Bài thuyết trình Sinh lý học trẻ em – Chương 11: Hệ nội tiết

Bài thuyết trình trình bày khái niệm hệ nội tiết và tuyến nội tiết; nghiên cứu một số nội tiết và các tật về tuyến nội tiết. Để nắm chi tiết nội dung nghiên cứu mời các bạn cùng tham khảo bài thuyết trình.

SINH LÝ HỌC TRẺ EM

NỘI DUNG CHƯƠNG HỆ NỘI TIẾT

I.

III CÁC TẬT VỀ TUYẾN NỘI TIẾT

II MỘT SỐ TUYẾN NỘI TIẾT

1 Tuyến yên 5 Tuyến Tụy nội tiết

2 Tuyến giáp 6 Tuyến ức

3 Tuyến cận giáp 7 Tuyến sinh dục

4 Tuyến thượng thận

- Là hệ thống các tuyến trong cơ thể con người

chức năng của các cơ quan bên trong cơ thể bằng cách tiết ra các nội tiết tố gọi là hooc-môn

HỆ NỘI TIẾT Khái niệm:

Hooc môn là những chất có tác dụng sinh học cao, ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất, sự sinh trưởng và phát triển thể chất

và tâm lý, sự phân hóa các cơ quan

- Hệ nội tiết và hệ thần kinh có mối liên quan chặt chẽ với nhau, đảm bảo sự điều hòa hoạt động các cơ quan trong

cơ thể người.

MỐI LIÊN HỆ

- Là các tuyến không có ống dẫn

- Các hooc-môn của nó thấm trực tiếp qua

hệ mao mạch đổ thẳng vào máu

- Các sản phẩm được bài tiết bởi hệ nội tiết gọi là hooc-môn (nội tiết tố)

TUYẾN NỘI TIẾT Khái niệm:

Vd: tuyến tụy sản xuất insulin, tuyến giáp sản xuất hooc-môn Thyrocxin đổ

thẳng vào máu.

HOẠT ĐỘNG CỦA TUYẾN NỘI TIẾT

Sự hoạt động của tuyến nội tiết này có thể

ức chế hoặc làm tăng sự hoạt động của các tuyến nội tiết khác

Các tuyến nội tiết trong cơ thể hoạt động liên quan và ảnh hưởng đến nhau rất chặt chẽ

Tuyến yên đóng vai trò một tuyến cấp cao hơn điều hòa hoạt động của các tuyến khác

HOẠT ĐỘNG CỦA TUYẾN NỘI TIẾT

Ví dụ: Khi đường trong máu tăng cao, tuyến tụy sẽ tiết insulin làm giảm lượng đường trong máu Khi lượng đường trong máu xuống quá thấp thì tuyến tụy sẽ ngừng tiết insulin Đồng thời các tuyến như tuyến yên, tuyến thượng thận sẽ tăng cường tiết hooc-môn đề làm tăng lượng đường trong máu.

Hoạt động của từng tuyến có sự tự điều hòa thông qua mối liên hệ ngược

Tuyến tùng Tuyến yên

Tuyến yên gồm 3 thùy:

y g

iữa

Có chức năng rất quan trọng vì

nó tiết ra nhiều loại hoocmôn có

tác dụng đến nhiều tuyến nội

tiết khác và có tác dụng đến

nhiều chức năng trong cơ thể

Chức năng Tuyến yên

- Thùy trước: Tiết hoocmon sinh trưởng,

hoocmon kích thích tuyến giáp, hoocmon tuyến trên thận, và hoocmon sinh dục (cả nam giới FSH, và nữ giới LH)

- Thùy giữa: phát triển yếu Tiết ra hoocmon

sắc tố

- Thùy sau: Tiết ra 2 loại hormone

+ Oxytoxin phát động sự co của dạ con và

sự tiết sữa

+ Vazopersin làm tăng hấp thụ nước vào máu, thông qua điều hòa tái hấp thụ trong ống thận.

Vd: Hooc-môn tăng trưởng (GH) của thùy trước tuyến yên, nếu tiết nhiều hơn bình thường sẽ kích thích sự tăng trưởng, làm cho người cao lớn quá kích thước bình thường (2,3 - 2,7 m) Hoặc tiết ra ít hơn người sẽ lùn (0,9m)

Tuyến yên

- Gồm có hai thùy bên và

một eo thắt ở giữa

2 TUYẾN GIÁP

- Tiết ra 2 loại hoocmon chủ yếu: Thyroxin và Canxitonin

• Các hooc-môn này có tác dụng đến quá trình

chuyển hóa năng lượng trong các tế bào nhất

là tế bào cơ, tế bào thần kinh, tế bào cơ tim Kết quả: sinh năng lượng và tạo nhiệt

• Hooc-môn này còn tăng cường chuyển hóa

các chất như protid, lipid, nước, muối khoáng, canxi, iod Hoạt động chức năng của tuyến giáp liên quan trực tiếp đến sự chuyển hóa

iod.

