SKKN phương pháp giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh” theo hướng tích hợp liên môn

Xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá trình giảng dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng bước đổi mới phương pháp dạy học, tôi luôn đặt cho mình mục tiêu là: “P

A PHẦN MỞ BÀI:

1 Lý do chọn đề tài:

Môn Mĩ thuật là một môn học có vai trò quan trọng trong chương trình giáo dục trung học cơ sở Với môn học này học sinh biết cách cảm nhận cái đẹp, yêu cái đẹp từ đó biết cách rèn luyện đôi bàn tay trí óc của mình để tạo ra cái đẹp qua việc phát huy sự sáng tạo, tính độc lập của mình Môn mĩ thuật đã góp phần cùng với các môn học khác giáo dục học sinh phát triển toàn diện về Đức Trí -Thể - Mĩ

Thực tế chúng ta nhận thấy học sinh rất ham thích học vẽ Nếu như chúng

ta xây dựng cho các em có ý thức học tập tốt tạo ra không khí thoải mái khi học thì sẽ đạt được hiệu quả tốt nhất

Nhưng tùy theo trình độ nhận thức và năng khiếu của từng em, ở mỗi độ tuổi khác nhau mà giáo viên biết quá trình nhận thức diễn ra ở từng em Vậy không thể tác động đến quá trình nhận thức của các cá nhân bằng một biện pháp như nhau Có những học sinh chúng ta phải tác động từ từ, nhưng có những học sinh phải vừa trực tiếp và vừa gián tiếp tác động ở nhiều phía mới nắm bắt được Nếu như không có sự gợi mở gây hứng thú của giáo viên thì các em không có sự ham thích tìm tòi học tập

Xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá trình giảng dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng bước đổi mới phương pháp dạy học, tôi luôn đặt cho mình mục tiêu là: “Phải làm gì để thực hiện yêu cầu đổi mới nhằm nâng cao chất lượng bài dạy của mình” để các em học sinh cảm nhận được một cách sâu sắc về vẻ đẹp của con người, thiên nhiên xung quanh mình qua đó phát

huy được trí tưởng tượng và óc sáng tạo, hình thành thị hiếu thẩm mỹ, hoàn thiện nhân cách thông qua nội dung các bài học mĩ thuật

Là một bộ môn năng khiếu, khả năng diễn đạt những suy nghĩ, sáng tạo của học sinh bằng nét vẽ rất khó khăn Đặc biệt là phân môn vẽ tranh Vì thế trong khi học và khi học sinh thực hành rất dễ gây ra tình trạng chán nản, mất hứng thú vì phân môn vẽ tranh đòi hỏi sự sáng tạo, sự tìm tòi,…đưa ra ý tưởng của mình như thế nào cho hợp lý

Để khơi dậy cho học sinh khả năng trong giờ học vẽ tranh đề tài này đòi hỏi người giáo viên cần phải thực sự say mê giảng dạy và tạo được cho học sinh sự lôi cuốn, đam mê trong giờ học mĩ thuật đó là việc tạo ra “phương pháp giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh” theo hướng tích hợp liên môn

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Tích hợp liên môn là một phương pháp dạy còn mới mẻ, mới được đưa vào

áp dụng thử nghiệm trong nhà trường, tuy nhiên năm vừa qua đưa vào áp dụng ở khối 8 tại Trường THCS Long Sơn, tôi đã đạt được một số thành công nhất định

và hi vọng năm học tới này sẽ nhân rộng ra toàn trường và đạt được kết quả cao hơn

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:

Để nâng cao chất lượng dạy học và đặc biệt là giải quyết được những khó khăn, tạo sự hứng thú cho học sinh khi học phân môn vẽ tranh để các em hiểu được nội dung và ý nghĩa sâu sắc của bài học

Hi vọng đề tài này sẽ được các đồng nghiệp cùng chia sẻ, góp ý để được hoàn thiện hơn và ứng dụng vào dạy học

4 Giả thiết khoa học:

Vẽ tranh là một phân môn khó Vậy theo tôi nếu dạy như trước đây học sinh khó nắm bắt sáng tạo được nội dung để thể hiện, vẽ bài một cách máy móc, dựa dẫm vào tranh mẫu Tuy nhiên thì giáo viên vận dụng phương pháp học mới theo hướng tích hợp liên môn tôi thấy sự chuyển biến rõ rệt HS có hứng thú hơn, tiếp thu bài nhanh hơn, vận dụng kiến thức ở các môn học khác như: Ngữ văn, Âm nhạc, GDCD vào để dễ dàng tìm ra được nội dung phù hợp nhất cho bài vẽ của mình Từ đó mà kết quả bài vẽ được nâng cao

5 Phương pháp nghiên cứu:

a Nghiên cứu lý luận.

