SKKN hướng dẫn học sinh trình bày dữ liệu bằng biểu đồ

Vì vậy muốn học sinh làm tốt các bài tập Trình bày dữ liệu bằng biểu đồtôi đã thực hiện nội dung theo chủ đề để học sinh có thời gian và điều kiện tìmhiểu rõ hơn.A/ THỰC NGHIỆM VÀ KẾT QU

MỤC LỤC

I/ Đặt vấn đề……… ………2

A/ Lí do chọn đề tài……… ……… ……… 2

1/ Cơ sở lí luận ……… ………2

2/ Cở sở thực tiễn ……… ………2

B/ Mục đích của đề tài ……… ……… ………3

C/ Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu…… ……….3

D/ Phương pháp nghiên cứu……….………3

1/ Nghiên cứu lý thuyết……… ……… ………

3 2/ Thực nghiệm sư phạm……… ………

……….3

II/ Nội dung thực hiện đề tài ……… ……… ……… …

4 A/ Thực nghiệm và kết quả thực nghiệm……… ……… ……….

4 A 1 / Bài giảng thực nghiệm……… ……… … …… 4

A 2 / Kết quả ……… ……… … …….26

B/ Đánh giá chung………

……… 26

III Đề nghị……… ……… …

27 IV: Tài liệu tham khảo……… ……… ……… 27

có rất nhiều nhưng trong chương trình tin học lớp 7 có phần mềm MicrosoftExcel là một trong những phần mềm hỗ trợ vẽ biểu đồ khá thông dụng hiện nay

để giúp các em dễ dàng tiếp thu bài học hơn Biểu đồ trong excel được liên kếtvới dữ liệu trong bảng tính do đó khi thay đổi dữ liệu trong bảng tính thì lập tứcbiểu đồ sẽ thay đổi theo Biểu đồ là một đối tượng của excel, đối tượng này chứacác dữ liệu và biểu diễn hình ảnh với nhiều màu sắc rất phong phú

2/ Cơ sở thực tiễn:

Thực tiễn giảng dạy môn Tin học, tôi thấy học sinh có nhiều vướng mắc, lúngtúng trong vẽ biểu đồ, đặc biệt là biểu đồ có kèm theo các chú thích Ngược lạitrong phân phối chương trình thời gian dành cho cách trình bày dữ liệu bằng biểu

đồ rất ít, nên việc vẽ một biểu đồ đối với học sinh còn gặp nhiều khó khăn đặcbiệt là biểu đồ có nhiều chú thích Xuất phát từ thực trạng bất cập đó tôi muốntìm ra một giải pháp giúp học sinh học tốt hơn với cách trình bày dữ liệu bằngbiểu đồ Chính vì thế tôi mạnh dạn được trình bày đề tài sáng kiến kinh nghiệm

"Hướng dẫn học sinh trình bày dữ liệu bằng biểu đồ " phạm vi chương trình

tin học lớp 7

B/ Mục đích của đề tài:

1/ Giúp học sinh hiểu và nắm vững được kiến thức về trình bày dữ liệu bằng biểuđồ.

2/Nhìn thấu được tổng quan của 1 bài toán.3/ Nhanh gọn mô tả chính xác được số liệu

4/ Đề tài cũng cung cấp các bài tập tham khảo có liên quan đến trình bày dữ liệubằng biểu đồ

5/ Coi đề tài là một tài liệu để nghiên cứu và tham khảo cho đồng nghiệp họcsinh cũng như phu huynh

C/ Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu:

Trong đề tài này tôi nghiên cứu ở phạm vi Trình bày dữ liệu bằng biểu đồ.được áp dụng đối với học sinh lớp 7 Trên cơ sở đó có thể trao đổi với các đồngnghiệp cùng chuyên ngành trong trường cũng như trong toàn huyện, tỉnh

D/ Phương pháp nghiên cứu:

1/ Nghiên cứu lý thuyết:

Nghiên cứu những tài liệu liên quan đến đề tài: SGK Tin học 7, SGV Tin học 7

2/ Thực nghiệm sư phạm:

2.1/ Điều tra thực trạng dạy và học kiến thức phần “Trình bày dữ liệu bằng biểuđồ”

a Điều tra chất lượng học tập của học sinh

 Đối tượng điều tra: Học sinh lớp 7

 Hình thức kiểm tra: Làm các bài tập thực hành

b Điều tra tình hình giảng dạy của giáo viên.

