Nắm bắt được vấn đề cấp thiết đó, nhóm chúng tôi thực hiện bài tiểu luận với đề tài “Các dịch vụ tư vấn và hoạt động hành nghề trong lĩnh vực kế toán kiểm toán trên thế giới và Việt Nam
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
Xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, toàn cầu hóa đã đang trở thành yêu cầu tất yếuvới các quốc gia, nhằm mở cửa nền kinh tế, tăng cơ hội giao lưu và tiếp thu tri thứcchung trên toàn thế giới Nền kinh tế nước ta sau hơn 30 năm mở cửa hội nhập và đổimới cũng đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, giúp cho kinh tế và đời sống người dânthay đổi rất nhiều so với thời kì bao cấp trước kia Trong đó, phải kể đến sự đóng gópkhông hề nhỏ của các hoạt động, dịch vụ trong ngành kế toán, kiếm toán, đã tạo môitrường thuận lợi cho các thành phần kinh tế phát triển, nâng cao tính minh bạch trongcác hoạt động kinh tế, góp phần đảm bảo sự lành mạnh và an ninh trong hệ thống tàichính quốc gia
Chính vì tầm quan trọng đó mà nhu cầu của các doanh nghiệp về một đội ngũ kếtoán, kiểm toán có trình độ chuyên môn và kĩ năng tốt ngày càng cao, phải có thể hỗtrợ doanh nghiệp thực hiện quá trình sản xuất cung cấp dịch vụ một cách hiệu quả, đápứng được các đòi hỏi khắt khe của nền kinh tế liên tục thay đổi, chuyển biến
Để làm được điều đó, việc hình thành loại hình dịch vụ tư vấn, hành nghề kế toán
và kiểm toán đã đang là một trong những yêu cầu cấp thiết và là xu thế chung trên toànthế giới Dịch vụ này đang từng bước xâm nhập vào các doanh nghiêp và dần trở thànhmột lĩnh vực kinh doanh được nhiều người biết đến Vì vậy, chúng ta cần nghiên cứu,tìm ra các giải pháp nhằm phát triển nâng cao dịch vụ này để có thể tận dụng được hếtcác cơ hội và vượt qua những thách thức trong tiến trình hội nhập Nắm bắt được vấn
đề cấp thiết đó, nhóm chúng tôi thực hiện bài tiểu luận với đề tài “Các dịch vụ tư vấn
và hoạt động hành nghề trong lĩnh vực kế toán kiểm toán trên thế giới và Việt Nam hiện nay”.
Nhằm giúp mọi người có cái nhìn tổng quát và thực tế về vấn đề nói trên, tiểuluận sẽ được chia thành các phần như sau:
− Chương 1: Tổng quan về các dịch vụ tư vấn và hoạt động hành nghề trong lĩnhvực kế toán kiểm toán
− Chương 2: Thực trạng các dịch vụ tư vấn và hoạt động hành nghề trong lĩnhvực kế toán kiểm toán trên thế giới và Việt Nam hiện nay
− Chương 3: Đề xuất các định hướng, giải pháp cho dịch vụ tư vấn và hoạt độnghành nghề trong lĩnh vực kế toán kiểm toán
Trang 2CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ CÁC DỊCH VỤ TƯ VẤN VÀ HOẠT ĐỘNG
HÀNH NGHỀ TRONG LĨNH VỰC KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN
1. Các khái niệm và phân loại
1.1.Dịch vụ tư vấn
Theo Quy định tại Khoản 8 Điều 4 Luật đấu thầu 2013, dịch vụ tư vấn là mộthoặc một số hoạt động bao gồm: lập, đánh giá báo cáo quy hoạch, tổng sơ đồ pháttriển, kiến trúc; khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khảthi, báo cáo đánh giá tác động môi trường; khảo sát, lập thiết kế, dự toán; lập hồ sơmời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu; đánh giá hồ sơ quantâm, hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất; thẩm tra, thẩm định; giám sát;quản lý dự án; thu xếp tài chính; kiểm toán, đào tạo, chuyển giao công nghệ; các dịch
vụ tư vấn khác
− Luật và kinh doanh:
• Nghiên cứu khả thi và đánh giá môi trường đầu tư
• Tư vấn khung pháp luật và cơ cấu quản lý
