SKKN phương pháp dạy học lịch sử thông qua mạng xã hội facebook

Qua đề tài cũng sẽ tạo ra sự liên hệ hợp tác mật thiết giữa giáo viên, nhà trường, học sinh và cả phụ huynh trong các hoạt động học lịch sử trên mạng xã hội để học sinh hiểu rõ hơn về lị

A Đặt vấn đề:

I Lý do chọn đề tài:

Xã hội ngày càng phát triển với sự tiến bộ không ngừng của khoa học công nghệ

cao nhằm đáp ứng phục vụ nhu cầu vô tận của nhân loại Trong đó internet nói chung

và mạng xã hội nói riêng là công cụ vô cùng tiện ích Mạng xã hội ra đời đã làm thayđổi thói quen của nhiều người và hình thành những thói quen, lối sống văn hóa mới ởmột bộ phận lớn người sử dụng mạng xã hội, đặc biệt là những người trẻ đang sửdụng mạng xã hội hàng ngày, hàng giờ Trong đó mạng xã hội facebook đang được sửdụng rộng rãi ở Việt Nam, là một trong 10 quốc gia có số lượng người truy cập sửdụng facebook lớn nhất thế giới, với 40 triệu tài khoản/90 triệu dân Facebook là mộttrang mạng mang tính gải trí hấp dẫn, nơi giao lưu, truyền tải những thông điệp,thông tin đến hàng triệu người trên khắp hành tinh, ngoài ra mạng xã hội còn là nơihọc sinh sử dụng để trao đổi thông tin

Tuy nhiên facebook cũng có những nguy hại rất lớn, vì nó tạo ra những con nghiện

bị đắm chìm trong thế giới ảo, với những tốt xấu đan xen, với những cạn bẫy nguyhiểm khó lường Nhưng nếu biết sử dụng đúng đắn facebook sẽ là nơi hiệu quả đểhọc hỏi thậm chí trở thành lớp học online, trường học trực tuyến lý tưởng Tạo ra mộtmôi trường năng động cho học sinh

Nhiều bạn học sinh THCS than thở rằng không thích học sử, do khối lượng kiếnthức quá nhiều và khó nhớ, những tiết sử thường chán ngắt và buồn ngủ Đó là thựctrạng chung của những tiết học sử không chỉ ở THCS và THPT mà còn ở đại học.Học sinh không còn ham thích học tập bộ môn lịch sử, ngán học sử Điều này cónhiều nguyên nhân, song nguyên nhân cơ bản làm cho các em nhàm chán vì yêu cầucủa giáo viên bắt các em nhớ quá nhiều các sự kiện lịch sử một cách máy móc, khôkhan Đó là chưa kể một số thầy cô thường chỉ thao thao bất tuyệt giảng hoặc đọc chohọc sinh chép những kiến thức có sẵn trong sách giáo khoa, dẫn đến học sinh chánkhông muốn nghe thầy cô giảng mà còn nói chuyện riêng, làm các môn khác

Ao ước của học sinh về một tiết sử không chán, không buồn ngủ luôn khiến tôitrăn trở và suy nghĩ Một nhà giáo dục người Mĩ đã nói: “Người thầy bình thường chỉbiết nói, người thầy khá biết giải thích, người thầy giỏi biết chứng minh, người thầytuyệt vời biết truyền cảm hứng” Như vậy muốn các em yêu, thích học sử người thầyphải biết truyền cho các em sự hứng thú, đam mê khám phá tìm hiểu và sự yêu thíchmôn học Việc tạo hứng thú học tập bộ môn lịch sử trong nhà trường hiện nay là mộtvấn đề mang tính cấp thiết, bài toán khó của cả ngành giáo dục và đối với mỗi giáoviên hiện nay.

Thế hệ học sinh ngày nay rất thạo công nghệ, 90% học sinh từ lớp 6 đến 9 sử dụngmạng xã hội facebook, các em dành rất nhiều thời gian cho những nút like, chia sẻhay bình luận về bạn bè, thầy cô, những vấn đề của xã hội, cuộc sống các em Nhiều

em dành 2-4 tiếng mỗi ngày để online Chính vì sự phổ biến của mạng xã hộifacebook như vậy nên cách dạy của giáo viên cũng phải thay đổi theo Hiệu quảfacebook là có thật, nên đó cũng là một lớp học thật, học sinh có thể kết bạn theo dõinhững giáo viên giảng dạy, hay gửi tâm thư, những thắc mắc trong học tập cho giáoviên bất kì lúc nào Thầy cô cũng có thể xem và trả lơi những tâm sự, thắc mắc củacác em một cách tự nhiên gần gũi thông qua những bình luận hy giáo viên có thể chia

sẻ những thông tin thú vị về lịch sử đọc,tìm hiểu bày tỏ suy nghĩ tình cảm của mình

về sự kiện nhân vật lịch sử mà giáo viên chia sẻ

Từ việc sử dụng rộng rãi của học sinh về facebook, và từ những trăn trở đối vớimôn dạy để làm sao thu hút, tạo sự hứng thú của các em, để các em không quay lưngvới lịch sử dân tộc Và đi xa hơn là để các em không phí thời gian vào những nútlike, bình luận vô bổ, tránh xa dần những mối nguy hại của facebook tôi đã chọn đề

tài: “Phương pháp dạy học lịch sử thông qua mạng xã hội facebook”

