h c 10 ban c b n

- Các tƠi li u chuyên môn v t bƠo

- Các tƠi li u liên quan đ xơy d ng c s lí thuy t cho đ tƠi

PH N 2: N I DUNG VÀ K T QU NGHIểN C U

CH NG 1 T NG QUAN V CÁC V N NGHIểN C U

1 Tính tích c c c a h c sinh trong ho t đ ng h c t p

Theo quan đi m c a ch ngh a duy v t thì tính tích c c trong ho t đ ng

xƣ h i lƠ b n ch t v n có c a con ng i Con ng i không ch s d ng các

s n ph m c a t nhiên mƠ còn tác đ ng vƠo t nhiên c i bi n môi tr ng t nhiên, môi tr ng xƣ h i đ t o ra c a c i v t ch t c n thi t cho s t n t i vƠ phát tri n

N m 1995 Khaclanov đƣ đ a ra đ nh ngh a tính tích c c: Tính tích c c

lƠ tr ng thái ho t đ ng c a ch th ngh a lƠ c a con ng i hƠnh đ ng, tính tích c c th hi n trong ho t đ ng c a con ng i, nó v a lƠ đi u ki n đ ng th i

lƠ k t qu c a quá trình hình thƠnh vƠ phát tri n nhơn cách

Trong giáo d c đ đ t hi u qu cao trong vi c đ i m i ph ng pháp

d y h c l y h c sinh lƠm trung tơm thì nhi m v tr c h t lƠ ph i hình thƠnh

vƠ phát huy tính tích c c h c t p c a h c sinh V y tính tích c c h c t p c a

nh n th c lƠ tr ng thái ho t đ ng c a h c sinh đ c tr ng khát v ng h c t p

vƠ s c g ng trí tu , ngh l c cao trong quá trình n m v ng tri th c"

Bi u hi n tính tích c c h c t p c a h c sinh:

- Bi u hi n ẽ ng hành đ ng:

H c sinh khao khát t nguy n đ c tr l i các cơu h i c a giáo viên

ho c b sung các cơu tr l i c a b n H c sinh tích c c gi tay phát bi u Ủ

ki n, chú Ủ nghe cơu tr l i c a b n, l i gi i thích c a th y

H c sinh hay nêu các th c m c vƠ đòi đ c gi i thích

H c sinh ch đ ng v n d ng linh ho t các ki n th c vƠ k n ng đƣ có đ

nh n th c v n đ m i

H c sinh mong mu n đóng góp v i th y v i b n nh ng thông tin m i ngoƠi n i dung c a bƠi h c

- Bi u hi n v m t Ế m xúẾ:

H c sinh hƠo h ng ph n kh i trong gi h c

H c sinh bi u hi n tơm tr ng ng c nhiên tr c nh ng hi n t ng ho c thông tin m i

H c sinh b n kho n, day d t tr c nh ng v n đ ph c t p, nh ng bƠi

h c sinh lƠm trung tơm đ cao vai trò c a ng i h c, toƠn b quá trình d y

h c đ u h ng vƠo nhu c u, kh n ng vƠ h ng thú c a h c sinh M c đích lƠ

nh m phát tri n h c sinh n ng l c đ c l p h c t p vƠ gi i quy t v n đ H c sinh vƠ giáo viên cùng nhau kh o sát các v n đ , các khía c nh c a t ng v n

đ Ng i giáo viên ch đóng vai trò t ch c, h ng d n t o ra các tình hu ng

có v n đ , giúp h c sinh nh n bi t v n đ , l p gi thuy t vƠ rút ra k t lu n Cho nên trong gi gi ng c n ph i t p trung vƠo vai trò vƠ ho t đ ng c a h c sinh ch không ph i ho t đ ng c a giáo viên, h c sinh ph i lƠ trung tơm c a quá trình d y h c ơy c ng lƠ đ c đi m th hi n tính u vi t c a ph ng pháp d y h c tích c c

Có nhi u quan đi m v ph ng pháp d y h c tích c c theo nhi u h ng:

Theo R.Csharma (1998) vi t: “Trong ph ng pháp d y h c l y h c sinh lƠm trung tơm, toƠn b quá trình d y h c đ u h ng vƠo nhu c u, l i ích

c a h c sinh M c đích lƠ phát tri n h c sinh k n ng vƠ n ng l c đ c l p

gi i quy t các v n đ Vai trò c a ng i giáo viên lƠ t o ra nh ng tình hu ng

đ phát hi n v n đ , đ h c sinh nh n bi t v n đ vƠ gi i quy t v n đ ”

Theo Giáo s Tr n Bá HoƠnh: “Không nên xem xét vi c d y h c l y

h c sinh lƠm trung tơm c ng nh m t ph ng pháp d y h c l y h c sinh lƠm trung tơm nh m t ph ng pháp d y h c đ t ngang t m v i các ph ng pháp

d y h c đƣ có, mƠ nên quan ni m nó nh m t t t ng, m t quan đi m chi

ph i c m c tiêu, n i dung, ph ng pháp, hình th c t ch c vƠ đánh giá hi u

qu d y h c”

