Đề tài hệ thống hóa các vấn đề lý luận về tranh chấp lao động và các nhân tố ảnh hưởng đến tranh chấp lao động; tìm ra các nhân tố và mức độ tác động của từng nhân tố đến tranh chấp lao động tại khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc, tỉnh Quảng Nam.... Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
LÊ ĐẠI NGHĨA
NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TRANH CHẤP LAO ĐỘNG - KHẢO SÁT TẠI KHU CÔNG NGHIỆP ĐIỆN NAM, ĐIỆN NGỌC,
TỈNH QUẢNG NAM
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH
Mã số: 60.34.01.02
Đà Nẵng - Năm 2017
Trang 2Công trình được hoàn thành tại
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN
Người hướng dẫn KH: GS.TS NGUYỄN TRƯỜNG SƠN
Phản biện 1: PGS.TS Đào Hữu Hòa
Phản biện 2: PGS.TS Bùi Dũng Thể
Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Quản trị kinh doanh họp tại Trường Đại học
Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 19 tháng 8 năm 2017
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
- Khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngoc, tỉnh Quảng Nam là một trong những khu công nghiệp phát triển năng động, có tốc độ tăng trưởng cao, giải quyết rất nhiều công ăn việc làm cho người lao động Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được thì tình hình tranh chấp lao động trong các doanh nghiệp tại Khu công nghiệp đã
và đang nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp, có chiều hướng ngày càng diễn biến phức tạp về số lượng và tính chất, đã tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, việc làm, thu nhập, đời sống của người lao động
- Do các cán bộ quản lý tại các doanh nghiệp trong Khu công nghiệp này chưa nhận thức được nhân tố nào ảnh hưởng chính đến tranh chấp lao động nên không thể chủ động phòng ngừa và xử lý tranh chấp lao động
- Ngoài ra chưa có một công trình nghiên cứu của ai về tranh chấp lao động tại Khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc, tỉnh Quảng Nam
- Tác giả rất thích đề tài này và muốn đem tâm huyết của mình nghiên cứu tại Khu công nghiệp mà mình đang làm việc xem nhân tố nào thật sự ảnh hưởng đến tranh chấp lao động
- Vì những lý do đó, tác giả nghiên cứu lựa chọn đề tài:
“Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tranh chấp lao động– Khảo
sát tại khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc, tỉnh Quảng Nam”
Những đóng góp mới về mặt lý luận và thực tiễn của luận văn này hy vọng sẽ góp phần giúp ích cho những nghiên cứu tiếp theo nhằm hạn chế tranh chấp lao động trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của khu công nghiệp
Trang 42 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
a Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về tranh chấp lao động và các nhân tố ảnh hưởng đến tranh chấp lao động
- Tìm ra các nhân tố và mức độ tác động của từng nhân tố đến
tranh chấp lao động tại khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc, tỉnh
Quảng Nam
- Kết luận những nhân tố tác động chính đến tranh chấp lao động
- Thông qua đó, đưa ra một số hàm ý cho các doanh nghiệp làm
cơ sở xây dựng giải pháp phòng ngừa và giải quyết tranh chấp lao động
b Một số câu hỏi nghiên cứu được đặt ra
- Những nhân tố nào ảnh hưởng đến tranh chấp lao động?
- Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến tranh chấp lao động tại khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc như thế nào?
- Quan điểm định hướng, các giải pháp phòng ngừa và giải quyết tranh chấp lao động tại khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc như thế nào?
