Luận văn sư phạm Nghiên cứu đánh giá chất lượng đàn bò giống Holstein Friesian nuôi tại cao nguyên Mộc Châu và tỉnh Tuyên Quang

Gi ng bò s a Holstein Friesian hay còn g i là bò Hà Lan, bò Lang tr ng đen thu c ch ng Bos primigenus... Bò HF có 3 d ng màu lông chính: Lang tr ng đen chi m u th , lang tr ng đ ít và to

KHOA SINH – KTNN

TR N TH H I Y N

NGHIÊN C U ÁNH GIÁ CH T

FRIESIAN NUÔI T I CAO NGUYÊN

M C CHÂU VÀ T NH TUYÊN QUANG

L I C M N

Em xin chân thành c m n th y giáo Th c s Sinh h c Nguy n V n L i

đã t n tình h ng d n, giúp đ em hoàn thành t t đ tài nghiên c u này

ng th i em c ng g i l i c m n chân thành nh t t i các th y cô giáo

khoa Sinh - KTNN, các cô chú nhân viên c a Trung tâm nhân gi ng bò s a cao s n Phú Lâm - Tuyên Quang và Trung tâm nhân gi ng bò s a M c Châu

đã t o đi u ki n cho em th c hi n thành công đ tài này

Vì th i gian nghiên c u và kinh nghi m th c t có h n nên k t qu

nghiên c u khó tránh kh i nh ng thi u sót b t c p Em r t mong đ c s góp

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan k t qu c a đ tài “Nghiên c u đánh giá ch t l ng đàn bò gi ng Holstein Friesian nuôi t i cao nguyên M c Châu và t nh Tuyên Quang” là k t qu c a riêng tôi K t qu này ph n ánh đúng th c tr ng ch n nuôi bò s a c a t nh Tuyên Quang c ng nh tình hình phát tri n đàn bò trong

c n c ây là k t qu nghiên c u m i nh t và không trùng v i k t qu c a các tác gi khác N u sai tôi xin ch u hoàn toàn trách nhi m

Hà N i, tháng 05 n m 2007

Sinh viên

Tr n Th H i Y n

M C L C

Trang

Ph n 1 t v n đ 5

Ph n 2 T ng quan v n đ nghiên c u 7

2.1 L ch s nghiên c u v s phát tri n c a đàn bò Holstein

4.1 c đi m kinh t xư h i c a t nh Tuyên Quang 16

4.2 c đi m th i ti t khí h u vùng đ i núi Tuyên Quang 17

4.3 Ch t l ng đàn bò và kh n ng cho s a c a bò gi ng Holstein

Friesian 24

4.3.1 K t qu nghiên c u kh i l ng bê s sinh 24

4.3.2 K t qu nghiên c u kh i l ng bê cai s a 25

4.3.3 K t qu nghiên c u kh i l ng bê lúc 12 tháng

tu i 26

4.3.4 K t qu nghiên c u kh i l ng cái t khi ph i

gi ng l n đ u 26 4.3.5 K t qu nghiên c u kh i l ng cái t khi có ch a l n

đ u 27

4.3.6 K t qu nghiên c u kh i l ng cái t l a đ 1 28

4.3.7 Nghiên c u đánh giá kh n ng sinh s n c a bò cái

Holstein Friesian 28

4.3.8 Nghiên c u đánh giá kh n ng s n xu t s a và ch t

l ng s a c a đàn bò gi ng Holstein Friesian 30

4.4 Nguyên nhân c a s th t b i khi nuôi bò nh p n i

Tuyên Quang 31

4.5 nh h ng phát tri n đàn bò và gi i pháp kh c ph c 33

Ph n 5 K t lu n 38

Ph n 6 Tài li u tham kh o 39

Ph n 1

T V N

Trong nh ng th p niên g n đây kinh t th gi i phát tri n r m r , s phát tri n y có s đóng góp không nh c a ngành ch n nuôi, đ c bi t là ch n nuôi bò s a

