Xuất phát từ những cơ sở trên, ngày 17/10/2001, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 1363/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án “Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dâ
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lí luận
Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật, là nơi chứađựng những nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất, là nơi chứađựng và phân huỷ các chất thải do con người tạo ra trong cuộc sống cũng nhưtrong hoạt động sản xuất
Môi trường có vai trò cực kì quan trọng đối với đời sống con người Đókhông chỉ là nơi tồn tại mà còn là nơi lao động, nghỉ ngơi, hưởng thụ và trau dồinhững nét đẹp văn hoá, thẩm mĩ
Với vai trò to lớn trên của môi trường đối với đời sống con người, nênvấn đề bảo vệ môi trường hiện nay đang là mối quan tâm sâu sắc ở nước ta cũngnhư trên toàn thế giới
II Cơ sở thực tiễn
Trong nhiều năm qua, sự phát triển nhanh chóng về kinh tế làm đổi mới
xã hội Việt Nam, chỉ số tăng trưởng kinh tế không ngừng nâng cao Song, sựphát triển kinh tế chưa đảm bảo cân bằng với việc bảo vệ môi trường Vì vậy,môi trường Việt Nam đang xuống cấp, nhiều nơi môi trường đang bị ô nhiễmnghiêm trọng Trước tình hình đó, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủtrương, biện pháp nhằm giải quyết các vấn đề về môi trường Hoạt động bảo vệmôi trường được các cấp, các ngành và đông đảo các tầng lớp nhân dân quantâm và bước đầu thu được một số kết quả Tuy nhiên, việc bảo vệ môi trường ởnước ta vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của quá trình phát triển kinh tế, xã hộitrong giai đoạn mới Nhìn chung, môi trường nước ta vẫn tiếp tục bị xuống cấpnhanh, có lúc, có nơi đã ở mức báo động trầm trọng
Xuất phát từ những cơ sở trên, ngày 17/10/2001, Thủ tướng Chính phủ ký
Quyết định số 1363/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án “Đưa các nội dung bảo
vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân” với mục tiêu giáo dục học
sinh, sinh viên có hiểu biết về pháp luật và chủ trương chính sách của Đảng, Nhànước về bảo vệ môi trường; có kiến thức về môi trường để tự giác thực hiện bảo
vệ môi trường Ngày 02/12/2003, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số256/2003/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược bảo vệ môi trường Quốc gia đến năm
2020, Chiến lược đã đưa ra 8 giải pháp, trong đó giải pháp đầu tiên là “Tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường”
Trang 2Để cụ thể hoá và triển khai việc thực hiên các chủ trương của Đảng và
Nhà nước, ngày 31/01/2005 Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ra Chỉ thị về việc “Tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường, xác định nhiệm vụ trọng tâm
từ nay đến 2010 cho giáo dục phổ thông là trang bị cho học sinh kiến thức,
kĩ năng về môi trường và bảo vệ môi trường bằng hình thức phù hợp trong các môn học, thông qua các hoạt động ngoại khoá, xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp phù hợp với các vùng miền”
Đối với các môn nghề phổ thông nói chung và môn nghề Nuôi cá khốitrung học phổ thông (THPT) nói riêng, việc tích hợp giáo dục môi trường trongdạy học nghề phổ thông là rất quan trọng và cần thiết Bởi vì, mục tiêu của giáodục nghề phổ thông là giúp học sinh bước đầu tìm hiểu và làm quen với cácnghề phổ thông, rèn luyện trải nghiệm lao động và phát hiện sở trường, gópphần phân luồng và chuẩn bị cho học sinh lớp 9 lựa chọn các ban học ở trườngTHPT hợp lý và giúp học sinh lớp 12 lựa chọn trường học để học tiếp lên hoặclựa chọn những ngành nghề phù hợp với bản thân để đi vào cuộc sống Mặt khácnội dung, chương trình của các môn nghề phổ thông có liên quan và ảnh hưởngrất nhiều đến môi trường sống và thời lượng các tiết thực hành lớn hơn rất nhiều
so với các môn học văn hoá
Những năm gần đây, vấn đề kết hợp, lồng ghép kiến thức về môi trườngsống và bảo vệ môi trường sống của các giáo viên vào giảng dạy trong các mônnghề phổ thông tại các trung tâm và nhà trường ít nhiều đã thực hiện Song, dochưa có sự chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể nên việc tích hợp còn mang tính chất đạikhái, chung chung, chưa có bài bản, thậm chí, có chỗ tích hợp, có chỗ bỏ qua Năm học 2009-2010, Ngành giáo dục đã có các văn bản, tài liệu hướng dẫn chỉđạo cụ thể việc tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào giảng dạy các môn họcvăn hoá Tuy nhiên, đối với các môn nghề phổ thông thì vẫn chưa có các tài liệuhướng dẫn cụ thể cho từng nghề Do đó dẫn đến việc tích hợp giáo dục bảo vệmôi trường trong các môn nghề phổ thông hiện nay của các giáo viên ở cácTrung tâm KT.TH-HN-DN còn rất lúng túng và chưa đồng bộ, chưa có hiệu quả
Để việc tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào giảng dạy các môn nghềphổ thông nói chung và môn nghề Nuôi cá nói riêng cho học sinh phổ thôngkhối THPT được đồng bộ và đạt hiệu quả cao, chúng tôi tiến hành thực hiện đề
tài: “Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong dạy nghề phổ thông khối Trung học phổ thông - Nghề Nuôi cá”.