T c s trên ta th y đ i m i ph ng pháp d y h c lƠ m t t t y u khách quan vƠ ph i đ i m i theo h ng l y h c sinh lƠm trung tơm M i n

l c gi ng d y c a giáo d c đ u nh m t o đi u ki n thu n l i cho các em th

hi n chính mình có th th c hi n đ c ph ng pháp nƠy đòi h i giáo viên

ph i n m v ng tri th c khoa h c, ph i hi u th u đáo n i dung c a bƠi h c,

ph i có trình đ s ph m cao đ t ch c các ho t đ ng giúp các em l nh h i

đ c tri th c

3 Giáo án đi n t vƠ cách xơy d ng giáo án đi n t

3.1 Giáo án đi n t

Giáo án đi n t lƠ b n thi t k c th toƠn b k ho ch d y h c c a

ng i d y trên gi lên l p mƠ đó toƠn b ho t đ ng d y h c đó đƣ đ c Multimedia hoá m t cách chi ti t, có c u trúc ch t ch vƠ logic đ c quy đ nh

b i c u trúc bƠi h c

Giáo án đi n t lƠ s n ph m ho t đ ng thi t k bƠi d y đ c th c hi n

b ng v t ch t tr c khi bƠi d y h c đ c ti n hƠnh Giáo án đi n t chính lƠ

b n thi t k c a bƠi gi ng đi n t

3.2 CáẾh xây ế ng giáo án đi n t

3.2.2 Quy trình thi t k bƠi gi ng đi n t

Giáo án đi n t có th đ c xơy d ng theo quy trình g m 6 b c sau:

- B c 1: Xác đ nh m c tiêu bƠi h c

Tìm hi u rõ n i dung c a m i m c trong bƠi vƠ cái đích c n đ t t i c a

m i m c, trên c s đó xác đ nh m c tiêu c a c bƠi v ki n th c, k n ng, thái đ mƠ ng i h c có th đ t đ c sau bƠi h c

- B c 2: L a ch n ki n th c c b n, xác đ nh đúng các ki n th c tr ng tâm

C n bám sát vƠo phơn ph i ch ng trình d y h c vƠ giáo trình b môn

C n c vƠo đó đ l a ch n ki n th c c b n, s p x p l i c u trúc c a bƠi đ

lƠm n i b t các m i liên h gi a các h p ph n ki n th c c a bƠi, t đó lƠm rõ thêm tr ng tơm c a bƠi

- B c 3: Multimedia hoá ki n th c: Th c hi n qua các b c

+ D li u hoá thông tin ki n th c

Chia quá trình d y h c trong gi lên l p thƠnh các ho t đ ng nh n th c

c th , d a vƠo các ho t đ ng đó đ đ nh ra các Slide Sau đó xơy d ng n i cho các trang có th lƠ v n b n, đ th , tranh nh, video clip, v.v…

V n b n trình bƠy c n ng n g n, cô đ ng, ch y u lƠ tiêu đ vƠ dƠn Ủ c

b n Nên dùng m t lo i font ch ph bi n, đ n gi n, mƠu ch th ng nh t tu theo m c đích s d ng khác nhau c a v n b n nh cơu h i g i m , ghi nh , cơu tr l i

Không l m d ng các hi u ng trình di n thu hút s tò mò không c n thi t

c a ng i h c, phơn tán chú Ủ trong h c t p

- B c 6: Ch y th ch ng trình, s a ch a vƠ hoƠn thi n

Sau khi thi t k xong ph i ti n hƠnh ch y th ch ng trình, ki m tra các sai sót đ c bi t lƠ các liên k t Ti n hƠnh s a ch a vƠ hoƠn thi n

*Các b c thi t k bƠi gi ng đi n t trên PowerPoint

- B c 1: Kh i đ ng ch ng trình PowerPoint, đ nh d ng vƠ t o file m i

- B c 2: Nh p n i dung v n b n vƠ đ ho cho t ng Slide

- B c 3: Ch n d ng mƠu n n ph n trình di n

- B c 4: Chèn đ ho , hình nh, ơm thanh, video clip vào Slide

- B c 5: S d ng các hi u ng trong PowerPoint đ hoƠn thi n n i dung

+ Ti t ki m th i gian cho giáo viên

+ Gơy h ng thú h c t p cho h c sinh

Ch ng g m 4 bƠi:

BƠi 3: Các nguyên t hoá h c vƠ n c

BƠi 4: Cacbohiđrat vƠ Lipit

Ch ng II - C u trúc t bƠo, Ch ng III - chuy n hoá v t ch t vƠ n ng l ng

t bƠo, Ch ng IV - Phân bào

Trong ch ng thƠnh ph n hoá h c c a t bƠo đ c gi i thi u theo c p

t ch c t nguyên t đ n phơn t r i t i các phơn t đ i h u c nh : Cacbohiđrat, Lipit, Prôtêin vƠ Axit nuclêic Qua các bƠi h c trong ch ng,

h c sinh s th y đ c các đ c đi m c a s s ng c p t bƠo lƠ do các đ c

đi m c a các đ i phơn t c u t o nên t bƠo quy đ nh S t ng tác c a các

đ i phơn t bên trong t bƠo t o nên s s ng VƠ đ c đi m c a các đ i phơn t

h u c l i đ c quy đ nh b i các đ c đi m c a các nguyên t hoá h c c u t o nên chúng vƠ c u trúc c a các nguyên t nguyên t l i quy t đ nh đ c tính lỦ

hoá h c c a nguyên t N i dung toƠn ch ng trình bƠy v : Vai trò c a các nguyên

t hoá h c vƠ n c c u t o nên t bƠo (BƠi 3), c u trúc hoá h c c ng nh

ch c n ng c a các đ i phơn t h u c cacbohiđrat, lipit, prôtêin, axit nuclêic

1.2 Phân tích các bài vƠ k thu t d y m t s bƠi c th thu c

ch ng I ậ ThƠnh ph n hoá h c c a t bƠo

BÀI 3: CÁC NGUYểN T HOÁ H C VÀ N C

1 M C TIểU BÀI H C

1.1 Ki n th c

Sau khi h c xong bƠi nƠy h c sinh c n ph i:

