Ảnh hưởng của việc nhân dân tệ mất giá đến nền kinh tế trung quốc và mỹ giai đoạn 2015 nay

Bài tiểu luận gồm các nội dung sau: Chương 1: Cơ sở lý luận Chương 2: Quan hệ kinh tế, thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ Chương 3: Nhân dân tệ mất giá trong giai đoạn 2015 đến nay và nhữn

LỜI NÓI ĐẦU

Trong những năm gần đây, với tốc độ tăng trưởng cao và ổn định của nền kinh tế,Trung Quốc đã vượt qua ba trụ cột kinh tế chính trên thế giới đó là Mỹ, Nhật Bản và Tây

Âu về tốc độ tăng trưởng trưởng kinh tế Vai trò của Trung Quốc trên trường quốc tế ngàycàng tăng nhanh, nhất là trên lĩnh vực thương mại Kết quả đó là nhờ một phần vào việcđiều hành chính sách tỷ giá của Trung Quốc

Đặc biệt trong diễn biến “ Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung” ngày càng căng thẳng

và gay gắt, hơn một năm qua, hai nước đã áp thuế nhập khẩu lên hàng trăm tỷ USD hàng hóacủa nhau, làm chao đảo các thị trường tài chính, đồng thời gây sức ép lên cả doanh nghiệp vàngười tiêu dùng Ngày 26/8, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã quyết định hạ giá đồngNhân dân tệ (NDT) xuống mức thấp nhất trong 11 năm qua Vì vậy, Mỹ liệt quốc gia này vàodanh sách thao túng tiền tệ, tạo ra cú sốc với thị trường tài chính thế giới Được biết trước đómối quan hệ của Mỹ và Trung Quốc là khẳng định tầm quan trọng của mối quan hệ songphương đối với mỗi nước cũng như đối với các vấn đề khu vực và quốc tế

Chính sách phá giá của Trung Quốc không chỉ làm căng thẳng thêm cuộc chiếnthương mại mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến nền kinh tế của hai nước Mỹ và Trung Quốccũng như thương mại của các nước trên thế giới Vì vậy trong bài tiểu luận này chúng em

sẽ tìm hiểu về “Ảnh hưởng của việc Nhân Dân Tệ mất giá đến nền kinh tế Trung Quốc và

Mỹ giai đoạn 2015 đến nay”

Bài tiểu luận gồm các nội dung sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận

Chương 2: Quan hệ kinh tế, thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ

Chương 3: Nhân dân tệ mất giá trong giai đoạn 2015 đến nay và những tác động đến nềnkinh tế Trung Quốc - Mỹ

Chương 4: Giải pháp giảm căng thẳng giữa Mỹ - Trung Quốc và khôi phục nền kinh tếhai nước

Trong quá trình nghiên cứu và trình bày kết quả nhóm chúng em không tránh khỏithiếu sót, rất mong nhận được những ý kiến nhận xét đóng góp của cô để bài tiểu luậnđược hoàn thiện hơn.

Chúng em chân thành cảm ơn cô!

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1 Tỷ giá hối đoái và các chế độ tỷ giá

1.1.1 Khái niệm tỷ giá hối đoái

Hầu hết mỗi quốc gia hay một nhóm quốc gia liên kết (như liên minh Châu Âu)đều có đồng tiền riêng của mình Việt nam có tiền đồng (VNĐ) Trung quốc có Nhân dân

tệ (CNY), Mỹ có Dollar (USD) Mối liên hệ kinh tế giữa các nước, các nhóm nước vớinhau mà trước hết là quan hệ mua bán trao đổi đầu tư dẫn đến việc cần có sự trao đổiđồng tiền của các nước khác nhau với nhau, đồng tiền này đổi lấy đồng tiền kia, từ đó ta

có thể nói rằng: tỷ giá hối đoái là giá cả của một đơn vị tiền tệ của một nước tính bằngtiền tệ của một nước khác

Thông thường, thuật ngữ "Tỷ giá hối đoái" được ngầm hiểu là số lượng đơn vị tiềnnội tệ cần thiết để mua một đơn vị ngoại tệ, tuy nhiên ở Mỹ và Anh được sử dụng theonghĩa ngược lại: số lượng đơn vị ngoại tệ cần thiết để mua một đồng USD hoặc đồngbảng Anh; ví dụ: ở Mỹ 0,8 xu/USD

1.1.2 Các chế độ tỷ giá

− Chế độ tỷ giá cố định

− Chế độ tỷ giá thả nổi (tỷ giá linh hoạt):

+ Tỷ giá thả nổi hoàn toàn

+ Tỷ giá thả nổi có sự quản lý của Nhà nước

tắc xác định giá trị đồng nội tệ so với đồng tiền khác Theo khái niệm trên có thể hiểu việcđiều hành chính sách tỷ giá có liên quan đến việc lựa chọn chế độ tỷ giá và các công cụđiều hành chính sách tỷ giá Công cụ điều hành chính sách tỷ giá gồm có công cụ điềuhành trực tiếp thông qua việc mua bán ngoại tệ và các công cụ điều hành gián tiếp thôngqua chính sách lãi suất, dự trữ bắt buộc, nghiệp vụ thị trường mở, các biện pháp quản lýngoại hối,