2 TUYẾN GIÁP

• Đối với các cơ thể đang phát triển, hooc-môn

tuyến giáp có ảnh hưởng đến sự sinh trưởng

và phát triển của cơ thể Kích thích sự phát triển sụn thành xương, đẩy mạnh quá trình biệt hóa, ảnh hưởng đến sự phát triển của cơ quan sinh dục.

CÁC BIỂU HIỆN CỦA RỐI

LOẠN TUYẾN GIÁP

• Nhược giáp: nguyên nhân chủ yếu do thức

ăn thiếu i-ốt Nhược giáp sẽ làm cho các chuyển hóa cơ bản giảm, thân nhiệt hạ, táo bón, nhịp tim đập chậm, mặt to tròn, khả năng phát triển trí tuệ giảm sút, đần độn

• Cường giáp: chuyển hóa tăng, người gầy, mắt lồi, tim đập nhanh, dễ xúc cảm, run tay và khó ngủ

chức năng điều hòa

sự chuyển hóa muối

4 Tuyến thượng thận Phần vỏ: tiết ra các hooc-môn

quan trọng gọi chung là corticoid

Điều hòa sinh dục nam: kích thích sự phát triển các đặc tính sinh dục ở nam

Tác dụng:

Điều hòa chuyển hóa nước và muối khoáng

Điều hòa chuyển hóa đường: tăng cường dự trữ glycogen trong gan, tăng cường glucoza

và giảm sử dụng glocoza ở ngoại vi cơ thể

Phần Tủy:

Tiết ra hai loại hoặc môn là adrenalin

và noadrenalin, có tác dụng điều hòa

sự trao đổi chất, tương tự hệ thần kinh giao cảm

5 TUYẾN TỤY NỘI TIẾT

- Tụy là một tuyến vừa ngoại tiết vừa nội tiết

- Ngoại tiết tiết ra dịch tụy

đổ thẳng vào ruột non để tiêu hóa thức ăn

- Còn nội tiết của tụy tiết

ra hooc môn là glucagon

và insulin, điều chỉnh đường huyết trong cơ thể

TÁC DỤNG:

- Insulin: có tác dụng giảm đường huyết.

- Glucagon: có tác dụng tăng cường huyết.

Nếu cơ thể bài tiết nhiều insulin sẽ gây hạ đường huyết kéo dài, cơ sẽ bị yếu Còn khi tuyến tụy sản xuất ít insulin thì cơ thể sẽ bị tăng đường huyết, dẫn đến bệnh đái đường.

6 Tuyến ức

Là tuyến nội tiết chỉ hoạt động ở trẻ em,

có vai trò với sự phát triển của trẻ

7 Tuyến sinh dục

- Gồm tinh hoàn ở nam và buồng trứng ở nữ

là các tuyến sinh dục vừa có chức năng sản xuất tinh hoàn và trứng, vừa có chức năng nội tiết là sản xuất các hooc-môn sinh dục

-Tác dụng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của trẻ em

- Tuyến sinh dục chỉ bắt đầu hoạt động mạnh

ở trẻ đến tuổi dậy thì

- Hình thành và phát triển các đặc điểm giới

tính

+ Tesatosteron: Có tác dụng kích thích sự phát triển các dấu hiệu sinh dục phụ gây hiện tượng dậy thì

Các hooc môn của tinh hoàn:

+Tinh hoàn còn sản xuất một ít hoặc môn sinh dục nữ gọi là Estrogen, có tác dụng phát triển túi tinh, ống dẫn tinh, tuyến tiền liệt.

Giúp cơ thể đồng hóa protid làm cho cơ thể lớn nhanh, khung xương nở nang, hệ cơ phát triển, mọc lông nách, lông trên bộ phần sinh dục: râu, vỡ giọng, biến đổi tâm

lý

Testosteron cũng ảnh hưởng đến sự phát triển và hoạt động của tinh trùng.

