Luận văn thạc sỹ - Tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

Tỉnh Cao Bằng có nguồn tài nguyên khoáng sản khá đa dạng và phong phú, thuận lợi cho ngành công nghiệp khai khoáng phát triển. Những năm qua, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đã chủ động trong công tác xây dựng văn bản quản lý; triển khai thực hiện kịp thời các chỉ đạo về quản lý của cơ quan cấp trên; công tác phổ biến tuyên truyền pháp luật được thực hiện thường xuyên. Bên cạnh công tác quản lý tài nguyên khoáng sản, công tác bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản cũng được chú trọng. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện công tác quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc, do vậy cần nghiên cứu để đưa ra được giải pháp khắc phục, nâng cao hiệu quả quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với lĩnh vực này. Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả chọn nghiên cứu đề tài: “Tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản” làm luận văn thạc sĩ.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ THƯƠNG MẠI

MÃ NGÀNH: 8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

TS NGUYỄN THỊ LIÊN HƯƠNG

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôicam đoan nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trungthực trong học thuật.

Tác giả

Lê Lục Hoàn

Luận văn này là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu, kết hợp với kinhnghiệm trong công tác và hoạt động trong thực tiễn, cùng với sự cố gắng tìm hiểucủa bản thân.

Đạt được kết quả này, trước hết, tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo TrườngĐại học Đại học Kinh tế quốc dân, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế - TrườngĐại học Kinh tế quốc dân Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS NguyễnThị Liên Hương, người đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong suốt quá trìnhnghiên cứu và thực hiện đề tài này

Xin chân thành cảm ơn các đồng chí Lãnh đạo Sở, phòng Khoáng sản, CụcThuế tỉnh Cao Bằng đã cung cấp tư liệu, tạo điều kiện giúp đỡ tôi để luận văn nàyhoàn thành

Cuối cùng, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn và những tình cảm yêu mến nhấtđến gia đình, những người thân của tôi đã tạo điều kiện, động viên trong suốt quátrình học tập và thực hiện Luận văn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà nội, ngày 11 tháng 11 năm 2019

Tác giả

Lê Lục Hoàn

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ i

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CẤP SỞ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN 9

1.1 Sự cần thiết và vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản 9

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của tài nguyên khoáng sản và hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản 9

1.1.2 Sự cần thiết của quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản 12

1.1.3 Vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản 14

1.2 Phân cấp quản lý giữa trung ương và địa phương đối với hoạt động khai thác khoáng sản 15

1.3 Nội dung quản lý của cơ quan nhà nước cấp Sở đối với hoạt động khai thác khoáng sản 18

1.3.1 Tham mưu trong việc xây dựng quy hoạch, kế hoạch khai thác khoáng sản 19

1.3.2 Tổ chức, phân công và phối hợp trong quản lý hoạt động khai thác khoáng sản 20

1.3.3 Thực hiện pháp luật, chính sách, quy định của Nhà nước về khai thác khoáng sản 21

1.3.4 Thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm pháp luật về khai thác khoáng sản 24

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản 25

1.4.1 Các yếu tố thuộc về môi trường vĩ mô 25

1.4.2 Các yếu tố thuộc về chủ thể quản lý địa phương 27

1.4.3 Các yếu tố thuộc về doanh nghiệp khai thác khoáng sản 28

trường tỉnh Cao Bằng 29

1.5.1 Kinh nghiệm của một số Sở Tài nguyên và Môi trường địa phương về quản lý hoạt động khai thác khoáng sản 29

1.5.2 Bài học rút ra cho Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng 34

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CỦA SỞ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TỈNH CAO BẰNG ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC KHOÁNG SẢN 35

2.1 Đặc điểm của tỉnh Cao Bằng và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng ảnh hưởng tới quản lý hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh 35

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Cao Bằng 35

2.1.2 Tổng quan về Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng 39

2.1.3 Phân cấp quản lý hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Cao Bằng 43

2.2 Phân tích thực trạng quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác khoáng sản 51

2.2.1 Thực trạng tham mưu trong việc xây dựng quy hoạch, kế hoạch khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng 51

2.2.2 Thực trạng tổ chức, phân công và phối hợp trong quản lý hoạt động khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng 53

2.2.3 Thực trạng thực hiện pháp luật, chính sách, quy định của Nhà nước đối với quản lý hoạt động khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng 56

2.2.4 Thực trạng thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm pháp luật về khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng 68

2.3 Đánh giá thực trạng quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác khoáng sản 71