1.2.2 Mục tiêu của chính sách tỷ giá

Chính sách tỷ giá của các quốc gia nhằm hướng tới những mục tiêu trực tiếp vànhững mục tiêu chiến lược lâu dài Mục tiêu trực tiếp của chính sách tỷ giá là giữ ổn địnhcủa tỷ giá và tiền tệ, đặc biệt là tỷ giá với những đồng tiền mạnh nhằm đảm bảo sự pháttriển ổn định và vững chắc của nền kinh tế quốc dân Bên cạnh đó, chính sách tỷ giá cũngnhằm thu hút ngoại tệ, tăng dự trữ ngoại hối của quốc gia, cải thiện cán cân thanh toán.Mục tiêu trực tiếp của chính sách tỷ giá còn là nhằm vào việc tăng sức cạnh tranh củahàng hóa, mở rộng các hoạt động tài chính quốc tế của quốc gia thông qua các hoạt độngthu hút đầu tư quốc tế, tín dụng quốc tế Không dừng lại ở những mục tiêu trực tiếp.Chính sách tỷ giá còn hướng tới những mục tiêu chiến lược lâu dài như giữ vững chủquyền tiền tệ quốc gia, đẩy mạnh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, chống hiện tượngngoại tệ hóa, đặc biệt là hàng hóa trong các giao dịch trên thị trường và nâng dần vị thếcủa nội tệ, tiến tới chuyển đổi hoàn toàn đồng nội tệ

1.3 Các biện pháp điều chỉnh tỷ giá hối đoái

Dưới tác động của tỷ giá xuất hiện những biểu hiện bất lợi cho quá trình phát triểnkinh tế Chủ động can thiệp của Nhà nước nhằm bình ổn tỷ giá trên thị trường là điều kiệnquan trọng để thực hiện mục tiêu chiến lược kinh tế Bao gồm các biện pháp chủ yếu sauđây:

1.3.1 Chính sách lãi suất tái chiết khấu

Khi tỷ giá biến động, NHTW với vai trò quản lý vĩ mô điều chỉnh lãi suất tái chiếtkhấu, sẽ làm thay đổi lãi suất tín dụng trên thị trường Điều này có tác dụng kích thích đối

với việc di chuyển các luồng vốn ngoại tệ ngắn hạn từ nước này sang nước khác, từ đódẫn đến sự thay đổi cung và cầu ngoại hối làm cho tỷ giá được bình ổn Cụ thể:

Khi tỷ giá hối đoái tăng lên, NHTW nâng lãi suất tái chiết khấu dẫn tới lãi suất tiền gửi sẽtăng lên Thu hút vốn ngắn hạn chạy vào trong nước, làm tăng khả năng cung ngoại tệ vàgiảm bớt sự căng thẳng của tình hình cung đang nhỏ hơn cầu trên thị trường

1.3.2 Chính sách hối đoái

Nguyên lý cơ bản của biện pháp này là NHTW thông qua việc thực hiện các nghiệp vụmua-bán ngoại hối tạo ra khả năng trực tiếp thay đổi quan hệ cung cầu ngoại hối trên thịtrường để điều chỉnh tỷ giá Cụ thể như sau:

− Khi tỷ giá hối đoái tăng, NHTW sẽ tung ngoại hối ra bán, cung ngoại hối trên thịtrường tăng lên và làm giảm bớt căng thẳng về cung cầu ngoại hối trên thị trường(cầu đang lớn hơn cung), dẫn tới tỷ giá từ từ giảm xuống

− Khi tỷ giá hối đoái giảm, NHTW mua vào ngoại hối, sẽ tăng nhu cầu ngoại hốitrên và làm giảm bớt căng thẳng quan hệ cung cầu trên thị trường (cung đang lớnhơn cầu), dẫn tới tỷ giá hối đoái từ từ tăng lên

1.3.3 Phá giá tiền tệ

Nhà nước chủ động giảm giá trị tiền tệ trong nước làm cho tỷ giá hối đoái tănglên.Trong trường hợp cán cân thanh toán quốc tế bị thâm hụt, hoặc do yêu cầu chính sáchngoại thương của quốc gia, Chính phủ có thể thực hiện chính sách phá giá tiền tệ Phá giátiền tệ sẽ làm cho tỷ giá hối đoái tăng lên, qua đó khuyến khích xuất khẩu hay hạn chếnhập khẩu bên cạnh đó đòi hỏi Nhà nước phải tìm mọi biện pháp để phát triển kinh tế,kiểm soát lạm phát

1.3.4 Nâng giá tiền tệ

Nhà nước chính thức nâng giá tiền tệ trong nước, nên giá ngoại tệ có xu hướnggiảm xuống, nâng giá tiền tệ xuất phát từ áp lực của một số quốc gia khác trong cạnhtranh thương mại quốc tế nhằm, hoặc do yêu cầu thực hiện chính sách tiền tệ

Với nhiều biện pháp điều chỉnh tỷ giá hối đoái, tùy theo tình hình cụ thể mà mỗiquốc gia cần cân nhắc lựa chọn biện pháp hợp lý cho mình, bên cạnh đó Nhà nước cần kếthợp với scác chính sách liên quan đến phát triển kinh tế, tiết kiệm, đầu tư, tiêu dùng, thuếquan