• Phân tích chính sách của Chính phủ đối với phát triển kinh tế
• Nghiên cứu thị trường và đánh giá về ngành nghề kinh doanh
• Xác định và đánh giá cơ hội đầu tư
− Giải pháp doanh nghiệp:
Các doanh nghiệp luôn luôn phải thay đổi để thích ứng và cần những chiến lượckinh doanh cũng như những sản phẩm mới để dành được ưu thế cạnh tranh hoặc mởrộng thị trường mới Do vậy, công ty tư vấn sẽ cung cấp những kinh nghiệm kinhdoanh, những kiến thức chuyên môn và kỹ năng triển khai nhằm giúp các doanhnghiệp biến khó khăn thành giải pháp
1.2.Dịch vụ tư vấn tài chính và tư vấn doanh nghiệp
Các dịch vụ tư vấn bao gồm tư vấn tài chính và tư vấn doanh nghiệp nhằm giúpcho các nhà đầu tư giải quyết các khó khăn trong kinh doanh tại Việt Nam Mục tiêu làcùng hợp tác với các nhà đầu tư nhằm cải thiện hiệu quả kinh doanh của họ bằng cáchđưa ra những kiến nghị để đổi mới hoặc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, pháttriển các quy trình và tài liệu đào tạo chuyên môn hóa, nâng cao năng lực hoạt động vànăng lực quản lý của các nhân viên, phù hợp với chuẩn mực chung trên thế giới, đề racác giải pháp thực tế cho vấn đề kinh doanh và kiểm soát Dịch vụ tư vấn này chủ yếubao gồm:
• Tư vấn về cổ phần hóa, sát nhập và giải thể doanh nghiệp
• Rà soát mô hình tài chính và hoạt động
Trang 3• Tư vấn phát triển hoạt động; Tư vấn về tài sản
• Tư vấn về giá tài sản
• Tư vấn về tái tổ chức cơ cấu nợ
• Tiếp thị và chiến lược
• Hỗ trợ công nghệ thông tin bao gồm: chiến lược công nghệ thông tin, hệ thốngcông nghệ thông tin và kiểm soát các hoạt động
• Quản lý dự án
• Dịch vụ kiểm toán nội bộ
• Tư vấn tổ chức bộ máy doanh nghiệp
• Rà soát, đào tạo và tư vấn quản lý rủi ro
• Giải pháp nguồn nhân lực
1.3.Dịch vụ tư vấn kế toán
Dịch vụ tư vấn kế toán là dịch vụ tư vấn, hướng dẫn doanh nghiệp, cá nhân thựchiện các thủ tục kế toán, thủ tục thuế một cách hiệu quả và tốt nhất Trong quá trìnhhoạt động của doanh nghiệp chắc chắn sẽ phát sinh nhiều vấn đề, những câu trả lời chocác vấn đề đó không phải lúc nào cũng khách quan và hoản hảo cũng như tính độc lậpcủa nó Do vậy, dịch vụ tư vấn kế toán còn đem lại hiệu quả có thể so sánh bằng chiphí cơ hội mà doanh nghiệp phải mất đi nhiều hơn Dịch vụ tư vấn kế toán cung cấp:
• Tư vấn, giải đáp các vấn đề của doanh nghiệp
• Hỗ trợ doanh nghiệp thực thi theo chính sách ban hanh
• Hỗ trợ kế toán viên hoàn thành các báo cáo
• Xử lý tình huống bất thường trong kinh doanh
• Hoàn tất các loại báo cáo như : báo cáo thuế hàng tháng, quý, năm
• Thay mặt doanh nghiệp giải trình cho cơ quan thuế và các cơ quan ban ngànhliên quan
• Thường xuyên có báo cáo tổng thể các vấn đề tồn tại, rủi ro cũng như hướng xử
lý kịp thời cho ban giám đốc
1.4.Dịch vụ tư vấn kiểm toán
Dịch vụ kiểm toán cung cấp các dịch vụ mang tính đảm bảo về kết quả hoạt động
và tình hình tài chính của doanh nghiệp Ngoài ra còn hỗ trợ doanh nghiệp cải thiệnchất lượng báo cáo tài chính cung cấp ra bên ngoài và tuân thủ theo những quy địnhmới bao gồm: Chế độ kế toán Việt Nam, Chuẩn mực kế toán Việt Nam và Chuẩn mựcbáo cáo tài chính quốc tế (IFRS) Các công ty có dịch vụ này cung cấp những công cụ,nguồn lực và phương pháp kiểm toán hiệu quả cho đội ngũ nhân viên chuyên nghiệpcủa mình để thực hiện dịch vụ kiểm toán với chất lượng cao nhất, tuân thủ các chuẩnmực khắt khe về tính độc lập, khách quan nghề nghiệp và các chuẩn mực về kỹthuậtnghiệp vụ Bên cạnh việc cung cấp dịch vụ kiểm toán BCTC hàng năm, còn cungcấp các dịch vụ khác như soát xét khả năng sát nhập và mua bán doanh nghiệp, soát