Trang 3B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Khái niệm môi trường
Môi trường bao gồm tất cả những gì bao quanh sinh vật, tất cả các yếu tố
vô sinh và hữu sinh có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển
và sinh sản của con người và sinh vật
Môi trường sống của con người theo nghĩa rộng là tất cả các yếu tố tựnhiên và xã hội cần thiết cho sự sinh sống và sản xuất của con người như tàinguyên thiên nhiên, không khí, đất, nước, ánh sáng, cảnh quan, quan hệ xã hội
Theo nghĩa hẹp, môi trường sống của con người chỉ bao gồm các yếu tố
tự nhiên và yếu tố xã hội trực tiếp liên quan đến chất lượng cuộc sống của conngười như diện tích nhà ở, nước sạch, điều kiện vui chơi giải trí, chất lượng cuộcsống
Ngoài ra, ta cần phân biệt với khái niệm môi trường nhân tạo: bao gồmcác yếu tố do con người tạo ra như nhà ở, các phương tiện đi lại, công viên Môi trường nhà trường bao gồm không gian nhà trường, cơ sở vật chất nhàtrường như lớp học, phòng thí nghiệm, sân chơi, các thầy cô giáo, các tổ chứcđoàn thể như đoàn, đội
II Mục tiêu của nghề học trong tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường
1 Về kiến thức, cần nắm vững các kiến thức cơ bản:
- Nước - môi trường sống của cá Đặc điểm sinh học của một số loài cánuôi phổ biến
- Thức ăn và phân bón dùng trong nuôi cá
- Kỹ thuật sản xuất cá con, kỹ thuật nuôi cá thương phẩm
- Biện pháp phòng, trị một số bệnh thường gặp cho cá
- Các chất kích dục tố dùng cho sinh sản cá và chế phẩm vi sinh dùngtrong môi trường sống của cá
2 Về kỹ năng:
- Nhận định đánh giá môi trường nước nuôi cá tốt, xấu và biện pháp xử lý
- Phân biệt được những loài cá nuôi phổ biến ở địa phương và nắm vữngnhững đặc điểm sinh học của nó
- Kỹ năng sử dụng phân bón và thức ăn chế biến dùng để nuôi cá có hiệuquả đảm bảo môi trường sống
- Kỹ năng nhân giống cá con, thu hoạch và vận chuyển cá sống
Trang 4- Kỹ năng xây dựng kế hoạch nuôi cá thương phẩm trong các loại hìnhmặt nước phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất và khả năng nuôi.
- Kỹ năng phòng, trừ một số bệnh thường hay xảy ra đối với cá
3 Về thái độ
- Làm cho học sinh nâng cao lòng yêu nghề, hợp tác và giúp đỡ nhautrong học tập sản xuất
- Có ý thức quan tâm đến sản xuất ở gia đình và địa phương
- Chú trọng các kỹ năng thực hành, đặc biệt là thực hành bón phân cho ao,thu hoạch và vận chuyển cá con, phòng, trị bệnh cho cá
- Có thái độ tích cực với môi trường sống và bảo vệ môi trường
III Phương pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường (GDBVMT) trong dạy nghề Nuôi cá.