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố ảnh hưởng đến tranh chấp lao động
Trang 5Đề tài thực hiện các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng sau:
Phương pháp hồi cứu các tài liệu
Phương pháp chuyên gia
Phương pháp phân tích định lượng
5 Bố cục đề tài
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phụ lục, đề tài được chia thành 4 chương như sau:
- Chương 1: Cơ sở lý luận và tổng quan nghiên cứu về các nhân
tố ảnh hưởng đến tranh chấp lao động
- Chương 2: Tổng quan về khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc và Thiết kế nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tranh chấp lao động
- Chương 3: Kết quả nghiên cứu
+ Tìm ra những nhân tố quan trọng tác động đến tranh chấp lao
động, từ đó đưa ra một số giải pháp phòng ngừa và giải quyết tranh chấp lao động
+ Những kinh nghiệm rút ra trong quá trình nghiên cứu là cơ sở cho việc hoàn thiện các hoạt động nghiên cứu về sau
Trang 6CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TRANH CHẤP LAO ĐỘNG 1.1 KHÁI NIỆM, NỘI DUNG, NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ TÁC HẠI CỦA TRANH CHẤP LAO ĐỘNG
1.1.1 Kh i niệm tranh chấp lao động
Tranh chấp Lao động là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ và lợi ích phát sinh giữa các bên trong quan hệ lao động Tranh chấp lao động bao gồm tranh chấp lao động cá nhân giữa người lao động với người
sử dụng lao động và tranh chấp lao động tập thể giữa tập thể lao động với người sử dụng lao động
1.1.2 Nội dung tranh chấp lao động
- Tranh chấp về việc làm
- Tranh chấp về tiền lương và thu nhập
- Tranh chấp về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi
- Tranh chấp về các điều kiện lao động khác như bảo hộ lao
động; bảo hiểm xã hội
- Tranh chấp về vi phạm hợp đồng lao động
- Tranh chấp về kỷ luật lao động
- Tranh chấp về việc ký kết, thực hiện thoả ước lao động tập thể
1.1.3 Nhân tố ảnh hưởng tranh chấp lao động
- Nhân tố Pháp chế lao động không hoàn chỉnh
- Nhân tố Giới tính và tình trạng hôn nhân
- Nhân tố Trình độ học vấn thấp và hiểu biết pháp luật kém
- Nhân tố Lao động nhập cư tăng
- Nhân tố Công đoàn cơ sở không hiệu quả
- Nhân tố Khả năng người sử dụng lao động hòa nhập với người
lao động kém
Trang 7- Nhân tố Ý thức tuân thủ pháp luật của người lao động và của
người sử dụng lao động kém
- Nhân tố Người lao động có điều kiện lao động kém
- Nhân tố Chế độ phúc lợi kém, thu nhập thấp
- Nhân tố Sự suy giảm việc làm cho người lao động
- Nhân tố Trách nhiệm xã hội kém
- Nhân tố Năng lực quản lý kém
1.1.4 Những t c hại của tranh chấp lao động
a Thiệt hại hữu hình
Khi xảy ra tranh chấp lao động, điều chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
b Thiệt hại vô hình
Khách hàng sẽ ngại tiếp tục giao dịch; nhà cung ứng sẽ dừng hoặc cân nhắc lại việc tiếp tục cung ứng nguyên vật liệu; mối quan
hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động sẽ khó hài hòa một sớm một chiều
1.2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TRANH CHẤP LAO ĐỘNG
1.2.1 Nghiên cứu nước ngoài
a Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tranh chấp lao động tại khu công nghiệp Tahoe Reno Industrial ,Hoa Kỳ của Jeremy Brecher
- Các hệ số Beta đều lớn hơn 0 chứng tỏ nhân tố Người lao động có điều kiện lao động kém, Chế độ phúc lợi cho người lao động không tốt, Người lao động hiểu biết pháp luật lao động kém, Người lao động có thu nhập thấp đều có tác động thuận chiều đến tranh chấp lao động
Trang 8b Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tranh chấp lao động tại Đặc khu kinh tế Sán Đầu - Trung quốc của Jie Shen
- Các hệ số Beta đều lớn hơn 0 chứng tỏ nhân tố Người lao động
có thu nhập thấp, Người lao động bị giảm việc làm, Điều kiệm lao động kém, Người lao động hiểu biết pháp luật lao động kém đều có tác động thuận chiều đến tranh chấp lao động
1.2.2 Nghiên cứu trong nước
a Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tranh chấp lao động tại các Khu Công Nghiệp tỉnh Bắc Giang của Dương Văn Sao
- Hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện, tránh nhiệm xã hội không tốt, Người lao động có thu nhập thấp, công đoàn cơ sở hoạt động không hiệu quả, Khả năng người sử dụng lao động hòa nhập với người lao động kém có tác động thuận chiều đến tranh chấp lao động
b Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tranh chấp lao động tại Khu công nghiệp Minh Hưng-Hàn quốc của Đỗ Quỳnh Chi , Jan Jung Min, Chang Hee Lee
- Năng lực quản lý kém, Trình độ học vấn của người lao động kém, Người lao động có thu nhập thấp, Chế độ phúc lợi cho người lao động không tốt có tác động thuận chiều đến tranh chấp lao động
1.3 TỔNG HỢP CÁC NGHIÊN CỨU VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU
1.3.1 Tổng hợp c c nghiên cứu
Các nghiên cứu trong nước thì không có đề cập đến nhân tố người lao động hiểu biết pháp luật lao động kém đến vấn đề tranh chấp lao động
Do số lượng biến được đưa vào các mô hình trên đa phần là bốn,
Trang 9năm biến nên mức độ giải thích từ các biến trong mô hình còn thấp Các nhân tố trong mô hình được các tác giả định nghĩa theo những chiều hướng khác nhau và kết quả nghiên cứu của họ cũng cho ra mức độ ảnh hưởng cũng khác nhau và kết quả thu được R2
chưa cao
1.3.2 Khoảng trống nghiên cứu
Thứ nhất, trong khi tại Việt Nam chưa có nghiên cứu nào về sự tác động của nhân tố Người lao động hiểu biết pháp luật lao động kém đến vấn đề tranh chấp lao động
Thứ hai, Khả năng hòa nhập của người sử dụng lao động với người lao động ảnh hưởng đến tranh chấp lao động thì các nghiên cứu của thế giới lại không đề cập
Thứ ba các nghiên cứu trong nước thì lại chưa xây dựng mô hình mối quan hệ giữa biến thu nhập thấp, chế độ phúc lợi kém với hiểu biết pháp luật, điều kiện lao động
Thứ tư các nghiên cứu trong nước chưa đề cập đến ảnh hưởng của Người lao động có điều kiện lao động kém tới tranh chấp lao động
Thứ năm là tại khu công nghiệp Điện Nam – Điên Ngọc chưa một ai nghiên cứu về tranh chấp lao động
Trang 10KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Chương này trình bày những vấn đề cơ sở lý thuyết cho nghiên cứu Cơ sở lý thuyết cho nghiên cứu này đi từ một số vấn đề lý thuyết về tranh chấp lao động bao gồm khái niệm, nội dung và các nhân tố tác động, hậu quả của tranh chấp lao động Tiếp theo đó, tác giả giới thiệu một số nghiên cứu đã có về nhân tố tranh chấp lao động ở một vài quốc gia trên thế giới và Việt Nam
Trên cơ sở so sánh các mô hình nghiên cứu của tác giả Jeremy Brecher tại khu công nghiệp Tahoe Reno Industrial, nghiên cứu của Jie shen tại Đặc khu kinh tế Sán Đầu, nghiên cứu của Dương Văn Sao tại các khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang, Nghiên cứu của Đỗ Quỳnh Chi và các đồng nghiệp tại Khu công nghiệp Minh Hưng – Hàn Quốc thì tác giả đưa ra những ưu và nhược điểm của từng mô hình nghiên cứu Dựa vào đó tác giả đưa ra những tổng hợp nghiên cứu Tác giả đã nhận xét cơ bản về các nhân tố trong những mô hình trên, sau cùng tác giả đưa ra 5 khoảng trống nghiên cứu phục vụ cho cho nghiên cứu của mình đó là ở Việt Nam thì chưa có ai nghiên cứu
về sự tác động của nhân tố Người lao động có hiểu biết pháp luật lao động kém, các nghiên cứu nước ngoài thì lại không đề cập đến khả năng hòa nhập của người sử dụng lao động với người lao động, nghiên cứu trong nước chưa xây dựng mô hình nghiên cứu chỉ ra mối quan hệ ba nhân tố người lao động có thu nhập thấp; Nhân tố chế độ phúc lợi cho người lao động không tốt ; Nhân tố hiểu biết pháp luật lao động kém, các nghiên cứu trong nước chưa đề cập đến nhân tố điều kiện lao động kém dù số vụ tranh chấp lao động do điều kiện lao động kém trong những năm qua có chiều hướng gia tăng, chưa một ai nghiên cứu về tranh chấp lao động tại Khu công nghiệp này
Trang 11CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ KHU CÔNG NGHIỆP ĐIỆN NAM, ĐIỆN NGỌC VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU CÁC
NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TRANH CHẤP LAO ĐỘNG 2.1 TỔNG QUAN VỀ KHU CÔNG NGHIỆP ĐIỆN NAM, ĐIỆN NGỌC
2.1.1 Vài nét về khu công nghiệp Điện Nam,Điện Ngọc
a Quá trình hình thành và phát triển của khu công nghiệp
b Ngành nghề thu hút đầu tư và thông tin doanh nghiệp tại khu công nghiệp
2.1.2 Tình hình tranh chấp lao động tại khu công nghiệp Điện Nam , Điện Ngọc từ năm 2003 – 2017
