SKKN một số phương pháp dạy hát phát huy tính tích cực của học sinh

Kiến thức: Giúp HS nắm được : - Những đặc điểm của thể loại truyện dân gian đă học: truyền thuyết, cổ tích, truyện cười, truyện ngụ ngôn.. Em đă được học những thể loại truyện dân gian

Ngày soạn: 03/12/2017

Tiết 54

ÔN TẬP TRUYỆN DÂN GIAN

A.MUC TIÊU CẦN ĐẠT :

1 Kiến thức: Giúp HS nắm được :

- Những đặc điểm của thể loại truyện dân gian đă học: truyền thuyết,

cổ tích, truyện cười, truyện ngụ ngôn

- Nội dung, ư nghĩa và đặc sắc nghệ thuật của các truyện dân gian đã học

2 Kĩ năng:

- So sánh sự giống và khác nhau giữa các truyện dân gian

- Trình bày cảm nhận về truyện dân gian theo đặc trưng thể loại

- Kể lại một vài truyện dân gian đã học

3 Thái độ :

GD học sinh yêu thích văn học dân gian, yêu quý trân trọng người lao động

B CHUẨN BỊ :

1 GV: giáo án theo chuẩn, bảng phụ.

2 HS: Đọc, chuẩn bị bài theo hệ thống câu hỏi sgk

C TIẾN TR̀NH DẠY - HỌC:

1.ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ: - Kể lại truyện cười ‘’Treo biển’’? Nêu ư nghĩa của

truyện.

3.Bài mới.

Hoạt động của GV - HS Kiến thức cần đạt

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS hệ thống hoá kiến thức về truyện dân gian

Mục tiêu: HS củng cố lại kiến thức về truyện dân gian đã học

Phương pháp: Hệ thống hóa

? Em đă được học những thể loại truyện

dân gian nào ?

- HS thảo luận nhóm - GV giao nhiệm vụ

+ Nhóm 1: Thế nào là truyền thuyết ? kể

tên các truyền thuyết đă học ?

+ Nhóm 2: Thế nào là truyện cổ tích ? Kể

tên các truyện cổ tích đă học ?

+ Nhóm 3: Thế nào là truyện ngụ ngôn ?

em đă được học những truyện ngụ ngôn nào ?

+ Nhóm 4: Thế nào là truyện cười ?

Kể tên những truyện cười em đă học ?

I HỆ THỐNG HOÁ KIẾN THỨC:

1 Các thể loại truyện dân gian đã học:

- Truyện truyền thuyết:

- Truyện cổ tích

- Truyện ngụ ngôn

- Truyện cười

- HS: Các nhóm thảo luận

- GV nhận xét, kết luận

- HS hoạt động nhóm

- GV giao nhiệm vụ cho 4 nhóm, mỗi nhóm

nêu đặc điểm tiêu biểu của một thể loại

- HS: Đại diện nhóm tŕnh bày->Nhóm khác

nhận xét

- GV nhận xét, kết luận bằng bảng phụ

2 Đặc điểm tiêu biểu của mỗi thể loại:

Kể về nhân vật và

sự kiện lịch sử

trong quá khứ

Kể về cuộc đời

và số phận 1 số kiểu nhận vật quen thuộc

Mượn chuyện loài vật, đồ vật hoặc con người để nói bóng gió chuyện con người

Kể về những hiện tượng đáng cười trong cuộc sống

- Có nhiều chi tiết

tưởng tượng kỳ ảo

- Có cơ sở cốt lơi

là sự thật lịch sử

Có nhiều chi tiết tưởng tượng kỳ ảo

Có ư nghĩa ẩn

dụ, ngụ ư

Có yếu tố gây cười

Thể hiện thái độ,

cách đánh giá của

nhân dân đối với

Ước mơ niềm tin của nhân dân về chiến thắng cuối

Nêu bài học để khuyên nhủ, răn dạy người đọc

Nhằm gây cười mua vui hoặc phê phán châm biếm những thói

các sự kiện, nhân

vật lịch sử

cùng của lẽ phải, của cái thiện

trong cuộc sống hư tật xấu trong xă hội

3 Lập bảng thống kê các truyện dân gian đã học:

HS đã chuẩn bị ở nhà, gv yêu cầu hs trình bày-> nhận xét bổ sung để hoàn chỉnh bảng thống kê.