1 Nguyên tắc tích hợp
- Tích hợp giáo dục môi trường trong giảng dạy nghề phổ thông khốiTHPT nghề Nuôi cá phải dựa trên mối quan hệ vốn có giữa mục tiêu, nội dungcủa nghề học với mục tiêu, nội dung của giáo dục môi trường, tránh sự gò épkhông phát huy được tính chủ động trong học tập của học sinh Mặt khác, nóphải luôn phù hợp và dựa trên thực tiễn cuộc sống và trải nghiệm của bản thânhọc sinh
- Môi trường sống của cá chủ yếu là môi trường nước mà môi trườngnước là một trong những môi trường quan trọng cấu thành lên môi trường sốngcủa con người
- Tích hợp ở đây được hiểu là sự kết hợp, lồng ghép các mục tiêu khácnhau thông qua một hoạt động nào đó Như vậy tích hợp giáo dục bảo vệ môitrường trong giảng dạy nghề Nuôi cá nghĩa là kết hợp, lồng ghép kiến thức vềmôi trường sống cũng như kiến thức về bảo vệ môi trường sống vào trong giảngdạy nghề Nuôi cá lớp 11 thông qua các bài dạy lý thuyết, thực hành của nghềhọc, các buổi thực hành thực tế sản xuất và các buổi ngoại khoá
Để thực hiện tích hợp giáo dục môi trường trong dạy nghề Nuôi cá cầnthực hiện theo một số nguyên tắc sau:
- Thứ 1, chương trình tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học nghề
Nuôi cá được thực hiện ở mức độ cao là lồng ghép kiến thức của hai phần họcnày để làm cho hiệu quả dạy học có chất lượng cao hơn Phải lấy kiến thức nghềNuôi cá làm nội dung chính và sử dụng các kiến thức về giáo dục môi trường để
Trang 5hướng việc dạy học nghề phổ thông vào chức năng, nhiệm vụ giáo dục học sinh
về thái độ, tình cảm, tư tưởng về môi trường
- Thứ 2, việc tích hợp môi trường trong dạy học nghề Nuôi cá có thể tiến
hành trong toàn bộ chương trình của nghề học Nhưng nên lựa chọn, xác địnhnội dung một số bài cụ thể có ảnh hưởng liên quan nhiều đến môi trường sống
để tích hợp giảng dạy
- Thứ 3, việc tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong dạy học nghề
Nuôi cá không chỉ được tiến hành trong các bài lý thuyết, mà phải coi trọng tiếnhành ở các bài thực hành, đặc biệt là trong các bài thực hành thực tế sản xuất,trong các buổi hoạt động ngoại khoá tại các trang trại, ao nuôi thuỷ sản của địaphương
- Thứ 4, không làm tăng nội dung học tập dẫn đến quá tải Các nội dung
có liên quan đến môi trường cần được nghiên cứu kỹ, chọn lọc cẩn thận và giacông về cách thức dẫn dắt, liên hệ đảm bảo cho học sinh vừa nắm vững kiếnthức chuyên môn vừa tăng kiến thức về môi trường, có ý thức giữ gìn và bảo vệmôi trường
- Thứ 5, thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục môi trường trong dạy
học nghề phổ thông, xoá bỏ triệt để phương pháp độc thoại thày đọc, trò chép
mà phải lấy học sinh làm chủ thể của hoạt động nhận thức Đồng thời phải thực
hiện tốt nguyên lí "Lí luận đi đôi với thực hành" Nguyên lí này rất quan trọng
trong việc đáp ứng được mục tiêu giáo dục nghề phổ thông và đặc biệt trongviệc tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong dạy nghề Nuôi cá
2 Phương pháp tích hợp GDBVMT trong dạy nghề Nuôi cá
Chúng ta không có môn học giáo dục môi trường cho học sinh nênkhông có phương pháp dạy học môn giáo dục môi trường Vì vậy khi tích hợpGDBVMT trong dạy nghề phổ thông - nghề Nuôi cá thì phương giảng dạy vẫn
là phương pháp dạy học nghề Nuôi cá
* Một số phương pháp cụ thể để tích hợp GDBVMT trong dạy nghề Nuôi cá
a Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp này hướng học sinh làm quen
với quá trình tìm tòi, khám phá và sáng tạo kiến thức bài học mới có liên quanđến môi trường