1.4 Tác động của tỷ giá tới nền kinh tế

1.4.1 Tỷ giá tác động tới cán cân thương mại

Trong một nền kinh tế mở, tỷ giá (cụ thể là tỷ giá thực) phản ánh mức giá tươngđối giữa hàng hóa nội địa với hàng hóa cạnh tranh của nước ngoài Trong điều kiện mứcgiá bán là không đổi, khi tỷ giá tăng (nội tệ giảm giá), hàng hóa xuất khẩu trở nên rẻtương đối và hàng hóa nhập khẩu trở nên đắt tương đối so với hàng hóa nước ngoài Xuấtkhẩu được khuyến khích và nhập khẩu bị hạn chế, cán cân thương mại có xu hướng từthâm hụt trở về cân bằng hoặc thặng dư Ngược lại, khi tỷ giá giảm (nội tệ lên giá), sốngoại tệ mà nhà xuất khẩu thu được khi chuyển về nội tệ sẽ được một lượng ít hơn, trongkhi nhà nhập khẩu phải trả ít nội tệ hơn cho một số lượng ngoại tệ thanh toán cho đối tácnước ngoài Xu hướng nhập khẩu nhiều hơn trong khi xuất khẩu giảm khiến cán cânthương mại có thể từ trạng thái thặng dư trở về cân bằng hoặc thâm hụt Do tỷ giá có tácđộng mạnh mẽ tới hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ và sự cạnh tranh giữa cácnước với nhau trên thị trường quốc tế nên chính phủ các nước đã lợi dụng tác động nàycủa tỷ giá để điều tiết nền kinh tế hay nói cách khác tỷ giá được sử dụng với vai trò là mộtcông cụ điều tiết vĩ mô của nhà nước

1.4.2 Tỷ giá tác động tới lạm phát

Tỷ giá tác động tới lạm phát qua hai kênh Thứ nhất, tỷ giá thay đổi sẽ ảnh hưởngtới giá tính bằng nội tệ của hàng hóa nhập khẩu Giá này được tính vào chỉ số giá tiêudùng, chỉ tiêu chủ yếu đo lường mức độ lạm phát Thứ hai, như đã nêu ở trên, tỷ giá thựctác động tới mức giá tương đối giữa hàng hóa sản xuất trong nước với hàng hóa sản xuất

ở nước ngoài Mức giá tương đối này ảnh hưởng tới cầu trong nước và cầu ngoài nước đốivới hàng hóa sản xuất trong một quốc gia Tổng cầu bị ảnh hưởng tất yếu sẽ ảnh hưởngtới lạm phát, cụ thể khi tổng cầu tăng, lạm phát sẽ tăng, và ngược lại

1.4.3 Tỷ giá tác động tới đầu tư nước ngoài

Đối với đầu tư nước ngoài, người dân trong nước dùng tiền mua tài sản ở nướcngoài, có thể là đầu tư trực tiếp (xây nhà máy, thành lập doanh nghiệp, …) hay đầu tưgián tiếp (mua cổ phiếu, trái phiếu, …) Những nhà đầu tư này muốn thực hiện hoạt độngkinh doanh trên cần phải có ngoại tệ Họ mua ngoại tệ trên thị trường, luồng vốn ngoại tệchảy ra nước ngoài, tỷ giá hối đoái sẽ tăng Ngược lại một nước nhận đầu tư nước ngoài,lượng vốn ngoại tệ chảy vào trong nước, làm cho cung ngoại tệ tăng, tỷ giá hối đoái giảm.Đầu tư nước ngoài ròng là hiệu số giữa luồng vốn chảy ra và chảy vào một nước Khi đầu

tư ra nước ngoài ròng dương, luồng vốn chảy vào trong nước nhỏ hơn dòng vốn chảy ranước ngoài, tỷ giá hối đoái tăng Tỷ giá hối đoái sẽ giảm trong trường hợp ngược lại, đầu

tư ra nước ngoài ròng âm

1.4.4 Tỷ giá tác động tới lãi suất

Lãi suất và tỷ giá hối đoái là hai trong số những công cụ quan trọng để Chính phủđiều hành nền kinh tế vĩ mô của một nước và chúng có mỗi quan hệ qua lại mật thiết vớinhau Khi lãi suất nội tệ cao hơn lãi suất ngoại tệ, người ta có xu hướng chuyển từ nămgiữ ngoại tệ sang nắm giữ nội tệ Điều này làm cho nhu cầu nội tệ tăng lên, cầu ngoại tệgiảm, từ đó giá ngoại tệ giảm đi so với nội tệ hay tỷ giá giảm tới một mức mới mà cungcầu ngoại tệ - nội tệ trở nên cân bằng Khi đó lãi suất thực tế của nội tệ và ngoại tệ tươngđương nhau (điều kiện ngang bằng lãi suất và không tính tới lạm phát) Khi có ảnh hưởngcủa lạm phát, mặc dù lãi suất danh nghĩa tăng nhưng lãi suất thực tế giảm, lúc này ngượclại, nội tệ sẽ giảm giá so với ngoại tệ dẫn tới tỷ giá hối đoái tăng Ngược lại khi ngoại tệtăng giá, để tạo cân bằng trên thị trường ngoại hối, NHTW sẽ chủ động tăng lãi suất nội tệthông qua đẩy mạnh lượng cung ngoại tệ ra nền kinh tế đồng thời hút bớt nội tệ về