Thể loại Tên truyện Nội dung, ý nghĩa Đặc sắc nghệ thuật

Truyền

thuyết

Con Rồng, cháu Tiên

- Truyện kể về nguồn gốc dân tộc, qua đó nhằm giải thích, suy tôn nguồn gốc cao quư của dân tộc

và thể hiện ý nguyện đoàn kết gắn

bó của dân tộc ta

- Sử dụng các yếu tố tưởng tượng ḱ ảo

- Xây dưng h́nh tượng nhân vật mang dáng dấp thần linh

Bánh chưng, bánh giầy

-Giải thích nguồn gốc bánh chưng, bánh giầy và tục làm 2 thứ bánh trong ngày Tết

- Đề cao lao động; đề cao nghề nông

- Suy tôn tài năng, phẩm chất con người trong công việc xdđất nước

- Sử dụng chi tiết tưởng tượng

- Lối kể chuyện dân gian: theo tŕnh tự thời gian

Thánh Gióng

- Thể hiện sức mạnh và ý thức bảo về đất nước

- Ca ngợi h́nh tượng người anh hùng đánh giặc tiêu biểu cho truyền thống yêu nước, đoàn kết,

Xây dựng người anh hùng dân tộc mang màu sắc thần ḱ với những chi tiết nghệ

tinh thần anh dũng, kiên cường của dân tộc ta

thuật ḱ ảo…

ST – TTinh

- Giải thích hiện tượng mưa bão,lũ lụt xảy ra hằng năm ở đồng bằng Bắc Bộ

- Thể hiện sức mạnh, ước mơ chế ngự thiên tai bảo vệ cuộc sống của người Việt cổ

- Xây dựng h́nh tượng nhân vật mang dáng dấp thần linh, với nhiều chi tiết tưởng tượng ḱ ảo

- Tạo sự việc hấp dẫn, dẫn dắt, kể chuyện lôi cuốn, sinh động

Sự tích Hồ

Gươm

- Truyện giải thích tên gọi Hồ Hoàn Kiếm

- Ca ngợi cuộc kháng chiến chống giặc Minh do Lê Lợi lănh đạo đă chiến thắng vẻ vang

- Thể hiện ý nguyện đoàn kết, khát vọng hoà b́nh của dân tộc ta

- Sử dụng một số h́nh ảnh, chi tiết ḱ ảo giàu ư nghĩa như gươm thần, rùa vàng

Thạch

Sanh.

Ngợi ca những chiến công rực rỡ

và phẩm chất cao đẹp của người anh hùng- dũng sĩ Thạch Sanh

- Thể hiện ước mơ, niềm tin của

nhân dân về sự chiến thắng của

- Sắp xếp các t́nh tiết

tự nhiên , khéo léo

- Sử dụng những chi tiết thần ḱ

- Kết thúc có hậu

Cổ tích

những con người chính nghĩa, lương thiện

Em bé thông minh.

- Ca ngợi sự thông minh, mưu trí của em bé

- Truyện đề cao trí khôn dân gian, kinh nghiệm đời sống dân gian

- Tạo ra tiếng cười vui vẻ, hồn nhiên

Dùng câu đố thử tài, tạo t́nh huống thử thách

- Cách dẫn dắt sự việc cùng mức độ tăng dần của những câu đố, và cách giải đố

Cây bút thần

Khẳng định tài năng , nghệ thuật chân chính phải thuộc về nhân dân, phục vụ nhân dân, chống lại

kẻ ác

- Thể hiện ước mơ và niềm tin của nhân dân về công lí xă hội và những khả năng ḱ diệu của con người