II Mục đích nghiên cứu:

- Giúp học sinh thích và hứng thú với môn lịch sử

- Cung cấp cho các em những kiến thức về lịch sử dân tộc qua những đường lick trên mạng

có những suy nghĩ, hiểu biết đúng đắn về lịch sử dân tộc nói chung, những vấn đề thời sự nói riêng.

- Hạn chế thời gian vô bổ khi các em lên mạng, cung cấp kỹ năng tìm kiếm tài liệu trên mạng để làm bài tập và chuẩn bị cho bài học mới trên lớp.

- Hình thành kỹ năng hoạt động nhóm trên facebook, giúp các em bày tỏ quan điểm, có những suy nghĩ bình luận đúng đắn, khoa học.

III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: là thực trạng dạy và học lịch sử của giáo viên và học sinh ở trường trung học cơ sở

- Phạm vi nghiên cứu: học lịch sử trên mạng xã hội facebook

IV Giả thiết khoa học của đề tài

Thiết nghĩ nếu đề tài được áp dụng rộng rãi thì chắc chắn sẽ tạo ra sự thay đổi trong cách học tập lịch sử ở trường, tạo ra một thế hệ học sinh yêu và hứng thú tìm hiểu lịch sử Qua đề tài cũng sẽ tạo ra sự liên hệ hợp tác mật thiết giữa giáo viên, nhà trường, học sinh và

cả phụ huynh trong các hoạt động học lịch sử trên mạng xã hội để học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử dân tộc, góp phần xây dựng lối sống văn minh trong suy nghĩ và tình cảm của các em trên facebook khi like, bình luận hay chia sẻ các sự kiện vấn đề về các môn học hay trong cuộc sống

V Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp tổng hợp kinh nghiệm của bản thân và đồng nghiệp.

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu có liên quan đến công nghệ thông tin, phương pháp tìm kiếm và kiểm nghiệm độ chính xác của tài liệu trên mạng.

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

VI Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu thực trạng giảng dạy môn lịch sử ở trường THCS trên mạng xã hội facebook hiện nay.

- Tạo sự hứng thú, yêu thích cho học sinh trong giờ học lịch sử

- Tạo cho các em một sân chơi vui vẻ, có ích trên facebook thông qua các bài tập nhóm, face

pe Qua đó gắn kết giáo viên với học sinh, phụ huynh với nhà trường, giữa các em học sinh trong trường nói riêng và các em học sinh khắp mọi nơi trên mạng.

VII Dự báo những đóng góp mới của đề tài:

a đối với giáo viên:

Với đề tài “Phương pháp dạy học lịch sử thông qua mạng xã hội facebook” sẽ giúp

giáo viên có thêm những kiến thức về công nghệ thông tin Qua việc cung cấp tài liệu cho các em, hay những bài tập nhóm giáo viên có thể bổ sung thêm những kiến thức làm phong phú hiểu biết cũng như trau rồi khả năng tự học, bồi dưỡng chuyên môn.

Thông qua đề tài giáo viên có thêm các phương pháp có thể làm cho bài dạy lịch sử thêm phong phú, sinh động, hấp dẫn và lôi cuốn được học sinh tham gia tìm hiểu, giúp những tiết lịch sử không còn nhàm chán nữa.

Với sự kết nối của facebook giáo viên có thể gần gũi, hòa đồng, quan tâm và thấu hiểu tâm tư nguyện vọng hay những khó khăn của học sinh gặp phải trong học tập hay trong cuộc sống để có thể kịp thời giúp đỡ các em.

b Đối với học sinh:

Giúp học sinh trau dồi thêm những kiến thức, kỹ năng về công nghệ thông tin khi tìm kiếm tài liệu hay làm bài tập nhóm trên mạng.

Hình thành cho các em cách học và tư duy mới, hiểu và yêu thích tìm hiểu lịch sử dân tộc và các nước trên thế giới Làm phong phú thêm những hiểu biết về những sự kiện diễn ra trong quá khứ mà còn cả các vấn đề thời sự nóng hổi đang diễn ra từng ngày từng giờ Nhằm tạo ra một thế hệ học sinh năng động, tự tin, yêu quê hương đất nước và sống có văn hóa, có trách nhiệm.