CHƯƠNG 2: QUAN HỆ KINH TẾ, THƯƠNG MẠI

GIỮA TRUNG QUỐC VÀ MỸ

2.1 Vị thế của Trung Quốc và Mỹ trên thương trường

Từ sau Thế chiến II, Mỹ vươn lên thành siêu cường số một của thế giới và tiếp tục

vị thế dẫn đầu cho đến nay Mỹ đóng góp khoảng 21,2% vào tổng sản phẩm quốc nội(GDP) toàn cầu năm 1970 và con số này được duy trì cho đến năm 2000 Vào năm 2015,

Mỹ chỉ đóng góp khoảng 16,7% cho tổng GDP thế giới và Conference Board dự đoán con

số này sẽ giảm xuống 14,9% vào năm 2025

Theo Bespoke, Mỹ hiện nay chiếm 39,8% tổng vốn hóa thị trường chứng khoán so với34,2% vào năm 2008, mặc dù Mỹ chỉ chiếm dưới 20% tổng GDP toàn cầu, so với 40% từ 50năm trước Trong khi tất cả các nước đều đang muốn chiếm một phần lớn trong tỷ lệ sảnlượng toàn cầu, Phố Wall vẫn giữ vị thế quan trọng ở thị trường chứng khoán Tuy nhiên, Mỹvẫn thống trị kinh tế không phải chỉ nhờ thị trường chứng khoán Đồng đô-la vẫn chiếm hơn60% tổng dự trữ tiền tệ, và vẫn dẫn đầu về giao dịch tiền tệ quốc tế Trong khi đó, Mỹ đangtăng trưởng xa hơn tất cả các nước phát triển khác với tỷ lệ 3,5%/năm

Biểu đồ 1: GDP Mỹ và Trung Quốc giai đoạn 1960 - 2017

Năm 1978, khi mới thực hiện cải cách và mở cửa, Trung Quốc là một trong nhữngquốc gia nghèo, với GDP ở mức dưới 50 tỷ USD Sau đó bốn mươi năm, năm 2018, con số

này đã chạm tới mức 12000 tỷ USD, chiếm 15% GDP toàn cầu, nắm giữ khoảng 10% tàisản toàn cầu, trở thành nền kinh tế đứng thứ hai trên thế giới sau Mỹ.

Biểu đồ 2: Phân bố GDP theo khu vực giai đoạn 1970 -2025

Theo khảo sát của viện Pew, tình hình thế giới trong vài thập niên qua đã có nhữngchuyển biến đáng kể với tốc độ bùng nổ mạnh mẽ của kinh tế Trung Quốc Dù tỷ lệ ngườiđược khảo sát ghi nhận Mỹ là cường quốc kinh tế số 1 thế giới vẫn nhiều hơn Trung Quốcnhưng khoảng cách lại đang giảm dần Khi được hỏi về ngôi vị số 1 của của nền kinh tế,

có đến 24/38 quốc gia cho rằng Mỹ vẫn đứng đầu thế giới Trung Quốc đang tăng trưởngrất ấn tượng, nhưng vẫn chưa có tầm ảnh hưởng mạnh đến thị trường chứng khoán toàncầu Quốc gia này hiện chiếm 15% GDP toàn cầu, được dự đoán tiếp tục tăng và đạt17,2% vào năm 2025, và có thể sẽ đuổi kịp Mỹ rất nhanh, nhưng thị trường chứng khoánThượng Hải còn cách rất xa New York

Theo New York Times, dù Trung Quốc có lẽ chưa phải là nền kinh tế số 1 thế giớinhưng không ai có thể phủ nhận rằng đây là thị trường tăng trưởng tốt nhất toàn cầu trongvài thập niên trở lại đây Đà phát triển của Trung Quốc sẽ chưa chấm dứt, tờ New YorkTimes cũng nhận định kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng gấp 10 lần Mỹ trong 40 nămqua và tỷ lệ này có thể tiếp tục là 2 lần trong tương lai gần

2.2 Quan hệ kinh tế, thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ

Năm 2016, Mỹ và Trung Quốc về cơ bản đã duy trì được quan hệ tương đối ổnđịnh, quản lý được bất đồng, mang lại lợi ích không những cho cả hai bên mà còn tạođiều kiện thúc đẩy giải quyết, đương đầu với một loạt thách thức ở khu vực và quốc tế.Tuy nhiên, mối quan hệ Mỹ - Trung Quốc không hề đơn giản mà thực chất là một tổngthể những hợp tác, đấu tranh luôn đan xen rất phức tạp và gần như hiện hữu trong mọilĩnh vực Mỹ và Trung Quốc tiếp tục khẳng định việc coi trọng tầm quan trọng của mốiquan hệ song phương đối với mỗi nước cũng như đối với các vấn đề khu vực và quốc tế.Quản lý mối quan hệ song phương vẫn nằm trong ưu tiên cao của hai cường quốc này,nhất là để tránh xung đột và va chạm quân sự trực tiếp Hai nước tiếp tục thúc đẩy đàmphán Hiệp định đầu tư song phương (BIT) đã được khởi động từ 8 năm qua, nhằm sớmđạt được một hiệp định cùng có lợi cho cả hai bên Mỹ - cổ đông lớn nhất của Quỹ Tiền tệquốc tế (IMF) đã bỏ phiếu thông qua việc đưa đồng nhân dân tệ (NDT) trở thành đồngtiền dự trữ trong Quyền rút vốn đặc biệt (SDR), với hy vọng điều này sẽ tạo sức ép khiếnTrung Quốc phải minh bạch hơn về chính sách kinh tế và ngoại hối