- Các chi tiết nghệ thuật ḱ ảo

- Các chi tiết nghệ thuật tăng tiến

- Kết thúc có hậu

Ông lão đánh cá và con cá vàng

- Lòng biết ơn đối với những người nhân hậu

- Phê phán những kẻ tham lam, bội bạc

- Yếu tố tưởng tượng, hoang đường

- Kết cấu sự kiện vừa lặp lại vừa tăng tiến

- Xd hình tượng n/v

đối lập, mang nhiều ý nghĩa

- Kết thúc truyện độc đáo

Ngụ

Ngôn

Ếch ngồi đáy giếng

- Ngụ ư phê phán những kẻ hiểu biết hạn hẹp mà lại huênh hoang

- Khuyên nhủ chúng ta phải mở rộng tầm hiểu biết, không chủ quan, kiêu ngạo

- Xây dựng h́nh tượng gần gũi với đời sống

- Cách nói bằng ngụ ngôn, cách giáo huấn

tự nhiên, đặc sắc

- Cách kể bất ngờ, hài hước, kín đáo

Thầy bói xem voi

- Bài học về cách đánh giá sự vật, phê phán cách nhìn phiến diện

- Khuyên nhủ con người khi t́m hiểu về một sự vật, sự việc nào đó phải xem xét chúng một cách toàn diện

- Cách nói ngụ ngôn,giáo huấn tự nhiên, sâu sắc

- Đối thoại, tạo tiếng cười hài hước, kín đáo

- Lặp lại các sự việc

- Nghệ thuật phóng

đại

Chân,Tay, Tai, Mắt, Miệng

Nêu bài học:Trong một tập thể, cộng đồng mỗi thành viên không thể sống đơn độc, tách biệt mà

Sử dụng nghệ thuật ẩn

dụ ( mượn các bộ phận

cơ thể con người để nói

phải đoàn kết, gắn bó vào nhau để cùng tồn tại và phát triển

chuyện con người)

Truyện

cười

Treo biển

Tạo tiếng cười hài hước, vui vẻ, phê phán những người hành động thiếu chủ kiến và nêu lên bài học

về sự cần thiết phải biết tiếp thu có chọn lọc ý kiến của người khác

- Yếu tố gây cười

- Kết thúc truyện bất ngờ

Lợn cưới

áo mới

- Chế giễu, phê phán những người có tính khoe của

Tạo t́nh huống truyện gây cười, sử dụng biện

pháp phóng đại

Hoạt động 2: Củng cố - Dặn ḍ:

- GV hệ thông bài: Đặc điểm tiêu biểu từng thể loại truyện dân gian

- Kể lại một truyện cổ tích trong số các truyện em đă học ?

Dặn ḍ:

- Ôn lại toàn bộ truyện dân gian đă học

- Trả lời các câu hỏi 5,6 SGK-> Giờ sau ôn tập tiếp

Ngày soạn:

03/12/2017

Tiết 55

ÔN TẬP TRUYỆN DÂN GIAN

( Tiếp theo)

A.MUC TIÊU CẦN ĐẠT :

1 Kiến thức: Giúp HS nắm được :

- Những đặc điểm của thể loại truyện dân gian đă học: truyền thuyết,

cổ tích, truyện cười, truyện ngụ ngôn

- Nội dung, ư nghĩa và đặc sắc nghệ thuật của các truyện dân gian đã học

2 Kĩ năng:

- So sánh sự giống và khác nhau giữa các truyện dân gian

- Trình bày cảm nhận về truyện dân gian theo đặc trưng thể loại

- Kể lại một vài truyện dân gian đã học

3 Thái độ :

GD học sinh yêu thích văn học dân gian, yêu quý trân trọng người lao động

B CHUẨN BỊ :

1 GV: giáo án theo chuẩn.

2 HS: Đọc, chuẩn bị bài theo hệ thống câu hỏi sgk

C TIẾN TR̀NHDẠY - HỌC:

1.ổn định lớp.

2 Kiểm tra 15 phút :

ĐỀ BÀI :

Câu 1: Thế nào là cụm danh từ? Nêu cấu tạo đầy đủ của cụm danh từ?

Câu 2: Điền các cụm danh từ sau vào mô hình :

a Hùng Vương thứ 6

b Ba con trâu đực ấy

ĐÁP ÁN :

Câu 1: Cụm DT là một tổ hợp từ do danh từ và một số từ ngữ phụ thuộc

nó tạo thành

Cấu tạo đầy đủ của cụm DT gồm 3 phần :

+ Phần trước : Bổ sung cho DT các ý nghĩa về số và lượng ( thường là

số từ và lượng từ)

+ Phần trung tâm : luôn luôn là DT

+ Phần sau: Nêu lên đặc điểm của sự vật mà DT biểu thị hoặc xác định vị trí của sự vật ấy trong không gia, thời gian( có thể là DT, ĐT, TT, chỉ từ)

Câu 2: Điền các cụm danh từ sau vào mô hình :

Hùng Vương thứ 6

3.Bài mới. GV chuyển tiếp từ tiết 1 sang tiết hai bài học.