2.3.1 Những kết quả đạt được 71

2.3.2 Những tồn tại hạn chế 73

2.3.3 Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế 76

HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC KHOÁNG SẢN 80

3.1 Định hướng phát triển ngành khai thác khoáng sản tỉnh Cao Bằng 80

3.2 Phương hướng tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác khoáng sản 81

3.3 Giải pháp tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác khoáng sản 82

3.3.1 Tiếp tục rà soát, hoàn thiện xây dựng quy hoạch, kế hoạch khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng 82

3.3.2 Hoàn thiện công tác tổ chức, phân công và phối hợp trong quản lý hoạt động khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng .84 3.3.3 Nâng cao trách nhiệm của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng trong việc thực hiện pháp luật, chính sách, quy định của Nhà nước đối với quản lý hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn 85

3.3.4 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm pháp luật trong khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng 94

3.4 Một số kiến nghị nhằm tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác khoáng sản 96

3.4.1 Kiến nghị với Chính Phủ 96

3.4.2 Kiến nghị với Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng 98

KẾT LUẬN 105

TÀI LIỆU THAM KHẢO

nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng 60Bảng 2.6 Kết quả khai thác các loại khoáng sản cơ bản của tỉnh Cao Bằng 66Bảng 2.7 Tình hình thực hiện nghĩa vụ tài chính của tổ chức, cá nhân khai thác

khoáng sản của tỉnh Cao Bằng 67Bảng 2.8 Kết quả thanh tra, kiểm tra các doanh nghiệp, cá nhân vi phạm trong khai

thác khoáng sản tại tỉnh Cao Bằng 68Bảng 2.9 Số lượt đơn vị bị xử lý theo nguyên nhân vi phạm tại Sở Tài nguyên và

Môi trường trong giai đoạn 2014 - 2018 70

HÌNH

Hình 2.1 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh

Cao Bằng 43

CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ THƯƠNG MẠI

MÃ NGÀNH: 8340410

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

MỞ ĐẦU

Tỉnh Cao Bằng có nguồn tài nguyên khoáng sản khá đa dạng và phong phú,thuận lợi cho ngành công nghiệp khai khoáng phát triển Những năm qua, Sở Tàinguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đã chủ động trong công tác xây dựng văn bảnquản lý; triển khai thực hiện kịp thời các chỉ đạo về quản lý của cơ quan cấp trên;công tác phổ biến tuyên truyền pháp luật được thực hiện thường xuyên Bên cạnhcông tác quản lý tài nguyên khoáng sản, công tác bảo vệ môi trường trong khai tháckhoáng sản cũng được chú trọng

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện công tác quản lý nhà nước vềtài nguyên khoáng sản tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng vẫn còn một

số khó khăn, vướng mắc, do vậy cần nghiên cứu để đưa ra được giải pháp khắcphục, nâng cao hiệu quả quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằngđối với lĩnh vực này Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả chọn nghiên cứu đề tài:

“Tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạtđộng khai thác tài nguyên khoáng sản” làm luận văn thạc sĩ

Mục Tiêu nghiên cứu: đề xuất giải pháp, kiến nghị tăng cường quản lý của

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyênkhoáng sản

Nhiệm vụ nghiên cứu: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động khaithác tài nguyên khoáng sản và quản lý nhà nước đối với hoạt động khai tháctài nguyên khoáng sản Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý của Sở Tàinguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyênkhoáng sản Đề xuất những giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cường quản lýcủa Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai tháctài nguyên khoáng sản

Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lýcủa Sở tài nguyên và môi trường đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

Phạm vi nghiên cứu:

+ Phạm vi không gian: Nghiên cứu tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnhCao Bằng.

+ Phạm vi thời gian: Số liệu thu thập, xử lý, phân tích trong giai đoạn 2014

-2018, những giải pháp được đề xuất đến năm 2025

+ Phạm vi nội dung: Nghiên cứu quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trườngtỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CẤP SỞ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

Nội dung chương này tập trung nghiên cứu những vấn đề cơ bản sau:

1 Khái niệm và đặc điểm của tài nguyên khoáng sản và hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

Theo nghĩa rộng “tài nguyên gồm tất cả các nguồn vật liệu, năng lượng,thông tin có trên Trái đất và trong vũ trụ mà con người có thể sử dụng phục vụ cuộcsống và sự phát triển của nhân loại”