Năm 2017, việc thiếu rõ ràng trong việc định hình mối quan hệ Mỹ - Trung đã dẫn tới

sự giận dữ và lo lắng cho cả hai phía Điều này được phản ánh trong sự sụp đổ của các thỏathuận xuyên biên giới từng được cả hai nước kỳ vọng Tổng thống Trump cũng bày tỏ sự

“thất vọng” của ông khi thâm hụt thương mại Mỹ - Trung tăng lên trong năm 2017 và chobiết Mỹ sẽ không thể “chịu đựng” được thực trạng này Thâm hụt thương mại của Mỹ

với Trung Quốc lên đến 375 tỷ USD và liên tục tăng từ khi Trung Quốc gia nhập WTO.Chính quyền Mỹ đã nhiều lần yêu cầu Trung Quốc giảm thặng dư thương mại với Mỹ.Trung Quốc đáp trả rằng để giảm thâm hụt thương mại, chính Mỹ cần tăng cường hoạtđộng xuất khẩu của mình Chính những động thái đó đã làm quan hệ giữa hai nước trởnên căng thẳng và dẫn tới cuộc chiến tranh thương mại bùng nổ vào năm 2018.

2.2.2 Giai đoạn 2018 đến nay

Ngày 22/3/2018, cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ chính thức diễn

ra Với lý do Trung Quốc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của Mỹ một cách có hệ thống, Mỹtuyên bố sẽ áp dụng mức thuế 50 tỷ USD cho hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc và hạnchế các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào Mỹ Ngay lập tức, phía Trung Quốc cóhành động đáp trả, công bố danh sách 120 mặt hàng Mỹ sẽ bị áp thuế tăng lên mức 15%khi xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc và 8 mặt hàng bị áp thuế 25% gồm thịt lợn vàcác sản phẩm liên quan Trong thời gian tiếp đó là liên tiếp những đòn thuế quan “ănmiếng trả miếng” giữa hai nước, căng thẳng giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới leothang từ thương mại tới nhiều mặt trận khác, khiến nhiều người lo ngại về một cuộcChiến tranh Lạnh kiểu mới giữa 2 nước

Tháng 12 năm 2018, lãnh đạo hai nước tuyên bố đình chiến, các nhà đàm phán củahai bên tìm cách giải quyết các bất đồng nhằm tránh quay trở lại con đường đánh thuế lẫnnhau Mỹ đồng ý hoãn các biện pháp thuế quan bổ sung đối với hàng hóa Trung Quốc Đểđáp lại những nhượng bộ tạm thời này, Trung Quốc đồng ý mua lượng lớn những hànghóa chưa được thỏa thuận nhưng vô cùng thiết yếu như nông sản, năng lượng, hàng côngnghiệp và một số sản phẩm khác từ Mỹ nhằm giảm thâm hụt thương mại khổng lồ giữahai nước Tuy nhiên, cả hai bên vẫn không thể đi đến một thỏa thuận để chấm dứt cuộcchiến tranh thương mại này

Tháng 5 năm 2019, thuế quan tiếp tục áp lên các mặt hàng xuất khẩu của hai nước.Cuộc chiến thuế quan giữa Mỹ và Trung Quốc leo thang đến cường độ mới, đẩy cả hai nướcvào tình trạng khó khăn và gia tăng áp lực khiến hai bên phải tìm lối thoát Ngoài thuế quan,

Mỹ và Trung Quốc cũng đã và dự kiến sẽ tung ra nhiều “vũ khí” khác vào cuộc chiếncăng thẳng này.

Ngày 26/8/2019, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã hạ giá đồng Nhân dân tệ(NDT) xuống mức thấp nhất trong 11 năm qua, giữa lúc căng thẳng thương mại Mỹ -Trung ngày càng leo thang sau những đòn thuế qua lại của hai nền kinh tế lớn nhất thếgiới Để nội tệ xuống thấp kỷ lục, Trung Quốc có thể đang ám chỉ sẵn sàng dùng tiền tệlàm vũ khí trong cuộc chiến thương mại với Mỹ Lần đầu tiên trong hơn một thập kỷ, giánhân dân tệ (CNY) phá mốc 7 CNY đổi một USD mốc 7 CNY đổi một USD, sau khiNgân hàng trung ương Trung Quốc (PBOC) hạ giá nội tệ xuống thấp nhất kể từ cuối nămngoái Giới chuyên gia nhận định, việc Trung Quốc hạ giá NDT xuống mức thấp nhấttrong thập niên gần đây khiến Mỹ liệt quốc gia này vào danh sách thao túng tiền tệ, tạo ra

cú sốc với thị trường tài chính thế giới TS Nguyễn Trí Hiếu dự báo, nếu tình hình nàytiếp tục kéo dài thì rất có thể một cuộc chiến tranh tiền tệ sẽ “nổ” ra