àn bò gi ng Holstein Friesian (HF) đư nh p vào n c ta t r t s m (tr c 1970) Chúng đ c chuy n đ n nuôi Cao nguyên M c Châu - S n

La, m t ph n v c s c Tr ng - Lâm ng HF là gi ng cho n ng su t s a cao nh t th gi i, vì v y chúng đ c l a ch n là m c tiêu s 1 c a ngành

ch n nuôi bò s a Vi t Nam

Th c hi n ch ng trình phát tri n kinh t đ t n c các t nh mi n núi, trong đó có Tuyên Quang, theo các nghiên c u và đánh giá c a Vi n ch n nuôi thì đi u ki n khí h u, đ a ch t vùng núi Tuyên Quang là t ng thích cho s sinh tr ng, phát tri n c a gi ng bò s a cao s n HF V y nên, D án

ch n nuôi bò s a t i Tuyên Quang đ c thành l p và tri n khai n m 2003

nh m góp ph n nâng cao m c s ng ng i dân và phát tri n kinh t xư h i,

m c dù b c đ u còn g p nhi u khó kh n

phân tích, đánh giá ch t l ng đàn bò gi ng HF nuôi t i Tuyên Quang trong nh ng n m g n đây, chúng tôi đư ti n hành nghiên c u và so sánh v i đàn bò gi ng HF nuôi t i M c Châu - n i có đi u ki n thích h p

nh t cho s phát tri n c a đàn bò và c ng là c s ch n nuôi bò s a phát tri n

nh t n c ta, qua đó bi t đ c ti m n ng c a đàn bò và nh ng m t khó kh n

c n kh c ph c đ có h ng đ u t , qu n lí ngày càng t t h n, nh m nâng cao

ch t l ng đàn bò và rút kinh nghi m cho vi c ch n nuôi sau này

Xu t phát t m c tiêu đó, đ c s giúp đ c a Trung tâm nhân gi ng

bò s a cao s n Phú Lâm - Tuyên Quang và Trung tâm nhân gi ng bò s a

M c Châu - S n La, chúng tôi m nh d n ch n đ tài:

"Nghiên c u đánh giá ch t l ng đàn bò gi ng ảolstein ạriesian

nuôi t i cao nguyên M c Châu và t nh Tuyên Quang"

 M c đích c a đ tài:

- Xác đ nh đ c s tác đ ng c a đi u ki n khí h u nóng m lên s sinh

tr ng c a đàn bò

- Xác đ nh đ c kh n ng sinh tr ng, sinh s n, s n xu t và hi u qu kinh t c a đàn bò HF ch n nuôi t i Tuyên Quang

- Rút kinh nghi m v t ch c, qu n lí, ch m sóc, nuôi d ng đàn bò

Gi ng bò s a Holstein Friesian (hay còn g i là bò Hà Lan, bò Lang

tr ng đen) thu c ch ng Bos primigenus ây là gi ng bò chuyên d ng cho

n ng su t s a cao nh t th gi i Vì v y, nó đ c l a ch n đ nghiên c u và

ch n nuôi trên ph m vi r ng kh p, đ c bi t là châu Âu, châu M , châu Úc và châu Á

Ban đ u bò Hà Lan hình thành và phát tri n trong đi u ki n có nhu c u

m nh v s a cùng v i đà phát tri n công nghi p châu Âu Bò Hà Lan có t

l m th p (d i 4%) và ban đ u ngo i hình c ng ch a đ c v ng ch c, hay

b lao nh t nh ng con cao s n Vì v y, quá trình c i bi n bò Hà Lan c ng là

c m t quá trình t o dáng bò s a, t o th ch t ch c ch n đi đôi v i vi c không

ng ng nâng cao s n l ng s a và t l m s a n cu i th k XX bò Hà Lan

đư đ t m c cao s n: ngo i hình đ p, th ch t v ng ch c, l ng s a/chu kì đ n 10.000 lít, m s a ~4% [4]