- Nêu đ c các nguyên t chính c u t o nên t bƠo

- Nêu đ c vai trò c a các nguyên t vi l ng đ i v i t bƠo

- Phơn bi t đ c nguyên t đa l ng vƠ nguyên t vi l ng

- Gi i thích đ c c u trúc hoá h c c a phơn t n c quy t đ nh các đ c tính lí hoá c a n c

- Trình bƠy đ c vai trò c a n c đ i v i t bƠo

Trong s 92 nguyên t có trong t nhiên, ng i ta đƣ tìm th y kho ng

25 nguyên t có trong c th s ng lƠ ph bi n vƠ c n thi t cho s s ng Trong

đó có 4 nguyên t C, H, O, N lƠ c b n nh t chi m h n 96% kh i l ng c

b) Nguyên t vi l ng

- Nguyên t vi l ng lƠ nh ng nguyên t chi m t l r t nh trong kh i

l ng khô c a t bƠo (Fe, Cu, Bo, Mn, Mo,…)

- Vai trò: tham gia vƠo các quá trình s ng c b n c a t bƠo Nh ng nguyên t nƠy c th ch c n m t l ng r t nh nh ng n u thi u nó thì m t s

ch c n ng sinh lí có th b nh h ng nghiêm tr ng

3.1.2 N Ế và vai trò Ế a n Ế trong t ẽào

a) C u trúc vƠ đ c tính hoá lí c a n c

- C u trúc:

+ Có c u t o hoá h c đ n gi n g m 2 nguyên t hiđro liên k t c ng hoá

tr v i 1 nguyên t ôxi Công th c hoá h c: H2O

+ Phơn t n c có 2 đ u tích đi n trái d u ( +

và -) do đôi đi n t trong liên k t b kéo l ch v phía ôxi

- c tính: phơn t n c có tính ch t phơn c c, phơn t n c nƠy hút phơn t n c kia vƠ hút các phơn t phơn c c khác lƠm cho n c có vai trò

đ c bi t quan tr ng đ i v i s s ng

b) Vai trò c a n c đ i v i t bƠo

- LƠ dung môi hoƠ tan nhi u ch t c n thi t cho s s ng

- LƠ thƠnh ph n chính c u t o nên t bƠo vƠ lƠ môi tr ng cho các ph n

ng sinh hoá x y ra

- LƠm n đ nh nhi t c a c th

3.2 Ki n th c b sung

- Nguyên t C có c u hình đi n t vòng ngoƠi v i 4 đi n t , do v y nguyên t C có th cùng m t lúc t o nên 4 liên k t c ng hoá tr v i các nguyên t C vƠ v i 4 nguyên t khác t o nên s l ng r t l n các phơn t h u

c khác nhau

- S s ng không ph i đ c hình thƠnh b ng cách t h p ng u nhiên c a các nguyên t v i t l gi ng nh trong t nhiên MƠ trong đi u ki n nguyên thu c a trái đ t, các nguyên t C, H, O, N v i đ c tính hoá h c đ c bi t đƣ

t ng tác v i nhau t o nên nh ng h p ch t h u c đ u tiên theo n c m a r i

xu ng bi n, nhi u ch t trong s nƠy lƠ nh ng ch t tan trong n c vƠ đó s

s ng b t đ u hình thƠnh vƠ ti n hoá d n

- Nguyên t vi l ng th ng lƠ thƠnh ph n c a enzim, vitamin vƠ m t s

h p ch t quan tr ng khác mƠ thi u nó thì có th d n đ n b nh t t ho c s nh

h ng nghiêm tr ng đ n s s ng nh thi u i t gơy b u c ng i, thi u molipđen cơy có th ch t, thi u đ ng cơy vƠng lá,…

- N c lƠ thƠnh ph n b t bu c vƠ th ng có hƠm l ng cao trong b t kì

t bƠo s ng nƠo M i bi u hi n đ c tr ng c a ho t đ ng s ng c a t bƠo (kh

n ng chuy n đ ng, h p th , trao đ i ch t vƠ n ng l ng, sinh tr ng, ) đ u liên quan v i s có m t c a n c Lúc l ng n c ít các ho t đ ng sinh lí

th ng di n ra y u t vƠ ng c l i L ng n c trong t bƠo lƠ m t ch tiêu

v m c đ ho t đ ng c a chúng

- Trong t bƠo có 2 d ng n c lƠ n c t do vƠ n c liên k t:

+ N c liên k t có vai trò b o v các h t keo ch ng l i s ng ng k t vƠ

s ng M t khác, m t vƠi nguyên t ví d nh silic chi m 27,7% v qu đ t, dù

r t ph bi n nh ng l i g p r t ít trong c th s ng”

(Trang 7, sáẾh Sinh h Ế t p I, W.D.PHILIPS - T.J.CHILTON)

(2) “S d n c lƠ dung môi ch y u vƠ ph bi n tr c h t lƠ do tính

ch t phơn c c vƠ do h qu c a h ng s đi n môi c c kì cao c a n c Các

đ c tính ng c d u nh các ion hút nhau trong n c y u h n trong không khí 80 l n L c hút t ng h gi a các nguyên t hay phơn t c a m t v t nhúng trong n c y u h n so v i trong không khí Trong tr ng h p nƠy, chuy n đ ng lƠm cho các phơn t r i nhau d dƠng c a các ch t k c các ch t khó tan”