Trang 4xét BCTC hàng quý hoặc sáu tháng, thực hiện hợp nhất BCTC cho các tập đoàn trongnước và quốc tế Các loại dịch vụ kiểm toán bao gồm:
• Kiểm toán Báo cáo Tài chinh
• Kiểm toán vì mục đích thuế
• Kiểm toán tuân thủ
• Kiểm toán hoạt động
• Kiểm toán công trình xây dựng cơ bản
• Kiểm toán tuân thủ
• Kiểm toán các chương trình dự án
• Kiểm toán các báo cáo quyết toán hàng nhập khẩu theo tỷ lệ nội địa hóa
• Kiểm toán xác định vốn góp liên doanh
• Rà soát và tư vấn kiểm soát nội bộ
2. Các hiệp hội/ công ty tư vấn và hành nghề trong lĩnh vực kế toán kiểm toán hiện nay
2.1.Trên thế giới
Nói đến ngành công nghiệp kiểm toán người ta không thể không nhắc tới BigFour (Big 4) Big Four là bốn công ty kiểm toán quốc tế hàng đầu trên thế giới Hiệnnay thị phần dịch vụ của Big Four mang tính toàn cầu các dịch vụ kế toán- kiểm toánchuyên nghiệp rất cao, Big Four xử lý phần lớn các công việc kiểm toán cho các công
ty có giao dịch công khai lớn nhất ở mọi quốc gia
Tuy nhiên, một điều ít ai biết đó chính là vai trò của kiểm toán tuy quan trọngnhưng không còn là lĩnh vực có nhiều tính đột phá hay tăng trưởng cao đối với lĩnhvực kinh doanh của các công ty Big Four Khi việc kiểm tra sự trung thực và hợp lýcủa các báo cáo tài chính cho các công ty, tập đoàn lớn được coi là một nhu cầu cơbản, để tăng trưởng và mở rộng thêm các dịch vụ khác dựa trên các thông tin nghiệp
vụ đa dạng cùng mạng lưới khách hàng đồ sộ, các công ty Big Four từ nhiều nămtrước đã phát triển những dịch vụ khác (non-audit services), mà ở đó vai trò của tư vấnthuế và tư vấn doanh nghiệp đã nhanh chóng lớn mạnh, trở thành những mảng dịch vụkhông thể thiếu trong thị trường
− Deloitte
Không có gì bất ngờ khi Deloitte nắm giữ vị trí số một toàn cầu Deloitte nằm ởhơn 150 quốc gia, có hơn 600 văn phòng trên toàn thế giới Công ty có trụ sở tại NewYork Gần đây khi sáp nhập với Curtis Mclean họ đã đạt đến cột mốc 100 đối tác.Deloitte chuyên về kiểm toán và bảo hiểm, thuế, tư vấn, rủi ro Công ty còn cung cấpmột loạt các dịch vụ về chiến lược, tài chính và kỹ thuật, nguồn nhân lực
− PwC (PricewaterhouseCoopers)
Trang 5Đối thủ cạnh tranh lớn nhất trong nhiều năm qua của Deloitte chính là PwC-công
ty kế toán lớn thứ hai trên thế giới PwC có mặt ở hơn 150 quốc gia và hơn 750 vănphòng trên toàn thế giới Không giống như Deloitte, PwC có trụ sở tại London Công tyvừa sáp nhập với công ty tư vấn Booz&Co Việc sáp nhập được phê duyệt vào ngày23/12/2013 Họ cung cấp một oạt các dịch vụ nhưng chủ yếu chuyên về kiểm toán, bảohiểm, thuế và tư vấn
− Ernst & Young
Công ty Ernst & Young đứng ở vị trí thứ ba các công ty kế toán toàn cầu Công tyhoạt động tại hơn 150 quốc gia và có hơn 700 văn phòng trên thế giới Trụ sở được đặttại London Gần đây, công ty đã mua lại công ty tư vấn Greenwich, bổ sung thêm 7văn phòng vào danh sách của mình Công ty có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực tưvấn chiến lược
− KPMG
Giữ vững vị trí thứ tư trong 4 công ty lớn nhất chính là KPMG Công ty hoạtđộng tại hơn 150 nước và có 650 văn phòng trên toàn cầu Trụ sở công ty đặt tạiAmsterdam, Hà Lan Trong tin tức mới nhất, công ty đã sáp nhập với Ernst & YoungĐan Mạch Việc sáp nhập giúp công ty cung cấp nhiều dịch vụ hơn nữa cho kháchhàng của mình