Sau nhiều tháng các cuộc đàm phán ở tình trạng đình trệ, giới chức của 2 nền kinh tếlớn nhất thế giới thống nhất sẽ tiếp tục thảo luận về vấn đề thương mại Hai bên đã đồng

ý với cuộc họp trực tiếp vào đầu tháng 10/2019 để tiếp tục ngồi vào bàn đàm phán, đặt hyvọng về việc chấm dứt cuộc chiến tranh thương mại kéo dài hơn 1 năm qua

CHƯƠNG 3: NHÂN DÂN TỆ MẤT GIÁ TRONG GIAI ĐOẠN 2015 - NAY VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐẾN NỀN KINH TẾ TRUNG QUỐC - MỸ

3.1 Chính sách điều tiết tỷ giá Nhân dân tệ của Trung Quốc

3.1.1 Sơ lược về đồng Nhân dân tệ

Nhân dân tệ là tên gọi chính thức của đơn vị tiền tệ nước Cộng hòa Nhân dânTrung Hoa, do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc phát hành Không như USD hay Euro,NDT không được thả nổi Hàng ngày, PBOC sẽ thiết lập tỷ giá tham chiếu để quản lýbiến động của đồng tiền này

Tháng 1/1994: Trung Quốc áp dụng neo nhân dân tệ vào USD Trước đó ngoài tỷgiá chính thức còn có tỷ giá được đưa ra bởi các trung tâm hoán đổi ngoại tệ Đến Tháng7/2005, Trung Quốc tuyên bố sẽ neo NDT vào 1 rổ tiền tệ thay vì duy nhất USD, đồngthời áp dụng biên độ giao dịch ở mức thấp

Ngày 30 tháng 11 năm 2015, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) chính thức thêm đồngNhân dân tệ vào giỏ các đồng tiền dự trữ, bên cạnh đồng USD, Euro, Bảng Anh và Yên.Một đồng tiền dự trữ quốc tế đảm nhận nhiều chức năng khác nhau như tài trợ thươngmại, thanh toán các giao dịch, mua bán ngoại hối, thước đo giá trị; nó đồng thời còn làmột thành phần trong dự trữ ngoại hối của một quốc gia

Năm 2013, đồng NDT đã vượt qua đồng Euro để trở thành đồng tiền quan trọng thứhai trong tài trợ thương mại, chiếm 9% thị trường toàn cầu Tuy vậy, đồng đô la Mỹ vẫnchiếm vị thế thống trị với 81% Còn với tư cách một đồng tiền thanh toán được sử dụng rộngrãi hơn, năm 2014, NDT xếp vị trí thứ 5 sau đô la Mỹ, euro, bảng Anh và yên Nhật ĐồngNDT khi đó chỉ chiếm 2,2% thị trường toàn cầu trong khi đô la Mỹ chiếm 44% Tuy nhiên, tỷtrọng này hiện đang tăng lên nhanh chóng Tương tự, trong mua bán ngoại hối toàn cầu, donhững chính sách kiểm soát ngoại hối của Trung Quốc, tỷ trọng của đồng NDT cũng chỉchiếm 1% so với 44% của đồng đôla Mỹ Tuy vậy, tỷ trọng này đang tăng lên với

tốc độ ngoạn mục và hoàn toàn có thể tăng trưởng bùng nổ nếu Trung Quốc nới lỏng những chính sách kiểm soát.

3.1.2 Diễn biến tỷ giá đồng Nhân dân tệ

IMF sử dụng để cho các nước vay và vì thế họ cần phải có một cơ chế phản ánh sát thịtrường hơn Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã rất hoan ngênh việc làm này Goldman Sachscũng nhận định hạ giá NDT sẽ giúp nước này linh hoạt hơn khi đối phó với đồng đôlamạnh, trong bối cảnh Mỹ chuẩn bị tăng lãi suất.

b Trong chiến tranh thương mại Mỹ - Trung 2018 - 2019

Ngày 20/07/2018, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) hạ giá NDT ngày thứ bảyliên tiếp, đẩy giá đồng tiền này xuống đáy một năm so với USD, tức 6,7671 NDT đổi mộtUSD Chỉ trong 3 tháng, NDT đã mất giá khoảng 8% PBOC trước đó cũng từng ám chỉsẵn sàng chấp nhận nội tệ yếu đi NDT yếu đi có thể giúp Trung Quốc xuất khẩu đượcnhiều hàng hóa hơn, vì giá rẻ hơn nếu tính theo USD, bù đắp phần thiệt hại do thuế nhậpkhẩu của Mỹ Việc này từ đó sẽ thúc đẩy tăng trưởng GDP, chỉ số đã xuống thấp nhất gần

2 năm trong quý II năm 2018

Biểu đồ 4: Tác động chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đến tỷ giá hối đoái USDCNY

Trong ngày giao dịch mở đầu tuần 05/08/2019, tỉ giá đồng nhân dân tệ Trung Quốc

so với đồng USD đã lần đầu rơi xuống mức thấp nhất trong hơn 1 thập kỷ Giới quan sátkhẳng định chắc chắn rằng việc đồng nhân dân tệ suy yếu chính là hệ quả từ sau tuyên bốTổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra ngày thứ 5 tuần trước (01/08), khẳng định sẽ ápthuế bổ sung 10% với 300 tỉ USD hàng Trung Quốc từ 01/09