Tuy nhiên ch a ph bi n đ i trà vì trình đ cao s n bao gi c ng đi đôi

v i c i ti n môi sinh, đi u ki n kinh t và đi u ki n k thu t liên t c

S phát tri n c a công ngh sinh h c, di truy n h c đư c i bi n ngu n gen c a bò HF làm t ng đ thích ng c a nó v i nhi u đi u ki n th i ti t, khí

h u và đ a ch t

2 1.2 Tình hình nghiên c u v ch n nuôi bò s a trong n c

Theo xu th phát tri n chung c a ngành ch n nuôi bò s a th gi i, trong nh ng th p niên g n đây, Vi t Nam đư chú tr ng đ u t cho nghiên c u

và m r ng quy mô phát tri n đàn bò

Theo C c ch n nuôi B nông nghi p và phát tri n nông thôn, n m

2000 Vi t Nam, tiêu th s a bình quân là 5,2 lít/ng i; n m 2005 t ng lên 7,9 lít/ng i T c đ t ng tr ng nhu c u tiêu dùng các s n ph m s a bình quân là 8,7%/n m, s n xu t s a trong n c m i đáp ng đ c g n 22% nhu

c u tiêu dùng n i đ a [7] Tr c tình hình đó, vi c nghiên c u và phát tri n đàn bò là m t t t y u khách quan

N m 2001, đàn bò s a c n c có 41.000 con; đ n n m 2005 c n c

đ t 107.609 con, v i kho ng 19600 h ch n nuôi bò s a t i 33 t nh thành ph , trung bình 5,3 con/h (Vi n chính sách và chi n l c phát tri n nông nghi p nông thôn, 30/11/2006)

Cùng v i vi c t ng s l ng đàn bò s a, đư có nhi u công trình nghiên

c u nh m c i bi n ngu n gen c a bò g c ôn đ i thích nghi v i đi u ki n nhi t

đ i nh : Nhóm nghiên c u c a Th c s Ph m Kim Ng c – Khoa Sinh tr ng

i h c Khoa h c t nhiên i h c qu c gia Thành ph H Chí Minh v i đ

tài “T o phôi bò b ng công ngh th tinh trong ng nghi m”, và nhi u công

trình nghiên c u c a Nguy n Xuân Tr ch và c ng s - Tr ng i h c Nông nghi p I Hà N i,ầ

Theo các chuyên gia Nh t B n, ngh ch n nuôi bò s a Vi t Nam r t

m i, nên h u h t ng i nông dân ch n nuôi bò s a ch a đ c đào t o nh ng

ki n th c c b n v nuôi bò s a, mà v n ch y u d a vào kinh nghi m ch n nuôi các lo i gia súc truy n th ng Bò s a khác h n v i nh ng v t nuôi truy n

th ng khác, không th nuôi tu ti n mà đòi h i ph i có đ y đ c s v t ch t,

ki n th c, tay ngh , dinh d ng, thú y và đ t tr ng c

Ti n s Moriyama, chuyên gia Nh t B n v qu n lý ch n nuôi bò s a

kh ng đ nh: “Thái Lan, Indonesia c ng có đi u ki n khí h u nóng m, nh ng

đã nuôi bò s a thành công Mu n th Vi t Nam ph i tìm gi i pháp và mô hình thích h p trong ch n nuôi bò s a” [7]

2 2 C s khoa h c v s sinh tr ng vƠ kh n ng cho s a

Ng i ta dùng ph ng pháp cân đo theo t ng th i đi m đ đánh giá

i v i bò th ng cân đo lúc s sinh, 4, 12 tháng tu i, khi ph i gi ng l n

đ u, khi có ch a l n đ u và qua m t s l a đ

- ánh giá con v t bao g m:

+ sinh tr ng tuy t đ i: Là kích th c, th tích, kh i l ng gia súc t ng đ c trong m t đ n v th i gian

+ sinh tr ng tích lu : Là kích th c, th tích, kh i l ng gia súc đo đ c các th i đi m sinh tr ng.gia súc t ng đ c trong m t đ n v

th i gian

+ sinh tr ng t ng đ i: Là t l ph n tr m c a kích th c, th tích, kh i l ng c a gia súc t ng lên sau m t giai đo n nh t đ nh so v i kích