Nghiên cứu tài liệu sách giáo khoa, sách giáo viên và một số tài liệu tham khảo về nội dung đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích hợp liên môn

b Nghiên cứu thực tiễn.

Quan sát thái độ và tìm hiểu học sinh

Dự giờ của đồng nghiệp, rút kinh nghiệm để tìm hướng dạy mới

Dùng phương pháp so sánh đối chiếu giữa cách dạy cũ và cách dạy mới để tìm ra ưu và nhược điểm

6 Đóng góp mới của đề tài:

Theo tôi khi dạy theo phương pháp tích hợp sẽ tạo ra cho học sinh sự hứng thú học tập, lĩnh hội tri thức rộng hơn, đầy đủ hơn Các em chủ động liên hệ giữa các môn học, lấy môn học này bổ trợ cho môn học khác và ngược lại Từ

đó học sinh có sự hiểu biết một cách toàn diện, đồng đều để vận dụng vào bài vẽ

B NỘI DUNG

I CƠ SỞ KHOA HỌC

1 Cơ sở lý luận:

Là giáo viên dạy bộ môn mĩ thuật tại trường qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy mĩ thuật là môn học nghệ thuật và cũng là môn học bắt buộc của trường Trung học cơ sở Có nhận xét đánh giá, xếp loại từng học kỳ, cuối năm Vì vậy, trong giáo dục mục tiêu giáo dục thẩm mĩ đặt lên hàng đầu Cụ thể là

Học sinh tiếp thu, làm quen với cái đẹp trong thiên nhiên

Tạo ra cái đẹp bằng khả năng cảm nhận

Vận dụng những khả năng hiểu biết về phục vụ trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày

Qua thời gian giảng dạy để góp phần tham gia phong trào sáng kiến kinh nghiệm do Ngành tổ chức Nên tôi xin đề cập đến đề tài :”Một vài kinh nghiệmdạy vẽ tranh đề tài theo hướng tích hợp liên môn”

2 Cơ sở thực tiễn:

Môn mĩ thuật là môn rèn luyện trí thẩm mĩ và rèn luyện tư duy sáng tạo cho học sinh, làm cho các em hồn nhiên, vui tươi, nhận thấy được cái hay cái đẹp trong cuộc sống xung quanh qua nhiều đề tài Học sinh rất say mê trong giờ học

mĩ thuật Bên cạnh có một số phụ huynh học sinh xem nhẹ môn mĩ thuật (không phải là môn chính) nên ảnh hưởng đến môn mĩ thuật thấp đi và chất lượng giáo dục thẩm mĩ cũng thấp đi Môn mĩ thuật là môn nghệ thuật, giáo viên bộ môn phải say mê, nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo và nâng dần chất lượng và đồng bộ xố quan niệm xem nhẹ môn mĩ thuật Chính vì thế tôi nghiên cứu và tích luỹ những

phương pháp mới tổ chức cho học sinh học tập thoải mái, nhẹ nhàng nhưng đạt kết quả cao

II THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI:

*Thuận lợi:

Trong những năm gần đây nghành giáo dục đã có nhiều cuộc vận động trong giáo dục như: Tổ chức thi giáo viên giỏi, bồi dưỡng chuyên đề

Là giáo viên trẻ được đào tạo đúng chuyên ngành lại rất yêu nghề, có tâm huyết với nghề nên đã có nhiều sự tìm tòi, áp dụng phương pháp dạy học mới vào giảng dạy để các tiết dạy trở nên sinh động và lôi cuốn hơn