Qua đề tài này cũng sẽ thúc đẩy hơn sự phối hợp của nhà trường, gia đình, xã hội trong việc tuyên truyền giáo dục học sinh về những lợi ích của mạng xã hội nhưng cũng cảnh báo cho các em nhưng nguy hại của mạng xã hội facebook đưa lại để các em hạn chế

và tránh xa Tạo cho các em những giờ giải lao thú vị, học mà chơi, chơi mà học

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I Cơ sở lý luận:

Trong bối cảnh toàn cầu hóa đang diễn ra ngày càng sâu rộng, cách mạng khoa học

công nghệ hiện đại với nhiều thành tựu đặc biệt là sự ra đời và phát triển của internet.Thế giới dường như nhỏ lại, các đường biên giới quốc gia mờ đi, sự giao lưu trao đổi,tìm kiếm thông tin dễ dàng hơn bao giờ hết Vì thế giáo dục nói chung và giáo dụclịch sử nói riêng của mỗi quốc gia đứng trước những cơ hội và thách thức mới Muốnvậy chúng ta cần đổi mới giáo dục, đặc biệt giáo dục lịch sử cho thế hệ trẻ ngày nay

Vấn đề đổi mới giáo dục đã và đang được nhà nước quan tâm, với nhiều phương

pháp đổi mới được đưa ra Trong đó nhấn mạnh chủ trương đổi mới về ba khâu: cáchdạy, cách kiểm tra và gắn dạy học với thực tiễn Học sinh đóng vai trò trung tâm củalớp học, của bài dạy, giáo viên chỉ là người hướng dẫn, định hướng cho các em chiếmlĩnh tri thức Bên cạnh việc đổi mới phương pháp dạy học trong giai đoạn hiện nay,đổi mới dạy học bộ môn lịch sử trong trường THCS là một nhiệm vụ quan trọng đốivới ngành giáo dục Trong đó tạo hứng thú học tập lịch sử thcs nằm trong định hướngđổi mới phương pháp dạy học tích cực hiện nay

M ng xã h iạ ộ , hay g i là m ng xã h i o, (ti ng Anh: social network) là d ch v k t ọ ạ ộ ả ế ị ụ ế

n i các thành viên cùng s thích trên Internet l i v i nhau v i nhi u m c đích khác ố ở ạ ớ ớ ề ụ nhau không phân bi t không gian và th i gian ệ ờ Hi n nay th gi i có hàng trăm ệ ế ớ m ng ạ

xã h i ộ khác nhau, trong đó MySpace và Facebook n i ti ng nh t trong th tr ổ ế ấ ị ườ ng Facebook là m t ộ m ng xã h i ạ ộ đ ượ c s d ng r ng rãi trên toàn th gi i, hi n nay ử ụ ộ ế ớ ệ facebook đang đ ng s 1 th gi i v l ứ ố ế ớ ề ượ ng ng ườ i dùng, thu hút hàng t ng ỷ ườ i tham gia Facebook có s c hút mãnh li t v i b t c ai, nh ng đông nh t v n là h c sinh, ứ ệ ớ ấ ứ ư ấ ẫ ọ sinh viên Chính vì sự phổ biến của mạng xã hội facebook như vậy nên cách dạy củagiáo viên cũng phải thay đổi theo Để có thể thu hút các em vào những sân chơi bổích trên facebook, cho các em thấy những mặt lợi và hại của facebook để không là tín

đồ ngu muội mà phải là người sử dụng một cách thông minh, hiệu quả, tạo cho các

em về văn hóa trên mạng Tạo ra một thế hệ học sinh yêu thích lịch sử dân tộc, sống

có trách nhiệm với quê hương, đất nước

Những năm gần đây sở và phòng giáo dục Hà Tĩnh đã có những bước đi thiết thực trong việc đẩy mạnh đổi mới giảng dạy lịch sử như tổ chức các chuyên đề về đổi mới giảng dạy lịch sử, thi viết sáng kiến kinh nghiệm về đổi mới phương pháp và nâng cao chất lượng môn sử Nhưng thực tế giảng dạy lịch sử còn nhiều hạn chế, chưa thu hút và tạo được sự hứng thú, yêu thích của học sinh với môn sử

II Cơ sở thực tiễn:

Tr i qua g n m t th p k phát tri n t năm 2004 đ n nay, facebook cũng b c l ả ầ ộ ậ ỷ ể ừ ế ộ ộ

nh ng l i ích và tác h i c a nó đ i v i ng ữ ợ ạ ủ ố ớ ườ i dùng Đ i t ố ượ ng tham gia faceook đ ượ c quy đ nh t 13 tu i tr lên song th c t nó có s c hút mãnh li t v i b t c ai nh t là ị ừ ổ ở ự ế ứ ệ ớ ấ ứ ấ

h c sinh, sinh viên ọ M t tích c c c a ặ ự ủ m ng xã h i ạ ộ , nh ng ti n ích mà nó mang l i cho ữ ệ ạ

c ng đ ng nh s d ng m ng xã h i trong h c t p, giao ti p và tìm ki m c h i ngh ộ ồ ư ử ụ ạ ộ ọ ậ ế ế ơ ộ ề nghi p Nh ng thành viên trong các m ng xã h i liên k t h p tác v i nhau thành các ệ ữ ạ ộ ế ợ ớ nhóm ng ườ i có cùng s thích, cùng s quan tâm, cùng ý nguy n có th g p g , trao đ i ở ự ệ ể ặ ỡ ổ trên m ng r i ti n t i sinh ho t offline, nhi u nhóm c ng đ ng có tính ch t tích c c ạ ồ ế ớ ạ ề ộ ồ ấ ự

t “m ng o” đã xu t hi n trong “đ i th c” nh t ch c các ho t đ ng t thi n nhân ừ ạ ả ấ ệ ờ ự ư ổ ứ ạ ộ ừ ệ

nh ng ngày L T t, giúp đ tr đ ữ ễ ế ỡ ẻ ườ ng ph , t ch c nh ng sinh ho t văn hóa lành ố ổ ứ ữ ạ

m nh; nh ng nhóm quan tâm đ n các v n đ l ch s văn hoá Vi t Nam, l p di n đàn ạ ữ ế ấ ề ị ử ệ ậ ễ trao đ i tranh lu n, nh ng nhóm tìm v các giá tr văn hoá c x a nh đ c sách cũ, ổ ậ ữ ề ị ổ ư ư ồ ổ nhi u cu c trao đ i tranh lu n quanh các v n đ chính tr - xã h i cũng đã giúp nâng ề ộ ổ ậ ấ ề ị ộ cao nh n th c c a ng ậ ứ ủ ườ i dân v nhi u m t Nhi u phong trào mang ý nghĩa l n lao ề ề ặ ề ớ

nh tuyên truy n v Bi n – Đ o Vi t Nam cũng thông qua nhi u m ng xã h i đ đ n ư ề ề ể ả ệ ề ạ ộ ể ế

v i gi i tr Đây chính là nh ng tác đ ng t t mà m ng xã h i mang l i M ng xã h i, ớ ớ ẻ ữ ộ ố ạ ộ ạ ạ ộ tuy r t r ng l n, đa d ng và ph c t p nh ng cũng chính là cái màng l c mà m i thành ấ ộ ớ ạ ứ ạ ư ọ ỗ viên c a nó có th s d ng đ tìm ra nh ng gì phù h p v i s thích, kh năng, suy ủ ể ử ụ ể ữ ợ ớ ở ả nghĩ và hành đ ng c a mình Nó làm cho m i ng ộ ủ ỗ ườ i rèn luy n kh năng ch n l a ệ ả ọ ự thông tin, t đó góp ph n không nh vào vi c hình thành và phát tri n ý th c xã h i ừ ầ ỏ ệ ể ứ ộ

c a công dân, b i vì nó t o đi u ki n cho các thành viên bày t thái đ và hành đ ng ủ ở ạ ề ệ ỏ ộ ộ

vì c ng đ ng, qua đó khuy n khích tinh th n trách nhi m cá nhân v i thái đ và hành ộ ồ ế ầ ệ ớ ộ

đ ng c a chính mình ộ ủ

Hiện nay, đa số học sinh không thích, không có hứng thú học tập với bộ môn xãhội đặc biệt là môn lịch sử Điều này có nhiều nguyên nhân, do giáo viên bắt các emnhớ quá nhiều sự kiện, nhân vật lịch sử một cách máy móc, khô khan, khiến học sinhchán không muốn học Có học cũng chỉ là cho đủ điểm, học xong rồi lại trả cho thầy.Trên lớp vẫn chủ yếu là giáo viên đọc học sinh chép chưa có sự tương tác giữa giáoviên và học sinh, giữa học sinh với học sinh, học sinh với kiến thức bên ngoài nên các

em còn mơ hồ về các nhân vật, các sự kiện lịch sử, chưa tìm hiểu sâu lịch sử và phátbiểu ý kiến quan điểm bản thân về sự kiện lịch sử thông qua nhân vật, sự kiện

Những nguyên nhân đó làm cho môn lịch sử trở thành áp lực, làm cho các emchán Điều này không phải do bản thân môn lịch sử gây ra, mà chính là do quan niệm

và phương pháp dạy học của chúng ta chưa đáp ứng được nhu cầu của người học haynói cách khác hơn là người thầy giáo chưa gây được hứng thú, sự yêu thích học tậptrong giờ bộ môn lịch sử Với sự bùng nổ phát triển của mạng xã hội