(Trang 298, sáẾh Sinh h Ế đ i Ế ng t p I, Phan C Nhân)

(3) “Liên k t hiđro tuy không b n l m nh ng đ khi n cho các phơn t

n c liên k t v i nhau vƠ s p x p m t cách xác đ nh v i nhau S liên k t n i

t i khá b n v ng gi a các phơn t n c gi i thích nhi t đ nóng ch y c a

n c đá vƠ nhi t đ sôi t nhi t, nhi t dung c a n c cao h n các ch t l ng khác”

( Trang 298, sáẾh Sinh h Ế đ i Ế ng t p I, Phan C Nhân)

(4) “Trong n c đóng b ng, toƠn b các liên k t đ u lƠ m nh c c đ i vƠ

do đó các phơn t đ u phơn t đ u phơn b trong m t c u trúc m ng l i chu n Trong n c l ng, có t i 80% phơn t có m i liên k t hidro nh th v i các phơn t tách bi t gi a các phơn t ph c h p l n h n s s p x p ng u nhiên các phơn t n c t do trong n c l ng lƠm cho chúng x p g n nhau

h n so v i c u trúc m ng Do đó n c đá có c u trúc th a h n vƠ nó n i trên

m t n c l ng”

(Trang 9, Sinh h Ế t p I, W.D.PHILIPS – T.J.CHILTON)

BÀI 4: CACBOHI RAT VÀ LIPIT

1 M C TIểU BÀI H C

1.1 Ki n th c

Sau khi h c xong bƠi nƠy h c sinh c n ph i:

- Li t kê đ c tên các lo i đ ng đ n, đ ng đôi vƠ đ ng đƣ có trong

c th sinh v t

- Trình bƠy đ c ch c n ng c a m t s lo i đ ng trong c th sinh v t

- Li t kê đ c các lo i lipit có trong c th sinh v t

+ GalaẾtôz (đ ng s a): có nhi u trong s a đ ng v t

- ng đôi: g m hai phơn t đ ng đ n cùng lo i ho c khác lo i liên

k t v i nhau

+ ng saẾẾarôz (đ ng mía): c u t o g m 1 glucôz liên k t

1 fructôz Có nhi u trong thơn cơy mía, c c i đ ng, c cƠ r t

+ ng laẾtôz (đ ng s a): c u t o g m 1 phơn t glucôz liên k t

1 galactôz Có nhi u trong s a đ ng v t

+ ng mantôz (đ ng m Ếh nha): g m 2 phơn t glucôz

- ng đa: g m nhi u phơn t đ ng phơn liên k t v i nhau Tu theo công th c c a các đ n phơn mƠ ta có các lo i đ ng đa nh glicôgen, tinh

b t, xenlulôz hay kitin v i các đ c tính lí hoá r t khác nhau

b) Ch c n ng c a cacbohiđrat

- LƠ ngu n n ng l ng d tr c a t bƠo vƠ c th

- C u t o nên t bƠo vƠ các b ph n c a c th :

+ Xenlulôz lƠ lo i đ ng c u t o nên thƠnh t bƠo th c v t

+ Kitin c u t o thƠnh t bƠo n m vƠ b x ng ngoƠi c a nhi u loƠi côn trùng hay m t s loƠi đ ng v t khác

+ Cacbohiđrat liên k t v i prôtêin t o nên các phơn t glicôprôtêin lƠ

nh ng b ph n c u t o nên các thƠnh ph n khác nhau c a t bƠo

3.1.2 Lipit

Lipit lƠ lƠ nhóm ch t h u c không tan trong n c, ch tan trong dung môi h u c nh benzen, ete, clorofooc

a) D u vƠ m

- M i phơn t m đ c hình thƠnh do m t phơn t glixêrol (1 lo i r u

3 cacbon) liên k t v i 3 axit béo

- M g m 2 lo i:

+ M đ ng v t: th ng ch a các axit béo no

+ M th c v t vƠ m t s loƠi cá th ng t n t i d ng l ng (đ c

g i lƠ d u) do ch a nhi u axit béo không no

- Ch c n ng: d tr n ng l ng cho t bƠo vƠ c th

b) Phôtpholipit

- C u t o: phôtpholipit có c u trúc g m 2 phơn t axit béo liên k t v i 1 phơn t glixêrol V trí th 3 c a phơn t glixêrol đ c liên k t v i các nhóm phôtphat

- Ch c n ng: c u t o nên các lo i mƠng c a t bƠo

c) Hoocmôn

- Có b n ch t lƠ stêrôit nh : testostêrôn, strôgen, colesterôn

- Ch c n ng: colestêron tham gia c u t o mƠng

d) S c t vƠ vitamin

M t s lo i s c t nh carôtenôit vƠ m t s lo i vitamin nh vitamin A,

D, E, K c ng lƠ m t d ng lipit

3.2 Ki n th c b sung

- Tuy cacbohiđrat vƠ lipit đ u có C, H, C nh ng l i khác nhau v t l các nguyên t trong phơn t Cacbohiđrat vƠ lipit còn khác nhau tính ch t hoà tan trong các dung môi khác nhau

+ Cacbohiđrat tan nhi u trong n c, d phơn hu h n

+ Lipit k n c, tan nhi u trong dung môi h u c , khó phơn hu h n Các đ ng đ n có vai trò ch y u lƠ d tr n ng l ng trong khi vai trò