Về phía nhà trường đã cố gắng tạo điều kiện cho việc dạy học như: Máy chiếu, mạng intenet, đồ dùng dạy học, kể cả hỗ trợ sách giáo khoa trong “tủ sách dùng chung”

Học sinh Long Sơn có truyền thống hiếu học, tác phong nhanh nhẹn, các

em tiếp thu nhanh các phương pháp dạy học mới, từ đó mà dễ dàng lĩnh hội được tri thức mới và vận dụng vào cuộc sống

Đa số học sinh đều yêu thích môn Mĩ thuật và có ý thức trong các tiết học Với trình độ khoa học phát triển như hiện nay, ngoài kiến thức lên lớp các

em biết được nhiều thông tin về Mĩ thuật hơn quang mạng intenet, báo chí, ti vi

Bên cạnh đó những kiến thức Mĩ thuật thì rất gần gũi với đời sống hằng ngày của các em nên các em dễ dàng tiếp nhận, thực hành và áp dụng được trong thực tế

* Khó khăn:

Điều kiện dạy học chưa thật sự đáp ứng được với yêu cầu của môn học: Thiếu phòng học riêng, thiếu tranh ảnh phục vụ tiết dạy, thiếu tài liệu tham khảo, nâng cao cho giáo viên và học sinh

Một số học sinh còn lơ là, thờ ơ với môn học làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc tuyền thụ kiến thức và rèn luyện kĩ năng cho học sinh ở trên lớp

Học sinh chưa hiểu được nội dung đề tài và yêu cầu của tiết học, tư đó mà chưa có nhiều bài vẽ đạt yêu cầu

Nhiều học sinh còn thiếu đồ dùng học tập thiết yếu: Giấy, bút, màu vẽ Học sinh còn thiếu sự độc lập, sáng tạo cho nên thường gặp khó khăn trong việc lựa chọn nội dung đề tài để thể hiện một bài vẽ tranh theo đề tài

* Nguyên nhân:

Trước tiên là học sinh còn xem nhẹ và chưa hiểu được hết tầm quan trọng của môn học dẫn đến việc lơ là,thiếu tập trung và không chuẩn bị chu đáo các đồ dùng học tập

Giáo viên dạy học còn mang tính áp đặt, khô khan,chưa tạo ra được sự hứng thú, say mê, lôi cuốn các em vào tiết học được hiệu quả hơn đặc biệt là chưa có sự liên kết giữa các môn học với nhau

III CÁC GIẢI PHÁP

1 Nâng cao vị thế môn học, đặc biệt là phân môn vẽ tranh

Tổ chức các cuộc thi vẽ tranh theo đề tài cho học sinh ở cấp trường Qua đó giáo viên cũng như học sinh cảm nhân được ý nghĩa tầm quan trọng của môn học đối với học sinh trên ghế nhà trường và trong cuộc sống

Tham gia các chuyên đề và các cuộc thi dành cho giáo viên dạy Mĩ thuật

2 Sử dụng phương pháp dạy tích hợp liên môn trong các tiết dạy vẽ tranh

đề tài Phương pháp này giúp các em có sự liên kết giữa các môn học để các em hiểu bài tốt hơn,sâu sắc hơn đặc biệt là lĩnh hội tri thức ở nhiều khía cạnh khác nhau và áp dụng được trong thực tế cuộc sống Từ đó tạo ra được sự lôi cuốn, hào hứng trong từng tiết học vì thế mà hiệu quả bài vẽ được cao hơn,thể hiện được tâm hồn trong sáng,ngay thơ của các em qua từng nét vẽ

Mĩ thuật tích hợp với môn ngữ văn:

Ngôn ngữ của mĩ thuật chính là đường nét còn ngôn ngữ của văn học chính

là từ ngữ nhưng nó có điểm chung lớn nhất đó là: Cùng diễn tả được một câu chuyện, một hành động, hay một hiện tượng nào đó Nhìn một bức tranh người

ta có thể miêu tả lại bằng ngôn ngữ và ngược lại đọc một bài văn hay một bài thơ xong chúng ta có thể dùng đường nét để vẽ lại Ví dụ: Ngữ văn 8 có bài