CÁC HOOC MÔN BUỒNG TRỨNG

+ Estrogen:

Có tác dụng kích thích nang trứng phát triển tạo ra những biến đổi các chu kì ở tử cung, cổ

tử cung, có tác dụng phát triển những dấu hiệu sinh dục phụ như giọng nói, thần kinh… đặc trưng cho phái nữ

+ Progesteron (hooc môn trợ thai):

Có tác dụng ức chế sư rụng trứng, chuẩn bị cho trứng phát triển và làm

tổ tạo điều kiện cho phôi thai phát triển

III CÁC TẬT VỀ TUYẾN NỘI TIẾT

1 BỆNH TIỂU ĐƯỜNG Ở TRẺ EM

3 BỆNH SUY GIÁP Ở TRẺ EM

2 BỆNH DẬY THÌ SỚM Ở TRẺ EM

Bệnh phổ biến nhất của rối loạn nội tiết là tiểu đường, xảy ra khi tuyến tụy không sản sinh đủ insulin, hoặc cơ thể không sử dụng được lượng insulin sẵn có Các triệu chứng bệnh tiểu đường bao gồm:

1 BỆNH TIỂU ĐƯỜNG Ở TRẺ EM

Khát và đói; Mệt mỏi; Đi tiểu

thường xuyên; Buồn nôn hoặc

ói mửa; Sụt cân không có

nguyên nhân;Tầm nhìn thay

đổi

– Đăng ký cho con tham gia vào những hoạt động thể dục thể thao, tập tính rèn luyện cơ thể năng động mỗi ngày và Giáo dục ý thức của trẻ bảo vệ cơ thể trước những tác nhân gây hại bên ngoài.

– Cần xây dựng một chế độ ăn uống dinh dưỡng

hợp lý: cân bằng các dưỡng chất béo, chất xơ, vitamin cùng với các khoáng chất khác

Cách phòng trừ bệnh tiểu đường ở trẻ em

– Hãy đưa trẻ đi khám định kỳ làm các xét nghiệm về đường huyết và sinh hóa để phát hiện bệnh tiểu đường sớm ở trẻ

- Yếu tố di truyền

- Thực phẩm không an toàn (gia cầm, gia súc nuôi tăng trọng, các loại rau, quả nhiều chất kích thích) ăn uống nhiều calories, đồ ăn nhanh nhiều chất bổ

- Ô nhiễm môi trường, đặc biệt là chất tẩy rửa, thuốc trừ sâu và đồ nhựa công nghiệp…

- Tiếp xúc nhiều với văn hóa phim ảnh, đặc biệt là các phim tình cảm Chúng kích thích não bộ

• Nguyên nhân gây ra dậy thì sớm

2 BỆNH DẬY THÌ SỚM Ở TRẺ EM

Vì: Dậy thì sớm về sinh lý nhưng tâm lý lại

không phát triển sớm Điều này dễ gây ra sự rối loạn tâm, sinh lý ở tuổi dậy thì và cũng tạo điều kiện cho kẻ xấu có dịp lợi dụng

Đối với những trẻ dậy thì sớm nếu không

được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ để lại

hậu quả nghiêm trọng

Hơn nữa, trẻ em gái dậy thì sớm có nguy cơ mắc những căn bệnh ung thư cao hơn trẻ bình thường: Ung thư vú, ung thư dạ con, ung thư buồng trứng còn trẻ nam dậy thì sớm có thể

bị bệnh vô sinh

- Cần đồng hành với con, hết sức quan tâm đến con

- Nói đúng sự thật, và giúp con vượt qua những khủng hoảng về tâm lý

- Trò chuyện với con nhiều hơn về việc bảo

vệ sức khỏe giới tính và các nguy cơ về tình dục

- Đưa con đến bác sĩ sớm để có biện pháp can thiệp tốt nhất

NHỮNG THÁI ĐỘ CẦN THIẾT CỦA CHA MẸ

Cần quan tâm đến việc rèn luyện cơ thể thường xuyên, đảm bảo chế độ dinh dưỡng để trẻ phát triển giới tính một cách bình thường

Giáo dục giới tính cho trẻ

Giáo dục đúng đắn dựa vào đặc điểm từng lứa tuổi, Luyện cho trẻ quen dần các kỹ xảo & thói quen hành

vi đúng của giới tính

Nên trả lời khôn khéo, hợp lý các câu hỏi “hóc búa” của trẻ về vấn đề sinh sản phù hợp với trình độ hiểu biết & biểu tượng của trẻ

Ngăn ngừa sự thể hiện sớm hưng phấn tình dục ở trẻ bằng không khí đạo dức lành mạnh trong gia đình & ngoài xã hội,

Nêu những điều cần lưu ý khi giáo dục giới tính cho trẻ?