 Trao đổi trực tiếp với các giáo viên dạy sinh trong trường và một số bạnđồng nghiệp trường bạn

 Dự một số giờ dạy thao giảng

II/ NỘI DUNG THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

Từ thực trạng trên, tôi phát hiện ra nguyên nhân chủ yếu là do học sinh nắmchưa vững cách thực hiện đồng thời trong quá trình dạy học do yêu cầu của bàihọc nên giáo viên cũng không có đủ thời gian để hướng dẫn học sinh một cách

cụ thể Vì vậy muốn học sinh làm tốt các bài tập Trình bày dữ liệu bằng biểu đồtôi đã thực hiện nội dung theo chủ đề để học sinh có thời gian và điều kiện tìmhiểu rõ hơn.

A/ THỰC NGHIỆM VÀ KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM

A 1 / Bài giảng thực nghiệm:

CHỦ ĐỀ: TRÌNH BÀY DỮ LIỆU BẰNG BIỂU ĐỒ

I/ Mục tiêu cần đạt:

1/ Kiến thức:

 HS hiểu được ý nghĩa minh hoạ của biểu đồ

 Thống kê số liệu bằng các dạng biểu đồ

 Biết đọc các biểu đồ đơn giản

2/ Kỹ năng:

 Thực hiện được các số liệu cụ thể bằng biểu đồ

 Thực hiện được các chú thích trong các biểu đồ

3/ Thái độ:

 Có ý thức nghiêm túc, cẩn thận, trung thực, hợp tác trong các hoạtđộng

II/ Chuẩn bị đồ dùng dạy học:

 Máy tính, máy chiếu (trình chiếu slide bài giảng mà giáo viên đã soạntrên phần mềm PowerPoint)

 Thông tin về các dạng biểu đồ

 sưu tầm một số biểu đồ

III/ Phương pháp dạy học:

 Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp

 Phương pháp đặt và giải quyết vấn đề

Các loại biểu đồ rất phong phú, đa dạng Mỗi loại biểu đồ lại có thể đượcdùng để biểu hiện nhiều chủ đề khác nhau Vì vậy, khi vẽ biểu đồ, việc đầu tiên

là phải đọc kỹ đề bài để tìm hiểu chủ đề định thể hiện trên biểu đồ (thể hiện độngthái phát triển, so sánh tương quan độ lớn hay thể hiện cơ cấu), sau đó căn cứ vàochủ đề đã được xác định để lựa chọn loại biểu đồ thích hợp nhất.Tuy vậy, khi vẽbất cứ loại biểu đồ nào, cũng phải đảm bảo được 3 yêu cầu sau:

 Tính khoa học ( chính xác),

 Tính trực quan ( rõ ràng, dễ học),

 Tính thẩm mỹ (đẹp).

 Hoạt động 1: Minh hoạ số liệu bằng biểu đồ

GV: Kỹ năng vẽ biểu đồ trong việc

dạy - học trong nhà trường là hết

GV: Biểu đồ trong Excel là một

trong những cách trình bày số liệu

khô khan thành các hình ảnh trực

quan, dễ hiểu Biểu đồ được liên

kết với dữ liệu trong bảng tính

Excel, do đó khi thay đổi dữ liệu

trong bảng tính thì lập tức biểu đồ

sẽ thay đổi tương ứng theo

GV: Em hãy quan sát dữ liệu ở

1 Minh hoạ số liệu bằng biểu đồ

Hình 101

Hình 102

 Mục đích của việc sử dụng biểu đồ:

GV: Theo em tại sao một số loại dữ

liệu lại được biểu diễn dưới dạng

biểu đồ?

Biểu diễn dữ liệu dưới dạng biểu

đồ giúp quan sát một cách trực

quan, dễ hiểu, dễ so sánh, dễ dự

đoán xu thế tăng-giảm của dữ liệu

GV: Trong chương trình phổ thông

em đã được học các loại biểu đồ

nào? Em có biết tác dụng riêng của

mỗi loại biểu đồ ấy không?