Chương trình đổi mới phương pháp dạy học đang được đặc biệt quan tâm trong

những năm gần đây, sẽ tập trung đổi mới phương pháp ở những môn xã hội, đổi mới

ở cả ba khâu: cách dạy, cách kiểm tra và gắn dạy học với thực tiễn Yêu cầu dạy học

bộ môn lịch sử hiện nay ở nhà trường THCS là giúp các em nhận thức một cách đầy

đủ và sâu sắc về tiến trình lịch sử của loài người trong đó có lịch sử dân tộc ViệtNam Làm cho các em có thể lĩnh hội kiến thức một cách không gò ép, có thể dùngnhững kiến thức đó áp dụng vào thực tiễn, phát triển tư duy tạo cho các em sự hứngthú, say mê với lịch sử dân tộc Việc hình thành hứng thú, sự yêu thích khi học lịch

sử qua mạng xã hội facebook đang và sẽ là hướng đi mới để thu hút các em học sinh

Nhưng trong qua trình dạy lịch sử địa phương Hà Tĩnh, tôi nhận thấy nhiều em học sinh rất thích học vì trong đó có nhắc đến địa danh nơi các em sinh sống, nhưng anh hùng dân tộc được thờ ở địa phương em Có nhiều em đặt câu hỏi về vùng đất Hà Tĩnh: Tại sao tên là Hà Tĩnh? Hà Tĩnh có từ bao giờ?Tại sao lại tên là Kỳ Anh…Những câu hỏi của các

em đã thể hiện sự tò mò, thích thú khi tìm hiểu về lịch sử quê hương mình, và nếu biết nắm bắt giáo viên có thể thổi vào trong ý thức, tâm hồn các em tình yêu quê hương, sự tự hào dân tộc để từ đó hình thành ý thức bảo vệ giữ gìn truyền thống, các di tích lịch sử,…Từ thực tiễn đó giáo viên phải thay đổi phương pháp giảng dạy lịch sử địa phương để giúp các em yêu thích học, khám phá lịch sử quê hương mình, đi xa hơn là tình yêu quê hương và ý thức trách nhiệm với quê hương.

III Thực trạng dạy học lịch sử địa phương ở trường chúng tôi:

Lịch sử là bộ môn có vị trí quan trọng đối với việc giáo dục thế hệ trẻ, nhất là lịch sử địa phương trong việc phát triển nhân cách của học sinh, giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc, từ đó có những hành động để xây dựng, bảo vệ quê hương đất nước.

Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy ở trường hiện nay những tiết học lịch sử địa phương chưa được chú trọng, thậm chí có nhiều giáo viên bỏ qua để ôn tập vì nội dung lịch

sử địa phương không có trong chương trình kiểm tra, thi cử nên nó không được quan tâm Mặt khác phương pháp tiến hành các tiết dạy lịch sử địa phương vẫn theo lối học trên lớp, chủ yếu là giáo viên chỉ tái hiện các sự kiện lịch sử qua biểu đồ, sự kiện chứ không có điều kiện tổ chức được cho học sinh sưu tầm tư liệu, tham quan các di tích lịch sử ở địa phương nên không tạo được sự hứng thú cho học sinh đối với tiết lịch sử địa phương Dẫn đến nhiều học sinh không biết gì về truyền thống lịch sử địa phương mình, không biết đươc tên các anh hùng dân tộc hay lịch sử những di tích lich sử ở địa phương mình.

Những tiết lịch sử địa phương thường chỉ có 1 đến 2 tiết/năm cho cả 4 khối và thường rơi vào cuối chương trình, tài liệu tham khảo chưa phong phú đa dạng nên tiết lịch

sử địa phương không chỉ là nỗi sợ hãi với học sinh mà còn cả giáo viên Vì bản thân các giáo viên còn ít có điều kiện thăm các chiến trường xưa, các di tích lịch sử hay gặp gỡ các cựu binh trong kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ nên khó có thể làm cho bài học sinh

động, truyền hết được ý nghia giáo dục của lòng yêu nước, yêu quê hương, niềm tự hào về nơi mình sinh ra và lớn lên qua những tiết lịch sử địa phương.

Việc dạy và học lịch sử địa phương nhìn chung chưa được người dạy và người học đầu tư và chú trọng nên kết quả giáo dục đạo đức, tư tưởng cho học sinh chưa đạt kết quả cao, chưa phát huy hết sức mạnh của bộ môn lịch sử trong việc giáo dục nhân cách, đạo đức,

tư tưởng, truyền thống yêu quê hương.