3 BỆNH SUY GIÁP Ở TRẺ EM

Bệnh suy giáp là một dạng rối loạn chức năng tuyến giáp Trong trường hợp suy giáp, tuyến giáp sản sinh không đủ hormone cần thiết cho cơ thể

Hai nguyên nhân phổ biến gây suy giáp

đó là do thiếu iốt, và bệnh viêm tuyến giáp mạn tính

- Mệt mỏi, táo bón, tóc gãy rụng

Những biểu hiện Suy tuyến giáp

ở trẻ tiểu học

-Thấp hơn chiều cao trung bình của độ tuổi

- Răng vĩnh viễn mọc rất chậm

- Chậm phát triển tư duy, trí tuệ

- Nhịp tim chậm hơn bình thường

BIẾN CHỨNG BỆNH SUY GIÁP

Để làm được điều này, cần bổ sung đủ I-ốt

Vì cơ thể không thể tự tổng hợp I-ốt, do đó cần bổ sung qua đường ăn uống

Phương pháp phòng ngừa bệnh

Suy tuyến giáp là bệnh liên quan đến rối loạn hàng rào miễn dịch của cơ thể, do đó phương pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả nhất là điều hòa hoạt động của hệ miễn dịch

CỦNG CỐ KIẾN THỨC

- Đúng

- Các sản phẩm được bài tiết bởi hệ nội

tiết gọi là hooc-môn (nội tiết tố).

1.

Các hooc-môn đều

là sản phẩm của tuyến nội tiết, đúng

hay sai?

CỦNG CỐ KIẾN THỨC

Vì: Thiếu Iốt thì Tiroxin không tiết ra, hooc-môn tuyến yên sẽ thúc đẩy tuyến giáp hoạt động mạnh, gây nên bướu cổ, trẻ em chậm lớn não sẽ kém phát triển, người lớn trí nhớ kém.

2.

Vì sao phải vận động toàn dân dùng

muối I-ốt?

CỦNG CỐ KIẾN THỨC

Tuyến ngoại tiết:

Các sản phẩm tiết từ tuyến ngoại tiết theo ống dẫn đổ ra ngoài.

Vd: tuyến mồ hôi, tuyến gan, tuyến mật tuyến tụy…

Tuyến nội tiết:

Các sản phẩm tiết từ tuyến nội tiết ngấm thẳng vào máu, đưa đến các tế bào đích, và các cơ quan đích

Vd: Tuyến tụy tiết insulin, tuyến giáp tiết thyrocxin… đổ thẳng vào máu.

3.

Tuyến ngoại tiết và tuyến nội tiết có đặc điểm gì khác biệt

nhau?

CỦNG CỐ KIẾN THỨC

Tuyến sinh dục (chủ yếu là ở tuyến sinh dục nữ,

và một ít ở tinh hoàn nam)

Estrogen ở nữ có tác dụng kích thích nang trứng phát triển tạo ra những biến đổi các chu kì ở tử cung, cổ tử cung, có tác dụng phát triển những dấu hiệu sinh dục phụ như giọng nói, thần kinh… đặc trưng cho phái nữ

Tinh hoàn còn sản xuất một ít hooc-môn sinh dục

nữ gọi là Estrogen, có tác dụng phát triển túi tinh, ống dẫn tinh, tuyến tiền liệt

4.

Estrogen được sinh

ra từ tuyến nội tiết nào? Có tác dụng

gì?

TÀI LIỆU THAM KHẢO

, 31/12/2019, 53 slide, https://baigiang.violet.vn/present/he-noi-tiet-4098829.html

https://baigiang.violet.vn/present/sinh-ly-tre-em-lua-tuoi-tieu-hoc-tieu-hoc-ganh-hao-b-10250 259.html

https://baigiang.violet.vn/present/show/entry_id/9877876

4.Truong Di Van, Điều gì gây ra chứng bệnh dậy thì sớm dị tính ở trẻ em gái?, 7/1/2020, 1

tr, tinh-o-tre-em-gai/5120.html

http://www.tapchigioitinh.com/tu-van/phu-khoa/-dieu-gi-gay-ra-chung-benh-day-thi-som-di-5.Tiến Hưng, Dậy thì sớm ở trẻ, bệnh nguy hiểm, 8/1/2020, https://anninhthudo.vn/doi-song/

Các thành viên nhóm 5

1.Nguyễn Thị Xuân Ngọc 2.Đào Thiên Kiều Thanh 3.Điểu Thị Lưu Bạch Long 4.Nguyễn Thị Cúc