b Phương pháp hoạt động nhóm: Phương pháp này thể hiện sự hợp tác
trên cơ sở hoạt động của cá nhân
Trang 6c Phương pháp quan sát, khảo sát, điều tra, phỏng vấn: Phương pháp này
nhằm thu thập thông tin về những vấn đề liên quan đến bảo vệ môi trường Hoạtđộng chính của phương pháp này là quan sát, điều tra, phỏng vấn
d Phương pháp tranh luận: Bản chất của phương pháp này là chia theo
hai nhóm để tranh luận về những vấn đề đặt ra trong việc thực hiện bảo vệ môitrường hoặc tranh luận về một hành vi của một người, hoặc nhóm người liênquan đến môi trường
e Phương pháp thuyết trình: Theo phương pháp này học sinh tự thu thập
thông tin, tư liệu qua các phương tiện truyền thông và tài liệu, sách tham khảo
để tự viết báo cáo và trình bày trước tập thể lớp, hoặc nhóm người cùng quantâm đến vấn đề môi trường
g Phương pháp tham quan, cắm trại và trò chơi: Đây là phương pháp giáo
dục bảo vệ môi trường Thông qua các hoạt động cắm trại, tham quan và chơitrò chơi, giáo viên giảng giải cho học sinh thấy được những việc đã làm để bảo
vệ môi trường
h Phương pháp lập dự án: Là phương pháp trong đó cá nhân hay nhóm
học sinh phải tập thiết lập một dự án có nội dung môi trường và thực hiện dự án
đó Phương pháp này tạo cho học sinh có thói quen đặt mình vào vị trí củanhững người luôn quan tâm và có hành động hợp lý với môi trường, mang lại sựthay đổi về môi trường ở địa phương hay trường học
IV Những nội dung tích hợp GDBVMT trong dạy nghề Nuôi cá
1 Những nội dung tích hợp GDBVMT trong các bài học nghề Nuôi cá
Bài 1 Khai thác ở những nội dung:
- Sự phát triển nghề nuôi cá ở nước ta: Năng suất, sản lượng cá ngày càngcao, đặc biệt là diện tích môi trường nuôi cá được mở rộng hơn dẫn đến môitrường đất, nước có thể ngày càng bị ô nhiễm nhiều hơn
- An toàn lao động và vệ sinh môi trường trong nghề Nuôi cá: phải coitrọng công tác an toàn lao động và vệ sinh môi trường sống cho cá thông quaviệc cung cấp thức ăn cho cá, phòng và trừ dịch bệnh cho cá
Bài 2 Môi trường sống của cá là môi trường nước, môi trường nước cũng
là môi trường sống của con người Vì vậy cần xây dựng và tạo cho môi trườngsống của cá không bị ô nhiễm
Trang 7Bài 3 Giáo viên nhấn mạnh mỗi loại cá khác nhau có đặc điểm sinh học
khác nhau (về tính ăn, nơi sống, sinh sản) Do đó ảnh hưởng đến môi trường
sống khác nhau
Bài 4 và 5 Điều khiển thức ăn tự nhiên và đặc biệt là sử dụng thức ăn
nhân tạo cho cá như thế nào để cho hiệu quả cao mà vẫn không gây ảnh hưởngxấu đến môi trường sống Đặc biệt chú ý đến vấn đề sử dụng và chế biến thức ănnhân tạo cho cá
Bài 6 Thông qua màu nước ao và các yếu tố lý, hóa học trong nước ao
nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường
Bài 8 Phân biệt được một số loại thức ăn tự nhiên của cá trong môi
trường ao nuôi Từ đó học sinh có ý thức bảo vệ môi trường sống tạo điều kiệncho thức ăn tự nhiên của cá phát triển
Bài 9 Quá trình ủ phân không đúng quy trình, không đảm bảo an toàn
không những bị hỏng thức ăn mà còn gây ô nhiễm môi trường đất, môi trườngsống của cá và con người
Bài 10, 11, 12, 13 Chú ý đến quá trình cung cấp các loại thức ăn cho cá
tránh gây ảnh hưởng xấu đến môi trường sống Bên cạnh đó cho học sinh thấy rõđược việc ứng dụng đúng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong nuôi thủy sản là gópphần bảo vệ môi trường, phòng trừ được dịch bệnh cho cá
Bài 14 Lựa chọn cách vận chuyển và vận chuyển đúng kỹ thuật tránh gây
ảnh hưởng đến môi trường trong quá trình vận chuyển cá
