CH NGă1:ăT NGăQUANăTÀIăLI U 1.ă căđi măc aăTômăSúăPenaeus monodon 1.1.
Trang 1DANHăM CăCH ăVI TăT TăTRONGăLU NăV N
DO: Hàm l ng oxi hoà tan PHCGT: Phân h u c gây t o HTXNN: H p tác xư nông nghi p
DANHăM CăB NGăTRONGăLU NăV N
B ng 1: Các y u t thu lý hoá khác
B ng 2: So sánh k t qu nuôi tr ng thu s n v i tr ng lúa sau khi chuy n đ i
B ng 3: T ng k t k t qu nuôi tôm Sú n m 2005 - 2006
B ng 4: T ng k t s n l ng nuôi g i hai v n m 2005 - 2006
B ng 5: Các y u t môi tr ng ao nuôi phù h p cho th gi ng
B ng 6: Công th c k t h p phân bón đư dùng
S đ 6: Chuy n hoá các ch t nh vi sinh v t
S đ 7: Mô hình ao nuôi sinh thái
Trang 2PH NăM U 1.ăLýădoăch năđ ătƠi
Xư Thái ô (Thái Th y, Thái Bình) là m t xư ven bi n, đây các đ ng
lúa là k t qu c a vi c quai đê, l n bi n và thau chua r a m n Vì th n ng
su t lúa b p bênh, thu nh p t tr ng lúa ít n đ nh, đ i s ng c a nh ng ng i
nông dân n i đây c ng không cao h n di n đói nghèo là bao
Nh ng n m g n đây, phong trào nuôi tôm Sú phát tri n các t nh ven
bi n mi n B c, trong đó có t nh Thái Bình theo mô hình chuy n đ i các đ ng
lúa ven bi n thành đ m nuôi tôm Sú và thu h i s n Vi c chuy n đ i này đư
đem l i thu nh p cao và n đ nh, nhi u h tr nên giàu có nh nuôi tôm Sú
Chính quy n và h i khuy n nông, khuy n ng , c a xư Thái ô đ c s
t p hu n nuôi chuy n giao qua huy n đư v n đ ng bà con chuy n đ i nuôi
tôm Sú th ng ph m trên các ru ng c y lúa N ng su t tôm nuôi v đ u cao,
làm t ng thu nh p cho nh ng ng i chuy n đ i t tr ng lúa sang nuôi tôm
Nh ng ph n l n cách làm là: m nh ai ng i y làm, làm theo phong trào,
thi u đ u t k thu t, thi u kinh nghi m t ng k t th c ti n mà n ng su t các
đ m tôm chuy n đ i sút gi m th m chí có nh ng h không tr đ c n vay
v n ngân hàng
góp ph n gi v ng và phát tri n các đ m nuôi tôm chuy n đ i này
xư Thái ô (Thái Th y, Thái Bình) Chúng tôi nghiên c u đ tài: “M t s c i
ti n cho quy trình nuôi tôm Sú th ng ph m trên ru ng c y lúa chuy n
đ i thành đ m nuôi vùng ven bi n xã Thái ô, huy n Thái Th y, t nh
Thái Bình”
Trang 32.ăM căđíchăc aăđ ătƠi
+ ánh giá quy trình nuôi tôm Sú hi n t i các ru ng lúa chuy n đ i
thành đ m nuôi xư Thái ô qua các khâu: ao nuôi, ch t l ng n c nuôi,
con gi ng và m t đ th , th c n, s c khí, d ch b nh, thu ho ch
+ Tìm ra nguyên nhân làm gi m sút n ng su t tôm nuôi, t đó rút ra các
gi i pháp c i ti n cho quy trình nuôi tôm Sú th ng ph m, nh m gi v ng và
phát tri n ngh nuôi tôm hi n có c a xư Thái ô
3.ăụăngh aăc aăđ ătài
+ Nh ng gi i pháp c i ti n cho quy trình nuôi tôm hi n có xư Thái ô
s góp ph n gi v ng và phát tri n ngh này c a đ a ph ng làm cho ngh
nuôi tôm t n t i, giúp cho bà con làm giàu đ c t con tôm th ng ph m
+ Có th chuy n giao quy trình c i ti n này cho các vùng nuôi tôm khác