đ c bi t c a lipit lƠ c u trúc nên h th ng mƠng sinh h c vƠ tham gia vƠo quá trình đi u ch nh cho nhi u ho t đ ng s ng

- ng đôi vƠ đ ng đ n tuy gi ng nhau v tính hoƠ tan trong n c

nh ng l i khác nhau v tính ch t: đ ng đ n có tính kh m nh, còn đ ng đôi thì không (tr mantôz vƠ lactôz )

- Các đ ng đ n th ng g p: glucôz , fructôz , galactôz đ u có công

th c phơn t lƠ C6H12O6nh ng công th c c u t o l i khác nhau do s s p x p

khác nhau c a các nguyên t trong phơn t nên có đ c tính khác nhau

- Các đ ng đa nh tinh b t, glicôgen, xenlulôz đ u đ c c u t o theo nguyên t c đa phơn mƠ đ n phơn lƠ glucôz Các đ ng nƠy có c u trúc đa phơn khác nhau nên đ c tính khác nhau

+ Tinh b t vƠ glicôgen có nh ng m ch có nhánh bên

+ Xenlulôz lƠ nh ng m ch không có nhánh bên t o thƠnh nhi u s i v ng

ch c

- ng v t không x ng s ng (tôm, cua), nhi u lo i côn trùng vƠ giáp xác có b x ng ngoƠi lƠ l p kitin ó lƠ m t lo i đ ng đa mƠ đ n phơn t

lƠ glucôz đ c liên k t v i nhóm N-Axêtyl-õ-d-glucôzamin

Trong y h c ng i ta s d ng các s i kitin lƠm ch tiêu trong các ca ph u thu t T kitin có th chuy n thƠnh kitôzan lƠ ch t có nhi u trong nông nghi p (t ng n ng su t cơy tr ng, kích thích n y m m, ra r ,…) vƠ trong công nghi p (lƠm t ng đ b n c a g , phim nh,…)

- Nhìn chung hƠm l ng cacbohiđrat th c v t cao h n đ ng v t:

+ th c v t: cacbohiđrat t p trung nhi u thƠnh t bƠo th c v t, mô nơng đ , mô d tr Tuy nhiên hƠm l ng saccarit th c v t thay đ i tu loƠi, tu giai đo n sinh tr ng, phát tri n c a th c v t,…

+ c th đ ng v t vƠ ng i:cacbon t p trung ch y u c a gan, trong máu c th bình th ng hƠm l ng saccarit th ng lƠ h ng s

- Trong c th có colesteron lƠ ch t tham gia vƠo thƠnh ph n c u t o c a mƠng t bƠo N u hƠm l ng colesteron quá nhi u s tích đ ng trong m ch máu gơy nên x c ng m ch gơy đ t qu tim

3.3 T li u tham kh o

(1) “Ch c n ng quan tr ng c a hyđratcacbon lƠ d tr vƠ cung c p n ng

l ng Trong quang h p, n ng l ng ánh sáng đ c chuy n sang n ng l ng hoá h c d tr d i d ng các hyđratcacbon th c v t chúng đ c dùng nh nhiên li u c a hô h p, n ng l ng gi i phóng l i c p cho các ph n ng c a chuy n hoá K t qu th c v t có th s n xu t các axit amin, protein và các

ch t khác c n cho sinh tr ng Hyđratcacbon ph c có trong th c v t bao g m tinh b t lƠ d ng d tr n ng l ng dƠi ngƠy vƠ xelluloz lƠ nguyên li u c u trúc chính c a thƠnh t bƠo th c v t

Khi nguyên li u th c v t đ c n, n ng l ng hoá h c d tr c a nó

đ c chuy n sang đ ng v t Quá trình chuy n nƠy có th ti p di n t đ ng v t nƠy sang đ ng v t khác vƠ do đó dù con v t có n tr c ti p hay không, t t c

đ ng v t k t c c đ u ph thu c vƠo các hyđratcacbon c a th c v t.”

(Trang 15, sáẾh Sinh h Ế t p 1, W.D.PHILLIP - T.J CHILTON)

(2) “Tinh b t lƠ nguyên li u l ng th c d tr chính c a th c v t Nó không ph i lƠ đ n ch t mƠ lƠ h n h p các chu i th ng các phơn t polisaccarit

g i lƠ amyloz vƠ chu i phơn nhánh các phơn t c a polisaccarit th hai g i lƠ amylopectin”

(Trang 19, sáẾh Sinh h Ế t p I, W.D.PHILIP - T.J.CHILTON)

(3) “Glycogen lƠ polisaccarit d tr ph n l n đ ng v t Nó có c u trúc phơn t r t gi ng amylopectin nh ng phơn nhánh mau h n qua kho ng

m i kho ng 8-12 đ n v glucoz Nó th y trong gan vƠ c ”

(Trang 20, sáẾh Sinh h Ế t p I, W.D.PHILIP - T.J.CHILTON)

(4) “Xelluloz có nhi u h n t t c các h p ch t h u c khác c a c th

s ng, vì nó lƠ nguyên li u c u trúc chính c a thƠnh t bƠo th c v t C ng nh amyloz và amylopectin, xelluloz lƠ ch t trùng h p (polime) t các đ n phơn glucoz, tuy nhiên các đ n phơn nƠy n i v i nhau b ng liên k t 1õ-4 làm cho các đ n phơn glucoz luơn phiên nhau m t “s p” l i m t “ng a” S thay đ i

t ng đ i nh nƠy đƣ d n đ n s thay đ i l n v tính ch t c a polisaccarit thu

Sau khi h c xong bƠi nƠy h c sinh ph i:

- Nh n bi t đ c các thƠnh ph n c a prôtêin vƠ nguyên t c c u t o c a prôtêin

- Phơn bi t đ c các b c c u trúc c a prôtêin

- Trình bƠy đ c các ch c n ng quan tr ng c a prôtêin

- Nêu đ c các y u t nh h ng đ n ch c n ng c a prôtêin vƠ gi i thích đ c nh h ng c a nh ng y u t nƠy đ n ch c n ng c a prôtêin

1.2 K n ng

Rèn luy n k n ng quan sát, t duy khái quát tr u t ng

1.3 Giáo d c

Giáo d c cho h c sinh có nh n th c đúng đ có hƠnh đ ng đúng: t i sao prôtêin l i đ c xem lƠ c s c a s s ng Giáo d c cho h c sinh Ủ th c sinh

Prôtêin lƠ h p ch t h u c quan tr ng nh t đ i v i c th s ng ThƠnh

ph n hoá h c: C, H, O, N, S Prôtêin đ c c u t o theo nguyên t c đa phơn

g m nhi u đ n phơn lƠ các axit amin S l ng, thƠnh ph n, tr t t s p x p

c a các axit amin t o nên s đa d ng cao c a các lo i prôtêin

3.1.2 CáẾ ẽ Ế Ế u trúẾ Ế a prôtêin

- C u trúc b c 1: các axit amin liên k t v i nhau t o nên m t chu i axit amin g i lƠ chu i pôlipeptit Chu i d ng m ch th ng

- C u trúc b c 2: chu i pôlipeptit sau khi đ c t ng h p ra không t n

t i d ng m ch th ng mƠ chúng co xo n ho c g p n p nh các liên k t hiđro

gi a các axit amin trong chu i v i nhau

- C u trúc b c 3: lƠ hình d ng c a phơn t prôtêin trong không gian 3 chi u, do xo n b c 2 cu n x p theo ki u đ c tr ng cho m i lo i prôtêin t o nên kh i hình c u

- C u trúc b c 4: khi prôtêin có hai hay nhi u chu i pôlipeptit khác nhau ph i h p v i nhau đ t o thƠnh ph c h p prôtêin l n h n t o nên c u trúc b c 4

3.1.3 Ch Ế n ng Ế a prôtêin:

- Prôtêin c u t o nên t bƠo c th (vd: colagen tham gia c u t o nên các

mô liên k t)

- Prôtêin lƠ các enzim xúc tác các ph n ng trao đ i ch t (lipaza, prôtêaza)

- Prôtêin d tr có ch c n ng d tr các axit amin (albumin)

+ Nh ng y u t c a môi tr ng nh nhi t đ , pH,… đ u có th lƠm thay

đ i ch c n ng c a prôtêin vì các y u t nƠy phá hu các liên k t y u nh liên

k t hiđrô d n đ n phá hu c u trúc không gian c a prôtêin Prôtêin có th b

- Trong các phơn t prôtêin các axit amin đ c n i v i nhau b i liên

k t peptit (LƠ liên k t gi a nhóm COOH c a 1 axit amin v i nhóm NH2c a

axit amin bên c nh, đ ng th i gi i phóng m t phơn t n c)

t ng h p đ c (các axit amin thay th ), khi n nhi u lo i th c n khác nhau chúng ta có c h i nh n đ c các axit amin không thay th khác nhau c n cho

c th Các axit amin không thay th đ i v i ng i tr ng thƠnh g m: Tritôphin vƠ Lizin Chúng ta có th nh n đ c các lo i axit amin không thay

th nƠy t các lo i đ u, ngô vƠ nhi u lo i th c n khác nhau a s prôtêin b

m t ho t tính sinh h c vƠ nói lƠ b bi n tính trong các đi u ki n nhi t đ vƠ

pH không thu n l i Bi n tính x y ra nhi t đ 50 - 700C LƠm cho hình d ng

ph c t p c a prôtêin b m t đi vƠ không ho t đ ng đ c bình th ng n a Trong m t s tr ng h p s bi n tính lƠ m t quá trình thu n ngh ch vƠ các tính ch t c a prôtêin có th khôi ph c l i khi đ a nó quay tr v các đi u ki n bình th ng Quá trình nƠy g i lƠ s h i tính, khi các phơn t prôtêin đƣ du i

xo n l i cu n l i thƠnh c u hình bình th ng c a nó Các prôtêin khác nhau s

đ c tiêu hoá nh các enzim tiêu hoá vƠ s không b thu phơn thƠnh các axit amin không còn tính đ c thù vƠ s đ c h p th qua ru t vƠo máu vƠ đ c chuy n đ n t bƠo đ t o thƠnh prôtêin đ c thù cho c th chúng ta N u prôtêin nƠo đó không đ c tiêu hoá xơm nh p vƠo máu s lƠ tác nhơn l vƠ gơy ph n ng d ng (nhi u ng i d ng v i th c n nh ng, t m, tôm, cua, ,

tr ng h p c y ghép mô l gơy ph n ng bong mi ng da ghép)

3.3 T li u tham kh o:

(1) “T m quan tr ng c a vi c xác đ nh c u trúc b c I c a phơn t protein:

- LƠ b c đ u tiên quan tr ng đ xác đ nh c s phơn t ho t tính sinh

h c vƠ tính ch t hoá lí c a protein

- LƠ c s xác đ nh c u trúc không gian c a phơn t protein

- LƠ y u t góp ph n quan tr ng trong nghiên c u b nh lí c a phơn t Khi thay đ i th t c a các axit amin th m chí thay đ i ch m t g c axit amin

trong phơn t protein có th thay đ i ho t tính sinh h c, ch c n ng c a m t c quan ho c gơy b nh đ c tr ng