Ngoài Big4, cũng có một số công ty được xếp vào Top 10 Công ty kế toán kiểmtoán hàng đầu thế giới như: Grant Thornton, BDO, RSM Tenon, Smith và Williamson,Baker Tilly, Moore Stephens
2.2.Tại Việt Nam
Tính đến thời điểm tháng 2/2017, theo thống kê của Hội kiểm toán viên Hành nghề tạiViệt Nam, có khoảng 108 công ty Kế toán Kiểm toán Trong đó phải kể đến top 10Công ty Kiểm toán lớn nhất Việt Nam năm 2015 theo số liệu thống kê của Bộ Tàichính và VACPA năm 2015 (đvt: tỷ VNĐ)
Trang 6Trong hình 1, có thể nhận thấy sự vượt trội của nhóm BIG4 so với các công ty kiểmtoán còn lại Hơn nữa, ở các tiêu chí khác như Doanh thu kiểm toán BCTC hay Doanhthu từ các công ty cổ phần niêm yết, BIG4 vẫn chiếm được sự tin tưởng từ khách hàng.(đvt: tỷ VNĐ)
Các doanh nghiệp trong hình 2 này không có nhiều sự thay đổi so với bảng về 10 công
ty kiểm toán có doanh thu lớn nhất, có chăng chỉ là sự hoán đổi của CPA VN vàMazars EY là công ty có doanh thu ít nhất nhưng lại có doanh thu từ BCTC cao nhấttrong 4 Big Ngoài ra, EY còn là công ty có doanh thu các công ty cổ phần niêm yếtcao nhất Ở tiêu chí này, Mazars và DTL đã không còn nằm trong top 10, GT và UHYACA lần lượt đứng ở vị trí thứ 8 và 9
CHƯƠNG II.
Trang 7CHƯƠNG II THỰC TRẠNG CÁC DỊCH VỤ TƯ VẤN VÀ HOẠT ĐỘNG HÀNH NGHỀ TRONG LĨNH VỰC KẾ TOÁN-KIỂM TOÁN TRÊN THẾ GIỚI
VÀ VIỆT NAM HIỆN NAY
1. Trên thế giới
1.1.Tình hình chung
Nhìn chung, ngành dịch vụ tư vấn và các hoạt động hành nghề trong linh vực kếtoán kiểm toán tiếp tực tăng trưởng nhanh chóng trong 5 năm gần đây Nó bao gồmcung cấp các dịch vụ như kế toán, iểm toán và kế toán trong lĩnh vực thuế, báo cáo tàichính vàkiểm toán Dịch vụ kiểm toán và tư vấn thuế tiếp tục đại diện cho một nguồntăng trưởng ổn định, khi các doanh nghiệp tìm cách để tối đa hóa lợi nhuận trong môitrường kinh tế hiện nay Các ngành dịch vụ kế toán sử dụng nhiều hơn 133,000 người
Úc, đại diện cho một phần quan trọng của nhà chuyên môn Nó góp phần đáng kể vàonền kinh tế, tạo ra 17 tỷ USD doanh thu trong năm 2014-15 Nhiều công ty trong lĩnhvực nằm trong thành phố lớn của Úc, phần lớn có trụ sở tại NSW, theo sau là Victoria
Tình hình chung của thế giới (Nguồn: westbank.com.au)
1.2.Thực trạng tại một số nước điển hình
Trang 8dữ liệu lớn, được gọi là Big Data, và các công nghệ lao động khác, đã giúp lợi nhuận
mở rộng suốt 5 năm Trong năm năm tới, ngành dịch vụ kế toán dự kiến sẽ tăng trưởngvới tốc độ hàng năm là 4,0% lên 126,3 tỷ USD
− Thực trạng các sản phẩm và dịch vụ:
(Nguồn: www.ibisworld.com)
Các dịch vụ kiểm toán và kiểm tra tài chính Kiểm toán và kiểm toán báo cáo tàichính lần lượt chiếm 30,2% và 3,2% doanh thu Việc kiểm toán thường được thực hiệndựa trên báo cáo tài chính của công ty, theo đó kiểm toán viên trình bày thông tin tàichính theo cách phù hợp với các nguyên tắc kế toán được chấp nhận rộng rãi (GAAP)
Vì tính độc lập và chuyên môn được đánh giá cao trong loại hình dịch vụ này, phần lớncông tác kiểm toán được cung cấp bởi các kế toán viên được công nhận (CPA)
Chuẩn bị thuế và các dịch vụ điển hình chiếm 28,0% doanh thu trong năm 2016.Các nhà khai thác công nghiệp chuẩn bị thu nhập của khách hàng và các tờ khai thuếkhác, xem lại các khoản thu nhập do người khác lập, nộp hồ sơ và chuẩn bị các tài liệu
bổ sung liên quan đến thu nhập Kế toán viên chuyên nghiệp đại diện cho khách hàng