c a huy n Thái Th y ho c c a các vùng khác đang th c hi n m c đích
chuy n đ i ru ng lúa ven bi n thành đ m nuôi tôm Sú ho c nuôi các đ i
t ng thu h i s n khác
4.ă i măm iăc aăđ ătƠi
+ Các đ tài tr c nghiên c u vùng chuy n đ i l n m t và các ph ng
pháp c i ti n cho quy trình nuôi còn chung chung, nay đ tài này nghiên c u
c i ti n cho vùng chuy n đ i l n hai và các bi n pháp c i ti n c th cho m t
s khâu trong quy trình nuôi tôm
Trang 4CH NGă1:ăT NGăQUANăTÀIăLI U 1.ă căđi măc aăTômăSúă(Penaeus monodon)
1.1 c đi m phân lo i - phân b
Trên th gi i tôm Sú (P.monodon) phân b ch y u vùng n
D ng, Thái Bình D ng Vi t Nam tr c kia phân b ch y u các t nh
t Qu ng Bình đ n V ng Tàu Mi n Nam h u nh không g p tr vùng bi n
Kiên Giang Hi n nay ngành nuôi tôm Sú phát tri n ph bi n các t nh ven
bi n n c ta
1.2 c đi m sinh h c ch y u c a tôm Sú t th i k u niên đ n thi u
niên
1.2.1 c đi m sinh tr ng
Trong th c t s n xu t nuôi tôm Sú, ng gi ng P10 có chi u dài thân
0,9 - 1,1 cm, sau 7 - 10 ngày đ t c t 1 - 2 cm, sau 15 - 20 ngày đ t c 3 - 5
cm, sau 25 - 30 ngày đ t c 4 - 6 cm Sau 4 tháng nuôi đa s tôm đ t kích c
th ng ph m 30 - 40 con/kg nh ng ao nuôi đi u ki n t t (đ m n th p t
10 - 20 0
00) t ng tr ng nhanh sau 2,5 - 3 tháng có th thu ho ch tôm th ng
ph m c 30 - 40 con/kg
Trang 51.2.2 c đi m dinh d ng
Th i k u niên đ n tr ng thành tôm Sú, th hi n tính n c a loài: n
t p, thiên v th c n đ ng v t ch y u là giáp xác (Crustacea), thân m m,
giun nhi u t (Polychaeta), cá nh , m t s rong t o, mùn bư h u c , xác đ ng
th c v t ch t Trong quá trình nuôi tôm th ng ph m hi n nay ch y u s
d ng th c n công nghi p cho tôm
1.2.3 Các y u t môi tr ng nh h ng đ n s sinh tr ng và phát tri n c a
m n > 25 0
00 tôm t ng tr ng ch m khó l t v
- ki m và đ pH:
+ ki m gi vai trò làm h đ m giúp gi cho pH đ c n đ nh và
duy trì t t cho s phát tri n c a các sinh v t phù du và k c tôm ki m
thích h p cho tôm Sú t 80 - 120 mg CaCO3/lit
Trang 62.ăS ăl căv ăs ăphátătri năc aăngh ătômăSúă ăVi tăNamăvƠăth ăgi i
Ngh nuôi tôm Sú xu t hi n đ u tiên n và đư có l ch s phát tri n
lâu dài Ng i dân chài n đư dùng các gi ng loài giáp xác, s d ng các
ph ng ti n truy n th ng và kinh nghi m b n đ a khôn khéo trong nuôi tôm
đ c i thi n đi u ki n s ng c a h
Theo cách nuôi truy n th ng thì các u th và h u u th này xu t hi n t
nhiên, đ c b y và nh t trong vùng có n c tri u đ chúng l n thêm trong
nh ng giai đo n ng n tr c khi b t đ l y con gi ng Nh ng ao này đ c xây
d ng trong khu n c l ven bi n thích h p là n i có đ t tri u t t và cung c p
con gi ng d i dào
Nuôi tr ng thu s n nói chung đư có nhi u thay đ i trong nh ng n m
1960 - 1970 khi quy trình công ngh đư đ c ng d ng nhi u vào ngành này
Nhi u vùng đ t và vùng ng p m n đư bi n thành ru ng nuôi tôm theo quy mô