“Trong lòng mẹ” hình ảnh bé Hồng ùa vào lòng mẹ, cảm nhận được được hơi

ấm của mẹ Đoạn văn miêu tả tình cảm mẹ con, đọc đoạn văn ta có thể cảm nhận và vẽ ngay được hình ảnh đó vào giấy và ngược lại, xem xong một bức tranh vẽ về tình cảm mẹ con thì ta cũng có thể miêu tả lại được bằng từ ngữ

Mĩ thuật tích hợp với Âm nhạc:

Ngôn ngữ của Âm nhạc đó chính là giai điệu và khi giai điệu cất lên thì ta thấy được hình ảnh của hội họa trong đó

VD: Bài hát “Nhật ký của mẹ” khi xem vi deo của bài hát ta thấy thể hiện

rõ nhất mối quan hệ mật thiết giữa Mĩ thuật và Âm nhạc Từ đầu đến cuối bài hát giai điệu và đường nét luôn song hành với nhau

Mĩ thuật tích hợp với Giáo dục công dân

Mĩ thuật và GDCD có một đặc điểm chung lớn nhất đó là giáo dục học sinh các kĩ năng để vận dụng trong cuộc sống

Ví dụ: Tiết vẽ tranh đề tài gia đình và tiết "Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình và dòng họ" của môn giáo dục công dân giáo dục các

em biết yêu mến, trân trọng tình cảm gia đình Đồng thời biết giữ gìn truyền thống hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, anh chị em Từ đó mà hình thành ở các em nhân cách tốt đẹp của con người thông qua bài vẽ

3 Vận dụng tích hợp liên môn vào các phương pháp khác dạy học riêng của môn học như sau:

Phân môn vẽ tranh cũng như phân môn khác, ngoài chuẩn bị các “Phương pháp chung” thì cần có thêm những “phương pháp riêng biệt”.

a Phương pháp vấn đáp:

Phương pháp này chính là hệ thống câu hỏi để khai thác nội dung bài học,

vì thế ta cần phải hỏi như thế nào để có những câu hỏi vừa sát nội dung lại vừa

dễ hiểu, hướng các em đi đúng đề tài và tìm được nội dung thích hợp cho bài làm của mình, chắt lọc ra những nội dung cần biết mà còn phải liên quan và thật gần gũi, quen thuộc với đời sống hàng ngày của chính bản thân mình Điều này

sẽ thôi thúc người học vẽ phải tư duy, nghĩ lại những hoạt động đã và đang xảy

ra xung quanh mình một cách tự nhiên, những ấn tượng sâu đậm về điều mình đang tìm tòi sẽ hiện ra trong sự suy nghĩ, tưởng tượng đây là điểm quan trọng nhất trong bài vẽ tranh

Để diễn đạt một bài vẽ tranh cụ thể như bài “Vẽ tranh đề tài Gia đình’’ Hỏi phải hợp lý:

- Nhắc đến gia đình thì đầu tiên em nghĩ đến ai?

- Nghĩ đến những hình ảnh nào?

- Hình ảnh nào làm em nhớ nhất?

- Vì sao em lại nghĩ ngay đến hình ảnh đó mà không cần suy nghĩ?

- Em liên tưởng đến những câu ca dao, tục ngữ nói về tình cảm gia đình, anh em?

b Phương pháp trực quan:

Minh hoạ đẹp, phong phú, “phương pháp minh họa trực quan” sinh động sẽ

làm tăng thêm tính hấp dẫn của tiết học và thuyết phục học sinh, nó có tác động quan trọng đến việc cảm nhận tác phẩm, hình thành nên nhận thức thẩm mỹ của các em, rèn luyện cho các em một trực giác nhạy bén, với phương pháp này giáo viên có thể tích hợp, giới thiệu các bức tranh minh họa về tình cảm mẹ con, anh em của môn Ngữ văn

c Phương pháp thực hành

Phương pháp này đòi hỏi người GV phải thật sự nhiệt tình, nắm bắt được tâm lý HS, biết năng lực của từng em để từ đó mà hướng dẫn, gợi ý cụ thể cho các em làm bài được tốt hơn Cụ thể như sau:

Nếu là HS giỏi thì GVchỉ hỏi gợi ý các em như: Em hãy nhớ lại nội dung của một đoạn văn, một bài hát miêu tả tình cảm gia đình để vẽ một bức tranh? Các hình ảnh trong bài có sát với nội dung đề tài không? Bố cục bài đã hợp lý chưa?