- LƠ phiên b n d ch mƣ di truy n Vì v y c u trúc nƠy nói lên quan h

h hƠng vƠ l ch s ti n hoá c a th gi i s ng ”

(Trang 20, sáẾh Hoá sinh h Ế, Ph m th Trân Châu, Tr n Th Áng)

(2) “ B ng hƠm l ng protein trong m t s nguyên li u đ ng v t vƠ

Ngô (khô)

Lúa

8-10 7-8

- Nêu đ c thƠnh ph n hoá h c c a m t nuclêôtit

- Mô t đ c c u trúc c a phơn t ADN vƠ phơn t ARN

- Trình bƠy đ c các ch c n ng c a ADN vƠ ARN

- So sánh đ c c u trúc vƠ ch c n ng c a ADN vƠ ARN

* C u trúc không gian

- Phơn t ADN đ c c u t o t 2 chu i pôlinuclêôtit liên k t v i nhau

b ng liên k t hiđrô gi a các baz nit c a các nuclêôtit A liên k t v i T b ng hai m i liên k t hiđrô G liên k t v i X b ng 3 m i liên k t hiđrô (liên k t b sung)

- Hai chu i pôlinuclêôtit c a ADN không ch liên k t v i nhau b ng liên k t hiđrô mƠ chúng còn đ c xo n l i t o nên m t c u trúc xo n kép r t

đ u đ n gi ng nh m t c u thang xo n Trong đó các b c thang lƠ các baz nit , còn thƠnh vƠ tay v n lƠ các phơn t đ ng vƠ các nhóm phôtphat

b Ch c n ng c a ADN

L u tr , b o qu n vƠ truy n đ t thông tin

3.1.2 Axit ribônuclêic (ARN)

a C u trúc c a ARN

- Phơn t ARN c ng có c u t o theo nguyên t c đa phơn mƠ m i đ n phơn lƠ m t nuclêôtit G m 4 lo i A (ađênin), U (uraxin), G (guanin), X (xitôrin)

- Phơn t ARN đ c c u t o t m t chu i pôliribônuclêôtit, nhi u đo n

có th b t đôi b sung v i nhau t o nên các đo n xo n kép c c b

- Các lo i ARN khác nhau có c u trúc khác nhau

+ mARN (ARN thông tin): c u t o t m t chu i pôlinuclêôtit d i

d ng m ch th ng vƠ có các trình t nuclêôtit đ c bi t đ ribôxôm có th nh n

bi t ra chi u c a thông tin di truy n trên mARN

+ tARN (ARN v n chuy n): lƠ chu i đ n nh ng có c u trúc ph c t p

g m 3 thu , có 1 thu có mang b ba nuclêôtit (b ba đ i mƣ) đ liên k t v i mARN, đ u đ i di n có v trí đ g n v i axit amin đ c hi u

+ rARN (ARN ribôxôm): ch có m t m ch nh ng nhi u vùng các nuclêôtit liên k t b sung v i nhau t o nên các đ ng xo n kép c c b

- Phân t ARN ng n h n nhi u so v i chi u dƠi c a ADN vƠ th i gian

- m t s lo i vi rút, thông tin di truy n không đ c l u tr trên ADN

mà trên ARN

3.2 Ki n th c b sung

- Lo i ARN nƠo cƠng có nhi u liên k t hiđrô thì cƠng b n v ng (khó b enzim phơn hu ) Phơn t mARN có s đ n phơn ít nh t vƠ không có liên k t hiđrô nên d b phơn hu nh t Phơn t rARN có s đ n phơn nhi u nh t vƠ có

t i 70-80% liên k t hiđrô nên b n v ng nh t, có th i gian t n t i lơu nh t trong 3 lo i ARN

- Pentôz có trong phơn t axit nuclêic d ng -D-furanoz Hai lo i Pentôz c a axit nuclêic lƠ riboz vƠ 2-đêzôxiriboz D a vƠo đ c đi m c a Pentôz ng i ta phơn axit nuclêic thƠnh hai lo i chính:

+ Axit ribônuclêic (ARN) ch a riboz

+ Axit đêzôribônuclêic (ADN) ch a đêzôriboz

- Ch c n ng c a các nuclêôtit:

+ LƠ “viên g ch” xơy nên phơn t axit nuclêic

+ M t s nuclêôtit tham gia c u t o nên các coenzim quan tr ng nh coenzim NAD, NADP, FAD, coenzimA

+ Có vai trò d tr vƠ v n chuy n n ng l ng hoá h c

+ Các nuclêôtit vòng có vai trò đi u hoƠ ho t đ ng enzim trong t bƠo lƠ

ch t trung gian cho ho t đ ng c a nhi u hoocmôn, ch t truy n tin th hai

- ARN có trong nhơn, trong t bƠo ch t, ti th , l p th vƠ đ c bi t có nhi u trong ribôxôm Ví d trong gan ARN đ c phơn b (% t ng s ARN trong t bƠo) nh sau: Trong ribôxôm: 50%, bƠo t ng 24%, ti th 15%, nhơn 11%

- Nguyên lỦ b sung có t m quan tr ng đ c bi t v i hi n t ng di truy n,

b o đ m c u trúc đ c tr ng c a axit nuclêic, bi u hi n không ch trong c u trúc c a ADN mƠ còn trong c ch t sao ADN, c ch sao mƣ, d ch mƣ