công nghi p, nhi u công ty đa qu c gia đư đ u t l n v i nhi u t đô la vào
ngành này, n s bùng n th t s c a ngành này b c sang th p k 80
Trong ngh nuôi tôm hi n t i ng i ta đư s d ng r ng rưi các h th ng
bán thâm canh và qu ng canh c i ti n n c m n t trong đ m phá và v a
đ c s d ng nhi u đ nuôi tôm su t d c ven bi n
Trang 7Vi t Nam ngh nuôi tôm c ng phát tri n m nh m trong nh ng n m
g n đây Nông dân b t đ u đ xô vào nuôi tôm vì h có th ki m đ c nh ng
kho n thu nh p cao ch trong vòng 1 ho c 2 n m Vi t Nam có ti m n ng r t
l n vì có b bi n dài 3260 km, có th đem l i nhi u l i nhu n góp ph n r t
l n vào t ng tr ng kinh t c a đ t n c Tuy nhiên do ch nuôi theo kinh
nghi m truy n th ng là ch y u, cùng v i s hi u bi t v các virus gây b nh
tôm còn h n ch , b nh tôm lây lan nhanh đư gây nh h ng n ng n cho ngh
nuôi tôm và nh h ng đ n n ng su t c a ngh nuôi tr ng thu s n
Trang 8CH NGă2: IăT NGă- PH NGăPHÁPăNGHIểNăC Uă-
TH IăGIANă- Aă I M 1.ă iăt ngănghiênăc u
Quy trình nuôi tôm Sú c a xư Thái ô
2.ăPh ngăphápănghiênăc u
2.1 Nghiên c u th c đ a
2.1.1 Ph ng pháp tr c ti p
n các đ m nuôi tôm đ tìm hi u v h th ng c p thoát n c; quy trình
nuôi tôm hi n t i xư Thái ô
Phân tích s li u đi u tra, qu n lý x lý s li u theo ph ng pháp th ng
kê thông th ng trên ph n m m Excel
3.ăTh iăgianănghiênăc u
T tháng 6/2006 đ n 4/2008
4.ă aăđi mănghiênăc u
Xư Thái ô, huy n Thái Th y, t nh Thái Bình
Trang 9CH NGă3:ăK TăQU ăNGHIểNăC UăVÀăTH OăLU N
1.ăS ăl căđi uăki năt ănhiênă- kinhăt ăxƣăh iăc aăxƣăTháiă ô
n m v phía ông Nam huy n Thái Th y v i t ng di n tích t nhiên là
1.164.95 ha M t đ dân s kho ng 500 ng i/km2
- Phía B c giáp xư Thái Th ng
- Phía Nam giáp xư ông H i huy n Ti n H i
- Phía ông giáp V nh B c B
- Phía Tây giáp xư M L c, Thái Hoà
Xư Thái ô có v trí khá thu n l i n m giáp bi n và n m cách trung tâm
huy n 10 km cùng h th ng giao thông thu b khá phát tri n, t o đi u ki n
cho Thái ô trong vi c giao l u kinh t , v n hoá, xư h i c ng nh trong vi c
ti p thu các thành t u khoa h c công ngh , thu hút v n đ u t cho các doanh
nghi p trong và ngoài t nh
1.1.2 a hình đ a m o
Xư Thái ô mang nét đ c tr ng c a vùng châu th sông H ng, đ c b i
đ p b i hai con sông l n: sông Thái Bình và sông Trà Lý t o cho đ a hình c a
xư khá b ng ph ng v i đ d c nh h n 1% th p d n t khu dân c ra sông
a hình c a xư Thái ô nhìn chung b ng ph ng d c d n t B c xu ng ông
Nam
1.1.3 c đi m khí h u
N m trong vùng khí h u nhi t đ i gió mùa, song v i đ c thù là m t xư
g n bi n nên n i đây ngoài khí h u l c đ a còn mang đ c tr ng c a khí h u
Trang 10duyên h i đ c đi u hoà v i bi n c (mùa đông th ng m h n, mùa hè
th ng mát h n so v i khu v c n m sâu trong l c đ a)
+ Ch đ nhi t: Nhi t đ trung bình h ng n m t 23 - 240C, nhi t đ cao