IV Phương pháp:

Muốn giáo dục tình yêu quê hương, đất nước cho học sinh thông qua việc giảng dạy lịch sử địa phương Hà Tĩnh đòi hỏi giáo viên và học sinh phải thay đổi phương pháp học tập mang tính tích cực, sáng tạo Từ đó tạo cho các em sự hứng thú muốn tìm hiểu lịch sử quê hương mình, tạo cho các em một tình yêu, lòng tự hào về quê hương, đất nước Đi xa hơn là hướng tình yêu của các em học sinh vào những hành động thiết thực để xây dựng và bảo vệ quê hương.

Muốn tạo cho các em sự hứng thú, yêu thích khi học lịch sử địa phương đòi hỏi giáo viên phải đầu tư thời gian, tư liệu, để làm cho bài học sinh động, hấp dẫn, giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương qua những tiết lịch sử địa phương Có thể áp dụng linh hoạt các phương pháp trên trong chương trình giảng dạy:

- Giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương thông qua lồng ghép lịch sử địa phương Hà Tĩnh vào lịch sử dân tộc.

- Giáo dục lòng yêu nước yêu quê hương thông qua việc thay đổi phương pháp giảng dạy lịch sử địa phương

- Giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương qua việc sử dụng di tích lịch sử, làng nghề cổ truyền ở Hà Tĩnh.

- Giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương qua hoạt động ngoại khóa lịch sử địa phương

1 Lồng ghép lịch sử địa phương vào các tiết lịch sử dân tộc:

Lịch sử địa phương là một bộ phận hữu cơ, máu thịt của lịch sử Việt Nam Mỗi sự kiện lịch sử đều gắn liền với một địa phương nhất định, mặc dù những sự kiện đó có tích chất, quy mô và mức độ ảnh hưởng khác nhau, có thể ở một địa phương, nhưng cũng có thể mang ý nghĩa quốc gia thậm chí mạng ý nghĩa quốc tế sâu sắc Lịch sử địa phương làm

phong phú cụ thể thêm bức tranh chung của lịch sử dân tộc Đây là mối quan hệ không thể tách rời Việc nghiên cứu sử dụng tài liệu lịch sử địa phương để giảng dạy sẽ giúp cho học sinh nắm vững, hiểu sâu và cụ thể hơn kiến thức lịch sử dân tộc, đồng thời giúp học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử quê hương, nơi các em sinh ra và lớn lên Từ đó gợi cho các em niềm

tự hào lịch sử quê hương, bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước, hình thành ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ, xây dựng quê hương.

Lịch sử địa phương Hà Tĩnh ở các khối lớp 6,7,8,9 mỗi năm học chỉ có 1 đến 2 tiết, thật khó để giúp các em nắm hết được tiển trình hình thành, phát triển của địa phương Hà Tĩnh Nên trong quá trình giảng dạy lịch sử dân tộc, giáo viên có thể lồng ghép lịch sử địa phương vào lịch sử dân tộc vừa giúp các em hiểu thêm về lịch sử Hà Tĩnh lại có thể làm sinh động, minh họa rõ nét hơn về sự kiện, nhân vật có ảnh hưởng trong tiến trình lịch sử dân tộc.

Ở lớp 6 các em sẽ được tìm hiểu lịch sử Việt nam từ thời nguyên thủy đến thế kỷ X Trong qua trình giảng dạy sự xuất hiện của người nguyên thủy trên đất nước ta, giáo viên có thể liên hệ với lịch sử địa phương Hà Tĩnh, nơi cũng có những dấu tích cho thấy sự xuất hiện của người nguyên thủy

Phần II: Lịch sử Việt nam từ nguồn gốc đến thế kỷ X

Chương I: Buổi đầu lịch sử nước ta Tiết 8 Bài 8: Thời nguyên thủy trên đất nước ta

- So sánh các công cụ bằng đá của người

nguyên thủy trong các giai đoạn phát

triển, em có nhận xét gì ?

- Tại sao có sự tiến bộ đó ?

1 Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu?

2 Ở giai đoạn đầu, người tinh khôn sống như thế nào?

3 Giai đoạn phát triển của Người tinh khôn có gì mới ?

- Sống ở Hòa Bình, Bắc sơn (Lạng Sơn), Quỳnh Văn (Nghệ An), Hạ Long (Quảng Ninh), Bàu Tró (Quảng Bình)

- Những tiến bộ đú cú giỏ trị gỡ đối với

đời sống của người nguyờn thủy ?

- Nờu những nột mới trong cụng cụ và

đồ dựng của người nguyờn thủy ?

* Hướng dẫn HS xác định một số

di chỉ trên bản đồ.

GV liờn hệ với lịch sử địa phương Hà

Tĩnh - Khai quật được nhiều di chỉ ở hà

- Cỏch đõy khoảng 10000-4000 năm

- Cụng cụ bằng đỏ phong phỳ, đa dạng, hỡnh thự gọn hơn, họ biết mài ở lưỡi cho sắc bộn hơn, tay cầm của rỡu được cải tiến

* Giới thiệu: (Theo SGK)

- Nờu những thay đổi trong chớnh sỏch cai trị

nước ta của nhà Đường?