HS: Trả lời theo ý hiểu

Sử dụng biểu đồ nhằm biểu diễn dữ liệu trực quan, dễ hiểu, dễ so sánh, dễ dự đoán xu thế tăng - giảm của dữ liệu.

 Hoạt động 2: Tìm hiểu một số dạng biểu đồ

GV: Nêu một số dạng biểu đồ cơ

bản

-Biểu đồ cột:

Là dạng biểu đồ thường thể hiện

động thái của sự phát triển, hoặc so

sánh qui mô (độ lớn) giữa các đối

tượng (So sánh dữ liệu có trong

nhiều cột) Biểu đồ cột cũng có thể

biểu hiện cơ cấu thành phần của

một tổng thể (biểu đồ cột chồng)

Các dạng biểu đồ cột:

Biểu đồ cột đơn, Biểu đồ cột ghép

Có hai loại: biểu đồ ghép có cùng

đơn vị, biểu đồ cột ghép có đơn vị

thể hiện tốc độ tăng trưởng của một

hoặc nhiều đại lượng có đơn vị

giống nhau hay đơn vị khác nhau

dạng biểu đồ tròn là loại biểu đồ

thường thể hiện cơ cấu thành phần

của một tổng thể đối tượng Đơn vị

thể hiện trên biểu đồ được tính

hỗ trợ chức năng này giúp người

dùng làm việc dễ dàng hơn với dữ

liệu

 Biểu đồ đường gấp khúc: So sánh dữliệu và dự đoán xu thế tăng - giảm của dữliệu

 Biểu đồ hình tròn: Mô tả tỉ lệ của giá trị

dữ liệu so với tổng thể

 Hoạt động 3: Tìm hiểu cách tạo biểu đồ

GV: Giới thiệu cách tạo biểu đồ

trên chương trình bảng tính Excel

+Data Range: Kiểm tra miền dữ

liệu và sửa đổi nếu cần

+Series in: Chọn dãy dữ liệu cần

minh hoạ theo hàng hay cột

Bước 1: Chọn kiểu biểu đồ đồ thị

Chart type: Chọn nhóm biểu đồ Chart sub type: Chọn biểu đồ Press and hold to view Sample : Xem trước

HS: Quan sát và ghi chép.

GV: Giải thích cho HS các thông

tin trong biểu đồ khi tạo

+Chart title: Tiêu đề.

+Category (X) axis: Chú giải trục ngang.

+Value (Y) axis: Chú giải trục

đứng

HS: Chú ý lắng nghe và ghi chép

- Thưc hành lại các thao tác dưới

sự hướng dẫn của GV

Chart title: tiêu đề biểu đồ

Category (X) axis: Tiêu đề trục X

Value (Y) axis: Tiêu đề trục Y

Axes : Ẩn hay hiện các trục

Chọn Next xuất hiện hộp thoại

Chọn Next xuất hiện hộp thoại

Bước 3: Thêm các tiêu đề, chú giải và nhiều lựa chọn khác

Chọn Titles: Các tiêu đề của biểu đồ(Tên

biểu đồ)

Chart title: tiêu đề biểu đồ Category (X) axis: Tiêu đề trục X

Gridlines : Ẩn hay hiện các đường

lưới

Legend : Ẩn hay hiện chú thích

Data lable : Hiện nhãn dữ liệu

Data Table : Hiện bảng dữ liệu

Cuối cùng chọn Finish  Xuất hiện

biểu đồ cần vẽ

As new sheet: Ra trang mới

As object in: Ra cùng với bảng

tính hiện tồn tại

Nháy nút Finish để kết thúc.

GV: Khi đã vẽ được biểu đồ nhưng

ta cần chỉnh sửa hay thay đổi một

số đối tượng nào đó của biểu đồ ta

có thể thực hiện được không?

? Làm thế nào để thay đổi màu sắc,

ký hiệu cho đối tượng?

Value (Y) axis: Tiêu đề trục Y Axes : Ẩn hay hiện các trục Gridlines : Ẩn hay hiện các đường lưới Legend : Ẩn hay hiện chú thích và hiện thì

hiện ở đâu :Bottom (dưới), Top (trên),

Right (phải), Left (trái)

Data lable : Hiện nhãn dữ liệu (thể hiện số

liệu trên biểu đồ (chọn Value)).