về kiểm toán thuế và kháng cáo Dịch vụ chuẩn bị thuế được chia thành các dịch vụdoanh nghiệp và các dịch vụ riêng lẻ, chiếm 16,8% và 11,2% doanh thu
Dịch vụ lập kế hoạch thuế và tư vấn chiếm 8,1% doanh thu ngành trong năm
2016 Điều này có thể được chia thành các cá nhân và khách hàng doanh nghiệp,tương ứng 1,6% và 6,5% doanh thu Các kế toán hỗ trợ những khách hàng này có thunhập, thừa kế, bất động sản, tài sản và các loại thuế hoạt động khác Trong năm nămqua, nhu cầu về kế hoạch thuế và dịch vụ tư vấn đã tăng lên do lợi nhuận của công tytăng cao, và do đó hoạt động đầu tư kinh doanh mới
Trang 9Các dịch vụ kế toán tổng hợp chiếm 5,7% tổng thu nhập của ngành và bao gồmviệc cung cấp dịch vụ kế toán, biên soạn và các dịch vụ biên chế khác với một khoảnphí duy nhất Ngoài ra, các dịch vụ đảm bảo khác bao gồm việc tuân thủ các tiêuchuẩn kiểm soát khác chiếm 2,9% tổng doanh thu Các dịch vụ này vẫn giữ được tỷ lệdoanh thu ổn định trong năm năm.
Các dịch vụ khác bao gồm các dịch vụ bảo hiểm phi tài chính như đánh giá sựtuân thủ các thoả thuận, điều lệ và quy định, Nhìn chung, các dịch vụ khác chiếm21,9% phần còn lại của doanh thu năm 2016
− Lý do chọn:
Nước Úc là một quốc gia với nền kinh tế mở, luôn tạo điều kiện cơ hội cho cáccông ty, các tổ chức tài chính có cơ hội đầu tư phát triển Úc thuộc Top 4 quốc gia cóthế mạnh về đào tạo Tài chính Kế toán trên toàn cầu Vì vậy, có thể coi Úc là một quốcgia điển hình về các hoạt động trong lĩnh vực kế toán – kiểm toán
− Tổng quan:
Ngành dịch vụ kế toán đã phát triển trong năm năm qua nhờ sự tăng trưởng kinh
tế ổn định và nhu cầu về các dịch vụ tư vấn cụ thể cho ngành Dịch vụ kiểm toán vẫn
là nguồn thu đáng tin cậy cho các doanh nghiệp trong 5 năm qua vì nhu cầu về cácdịch vụ này không phụ thuộc vào điều kiện kinh tế Ngoài ra, doanh thu từ các dịch vụ
tư vấn có giá trị gia tăng đã tăng lên khi khách hàng nhìn vào các công ty kế toán đểđược tư vấn về việc cắt giảm chi phí và trở nên cạnh tranh hơn trong điều kiện kinhdoanh đầy thách thức Doanh thu ngành công nghiệp được dự báo sẽ tiếp tục tăngtrong 5 năm tới, tăng 1,8% hàng năm trong 5 năm tới 2021-22, đạt 22,3 tỷ USD Tăngtrưởng dự kiến này sẽ bắt nguồn từ sự gia tăng chi tiêu vốn của khu vực tư nhân, dựbáo sẽ tăng trong giai đoạn này
− Thực trạng sản phẩm và dịch vụ:
Trang 10(Nguồn: www.ibisworld.com)
Phân khúc dịch vụ trong ngành nghề khác nhau tùy thuộc vào quy mô của doanhnghiệp Trong năm năm qua, các công ty công nghiệp ngày càng thuê ngoài các hoạtđộng kế toán cấp thấp hơn cho các công ty nước ngoài Các công ty lớn đã thành lậpcác chi nhánh gia công chuyên dụng ở các quốc gia như Ấn Độ hoặc sử dụng các công
ty gia công thành lập để tận dụng lợi tức thấp hơn được trả ở các nước khác Trong khicác công việc thuê ngoài chủ yếu bao gồm các hoạt động không chủ chốt, nó đã pháttriển bao gồm các công việc kỹ thuật như kế toán, thuế và các dịch vụ thuế kinh doanh.Dịch vụ kiểm toán được khách hàng sử dụng cho cả mục đích bên trong và bênngoài Kiểm toán nội bộ được sử dụng để đạt được một đánh giá độc lập về hoạt động
và kết quả hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động Phần lớn các công ty Úcđược liệt kê đều phải kiểm toán và báo cáo tài chính với trình độ kỹ thuật cao PwC,Ernst & Young, KPMG, và Deloitte Touche Tohmatsu được ước tính thực hiện hơn80% các dịch vụ này theo doanh thu vì họ có các nguồn lực cần thiết để phân tích sựphức tạp của các công ty đa quốc gia