L ng s a và kh n ng ti t s a ngoài ch u nh h ng c a nhi u gen còn ph thu c vào tu i, th i gian gi a các l a đ , th i gian ngh đ kéo dài, kho ng cách gi a các l n v t s a, tháng đ , đ c bi t là m c đ nuôi d ng và

ch m sóc

đánh giá s c s n xu t s a, ng i ta th ng s d ng các ch tiêu sau:

- S n l ng s a (kg) đ c tính hàng ngày, tháng, chu kì cho s a,

th ng c 10 ngày cân đo m t l n (3 l n/tháng), t đó tính trung bình ngày, tháng, chu kì cho s a (trong ph m vi c a đ tài chúng tôi ch tính bình quân

c a c chu k cho s a)

* C s di truy n c a ch t l ng s a:

ây là tính tr ng đ c quy đ nh b i nhi u gen, các gen di truy n theo

ki u c ng g p M t khác ch t l ng s a ngoài s ph thu c vào y u t di truy n còn ph thu c vào đi u ki n ngo i c nh, t c ph thu c vào đi u ki n nuôi d ng, ch m sóc,ầ

đánh giá ch t l ng s a: Dùng ph ng pháp phân tích đ đánh giá

v m t s ch tiêu nh t l m trong s a, protein, khoáng, v t ch t khô trong

s a theo ph ng pháp quy đ nh chung t i Vi n ch n nuôi

Ví d : M t s nhà nghiên c u đư đ a ra đ c các s li u khi đánh giá

ch t l ng s a: T ng quan gi a s n l ng s a v i t l m s a và protein trên đàn bò HF c a trung tâm gi ng Sao (M c Châu, S n La) L ng V n Lưng và CTV (1981) đư tính đ c m i t ng quan ki u hình gi a s n l ng

s a và t l m là – 0,3567, gi a s n l ng s a và l ng m là 0,66

Hayes và nhi u ng i khác (1990) xác đ nh h s t ng quan di truy n

gi a s n l ng s a v i t l m s a và protein trên 5 v n bò HF trong 10 n m

1979 – 1989, con c a 75 đ c đ c ch n l c và đánh giá qua đ i sau là -0,49

và – 0,54 Nói chung t ng quan ki u hình gi a s n l ng s a và t l m , protein là âm, dao đ ng t -0,099 đ n -0,35 và gi a s n l ng s a v i l ng

m là d ng, t 0,67 đ n 0,74 [4]

th c t p trung Có t ng đàn bò n m 2003 là 963 con (đ n 2006 là 1847 con)

àn bò s a HF thu n ch ng c a Công ty gi ng bò s a M c Châu nuôi

t i cao nguyên M c Châu theo ph ng th c t p trung và khoán h , có t ng đàn bò n m 2003 là 2783 con v i 518 h , bình quân 5,4 con/h (1->40 con/h ) Bò đ c nuôi nh t t i chu ng có k t h p ch n th v n đ ng, ch m sóc nuôi d ng và qu n lý theo quy trình k thu t c a công ty Các h t s n

xu t th c n thô xanh và m t ph n th c n h n h p Công ty cung c p các

d ch v khuy n nông, thú y, th tinh nhân t o, m t ph n th c n h n h p,

th c n đ m đ c và thu mua các s n ph m s a, con gi ng

Ti n hành đi u tra thu th p s li u v các ch tiêu kinh t , k thu t c a

đàn bò đ c các cán b k thu t, các h ghi chép hàng ngày đ đánh giá

3 1.2 c đi m c a gi ng bò s a HF

Bò s a Holstein Friesian là gi ng bò chuyên s a n i ti ng th gi i đ c

t o ra t th k th XIV t nh Fulixon c a Hà Lan, là n i có khí h u ôn hoà, mùa hè kéo dài và đ ng c r t phát tri n Bò HF không ng ng đ c c i thi n