Nếu là HS yếu thì GV phải hướng dẫn, gợi ý tìm nội dung sát hơn, chỉnh sữa bài thật cụ thể và có thể đặt bút lên bài để làm mẫu cho các em xem và hoc tập

* Sự tích hợp liên môn trong bài được thể hiện qua giáo án như sau:

I Mục tiêu bài học:

- Mục tiêu: HS vẽ được một bức tranh đúng đề tài: Gia đình

- Kĩ năng: Biết cách thể hiện, sắp xếp bố cục hợp lý

- Thái độ: Yêu mến trân trọng tình cảm gia đình

II Chuẩn bị:

Thiết bị dạy học:

+ Tranh minh họa <bộ DĐH MT8>

+ Tranh vẽ đề tài gia đình của học sinh khóa trước

+ Các bài hát về gia đình

HS: + giấy, bút, màu…

+ Các bài vẽ của họa sĩ về gia đình

Dự kiến tích hợp:

Môn ngữ văn : Bài “trong lòng mẹ”

Môn Âm nhạc :các bài hát về mẹ

Môn Giáo dục công dân: Bài" giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình và dòng họ”

III Tiến trình lên lớp

1 Ổn định tổ chức lớp

2 Bài cũ

3 Bài mới.

Giáo viên hát bài ‘Ba ngọn nến lung linh’ và hỏi học sinh nội dung của bài hát là gì và dẫn học sinh vào bài mới

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 1 H ướng dẫn HS tìm và

chọn nội dung đề tài

GV cho HS xem những bức tranh về

gia đình của các họa sĩ và hỏi :

? Tranh có nội dung gì

? Có những hình tượng nào

? Màu sắc được thể hiện như thế nào

Vậy theo em Đề tài của bức tranh trên

là gì?

- Khi nhắc đến GĐ thì hình ảnh nào

gợi lên đầu tiên đối với em? ai là người

em yêu mến nhất trong gia đình?

GV kết luận: Gia đình chính là tổ ấm,

là nơi mà chúng ta luôn nhận được sự

yêu mến, quan tâm chăm sóc từ ông bà

cha mẹ,anh chị em của mình Đồng

thời gia đình luôn là chổ dựa vững

chắc về tinh thần mỗi khi ta vui hay

buồn trong cuộc sống

I Tìm và chọn nội dung đề tài

Học sinh quan sát tranh của giáo viên treo trên bảng và trả lời

- Hs: Đề tài Gia đình

- Gọi một vài em trả lời

- HS chú ý theo dõi

*Gv giới thiệu và hỏi:

? Trong môn Ngữ văn ở lớp trước em

đã học những tác phẩm nào hay những

câu ca dao nào về tình cảm gia đình,

hay người thân của mình ?

GV: Ngôn ngữ của Mĩ thuật chính là

đường nét còn ngôn ngữ của văn học

chính là từ ngữ và nó lại có sự liên

quan mật thiết với nhau, nhìn một bức

tranh người ta có thể miêu tả lại bằng

ngôn ngữ và ngược lại đọc một bài văn

hay một bài thơ xong ta có thể dùng

đường nét vẽ để vẽ lại

VD: Trong Ngữ văn lớp 8 có tác phẩm

“Trong lòng mẹ” miêu tả hình ảnh bé

Hồng ùa vào lòng mẹ, cảm nhận được

hơi ấm của mẹ từ đó ta có thể vẽ lại

được bức tranh một người mẹ với

gương mặt vui vẽ, hạnh phúc khi ôm

đứa con của mình vào lòng và đứa con

cũng ôm chặt và nép gọn vào trong

vòng tay mẹ

*Bài giữ gìn và phát huy truyền thống

- Hs trả lời

- HS chú ý theo dõi

- GV minh họa lại đoạn văn bằng cách

vẽ lên bảng hoặc chuẩn bị sẵn trên giấy

và treo bảng - HS chú ý theo dõi

Hs:bài học cho ta biết trân trọng tình