3.3 T li u tham kh o

(1) “L ng ADN trên nhơn t bƠo t ng lên v i s phát tri n c a c th sinh

v t trong thang ti n hoá C th cƠng ph c t p, cƠng ch a nhi u thông tin di truy n h n, ch a nhi u ADN trong t bƠo Tuy nhiên s ph thu c nƠy c ng

r t gi i h n vì trong t bƠo c a đ ng v t vƠ th c b t b c cao có ch a m t ph n

l n ADN không mƣ hoá cho protein nƠo c , ADN vi rút c ng có nh ng đo n không mƣ hoá protein”

(Trang 61, sáẾh Hoá sinh h Ế - Ph m Th Trân Châu, Tr n Th Áng)

(2) “M t đ c tính quan tr ng khác c a mô hình c u trúc ADN lƠ tính ch t

đ nh h ng m t chi u c a hai s i trong phơn t ADN vƠ đ c bi t lƠ liên k t 3’

- 5’ photphodieste, d n đ n tính ch t phơn c c đ i ng c, song song ng c chi u nhau c a hai s i, t 3’ - 5’ vƠ ng c l i 5’ - 3’, nói cách khác đ u 3’

c a s i nƠy n m cùng phía v i đ u 5’ c a s i kia vƠ ng c l i”

(Trang 17, sáẾh Di truy n h Ế - Phan C Nhân)

(3) “NgƠy nay ng i ta phát hi n đ c các d ng ADN khác nhau v chi u

xo n, kho ng cách vƠ đ nghiêng các c p baz D ng Watson Crick thu c

d ng B, ph bi n nh t d ng xo n ph i, các c p baz nit n m th ng góc v i

tr c chu i xo n D ng Z (zigzag), xo n trái, m i vòng xo n 12 c p baz , d ng A,B,C đ u có sai khác so v i d ng B v s c p baz m t chu kì xo n vƠ đ nghiêng.”

(Trang 19, sáẾh Di truy n h Ế - Phan C Nhân)

4 M T KI U THI T K BÀI GI NG D Y BÀI 6:

BÀI 6: AXIT NUCLÊIC

1.1 Ki n th c

Sau khi h c xong bƠi nƠy h c sinh ph i:

- Nh n bi t đ c các thƠnh ph n c a prôtêin vƠ nguyên t c c u t o

c a prôtêin

- Phơn bi t đ c các b c c u trúc c a prôtêin

- Trình bƠy đ c các ch c n ng quan tr ng c a prôtêin

- Nêu đ c các y u t nh h ng đ n ch c n ng c a prôtêin vƠ gi i thích đ c nh h ng c a nh ng y u t nƠy đ n ch c n ng c a prôtêin

1 2 K n ng

Rèn luy n k n ng quan sát, t duy khái quát tr u t ng

1.3 Giáo d c

Giáo d c cho h c sinh có nh n th c đúng đ có hƠnh đ ng đúng:

t i sao prôtêin l i đ c xem lƠ c s c a s s ng Giáo d c cho h c sinh Ủ th c sinh ho t, n u ng khoa h c h p v sinh

- Ph ng pháp: V n đáp g i m , tái hi n thông báo

- Ph ng ti n: Máy chi u, máy vi tính

a V : Axit nuclêic lƠ c s v t ch t ch y u c a s s ng V y axit

nuclêic có c u trúc vƠ ch c n ng nh th nƠo? BƠi h c hôm nay chúng ta s

+ Axit đêôxiribônuclêic (ADN)

+ Axit ribônuclêic (ARN)

* Slide 3: Quan sát hình sau và cho

ẽi t ADN đ Ế Ế u t o nh th

nào?

* Sliếe 4: Chi u hình Ế u trúẾ ADN

* Sliếe 6: Quan sát hình và Ếho ẽi t

(G), Xistrin (X)

- M i nuẾlêôtit g m 3 thành ph n: + ng pentôz

+ Nhóm phôtphat

+ Baz nit

g m hai chu i polinuclêôtit xo n l i

v i nhau t o lên c u trúc không gian

c a phơn t ADN

* Slide 8: Chi u hình Ế u trúẾ

không gian ADN Hãy mô t Ế u

trúẾ không gian Ế a ADN?

- GV: Gi i thi u cho h c sinh:

+ Bán kính c a vòng xo n: 1nm

(10A0)

- Các nuclêôtit liên k t v i nhau

b ng liên k t phôtphođieste t o thƠnh chu i pôlinuclêôtit

* Slide 9: b C u trúẾ không gian

- Phân t ADN là m t Ếhu i xo n kép g m hai m Ếh pôlinuẾlêôtit song song và ng Ế Ếhi u, xo n

đ u quanh m t tr Ế theo Ếhi u t trái sang ph i gi ng nh m t Ế u thang xo n Trong đự ẽ Ế thang là ẾáẾ ẽaz nit , tay v n là ẾáẾ phân

t đ ng và nhóm phôtphat

- Hai m Ếh pôlinuẾlêôtit liên k t

v i nhau nh liên k t hiđrô theo nguyên t Ế ẽ sung

+ Chi u cao c a vòng xo n (lƠ

- HS: Do liên k t hiđrô y u nên hai

m ch c a ADN d dƠng tách nhau

ra trong quá trình nhơn đôi vƠ phiên

mƣ, nh ng s l ng đ n phơn c a

ADN nhi u nên s l ng c a liên

k t hiđrô lƠ c c l n lƠm cho phơn t