Dịch vụ thuế là một nguồn doanh thu ngành tương đối ổn định trong năm nămqua do tính chất thiết yếu của chúng Các cá nhân có giá trị cao là những người sửdụng dịch vụ thuế nổi bật nhất vì tài chính của họ thường rất phức tạp Nhiều công tylớn đã làm tăng sự tiếp xúc của họ với những cá nhân này trong năm năm qua, lấpkhoảng trống trong doanh thu do giảm dịch vụ thuế truyền thống Sự sụt giảm trongcác dịch vụ thuế truyền thống là do việc sử dụng hệ thống myTax của ATO và các phầnmềm kế toán dựa trên phần mềm khác cũng như tăng dịch vụ cắt giảm ngoại tệ ở mức
độ thấp
Nhiều công ty dịch vụ kế toán cung cấp các dịch vụ tư vấn Phân đoạn này baogồm đưa ra các lời khuyên liên quan đến các dịch vụ kiểm toán và thuế như IPO; Thựchiện các giao dịch phức tạp; Thực hiện các tiêu chuẩn kế toán mới; Tư vấn về cấu trúckinh doanh, dịch vụ liên quan đến phá sản và mất khả năng thanh toán; phát triển kế
Trang 11hoạch kinh doanh Các dịch vụ tư vấn không liên quan đến kế toán, chẳng hạn như tưvấn quản lý, không được bao gồm trong ngành Phân khúc dịch vụ tư vấn đã tăng lêntrong năm qua do các doanh nghiệp tìm kiếm các phương pháp mới để giảm chi phí vàtăng hiệu quả, và sự gia tăng đều đặn về số lượng doanh nghiệp.
− Lý do chọn:
Cũng là một thành viên Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) với Việt Nam, có thểthấy, Singapore là một trong những nước phát triển trong khu vực về kinh tế Đồngnghĩa với sự tăng trưởng kinh tế là sự phát triển của các doanh nghiệp, công ty thuộcquốc gia này Các doanh nghiệp đều thể hiện các họat động tài chính của mình thôngqua các báo cáo tài chính Chính vì vậy, hoạt động kế toán – kiểm toán tại đây ngàycàng được thúc đẩy Xếp thứ 3 trong bảng thống kê số lượng kế toán viên chuyênnghiệp trong khu vực ASEAN, Singapore đã khẳng định và chứng tỏ được vị thế củamình trong hoạt động ngành kế toán – kiểm toán, đặc biệt là từ khi Singapore ban hànhcác tiêu chuẩn báo cáo tài chính, chuẩn mực kiểm toán dành riêng cho các doanhnghiệp vừa và nhỏ
− Tình hình dịch vụ tư vấn và các hoạt động hành nghề trong lĩnh vực kế toán – kiểm toán tại Singapore:
• Dịch vụ tư vấn: Giám đốc điều hành của Deloitte Singapore Philip Yuen cho
biết nhu cầu của khách hàng từ các dịch vụ tư vấn như tư vấn kiểm toán, tưvấn tài chính cho sáp nhập và mua lại, tái cơ cấu và quản lý rủi ro như quản lýrủi ro mạng… của các doanh nghiệp Singapore là lớn nhất Bên cạnh đó, nhucầu về dịch vụ tư vấn giao dịch - bao gồm cơ cấu lại doanh nghiệp - tăng12,9% tại Singapore trong năm tài chính 2015
• Các hoạt động từ các dịch vụ kế toán, sổ sách kế toán và kiểm toán đã đóng
góp vào tổng sản phẩm quốc nội Singapore vào năm 2014 là 1,4 tỷ USD Tạisingapore, số lượng kế toán viên chuyên nghiệp là 28.869 người, chiếm 16,8%trong tổng số kế toán viên chuyên nghiệp thuộc khu vực ASEAN, xếp thứ 3chỉ sau Thái Lan (57.467) và Malaysia (32.750) Với số lượng kiểm toán viênlớn và trình độ ngoại ngữ tốt, việc các kế toán viên nước ngoài chuyển sangViệt Nam làm việc là có thể xảy ra và điều này sẽ tạo ra áp lực cạnh tranh trựctiếp với đội ngũ kế toán, kiểm toán nước ta Tại đây, các công ty thuộc hainhóm sau bắt buộc phải kiểm toán: Có cổ đông là một công ty, tổ chức và códoanh thu hàng năm trên 10 triệu SGD Theo Ủy ban Kế toán Singapore (TheSingapore Accountancy Commission – SAC) cho thấy thị trường kiểm toán bịchi phối bởi các công ty Big Four, chiếm 67% thị phần, và 33% thị trường cònlại được chia sẻ giữa hơn 690 công ty kiểm toán nhỏ hơn