Cụ thể, sau khi mở đầu phiên giao dịch tại Trung Quốc đại lục với tỉ giá 6,9999nhân dân tệ (CNY) đổi 1 USD, đồng nhân dân tệ tiếp tục lao dốc xuống mốc mới là7,0240 nhân dân tệ đổi 1 USD lúc 01h55 GMT, tức 8h55 ngày 05/08 giờ Việt Nam Đây

là mức tỉ giá thấp nhất kể từ 09/05/2008

Tình trạng sụt giảm tỉ giá này diễn ra sau khi Ngân hàng Trung ương Trung Quốc(PBOC) đặt ra điểm giữa cho phạm vi dao động tỉ giá giao dịch hàng ngày của đồng nhândân tệ là 6,9225 nhân dân tệ đổi 1 USD Đây cũng đã là mức thấp nhất kể từ tháng12/2018 Cùng với đó, tỉ giá đồng Nhân dân tệ bên ngoài Trung Quốc đại lục cũng đãchạm ngưỡng thấp kỷ lục với tỉ lệ 7,1094 nhân dân tệ đổi 1 USD, sau đó có đảo chiềunhẹ, đạt 7,0655 nhân dân tệ đổi 1 USD lúc 9h00 ngày 05/08

Đến ngày 28/08/2019, Đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc kết thúc chuỗi 9 phiêngiảm giá liên tục nhờ việc PBoC đưa ra tỷ giá tham chiếu hàng ngày ở mức 7,0835tệ/USD, tiếp tục cao hơn so với mức dự báo bình quân 7,1126 tệ /USD của các nhà phântích - một dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh không muốn Nhân dân tệ rớt giá quá nhanh Nhưcậy, Đồng Nhân dân tệ đã giảm giá 3,9% trong tháng 8, đánh dấu tháng mất giá mạnhnhất từ trước đến nay

3.1.3 Đánh giá chính sách điều tiết tỷ giá Nhân dân tệ của Trung Quốc

a Chính sách phá giá NDT năm 2015

Phá giá đồng NDT có thể là con dao hai lưỡi đối với nền kinh tế Trung Quốc và thực

tế đã cho thấy rõ điều đó Nền kinh tế Trung Quốc vốn đang tăng trưởng chững lại do cáckhối nợ trong nền kinh tế quá lớn đã chịu tổn thương khi đồng Nhân Dân Tệ mất giá khôngphanh Đồng NDT giảm giá mạnh khiến chi phí trả các khoản nợ vay bằng ngoại tệ của cácdoanh nghiệp Trung Quốc tăng lên Khi Trung Quốc phá giá NDT vào năm 2015, nhiều

nhà đầu tư và các công ty ở Trung Quốc đã bán tháo đồng NDT để mua các ngoại tệ vàchuyển tiền ra các tài khoản ở nước ngoài hoặc đầu tư vào các tài sản ở nước ngoài Hiệntượng này, được gọi là dòng vốn tháo chạy (capital flight), là một biểu hiện cho thấy cácnhà đầu tư không còn tin tưởng vào nền kinh tế trong nước.

Tuy nhiên việc phá giá NDT năm 2015 đã góp một phần không nhỏ khiến đồngtiền này được ban điều hành Quỹ tiền tệ quốc tế IFM bổ sung vào giỏ quyền rút vốn đặcbiệt SDR với tư cách là đồng tiền dự trữ quốc tế vào ngày 01/10/2016

b Chính sách phá giá NDT năm 2019

Dõi theo diễn biến đồng Nhân dân tệ một năm trở lại có thể thấy nó có quan hệ chặtchẽ với cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Sau mỗi bước Mỹ gia tăng quy mô haymức độ đánh thuế bổ sung vào hàng hóa Trung Quốc, đồng Nhân dân tệ đều có xu hướng đixuống Điều này không chỉ khiến căng thẳng Mỹ - Trung Quốc ngày một gia tăng mà còn tácđộng rất lớn đến nền kinh tế hai nước và đặc biệt ảnh hưởng tới người tiêu dùng Những tácđộng cụ thể đến nền kinh tế hai nước sẽ được trình bày trong phần dưới đây

3.2 Tác động của Nhân dân tệ mất giá đến nền kinh tế Trung Quốc và Mỹ

3.2.1 Tác động đến nền kinh tế Trung Quốc

Những năm 1960, kinh tế gia người Mỹ Milton Friedman cho rằng tỷ giá hối đoái

tự do có thể dẫn đến “thương mại toàn cầu tự do hơn và giảm các loại thuế quan" Trongtrường hợp Trung Quốc, logic của ông bị đảo ngược: việc áp thuế đang dẫn đến tỷ giá hốiđoái tự do hơn

a Xuất khẩu của Trung Quốc vẫn giảm bất chấp đồng nhân dân tệ yếu

Xuất khẩu của Trung Quốc bất ngờ giảm 1% trong tháng 8, doanh thu bán hàng sang

Mỹ giảm 16% so với cùng kỳ năm trước khi mà chiến tranh thương mại giữa Mỹ và TrungQuốc leo thang "Xuất khẩu vẫn còn yếu ngay cả khi đồng nhân dân tệ đã mất giá đáng kể,cho thấy nhu cầu bên ngoài Trung Quốc chậm lại mới là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng

đến xuất khẩu của quốc gia này", Zhang Yi, chuyên gia kinh tế tại Zhong Hai Sheng RongCapital Management cho biết.