Data Table : Hiện bảng dữ liệu (thể hiện

bảng số liệu kèm theo trên biểu đồ nhưngthông thường ít sử dụng)

Chọn Next xuất hiện hộp thoại

 Tiếp tục chọn Finish, xuất hiện biểu đồcần vẽ

Bước 4: Chọn nơi đặt biểu đồ

As new sheet: Ra trang mới

As object in: Ra cùng với bảng tính hiện

tồn tại

Nháy nút Finish để kết thúc.

b Hiệu chỉnh và trình bày biểu đồ:

 Để thay đổi màu sắc, ký hiệu cho đốitượng: Chọn đối tượng thay đổi màu sắc,

ký hiệu, nhấp phải chuột chọn Format

Data Point

Sau đó, xuất hiện hộp thoại, chọn Patterns

? Làm thế nào để điều chỉnh biểu

đồ?

? Làm thế nào để xuất hiện bảng

chọn Chart, thanh công cụ Chart?

? Làm thế nào để di chuyển biểu

đồ?

? Làm thế nào để thay đổi kích

thước biểu đồ?

 Để điều chỉnh biểu đồ, chọn đối tượng

điều chỉnh, nhấp phải chuột chọn Chart

? Làm thế nào để sao chép biểu đồ?

? Làm thế nào để xóa biểu đồ?

? Làm thế nào để in biểu đồ?

? Làm thế nào để xóa bớt các

đường biểu diễn trên biểu đồ?

? Làm thế nào để thêm các đường

biểu diễn trên biểu đồ?

Location: Hiện hộp thoại như bước 4 tạo

biểu đồ

 Di chuyển biểu đồ:

Nhấp trái chuột lên đồ thị vùng Chart

Area để chọn đồ thị di chuyễn, khi đó đầu

con trỏ chuột có thêm ký hiệu mũi tên 4chiều Giữ trái chuột và di chuyển đồ thịđến nơi khác

 Thay đổi kích thước biểu đồ:

Nhấp trái chuột lên đồ thị vùng Chart Area

để chọn đồ thị cần thay đổi kích thước, khi

đó xung quanh đồ thị xuất hiện 8 nút nắm

Di chuyển chuột vào các nút này, giữ tráichuột và kéo hướng vô tâm đồ thị để thunhỏ và hướng ra ngoài để phóng to

 In biểu đồ:

- In biểu đồ cũng giống như in các đốitượng khác của Excel lưu ý nhấn vào nút

Print Preview trước khi in để đảm bảo

trang in được trọn vẹn nội dung

- Nếu muốn in biểu đồ thành một trangriêng thì hãy chọn biểu đồ và nhấp nút Print

để in, khi đó Excel chỉ ra lệnh in biểu đồđang chọn

 Xóa bớt các đường biểu diễn trên biểu đồ:

Bước 1: Chọn biểu đồ cần chỉnh sửaBước 2: Chọn đường biểu diễn cần xóaBước 3: Nhấn phím Delete

 Thêm các đường biểu diễn trên biểu đồ:

Bước 1: Chọn biểu đồ cần thêm đường biểudiễn

Bước 2: Chọn Chart , chọn Source Data,chọn Series sau đố vào Add để thêm chuỗi

Nhấn nút Chart Type để mở danh sách cáckiểu đồ thị

Nhấn chuột vào dạng biểu đồ muốn thayđổi

 Hoạt động 4: Vận dụng cũng cố

GV: Đôi khi muốn thể hiện một số VẬN DỤNG:

liệu thống kê, tính toán , một bản

tổng kết, thu được qua quá trình

nghiên cứu tìm hiểu, nhưng không

biết thể hiện nó bằng cách nào để

được rõ ràng cụ thể, giúp người

xem có thể quan sát một cách rõ

ràng, dễ hiểu hơn thì chúng ta nên

thể hiện nó bằng biểu đồ vì biểu đồ

là cách biểu diễn trực quan từ

những con số vô tri vô giác thành

những hình ảnh sinh động Trong

Tin học phần mềm Microsoft Excel

cung cấp cho ta một công cụ tạo

biểu đồ với nhiều hình dạng phù

hợp với yêu cầu sử dụng

Data Range: Chọn vùng dữ liệu cần biểu

diễn ($A$2:$C$7)

Columns: Phân tích dữ liệu theo cột

Chọn Next xuất hiện hộp thoại

Bước 3: Chọn Titles:

Chart title: TÌNH HÌNH SỬ DỤNG ĐẤT Legend : Chọn chú thích ở bên phải (Right) Data Label: Chọn Series name

Chọn Next ,Tiếp tục chọn Finish, xuất hiện

GV: Em hãy cho biết vùng dữ liệu

cần tạo biểu đồ?