− Ban hành chuẩn mực kiểm toán riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Khác với
Liên minh châu Âu (EU), Hồng Kông, Nhật Bản và Anh, trước đây, Singapore
Trang 12không có sẵn một quy định riêng về báo cáo tài chính cho các doanh nghiệp vừa
và nhỏ Đây là điểm giống với Việt Nam ở hiện tại Tất cả các công ty thành lậptại Singapore, bất kể quy mô hoặc mức độ lợi ích công cộng đều phải tuân thủLuật công ty và Tiêu chuẩn báo cáo tài chính Singapore (SFR), trong đó phầnlớn được lấy từ IFRS đầy đủ
1.2.4. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam:
Học hỏi có chọn lọc từ các nước phát triển như Mỹ, Úc có thể sẽ trở thành lợi thếđối với Việt Nam trong quá trình hội nhập với nền tài chính thế giới nói chung vàngành kế toán – kiểm toán thế giới nói riêng Việc thúc đẩy ngành kế toán – kiểmtoán, đánh mạnh vào dịch vụ kiểm toán, tư vấn thuế (như Mỹ và Úc) có thể là bước đimang tính quyết định với Việt Nam
Singapore có bước đầu khá giống Việt Nam về chuẩn mực, tiêu chuẩn báo cáo tàichính Nhưng nước bạn đã giải quyết được gánh nặng cho đa số doanh nghiệp tại đấtnước mình với bộ tiêu chuẩn báo cáo tài chính dành riêng cho doanh nghiệp vừa vànhỏ Thực tế ở Việt Nam đa số các doạnh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ Chúng ta cóthể xem xét chỉnh sửa Chuẩn mực kế toán quốc tế cho doanh nghiệp vừa và nhỏ chophù hợp với đặc điểm nền kinh tế Việt Nam hoặc tham khảo tiêu chuẩn nước bạn
2. Tại Việt Nam
2.1.Những thành tựu đạt được
Hoạt động kế toán – kiểm toán Việt Nam đã trải qua 3 giai đoạn: Giai đoạn cải tiến hệ thống kế toán Việt Nam (1984 – 1993), hệ thống kế toán chuyển từ kế toán
phục vụ cho quản lý kinh tế nhà nước trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, chuyển
sang nền kinh tế thị trường Giai đoạn cải cách kế toán (1994 - 2000) là nền tảng và
định hướng cho sự phát triển hệ thống kế toán Việt Nam trong cơ chế thị trường, của
nền kinh tế mở, trong xu thế hội nhập với kinh tế khu vực và thế giới Giai đoạn luật hóa, chuẩn hóa và hội nhập, tiếp tục phát triển kế toán Việt Nam (từ 2001đến nay), 26 chuẩn mực kế toán, 36 chuẩn mực kiểm toán đã được thiết lập và công bố Thứ nhất, Việt Nam đã cải cách và hoàn thiện hệ thống pháp lý, góp phần xây
dựng nền tảng vững chắc cho dịch vụ kế toán – kiểm toán Hội nhập với nền kinh tếthế giới đồng nghĩa với yêu cầu được đặt ra là cải cách hệ thống kế toán, kiểm toán Vìvậy, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt “Chiến lược kế toán, kiểm toán Việt Nam đếnnăm 2020, tầm nhìn đến năm 2030”, đặt ra những cải cách cơ bản về khung pháp lýtrong lĩnh vực kế toán, kiểm toán phù hợp với tình hình xã hội, chính trị, kinh tế ViệtNam và thông lệ kế toán, kiểm toán phổ biến trên thế giới Luật Kiểm toán nhà nướcđược Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 7 (tháng 5/2005) và đã có hiệu lực từ ngày01/1/2006 Đây là văn bản pháp lý đầu tiên có giá trị cao nhất về kiểm toán nhà nước.Luật Kế toán số 88/2015/QH13 cũng đã được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2015, có
Trang 13hiệu lực thi hành từ 1/1/2017 Cùng nhiều văn bản dưới dạng nghị định của Chính phủ;quyết định, thông tư của Bộ Tài chính; quy định và hướng dẫn công tác Kế toán.