Bài 16 Mật độ và số lượng cá thả có liên quan trực tiếp đến môi trường
sống của cá và quyết định đến năng suất, sản lượng cá nuôi cũng như ảnh hưởngđến môi trường sống của cá
Bài 17 Loại thức ăn, lượng thức ăn, thời điểm và kỹ thuật cho cá ăn bên
cạnh ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng, năng suất cá thì nó còn ảnh hưởng đếnmôi trường sống của cá và của con người
Bài 19 Vấn đề vệ sinh ao cá và môi trường xung quanh sau khi thu hoạch
cá
Bài 22 Vấn đề xây dựng ao nuôi, mật độ, tỉ lệ thả ghép cá, cung cấp thức ăn
và phòng trừ dịch bệnh cho cá liên quan đến năng suất chất lượng và môi trường
Bài 23 Đây là bài học mà kiến thức có liên quan rất nhiều đến môi trường
sống và có thể tích hợp được nhiều kiến thức về bảo vệ môi trường vào giảngdạy Giáo viên phải làm cho học sinh hiểu rõ đặc điểm, quy trình của các hìnhthức nuôi cá kết hợp Để từ đó học sinh thấy rõ được sự ảnh hưởng của việc nuôi
cá kết hợp đến môi trường sống
Trang 8Bài 24 Mục đích của hình thức nuôi cá ruộng là sản phẩm thu hoạch có
cả cá và lúa Vì vậy trong quá trình nuôi cá ruộng chú ý dùng thuốc bảo vệ thựcvật tránh ảnh hưởng đến sản phẩm cá, lúa, môi trường đất, môi trường nướcruộng và môi trường sống
Bài 25 Giáo viên chú ý cho học sinh môi trường nước trong nuôi cá nước
chảy, nếu bị ô nhiễm sẽ ảnh hưởng rất lớn đến môi trường nước xung quanh Vìvậy cần có biện pháp chăm sóc, nuôi cá tạo môi trường sống cho cá không bị ônhiễm
Bài 26 Quan sát, đánh giá thực trạng các môi trường nuôi cá, thấy rõ vai
trò của môi trường nước Liên hệ và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường sống
Bài 27 Chú ý cho học sinh phần chuẩn bị ao nuôi, chọn loại cá nuôi ghép,
tỉ lệ ghép, thức ăn cho cá, tránh ảnh hưởng xấu đến môi trường
Bài 29 Vấn đề thức ăn, việc sử dụng thức ăn cho cá, tình hình màu nước
ao nuôi và phòng trừ dịch bệnh cho cá, tránh ô nhiễm môi trường ao nuôi cá
Bài 30 Qua bài học giáo viên cần phân tích cho học sinh thấy rõ nguyên
nhân chính gây các bệnh cho cá là do ô nhiễm môi trường sống của cá Từ môitrường sống có thể làm giảm sức đề kháng của cá, tạo điều kiện cho các mầmbệnh lây lan phát triển Vì vậy, trong nuôi cá cần chú ý vấn đề vệ sinh môitrường sống cho cá thông qua hệ thống các biện pháp quy trình chăm sóc, phòngtrừ dịch bệnh cho cá
Chú ý sử dụng các loại thuốc hóa học trị bệnh cho cá tránh để lại dưlượng thuốc cho cá và môi trường sống
Bài 32 và 33 Chú ý sử dụng đúng liều lượng, quy trình các chất kích dục
tố và các chế phẩm vi sinh, đảm bảo an toàn và vệ sinh môi trường
Bài 34 Hoạt động nghề nuôi cá và sản phẩm của nghề nuôi cá có ảnh
hưởng trực tiếp đến sức khỏe và cuộc sống của con người
2 Một số chú ý khi tích hợp GDBVMT trong các bài dạy
- Trong các bài dạy nghề Nuôi cá, có những bài giảng rất thuận lợi choviệc tích hợp GDBVMT Song, cũng có những bài GV phải lựa chọn, khai tháctrực tiếp hoặc gián tiếp kiến thức GDBVMT vào giảng dạy như các bài: Kỹthuật ương cá hương; Ương cá hương lên cá giống
- Giáo viên phải tìm hiểu và có kiến thức, hiểu biết nhất định về môitrường sống
- Xác định đúng địa chỉ và nội dung cần tích hợp
Trang 9- Sử dụng, kết hợp các phương pháp dạy học trong giáo dục bảo vệ môitrường để gây được sự thu hút, chú ý của học sinh.
- Lựa chọn và kết hợp các hình thức dạy học phù hợp với nội dung tíchhợp GDBVMT
- Đánh giá đúng kết quả và ý thức học tập của học sinh
V Một số bài soạn tích hợp GDBVMT trong giảng dạy nghề Nuôi cá.