- Nhà Đường cũn cho sửa sang cỏc con

đường từ trưng Quốc sang Tống Bỡnh Việc

làm đú nhằm mục đớch gỡ?

- Đọc đoạn trớch dẫn.

- Em cú nhận xột gỡ về tỡnh hỡnh nước ta

dưới ỏch thống trị của nhà Đường ?

- Nhà Đường búc lột nhõn dõn ta như thế

1 Dưới ỏch đụ hộ của nhà Đường, nước ta cú gỡ thay đổi?

- Chia lại cỏc đơn vị hành chớnh và đặt tờn mới.

- Trực tiếp cai quản đến cấp Huyện

- Siết chặt ỏch đụ hộ rất tàn bạo.

- Tăng cường búc lột bằng cỏc hỡnh thức

tụ thuế và cống nạp nặng nề.

=> ỏch đụ hộ nặng nề hơn, vơ vột đến cựng kiệt, đẩy nhõn dõn vào tỡnh cảnh hết sức khú khăn

nào ?

* Thảo luận: Theo em, chính sách cai trị và

bóc lột của nhà Đường có gì khác trước?

GV liên hệ lịch sử địa phương: Hà Tĩnh bị

biến thành quận, châu của triều đình phong

kiến phương bắc.

Hoạt động 2

Gv giới thiệu Mai Thúc Loan người Hoan

Châu (một làng chuyên nghề chài lưới ở ven

năm sinh ngày mất của ông Chỉ biết rằng,

thuở nhỏ nhà Mai Thúc Loan nghèo lắm, mẹ

phải đi làm mướn cho nhà giàu và kiếm củi

nuôi con Đó thế, cậu bộ lại chịu tiếng xấu

từ đó GV liên hệ chứng minh tinh thần đấu

tranh kiên cường của nhân dân Hà Tĩnh

trong thời kì bắc thuộc

- Cảnh gánh vải và hành động của Mai thúc

- (GV) tường thuật (chỉ lược đồ);

- (HS) tóm tắt những diễn biến chính của

cuộc khởi nghĩa.

2 Khởi nhĩa Mai Thúc Loan (722)

* Nguyên nhân:

- Chính sách thống trị tàn bạo của nhà Đường.

- Nỗi vất vả, cực nhọc của việc đi phu gánh vải.

quê hương Hà Tĩnh Như cuộc khởi nghĩa Lam Sơn với căn cứ và chiến thắng Đỗ Gia (Hương Sơn), hay cuộc khởi nghĩa Hương Khê trong phong trào Cần Vương chống Pháp

BÀI 26 : PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP TRONG NHỮNG NĂM

CUỐI THẾ KỈ XIX (T2)

Hoạt động 1:

- Ai là người lãnh đạo cao nhất của cuộc

khởi nghĩa Hương Khê?

- Căn cứ cuộc khởi nghĩa? Em có nhận xét

gì về căn cứ của cuộc khởi nghĩa Hương

HS quan sát chân dung H 94.GV trình bày

diễn biến cuộc khởi nghĩa theo lược đồ

GV liên hệ để làm rõ hơn những đóng

góp, tinh thần đấu tranh của nhân dân Hà

Tĩnh trong kháng chiến chống Pháp xâm

lược Giáo dục các em lòng yêu quê

hương đất nước, tự hào về truyền thống

- Cuộc khởi nghĩa Hương Khê bị thất bại

nhưng có ý nghĩa như thế nào?

II Những cuộc khởi nghĩa lớn trong phong trào Cần vương

1 Khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887)

2 Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883-1892)

3 Khởi nghĩa Hương Khê (1885-1895)

- Lãnh đạo; Phan Đình Phùng, Cao Thắng

- Căn cứ: Hương Khê- Hà Tĩnh

Hà Tĩnh với nhiều sự kiện, con người liên quan đến lịch sử dân tộc, trong quá trình giảng dạy lịch sử dân tộc giáo viên có thể liên hệ với những sự kiện liên quan đến địa phương Hà Tĩnh như:sự kiện Đảng bộ hà Tĩnh ra đời trong phong trào 1930-1931,…Những nhân vật ở quê hương Hà Tĩnh đã đóng góp to lớn trong tiến trình lịch sử dân tộc như: Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Thiếp, Nguyễn Du, Phan Đình Phùng, Phan Đình giót,…

Từ lồng ghép lịch sử hà Tĩnh vào trong bài giảng lịch sử dân tộc sẽ giúp học sinh khắc sâu được những kiến thức lịch sử dân tộc được minh họa cụ thể, chân thực ở chính những sự kiện, nhân vật trên quê hương mình, bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc và đi xa hơn sẽ tạo ra một thế hệ trẻ sống có lý tưởng, niềm tin, hoài bão và trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội.