Không riêng xuất khẩu, nhập khẩu của Trung Quốc cũng giảm tháng thứ tư liêntiếp Hoạt động này giảm 5,6% trong tháng 8, thấp hơn mức dự báo giảm 6%, nhưngkhông cải thiện so với cùng mức giảm 5,6% của tháng 7 Nhu cầu trong nước yếu đi cóthể là nguyên nhân của sự suy giảm, cùng với đà giảm trên thị trường hàng hóa toàn cầu.Tiêu thụ và đầu tư nội địa của Trung Quốc vẫn không phục hồi, mặc dù đã có hơn mộtnăm kinh tế nước này áp dụng các biện pháp thúc đẩy tăng trưởng

b Đầu tư

Ngưỡng 7 CNY/USD được giới đầu tư đánh giá là một ngưỡng cản tâm lý mangtính nhạy cảm và đã được giữ ngay cả khi xung đột thương mại Mỹ-Trung bùng phát vớiđợt áp thuế đầu tiên của Mỹ vào tháng 6 năm ngoái Vì vậy, Trung Quốc cũng hoàn toànkhông muốn một kịch bản giảm giá mạnh của đồng nội tệ - điều có thể kích hoạt một lànsóng rút vốn nước ngoài mạnh hơn nữa, gây thêm bất ổn kinh tế vĩ mô, đồng thời làm xóimòn dự trữ ngoại hối của nước này

Sự leo thang trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung vào tháng 5 đã tác độngmạnh tới đầu tư của Mỹ vào Trung Quốc Số liệu công bố của Trung Quốc cho thấy cuộcchiến thương mại và việc đồng NDT mất giá đã thực sự ảnh hưởng tới niềm tin của nhàđầu tư Mỹ tới thị trường này

− Các con số thống kê của Bộ Thương mại Trung Quốc cho thấy đầu tư của Mỹ vàoTrung Quốc chỉ tăng 7,5% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2019, thấphơn nhiều so với giai đoạn của 4 tháng trước đó (tháng 1 đến tháng 4/2019)

− Con số này cũng thấp hơn đáng kể so với mức tăng 16,3% trong đầu tư của Mỹ vào Trung Quốc vào 5 tháng đầu năm 2018

− Mỹ cũng tụt xuống hàng thứ 6 trong số các nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất vào Trung Quốc trong tháng 4, từ vị trí thứ 3 trong tháng 3

Tuy nhiên, đầu tư của Mỹ chỉ chiếm một phần rất nhỏ, với 4,2% trong tổng vốnđầu tư trực tiếp nước ngoài của Trung Quốc năm 2018.

Ngoài ra, có nhiều trường hợp các doanh nghiệp nước ngoài hoạt động theo địnhhướng xuất khẩu và cần nhiều lao động đã chuyển cơ sở sản xuất sang các nước khác,nhưng số này chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ

c Dự trữ ngoại hối

Theo số liệu của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) tức Ngân hàng trungương, dự trữ ngoại hối của nước này trong tháng Bảy vừa qua đã giảm 15,54 tỷ USDxuống còn 3.104 tỷ USD, khi đồng Nhân dân tệ chịu áp lực trước quan hệ thương mạicăng thẳng với Mỹ Cơ quan Quản lý Ngoại hối Trung Quốc cho biết kho dự trữ ngoại hốicủa nước này giảm trong tháng Bảy vừa qua là do sự thay đổi tỷ giá hối đoái và giá tài sảnTrung Quốc nắm giữ trong dự trữ ngoại hối

Dự trữ ngoại hối của nước này đã tăng trở lại từ mức thấp trong tháng 10/2018,nhờ việc kiểm soát vốn và sự gia tăng đầu tư nước ngoài tăng vào cổ phiếu và trái phiếuTrung Quốc

Cơ quan Quản lý ngoại hối Trung Quốc cho biết nước này sẽ theo đuổi việc đadạng hóa dự trữ ngoại hối một cách ổn định và thận trọng Quốc gia này đã tăng cường dựtrữ vàng trong năm nay Tính đến cuối tháng 8, dự trữ vàng của Trung Quốc đã đạt mức62,45 triệu ounce, tăng 190.000 ounce so với tháng 7 Đáng chú ý, đây là tháng thứ 9 liêntiếp Trung Quốc tăng dự trữ vàng

d Vị thế thương trường

Các công ty ở Mỹ, cũng như nhiều nước khác đều cần tới Trung Quốc, bởi hiệnkhông có quốc gia nào có thể thay thế nước này về khả năng sản xuất, quy mô cũng nhưgiá cả

Theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới về khả năng sản xuất, Trung Quốc năm 2017 đãsản xuất được lượng hàng hóa có giá trị gần 3.560 tỷ USD, vượt qua Mỹ (2.170 tỷ USD)