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS làm luyện tập

Mục tiêu: HS củng cố lại kiến thức về truyện dân gian đã học qua luyện tập.

Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, giải thích, phân tích

- GV: y/c HS kể tóm tắt truyện “Sơn

Tinh, Thủy Tinh” “ Thánh Gióng ”, “ Em

bé thông minh”, “Thạch Sanh”

? Truyện cổ tích và truyền thuyết có

điểm gì giống và khác nhau

II LUYỆN TẬP :

Bài tập 1: Kể tóm tắt một số truyện dân gian đă học.

Bài tập 2: So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa cổ tích với truyền thuyết, truyện ngụ ngôn với truyện cười:

a So sánh truyện cổ tích , truyền thuyết

* Giống nhau :

- Đều có yếu tố tưởng tượng , kỳ ảo

- Có nhiều chi tiết ( mô típ) giống nhau: nguồn gốc ra đời kì lạ và tài năng phi thường của n/v chính…

* khác nhau

- Truyền thuyết: kể về các nhân vật ,

? Truyện ngụ ngôn - truyện cười có gì

giống và khác nhau

sự kiện lịch sử , thể hiện cách đánh giá của ND đối với nhân vật , sự kiện lịch sử làm cho người đọc , người nghe tin là câu chuyện có thật

- Cổ tích : kể về cuộc đời của một số kiểu nhân vật nhất định , thể hiện niềm tin, ước mơ của ND về công lí xã hội

b So sánh truyện ngụ ngôn – truyện cười :

* Giống nhau : Đều có chi tiết gây

cười, tình huống bất ngờ

* khác nhau :

- Mđích truyện cười : Gây cười để mua vui hoặc phê phán, chế giễu những hiện tượng đáng cười trong cuộc sống

- Mđích truyện ngụ ngôn: Khuyên nhủ, răn dạy người ta một bài học nào đó trong cuộc sống

B.tập 3: Tìm hiểu vai trò, ý nghĩa của

các hình tượng trong truyện cổ tích

? Cho biết hình tượng cá vàng, cây đàn

thần, niêu cơm thần, cây bút thần có vai

trò gì?

* Hình tượng cá vàng:

- Cá vàng đại diện cho lòng tốt, cái thiện, công lí của nhân dân

* Hình tượng cây đàn thần:

- Tiếng đàn tượng trưng cho t́nh yêu, công lí , nhân đạo, ḥa b́nh , khẳng định tài năng , tâm hồn, t́nh cảm của chàng dũng sĩ có tâm hồn nghệ sĩ Nó là vũ khí đặc biệt để cảm hoá kẻ thù

* Hình tượng niêu cơm thần:

- Tượng trưng cho tấm lòng nhân đạo, ước vọng đoàn kết, tư tưởng yêu chuộng hoà bình của ND ta

* Hình tượng cây bút thần :

- Thể hiện ước mơ công lí của ND Giúp đỡ người nghèo khó trừng trị những kẻ tham lam độc ác – Thể hiện ước mơ về những khả năng kỳ diệu của con người

B.tập 4: Thể hiện một lớp kịch ngắn:

- GV cho học sinh sắm vai nhân vật trong

hai truyện cười đă học để tŕnh bày trước

tập thể lớp

- HS: Đại diện mỗi tổ cử một nhóm bạn

thể hiện lớp kịch ngắn ấy

- Treo biển

- Lợn cưới áo mới

Hoạt động 2: Củng cố - Dặn ḍ ? Phân biệt sự giống và khác nhau giữa

truyền thuyết và cổ tích, ngụ ngôn và truyện cười

Dặn ḍ : - Ôn lại toàn bộ kiến thức về truyện dân gian đă học.

- Đọc lại các truyện dân gian, nhớ nội dung và nghệ thuật của mỗi truyện

- Ôn lại kiến thức Tiếng Việt đă học và đă làm bài kiểm tra để giờ sau trả bài