BÀI 2: ĐẶC ĐIỂM MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA CÁ (1 tiết)
A Mục tiêu bài dạy
Sau khi học xong bài này, học sinh (HS) cần đạt được:
- Bước đầu hình thành kỹ năng quan sát, đánh giá và phân tích các yếu tố
lý, hóa học trong ao có ảnh hưởng đến đời sống của cá Từ đó hình thành cácbiện pháp duy trì môi trường sống của cá theo hướng có lợi cho sự sinh trưởng
- Học sinh: Vở, bút, đọc trước bài học ở nhà, chuẩn bị các ý kiến thắc mắccần được giải đáp để hiểu sâu thêm bài
C Quá trình thực hiện bài giảng
1 Kiểm tra bài cũ
- Nuôi cá có những lợi ích gì? (về kinh tế, về môi trường)
- Những biện pháp vệ sinh môi trường trong nghề nuôi cá?
Trang 102 Bài mới
- Vào bài: Cá cũng như các loài động vật khác, quá trình sinh trưởng và phát triển cần có nơi ăn chốn ở tốt, môi trườngnước vừa là nơi ăn, vừa là chốn ở của cá Vậy nơi ăn và chốn ở của cá có những đặc điểm gì, cần những điều kiện như thế nào?Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài 2: “Đặc điểm môi trường sống của cá” để trả lời cho câu hỏi trên
- Các hoạt động dạy - học
GV yêu cầu HS nghiên cứu phần I trong SGK và trả lời
GV: Nhiệt độ nước còn ảnh hưởng đến sự sống của các
sinh vật thủy sinh trong môi trường ao nuôi
? Độ trong của nước là gì, dụng cụ đo và cách đo?
GV: dùng hình vẽ phóng to số 2 trong SGK, đĩa secchi
để minh họa và giảng dạy
Độ trong tốt cho ao nuôi cá trung bình từ 10 cm đến 20
cm
Chú ý: Khi xem xét độ trong của nước cần phải kết hợp
I Đặc điểm lý học
1 Nhiệt độ
- Nhiệt độ nước ít có sự thay đổi theo nhiệt độ môi trường
- Nguồn nhiệt cung cấp cho nước chủ yếu từ năng lượng bức xạ mặttrời Nhiệt độ nước biến động theo ngày, đêm và theo mùa
- Nhiệt độ nước có ảnh hưởng trực tiếp đến sự sinh trưởng và pháttriển của các loài cá nuôi Khoảng nhiệt độ thích hợp cho sự sống của
cá và sinh vật thủy sinh là từ 200C đến 300C
Trang 11với màu nước
? PHT số 1: Nguyên nhân dẫn đến nước các ao nuôi cá
có màu sắc khác nhau? Ý nghĩa của màu nước ao trong
nuôi cá? Màu sắc nước có ảnh hưởng như thế nào đến
đời sống của cá?
GV chia lớp thành 5 nhóm (8-10 HS/nhóm), phát PHT
cho nhóm, hướng dẫn cách làm và cho HS làm trong 3
phút -> đại diện 2 nhóm trả lời, 3 nhóm nhận xét =>
GV nhấn mạnh các biện pháp điều chỉnh độ pH trong
ao nuôi cá để có lợi cho cá, sinh vật thủy sinh và không
ảnh hưởng đến môi trường sống
? HS nghiên cứu nội dung phần II.2 trong SGK và trả
3 Màu sắc nước
- Màu sắc nước do các chất hòa có tan trong nước Chúng có nguồngốc từ vô cơ và hữu cơ như: các hạt cát, keo đất, các loại muối vô cơ,các loại tảo, mùn hữu cơ
- Màu sắc nước thể hiện chất lượng nước ao nuôi cá và ảnh hưởng đếnđời sống của cá nuôi
II Đặc điểm hóa học
1 Độ pH của nước
- Độ pH của nước là trị số xác định độ kiềm hay độ chua của nước
- Độ pH ảnh hưởng rất lớn đến sự sống của cá, phạm vi độ pH thíchhợp cho môi trường sống của cá là từ 6,5-8,5
- Nguyên nhân làm thay đổi độ pH trong nước ao chủ yếu do các thànhphần hóa học trong đất ao gây nên: oxit sắt, oxit nhôm, các axit hữu cơ
- Để xác định độ pH nước dùng giấy đo độ pH hoặc máy đo độ pH
2 Các chất khí hòa tan