2 Thay đổi phương pháp giảng dạy lịch sử địa phương:

Muốn hình thành tình yêu quê hương, đất nước cho học sinh thì phải làm cho các em yêu và thích môn lịch sử Muốn vậy giáo viên phải thay đổi phương pháp giảng dạy lịch dạy lịch sử địa phương không phải là tiết nhồi nhét sự kiện, con số ngày tháng mà quan trọng hơn là giáo dục truyền thống lịch sử cho học sinh Giúp các em không chỉ tiếp thu kiến thức

mà phải thổi vào tâm hồn các em tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân tộc, từ đó

kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Trong một tiết lịch sử địa phương để các học sinh không nhàm chán, tạo ra sự hứng thú với môn học, giáo viên phải vận dụng, kết hợp nhiều phương pháp Đầu tiên là phương pháp sưu tầm tranh ảnh, tư liệu lịch sử về nhân vật, sự kiện lịch sử ở Hà Tĩnh phù hợp với nội dung bài học Phương pháp này giáo viên phải là người hướng dẫn các em tự tìm hiểu trước bài học ở nhà, theo những mục tiêu mà giáo viên đề ra.

Ví dụ khi dạy bài “Hà Tĩnh trong thời kỳ phát triển và suy vong của chế độ phong kiến (từ đầu thế kỷ XV đến giữa thế kỷ XIX), giáo viên có thể hướng dẫn học sinh về nhà tìm hiểu về lịch sử Hà Tĩnh trong giai đoạn này như: Sự thành lập của tỉnh Hà Tĩnh vào hoàn cảnh, thời gian nào? Tình hình kinh tế, văn hóa, giáo dục? Sưu tầm những tư liệu về các nhân vật lịch sử trong giai đoạn thế kỷ XV - XIX như Nguyễn Du, Lê Hữu Trác,… Việc giúp học sinh phương pháp tìm kiếm tư liệu sẽ giúp các em định hình được phạm vi tìm kiếm, nội dung chính của bài học, phát huy tính tự chủ của các em Giáo viên có thể thay

đổi phương pháp tìm hiểu về nhân vật lịch sử như: cho các em lập facebook cho các nhân vật lịch sử qua giấy Qua thực hiện tôi thấy các em rất hào hứng, tích cực tham gia, nhiều học sinh thể hiện sự sáng tạo trong cách tìm hiểu, trình bày suy nghĩ về các nhân vật lịch sử.

Trong tiết học để giúp tiết học sôi nổi giáo viên có thể vận dụng phương pháp tranh biện, trao đổi nhóm và tổ chức tham gia trò chơi, thi kể chuyện đọc thơ và tường thuật lại các cuộc khởi nghĩa ở hà Tĩnh liên quan đến giai đoạn lịch sử tìm hiểu Ở mỗi tiết giáo viên

có thể sử dụng một hoặc nhiều phương pháp khác nhau cho phù hợp, phát huy được tính chủ động, sáng tạo của học sinh.

Đối vời học sinh lớp 8 trong bài Hà Tĩnh trong phong trào Cần Vương chống Pháp 1896), trên cơ sở cho học sinh sưu tầm tư liệu giáo viên sẽ cho các em tranh biện, trao đổi nhóm về cuộc khởi nghĩa Hương Khê, một trong những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong phong trào Cần Vương chống Pháp của nhân dân Hà Tĩnh cuối thế kỷ XIX.

(1885 Vị trí địa lý của căn cứ Ngàn Trươi, Vụ Quang (Hương Khê)?

- Tại sao nói cuộc khởi nghĩa Hương Khê là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong phong trào Cần Vương?

- Tại sao khởi nghĩa Hương Khê lại có thể kéo dài 10 năm?

Từ việc trao đổi, thảo luận nhóm giáo viên giúp các em nắm được những kiến thức

cơ bản về cuộc khởi nghĩa này, đồng thời tạo cho các em niềm tự hào về truyền thống đánh giặc anh hùng của nhân dân Hà Tĩnh.

Bên cạnh đó giáo viên cho học sinh thi kể chuyển đọc thơ về Phan Đình Phùng, Cao Thắng,…hay căn cư Ngàn Trươi, Vụ Quang…

- “Non rất cao, mà núi rất xanh Núi xanh linh hiển giúp cho mình Nếu không bên ít bên nhiều thế Sao đến đầu khê đã hoảng kinh”

Nói lên vị trí hiểm trở, dễ phòng thủ khó tấn công của căn cứ.

Việc chế tạo súng của Cao Thắng:

“Súng ta chế được vừa xong Đem ra mà bắn nức lòng lắm thay