Trang 122.2 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
2.3 MÔ HÌNH ĐỀ XUẤT VÀ THANG ĐO SƠ BỘ
2.3.1 C sở đề xuất mô hình
Để hình thành mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến đến tranh chấp lao động khảo sát tại Khu Công Nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc, bước đầu tác giả dựa trên các nghiên cứu về tranh chấp lao động của Jeremy Brecher (2000) , Jie Shen (2008) , Nghiên cứu của Dương Văn Sao (2009) , Nghiên cứu của Đỗ Quỳnh Chi và các đồng nghiệp (2009) liên quan đến tranh chấp lao động đã được trình bày trên cơ
sở lý luận, cùng với kinh nghiệm của mình trong quá trình làm việc tại Công ty Việt Hàn thuộc Khu Công Nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc, ngoài ra tác giả còn tham khảo ý kiến một số chuyên gia trong lĩnh vực nhân sự về nhân tố ảnh hưởng tranh chấp lao động
2.3.2 Mô hình nghiên cứu đề xuất
H6 +
H2 +
Công đoàn cơ sở hoạt động không
không hiệu quả
Chế độ phúc lợi cho người lao
động không tốt
Khả năng người sử dụng lao động
hòa nhập với người lao động kém
Người lao động hiểu biết pháp luật
lao động kém
Người lao động có thu nhập thấp
Người lao động có điều kiện lao
Trang 132.3.3 Thang đo s bộ
a Thang đo Người lao động hiểu biết pháp luật lao động kém
b Thang đo Người lao động có thu nhập thấp
c Thang đo Chế độ phúc lợi không tốt
d Thang đo Khả năng người sử dụng lao động hòa nhập với người lao động kém
e Thang đo Công đoàn cơ sở hoạt động không hiệu quả
f Thang đo biến phụ thuộc “vấn đề tranh chấp lao động”
2.4 NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
2.4.1 Thảo luận nhóm
Thảo luận nhóm với 10 người lao động 10 người lao động đều đồng ý với những nhân tố và thang đo tác giả đưa ra
2.4.2 Tham khảo ý kiến chuyên gia
Sau khi tổng hợp các kết quả nghiên cứu của cuộc thảo luận nhóm thì tác giả nhanh chóng gửi kết quả về những nhân tố được cho rằng ảnh hưởng đến tranh chấp lao động đến 2 chuyên gia Chuyên gia đồng ý với nhân tố và thang đo đó
2.5 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC VÀ THANG ĐO CHÍNH THỨC
2.5.1 Mô hình nghiên cứu chính thức
2.5.2 Thang đo chính thức
2.6 NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
a Mẫu điều tra
Đối tượng điều tra
Phương pháp lựa chọn mẫu
Kích thước mẫu
b Kết cấu bảng câu hỏi khảo sát
Cấu trúc bảng câu hỏi:
c Phương pháp phân tích dữ liệu
Trang 14KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
Đầu chương 2 tác giả giới thiệu vài nét về Khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc đồng thời nêu tình hình tranh chấp lao động tại khu công nghiệp này từ năm 2003 đện năm 2017
Tiếp theo chương này trình bày các vấn đề liên quan đến việc thiết kế một nghiên cứu chính thức Sau khi đưa ra mô hình nghiên cứu đề xuất và thang đo sơ bộ thì tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính như thảo luận nhóm với 10 người lao động và tham khảo ý kiến hai chuyên gia hiện tại đang làm quản lý tại hai công ty ở Khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc để điều chỉnh mô hình và thang đo sơ bộ, tiếp theo là kết luận mô hình nghiên cứu chính thức, hệ thống giả thuyết cho mô hình nghiên cứu và thang đo chính thức cho các thành phần trong mô hình nghiên cứu, thiết kế bảng câu hỏi khảo sát để phục vụ cho việc thu thập dữ liệu cho nghiên cứu chính thức Sau đó giới thiệu về các phương pháp xử lý
dữ liệu trong nghiên cứu chính thức này
Phương pháp nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn: nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng
Nghiên cứu định tính với kỹ thuật thảo luận nhóm và phỏng vấn chuyên sâu Tác giả đã thảo luận nhóm với 10 người lao động và phỏng vấn hai chuyên gia quản lý hai công ty tại Khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc
Nghiên cứu định lượng gồm khảo sát 350 mẫu là những người công nhân và nhân viên kỹ thuật làm việc tại Khu công nghiệp Điện Nam, Điện Ngọc Tác giả đưa ra kết cấu bản câu hỏi Sau đó tác giả nêu cách phân tích dữ liệu là phân tích thống kê mô tả, phân tích hệ
số tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA( Exploratory factor analysis ), Phân tích hồi quy tuyến tính