Thứ hai, sự ra đời của những hiệp hội, tổ chức kế toán – kiểm toán tại Việt Nam
cho thấy sự phát triển chắc chắn, có định hướng
(1) Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (Vietnam Association of Accountants and Auditors – VAA), ra đời năm 1996, được sự bảo trợ chính thức của Bộ
Tài chính, với nhiệm vụ là tổ chức nghề nghiệp của các tổ chức và cá nhân làm nghề kế toán và kiểm toán ở Việt Nam VAA đã trở thành thành viên củaLiên đoàn Kế toán Quốc tế (IFAC) cũng như là thành viên của Liên đoàn Kếtoán các nước ASEAN (AFA)
(2) Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (Vietnam Association of Certified Public Accountants – VACPA) chính thức đi vào hoạt động ngày 1/1/2006.
Là tổ chức nghề nghiệp của những người có Chứng chỉ kiểm toán viên độclập (CPA VN) và các doanh nghiệp kiểm toán ở Việt Nam, , trở thành thànhviên chính thức của Hiệp hội kế toán Châu Á - Thái Bình Dương (CAPA) từtháng 6/2010 VACPA được đánh giá cao và có quan hệ hợp tác với các tổchức nghề nghiệp quốc tế danh tiếng như ACCA, CPA Aus, ICPAS, …(3) Hội đồng quốc gia về Kế toán, thành lập vào tháng 9/1999, trực thuộc Bộ
Tài chính Hội đồng bao gồm các nhà khoa học, các giáo sư, các nhà lãnhđạo, quản lý Nhà nước… về kế toán – kiểm toán, có chức năng tư vấn cho
Bộ trưởng Bộ Tài chính về chiến lược, chính sách phát triển và các vấn đềkhác liên quan đến kế toán – kiểm toán
Thứ ba, Việt Nam thực hiện việc ký kết và tuân thủ theo các quy định, cam kết
về dịch vụ Kế toán theo hướng phù hợp với quy định chung và thông lệ của các nướctrong khu vực và trên thế giới Chúng ta đã thực hiện tốt các cam kết trong khuôn khổnhững cam kết đã ký với các tổ chức trên thế giới như Hiệp định khung ASEAN vềdịch vụ (AFAS), Hiệp định thương mại song phương Việt Nam-Hoa Kỳ (BTA), Hiệpđịnh chung về thương mại dịch vụ của tổ chức thương mại thế giới WTO (GATS)
2.2.Các chủ thể cung cấp dịch vụ tư vấn và các hoạt động hành nghề trong lĩnh vực kế toán – kiểm toán tại Việt nam hiện nay
− Số doanh nghiệp/ hộ kinh doanh:
Tính đến ngày 09/5/2017, theo danh sách của Bộ tài chính, trên toàn Việt Nam có
89 doanh nghiệp/ hộ kinh doanh dịch vụ kế toán đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kếtoán năm 2017, gồm: 87 công ty TNHH và 2 hộ kinh doanh dịch vụ kế toán Haidoanh nghiệp ra đời đầu tiên và cung cấp dịch vụ tư vấn, hành nghề kế toán – kiểmtoán tại Việt Nam là Công ty Kiểm toán Việt Nam (VACO) (nay là Deloitte Việt Nam)
và Công ty Dịch vụ tư vấn Tài chính kế toán và Kiểm toán (AASC) (13/05/1991).Hiện nay, thị trường kế toán – kiểm toán Việt Nam đã có gần 10 công ty kiểm toán, tư