nh t là 390C vào các tháng VI, VII, VIII Nhi t đ th p nh t t 50C đ n 90
C
vào tháng I và tháng II Biên đ nhi t dao đ ng gi a ngày và đêm kho ng 8 -
100C, gi a ngày nóng và ngày l nh kho ng 15 - 200
C
+ Ch đ m a: L ng m a trung bình h ng n m t ng đ i l n kho ng
1788 mm, l ng m a cao nh t 1860 mm vào các tháng IV, V và tháng VII,
VIII, l ng m a th p nh t là 1716 mm vào tháng XI và tháng XII s ngày
m a kho ng 150 ngày/n m, phân b không đ ng đ u trong n m và đ c chia
thành 2 mùa rõ r t là mùa m a và mùa khô
+ Ch đ gió: Mùa hè h ng gió th nh là gió ông Nam mang theo
không khí m, t c đ gió trung bình là 2 - 5 m/s, th i gian này th ng hay có
bưo xu t hi n t tháng VI đ n tháng X, nhi u nh t là tháng VIII (32,5%),
tháng IX(25%) và tháng VII (22,5%) M i n m có t 2 - 3 c n bưo, có n m
t i 6 c n bưo, c p gió trung bình t c p 8 đ n c p 11
Nhìn chung th i ti t khí h u c a xư Thái ô khá thu n l i cho s n xu t
nông nghi p, đa d ng hoá cây tr ng Tuy nhiên do s phân hoá c a th i ti t
theo mùa cùng nh ng hi n t ng th i ti t nh bưo, giông, gió mùa đông b c
khô hanh gây nh h ng không nh đ n s n xu t c a ng i dân
1.1.4 Thu v n
Là xư n m sát bi n, thu c vùng đ ng b ng sông H ng, Thái ô có h
th ng sông h t ng đ i l n, sông ngòi, kênh m ng t ng đ i hoàn thi n, có
sông Trà Lý dài kho ng 3 km và hàng ch c km kênh m ng n i đ ng có kh
n ng t i tiêu t t ph c v cho s n xu t nông nghi p
Nhìn chung h thông sông, kênh m ng c a xư có ngu n n c d i dào
thu n l i cho vi c thau chua r a m n, phát tri n các lo i cây tr ng
Trang 111.2 i u ki n kinh t
Là m t xư đ c tách t hai xư Thái Hoà và M L c t n m 1976, do đó
Thái ô m i có h n 30 n m hình thành và phát tri n Lúc đ u nhân dân ch
y u c y lúa, tr ng cói, tr ng đay, làm mu i Trong m y n m g n đây n n
nông nghi p c a xư đư có s chuy n bi n rõ r t đ c bi t là ngành Thu s n
- T c đ t ng tr ng kinh t bình quân h ng n m đ t 8 - 9%giai đo n
1999 - 2004 N m 2005 bình quân giá tr s n xu t trên đ u ng i đ t 6,61
2.ă ánhăgiáăk tăqu ănuôiătr ngăthu ăs năquaăcácăn mă2004,ă2005,ă2006
Vùng ven bi n xư Thái ô đ c s b i t phù sa b i sông H ng và sông
Thái Bình và giáp bi n nên có n ng đ mu i cao, hàm l ng SO3
2- nhi u do
đó v a m n hoá v a phèn hoá Tr ng lúa n ng su t th p l i ph i ph thu c
vào vi c thau chua r a m n v i chi phí cao n cu i n m 2001 xư Thái ô
đư chuy n đ i di n tích tr ng lúa sang nuôi tr ng thu s n l n m t và ti p t c
đ n n m 2003 xư đ c B Nông nghi p - Phát tri n nông thôn phê duy t
quy t đ nh 5336 ngày 31/1/2003, đ c s nh t trí c a t nh và huy n chuy n
đ i ti p giai đo n hai Di n tích vùng chuy n đ i l n hai là 275 ha, nâng t ng
di n tích đ m ao nuôi lên 513,3 ha
- K t qu thu ho ch n m 2004 vùng chuy n đ i l n hai:
+ N ng su t trung bình đ t 540 kg/ha
+ T ng thu toàn vùng 148,5 t n