HS: (A2:B7)

GV: Các bước thực hiện tương tự

như như bài 1 ta sẽ có các dạng

biểu đồ như các hình bên

a Dạng biểu đồ hình cột:

b Dạng biểu đồ hình tròn:

GV: Em hãy cho biết vùng dữ liệu

cần tạo biểu đồ?

HS: (A2:D7)

GV: Các bước thực hiện tương tự

như như bài 1 ta sẽ có biểu đồ như

GV: Em hãy cho biết vùng dữ liệu

cần tạo biểu đồ?

HS: (B3:E6)

GV: Các bước thực hiện tương tự

như như bài 1 ta sẽ có biểu đồ như

Bài 5.Tạo biểu đồ hình tròn để so sánh

Xuất hiên hộp thoại Chart Wizard

Bước1:

Chart type: Chọn nhóm biểu đồ như hình

trên

Chart sub type: Chọn biểu đồ

Chọn Next xuất hiện hộp thoại

Bước 2:

Data Range: Chọn vùng dữ liệu cần biểu

diễn ($A$1:$C$3)

Columns: Phân tích dữ liệu theo cột

Chọn Next xuất hiện hộp thoại

Chọn Next xuất hiện hộp thoại

Tiếp tục chọn Finish, xuất hiện biểu đồ:

Để nối các điểm với nhau: Nhấn chuột lầnlượt chọn 2 điểm (4,10) và (4,-5), (-4,-14)

và (-4,11) rồi vào bảng chọn Chart chọn

Add Trendline chọn OK để nối hai điểm vớinhau tạo thành đường thẳng.

Nháy chuột phải vào đường viền hình chữnhật chọn Clear để xóa đường viền

Nháy chuột phải vào đồ thị chọn FormatChart Area\ Patterns\ Custom\ Chọn màusắc phù hợp\ OK

y 1 = 2x + 2 và y 2 = 3x - 5 Bài 3: Vẽ đồ thị Phương trình bậc 2:

và viết sáng kiến kinh nghiệm, không tránh khỏi những thiếu sót vì kinh nghiệmthực tiễn của bản thân còn hạn chế Rất mong được sự góp ý chân thành của cácđồng nghiệp Tôi xin tiếp thu mọi ý kiến nhận xét của các cấp lãnh đạo để tôingày càng hoàn thiện hơn cả về trình độ chuyên môn lẫn phương pháp giảngdạy./

Qua thực tế giảng dạy tôi rút ra bài học bổ ích cho mình xin nêu để cácđồng nghiệp tham khảo rút kinh nghiệm với mục đích là giúp học sinh nắmkiến thức tốt nhất.

III/ ĐỀ NGHỊ

Đề tài này chỉ mới đạt được kết quả bước đầu, chỉ giải quyết được

một phần trong việc: “Trình bày dữ liệu bằng biểu đồ ” được thực hiện ở 2

lớp 7 trường THCS Lê Văn Thiêm – TP Hà Tĩnh còn nhiều hạn chế

Tôi có một số đề nghị với trường THCS Lê Văn Thiêm và các giáo viêndạy bộ môn tin học cấp THCS như sau:

1/ Giáo viên phải căn cứ vào các bài giảng để lựa chọn các phương pháp giảng dạy tốt nhất.

2/ Nhà trường cần có phòng học bộ môn, đồ dùng dạy học tốt nhất có thể để đáp ứng yêu cầu dạy và học đạt kết quả tốt nhất.

IV/ TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Sách giáo khoa Tin học dành cho THCS quyển 2

2 Sách bài tập Tin học dành cho THCS quyển 2

3 Giáo trình Microsoft Ofice Excel 2003 – http://www.ebook.edu.vn

4 Giáo trình tin học văn phòng-Microsoft Excel – Hoàng Vũ Luân

Tp Hà Tĩnh, tháng 1 năm 2015