v ph m ch t, n ng su t và hi n nay đ c phân b r ng rưi trên toàn th gi i

nh có kh n ng cho s a cao và c i t o các gi ng bò khác theo h ng s a r t

t t

Bò HF có 3 d ng màu lông chính: Lang tr ng đen (chi m u th ), lang

tr ng đ (ít) và toàn thân đen riêng đ nh trán và chót đuôi tr ng Các đi m

tr ng đ c tr ng là: đi m tr ng trán, vai có v t tr ng kéo xu ng b ng, 4 chân

và chót đuôi tr ng Toàn thân có d ng hình nêm đ c tr ng c a bò s a u con cái dài, nh , thanh; đ u con đ c thô S ng nh , ng n, ch a v phía tr c Trán ph ng ho c h i lõm C thanh, dài v a ph i, không có y m Vai – l ng – hông – mông th ng hàng B n chân th ng, đ p, hai chân sau doưng B u vú

r t phát tri n, t nh m ch vú ngo n ngoèo n i rõ

T m vóc c a bò HF khá l n: Kh i l ng s sinh kho ng 35 -> 45 kg,

tr ng thành 450 ->750 kg/con cái, 750 ->1100 kg/con đ c Bò thành th c

s m, có th ph i gi ng lúc 15 ->20 tháng tu i Kho ng cách l a đ kho ng 12

->13 tháng

N ng su t s a trung bình kho ng 5000 – 8000 kg/chu kì (10 tháng), t l

m s a th p, bình quân 3,3 -> 3,6% N ng su t s a bi n đ ng nhi u tu theo

và công b liên quan đ n đàn bò HF thu n ch ng nuôi t i Tuyên Quang và

M c Châu X lý s li u theo ph ng pháp th ng kê sinh v t thông th ng 3.2.2 i u ki n nuôi d ng vƠ các ch tiêu theo dõi

àn bò HF đ a t Ba Vì – Hà Tây lên vùng núi Tuyên Quang đ c

ch n l c t ng con và đánh s , có phi u theo dõi c th c a t ng con Bò

đ c nuôi nh t t i chu ng có k t h p ch n th v n đ ng, ch m sóc nuôi

d ng theo quy trình k thu t c a trung tâm

Qua theo dõi kh n ng thu nh n th c n hàng ngày c a 1 bò HF đ c trình bày qua b ng sau:

B ng 1: L ng th c n thu nh n hàng ngày c a m t bò HF t i Tuyên

Quang

Th c n S l ng

(kg)

N ng l ng trao đ i (kcal)

V t ch t khô (kg)

Protein (g)

Ca (g)

P (g)

+ Tr ng l ng s sinh: Bò con sau khi sinh ra đ c lau chùi r t rãi,

b m l tai và đ a lên cân tr ng l ng s sinh tr c khi bú s a đ u

+ Tr ng l ng hàng tháng: Bò đ c cân l i vào lúc 4, 12 tháng tu i vào các bu i sang tr c khi n

+ Tr ng l ng theo chu kì sinh s n: Bò đ c cân tr c khi mang thai, khi mang thai và sau khi sinh qua m i l a đ

+ S l ng bò đ c theo dõi ghi vào s sách, có phân lo i bò đ đ c cái riêng Bò gia đình ch n nuôi theo ph ng th c khoán h có theo dõi các

ch tiêu t ng t nh t i trung tâm

* Theo dõi kh n ng cho s a:

+ Theo dõi s n l ng s a:

- Ki m tra s n l ng s a c a con m b ng ph ng pháp v t s a con

m , sau đó cho con con vào bú thúc tr c ti p, cân tr ng l ng bò con tr c và sau khi bú m đ xác đ nh l ng s a bò con bú đ c

L ng s a th c t c a con m b ng t ng l ng s a v t c ng t ng

l ng s a khi bò con thúc bú m

+ V t s a theo quy trình: Thông th ng v t 2 l n/ngày

+ Theo dõi kh n ng s n xu t s a theo t ng chu k cho s a r i t ng

h p tính bình quân c a 3 n m nghiên c u

* Theo dõi ch t l ng s a:

Phân tích hàm l ng m s a, protein, v t ch t khô, khoáng s a theo

ph ng pháp chung t i Vi n ch n nuôi (Theo nghiên c u đánh giá, ch t

l ng s a c a bò HF gi m d n theo các tháng trong chu k cho s a, ch t

l ng s a t t nh t nh ng tháng đ u c a chu k ) Tính trung bình c a c 3

n m 2004, 2005 và 2006

Khi phân tích hàm l ng m s a, protein: s d ng axit sulphuric đ m

đ c, các ch t khô không m b hoà tan, h n h p đ c ly tâm và t l ph n

tr m ch t béo đ c đ c trên ng ly tâm chia v ch 650

C S d ng c n izoamylic đ tách l p m và ph n còn l i đ c rõ ràng

Khi tính hàm l ng v t ch t khô, khoáng trong s a: d a trên k t qu đo

t tr ng và k t qu xác đ nh hàm l ng ch t béo, s d ng công th c Fleischmans đ tính:

3 3 Xác đ nh các tham s th ng kê c b n [4]

- Giá tr trung bình: X i

X n



 n: S m u nghiên c u

Xi: Các bi n s

- l ch chu n ( ): Là trung bình bình ph ng c a các sai l ch

gi a giá tr v i giá tr trung bình c ng

Ph n 4

K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N

4 1 c đi m kinh t xƣ h i c a t nh Tuyên Quang

Tuyên Quang cách Hà N i 165 km đ ng b (theo qu c l 2) v phía

B c; di n tích t nhiên 5.868 km2, dân s trên 720 ngàn ng i v i trên 22 dân

t c cùng chung s ng Tuyên Quang giáp v i các t nh Hà Giang, B c K n, Thái Nguyên, Yên Bái, Phú Th và V nh Phúc; là m t t nh v i 4% dân s đang có m c s ng th p, toàn t nh có 144 thôn b n/2260 thôn b n có t l h nghèo trên 10%

t đai bao g m 71.812,81 ha là đ t nông nghi p, đ t lâm nghi p 448.648,5 ha, đ t khác: 50.455,52 ha

a hình c a Tuyên Quang t ng đ i ph c t p, có nhi u đ i núi ng

ru ng canh tác ch y u là ru ng b c thang, do đó vi c t i tiêu r t khó kh n

Theo s li u c a C c th ng kê n m 2006, cho th y tình hình ch n nuôi

- Công tác thú y: Th ng xuyên ki m tra, phát hi n và ng n ch n k p

th i d ch b nh b o v đàn gia súc gia c m phát tri n n đ nh

T các đ c đi m trên cho th y, vi c phát tri n kinh t c a t nh Tuyên Quang

có m t s thu n l i nh đ t đai đa d ng, phong phú, có di n tích đ i r ng có

th ch n nuôi, phát tri n đàn đ i gia súc, ngu n lao đ ng d th a còn nhi u, song c ng có m t s khó kh n nh thi u ngu n v n, thi u các ki n th c v

ch n nuôi, ch m sóc, b o v v t nuôi Chính vì v y, vi c tìm ra h ng phát tri n kinh t c a t nh mà c th là tr ng cây gì, nuôi con gì, ch bi n chúng ra sao đ thu đ c giá tr kinh t nh t, nâng cao m c s ng c a nhân dân là m t

v n đ c p thi t chung c a t t c các c p, các ngành

4 2 c đi m th i ti t khí h u vùng đ i núi Tuyên Quang

4 2.1 K t qu so sánh các y u t khí t ng vùng đ i núi Tuyên

Quang vƠ M c Chơu

Tuyên Quang là m t t nh nghèo ch a t ng nuôi bò s a bao gi Vì v y khi nh p bò s a v nuôi, Vi n khoa h c công ngh , Vi n ch n nuôi qu c gia

đư nghiên c u và tìm hi u v đ c đi m th i ti t khí h u c a t nh, so sánh v i

th i ti t khí h u c a M c Châu – n i có đi u ki n thích h p cho s phát tri n đàn bò s a K t qu đ c trình bày các b ng sau:

B ng 2: Các y u t khí t ng vùng đ i núi Tuyên Quang [6]

B ng 3: Các y u t khí t ng cao nguyên M c Châu [8]

nóng m, các tháng trong n m khác nhau rõ r t và chia làm 4 mùa, mùa đông

t tháng 11 - 1 nhi t đ th p, ít m a nên đ m th p nh ng kèm theo gió mùa

đông b c nên l nh bu t Mùa xuân t tháng 2 – 4 m a nhi u h n, nhi t đ cao

h n, có gió n m nên gây ra m a phùn, đ m r t cao Mùa h t tháng 5 – 7

n ng nhi u, nhi t đ cao h n, có khi có gió bưo khô c n nên hay gây ra m a

bưo h n Mùa thu t tháng 8 - 10, nhi t đ th p d n, l ng m a v a ph i

T k t qu so sánh trên cho th y n u đàn bò gi ng HF có kh n ng

thích ng v i đi u ki n khí h u t i M c Châu thì chúng c ng có kh n ng

phát tri n t t vùng đ i núi Tuyên Quang

4 2.2 Khó kh n c a vi c nuôi bò s a g c ôn đ i trong đi u ki n

nhi t đ i

M t đi u quan tr ng ta ph i nh n th c rõ ràng r ng n ng su t s a c a

bò không ch ph thu c vào ph m gi ng đ n thu n mà còn ph thu c r t l n

vào môi tr ng trong đó bò đ c nuôi d ng Nói cách khác, n ng su t s a

khai thác đ c trong th c t là do k t qu t ng tác gi a ti m n ng di truy n

c a con v t và các y u t môi tr ng, k c ch m sóc nuôi d ng V m t khách quan, ch n nuôi bò s a trong đi u k n khí h u nóng m s g p nhi u khó kh n h n các n c ôn đ i Các y u t khí h u và th i ti t nhi t đ i nóng m nh h ng không thu n l i đ n s c kho và s c s n xu t c a bò s a

thông qua hai con đ ng:

- nh h ng tr c ti p c a nhi t đ và đ m cao lên c th con v t

- nh h ng gián ti p qua ch t l ng th c n và b nh t t

Do v y, thành công c a vi c ch n nuôi bò s a trong đi u ki n nhi t đ i

nh Vi t Nam ph thu c r t nhi u vào kh n ng áp d ng k thu t đ kh c

ph c các tác đ ng b t l i trên do đi u ki n khí h u th i ti t nóng m gây nên

4 2.2.1 nh h ng c a nhi t đ vƠ m đ cao đ n trao đ i nhi t

đ vƠ n ng su t s a c a bò

Các y u t th i ti t khí h u nh h ng tr c ti p đ n trao đ i nhi t đ

c a c th và do v y mà nh h ng đ n kh n ng thu nh n th c n, đ n s c kho và s n xu t c a bò Các y u t đó bao g m: nhi t đ , đ m, gió, b c x ,

th i gian chi u sáng và l ng m a Trong các y u t này, nhi t đ và đ m

là nh ng y u t quan tr ng nh t

Bò s a là đ ng v t máu nóng, vì v y chúng ph i c g ng duy trì nhi t

đ c th n đ nh m c dù nhi t đ môi tr ng luôn thay đ i Mu n v y bò

ph i gi đ c s cân b ng nhi t sinh ra trong c th và nhi t th i ra kh i c

th Thân nhi t bình th ng bò s a tr ng thành n đ nh trong kho ng 38,5 -> 390C [1]

Nhi t sinh ra trong c th bò bao g m nhi t đ c gi i phóng t n ng

l ng dùng cho duy trì và lao tác c a c th cùng v i toàn b n ng l ng gia nhi t Do v y bò có kh i l ng c th càng l n thì nhu c u duy trì càng nhi u

và cu i cùng nhi t sinh ra càng nhi u Th c n thô nhi t đ i có ch t l ng

th p, khó tiêu nên làm gia t ng nhi t (liên quan đ n thu nh n và tiêu hoá th c