Trang 12+ Giá tr thu 65000 đ ng/kg
+ T ng giá tr thu nh p 9.652.500.000 đ ng
+ Chi phí s n xu t 55% t ng giá tr thu nh p g m: th c n, gi ng,
thu c x lý môi tr ng ao nuôi
+ Nh v y thu lưi cho toàn vùng d án 4.345.000.000 đ ng
- Sau khi thu ho ch tôm Sú v xuân hè ng dân ti p t c th v hai g m
các lo i nh cua xanh, rô phi đ n tính, tôm r o và t n d ng thu tôm cá t
nhiên K t qu thu ho ch nh sau:
+ c tính v hai t ng thu đ t 9.000.000 đ ng/ha
+ Lưi thu đ c là 120.000 đ ng/sào/n m
+ Thu lưi trên 1 ha 3.330.000 đ ng/ha/n m
+ T ng thu lưi trên toàn vùng là 3.330.000 x 275 = 915.750.000
đ ng
B ng 2: So sánh k t qu nuôi tr ng th y s n v i tr ng lúa sau khi
chuy n đ i
Thu lưi trên 1 sào là: 751.550 đ ng Thu lãi trên 1 sào là 120.000 đ ng
Thu lãi trên 1 ha là 20.300.000 Thu lưi trên 1 ha là 3.330.000 đ ng
Thu lãi toàn vùng là Thu lãi toàn vùng là
Trang 135.582.500.000 đ ng 915.750.000 đ ng
(S li u HTXNN toàn xư Thái ô)
Nh n xét: Nh v y qua b ng s li u trên ta th y r ng vi c nuôi tr ng thu
s n đ t n ng su t cao lưi toàn vùng g p 6,1 l n so v i c y lúa
S n l ng
(kg)
Thành ti n (đ ng) Cua bi n
Trang 14Tôm gai, Cá t p 22700 227.000.000
(Ngu n s li u b ng 3 và b ng 4: S li u HTXNN toàn xư Thái ô)
Nh n xét: T ng k t qua các v nuôi thì n ng su t thu s n đ t đ c có
- Gây màu n c (gây ngu n th c n t nhiên) Ch có phân vô c g m
đ m Urea 30 kg và Super lân 20 kg s d ng cho 1 ha đ m nuôi
3.2 Th gi ng
- Sau th i gian c i t o ao t 5 - 7 ngày ti n hành th gi ng Chú ý nên
ch n tôm gi ng có màu s c trong sáng, không th ng tích, đ u c , ho t đ ng
nhanh nh n Tôm thon dài đuôi xoè hình qu t, khi l i râu khép l i hình ch V
- Ngu n g c gi ng tôm: ch y u các t nh phía Nam nh : à N ng,
Nha Trang, Ninh Thu n, Bình Thu n, m t s ít Qu ng Ninh, H i Phòng
song t p trung v i s l ng l n hai t nh à N ng và Nha Trang
B ng 5: Các y u t môi tr ng ao nuôi phù h p cho th gi ng
Trang 150,6 - 0,8 30 - 40 10 - 20 7,5 - 8,5 25 - 28
Chú ý: Không nên th tôm vào th i đi m giao mùa vì tôm r t d m c
b nh
Trang 163.3 Ch m sóc qu n lý đ m nuôi c a ng đân
3.3.1 i u ti t ngu n n c
Trong ao đ m nuôi các y u t môi tr ng c n đ c duy trì th ng
xuyên Ch t l ng n c là y u t quy t đ nh đ n n ng su t và s n l ng tôm
Thay n c là c s cho vi c đi u ch nh các y u t môi tr ng n c
tháng nuôi th nh t không thay n c nh m h n ch thay đ i môi
tr ng Trong tháng nuôi th 2, 3 c n c vào l ch thu tri u chu k con n c
th ng t 3 - 4 ngày, m i ngày thay 10 - 15% m c n c trong ao đ m nuôi
đ m b o các y u t môi tr ng không b bi n đ i đ t ng t
3.3.2 S d ng th c n
Ch y u có ba d ng th c n sau:
- Th c n t nhiên: Sinh v t phù du, đ ng v t phù du ch n giai đo n
đ u r t quan tr ng, nên ph i làm sao cho ao th t nhi u th c n t nhiên thì
tôm m i có s c t ng tr ng nhanh
- Th c n ch bi n:
+ Th c n t i s ng: Don (Glaucontya chineis), c s d ng cho
tháng nuôi cu i cùng
+ Th c n nông dân t ch t i đ a ph ng: B t đ t ng, b t ngô,
cá t p, th c n n u chín đ c s d ng cho tháng nuôi th nh t, cung c p ch t
dinh d ng cho tháng nuôi th nh t cho tôm
- Th c n viên: Do các công ty ch bi n, cho n b sung khi tôm nuôi
đ t 1 - 2 tháng tu i
Ph ng pháp cho n: c r i đ u trên vùng bưi cao c a ao đ m nuôi
Chú ý: Tôm r t thích s ng riêng l , n t p, g m nh m n u cho th c n
thi u và kích c th c n không phù h p s d n đ n hi n t ng phân đàn và n
l n nhau
Trang 173.3.3 S d ng phân bón
Phân bón đ c s d ng nh m duy trì đ trong c a n c cung c p ch t
dinh d ng cho đ ng v t phù du và th c v t phù du
Bao g m:
- Phân h u c gây t o (PHCGT) đ y đ thành ph n dinh d ng
- m Urea 46 % P2O5
- Phân vô c t ng h p
Khi s d ng phân bón gây màu n c trong ao đ m nuôi th ng vào th i
đi m 9 - 11 gi sáng, ngày tr i n ng phân đ c hoà n c té đ u trên m t
Tùy vào đi u ki n ngu n n c l y vào nhi u hay ít ch t phù sa mà l a
NPK (%)
PHCGT (%)
CT1 có s d ng phân h u c gây t o thì màu n c n đ nh và b n h n
so v i s d ng toàn b phân vô c
3.4 Thu ho ch tôm
Tùy theo t ng h gia đình mà cách thu ho ch khác nhau, sau đây là 3
cách thu ho ch ch y u xư:
3.4.1 Thu ho ch b ng đó: ây là cách thu ho ch nh l
- Dùng đó th a đ thu t a nh ng tôm đ t giá tr th ng ph m t cu i
tháng nuôi th 3 đ n đ u tháng nuôi th 4
Trang 18- ó đ c đi u ch nh khe h c a các nan đ b o đ m gi đ c cá th
>30g, nh ng cá th nh h n có th thoát ra ngoài
- Khi đánh đó s d ng m i là Don (Glaucontia chinesis) t i đ thu hút
tôm vào
3.4.2 Thu tôm b ng te (xi c): có s d ng xung đi n 16 (V), áp d ng cho th i
gian thu ki t tôm
- Ph ng pháp đánh b t: Tháo g n c n n c trong đ m ao, gi l i m c
n c 20 - 30 cm Dùng te (xi c) đ y theo t ng hàng, tôm b xung đi n làm tê
li t trong th i gian 5 - 10 phút Có th tôm d t vào l i ho c m t vài ng i đi
sau đ mò tôm
- u đi m c a ph ng pháp này: Thu ho ch tôm nhanh và tri t đ
Nh ng chú ý đi u ch nh s Vôn c a xung đi n t 12 - 16 (V) s làm cho tôm
b li t trong th i gian ng n an toàn cho ng i và môi tr ng
3.4.3 Thu tôm b ng ph ng pháp x đáy
- Ph ng pháp này c ng áp d ng cho nh ng ao, đ m đ n th i đi m thu
ho ch tri t đ M c đ n (đáy) vào c ng sau đó m c ng cho tôm theo ra
- u đi m: thu ho ch nhanh g n
- Nh c đi m: Tôm d b b m d p, xây sát do v n t c n c ch y l n tôm
b ép vào nuôi đ n (đáy) Ph ng pháp này ch th c hi n vào bu i t i và có
thêm n c m i vào ao đ m
3.5 V n chuy n tôm
- Do nhu c u c a th tr ng tiêu th n i đ a mà m t ph n nh tôm Sú
th ng ph m đ c v n chuy n s ng v n i tiêu th Quưng đ ng v n
chuy n t n i v n chuy n đ n n i tiêu th kho ng 40 km là Thành ph Thái
Bình
- Ph ng ti n v n chuy n: xe g n máy
- Th i gian v n chuy n vào th i đi m sáng s m