Theo Luật Khoáng sản năm 2010: Khoáng sản là khoáng vật, khoáng chất cóích được tích tụ tự nhiên ở thể rắn, thể lỏng, thể khí tồn tại trong lòng đất, trên mặtđất, bao gồm cả khoáng vật, khoáng chất ở bãi thải của mỏ

Hoạt động khoáng sản bao gồm hoạt động thăm dò khoáng sản, hoạt độngkhai thác khoáng sản; Khai thác khoáng sản là hoạt động nhằm thu hồi khoáng sản,bao gồm xây dựng cơ bản mỏ, khai đào, phân loại, làm giàu và các hoạt động khác

có liên quan

Khai thác khoáng sản là hoạt động được tiến hành sau khi đã có giấy phépkhai thác của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền và được tính từ khi mỏ bắtđầu xây dựng cơ bản (hay còn gọi là mở mỏ) cho đến khi mỏ kết thúc khai thác(đóng của mỏ, phục hồi môi trường)

Đặc điểm của khai thác khoáng sản gồm có: chủ thể khai thác, đối tượngkhai thác và hình thức khai thác

2 Sự cần thiết của quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản

Quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản nhằm đạt được

mục tiêu của nhà nước đề ra trong một thời kỳ nhất định trong việc khai thác, sửdụng hợp lý, hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản quốc gia.

3 Phân cấp quản lý giữa trung ương và địa phương đối với hoạt động khai thác khoáng sản

Trách nhiệm quản lý nhà nước về khoáng sản ở trung ương do Bộ Tàinguyên và Môi trường chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhànước về khoáng sản trong phạm vi cả nước

Việc quản lý nhà nước về khoáng sản ở địa phương do Ủy ban nhân dân cấptỉnh chịu trách nhiệm trước Chính phủ, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn củamình có trách nhiệm thực hiện theo quy định của Luật Khoáng sản năm 2010

4 Nội dung quản lý của cơ quan nhà nước cấp Sở đối với hoạt động khai thác khoáng sản

Các nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản thuộcthẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh do Sở Tài nguyên và Môi trường thammưu thực hiện, gồm các nội dung chính sau:

- Tham mưu trong việc xây dựng quy hoạch, kế hoạch khai thác khoáng sản

- Tổ chức, phân công và phối hợp trong quản lý hoạt động khai thác khoáng sản

- Thực hiện pháp luật, chính sách, quy định của Nhà nước về khai thác khoáng sản

- Thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm pháp luật về khai thác khoáng sản

5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản

- Các yếu tố thuộc về môi trường vĩ mô

- Các yếu tố thuộc về chủ thể quản lý địa phương

- Các yếu tố thuộc về doanh nghiệp khai thác khoáng sản

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CỦA SỞ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TỈNH CAO BẰNG ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC KHOÁNG SẢN

Trong chương này, luận văn tập trung phân tích thực trạng quản lý của Sở Tàingueyen và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác khoáng sản, cụ thể:

1 Tổng quan về Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng

- Quá trình hình thành và phát triển:

Trải qua hơn 15 năm xây dựng và phát triển, Sở Tài nguyên và Môi trườngtỉnh Cao Bằng đã triển khai thực hiện tốt các chương trình, kế hoạch công tác hàngnăm Đã tham mưu cho Tỉnh ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, văn bản chỉđạo điều hành đối với các lĩnh vực thuộc thẩm quyền của ngành Tổ chức bộ máycủa Sở tiếp tục được kiện toàn Đến thời điểm hiện nay Sở Tài nguyên và Môitrường có số lượng cán bộ, công chức, viên chức, nhân viên là trên 180 người

- Chức năng, nhiệm vụ của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng:

Sở Tài nguyên và Môi trường là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dântỉnh Cao Bằng, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân tỉnh CaoBằng quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường gồm: đất đai; tài nguyên nước;tài nguyên khoáng sản, địa chất; môi trường; khí tượng thủy văn; biến đổi khí hậu;

đo đạc và bản đồ; quản lý và tổ chức thực hiện các dịch vụ công về các lĩnh vựcthuộc phạm vi chức năng của Sở

- Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh CaoBằng hiện nay có 01 Giám đốc, 03 phó giám đốc và 12 phòng, đơn vị trực thuộc

2 Phân cấp quản lý hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

Phân cấp quản lý và nội dung quản lý của các sở, ngành, Ủy ban nhân dâncác cấp trên địa bàn tỉnh Cao Bằng được quy định tại Quyết định số 14/2013/QĐ-UBND ngày 09 tháng 9 năm 2013 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng Quy định vềtrình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt dự án hoạt động khoáng sản và hồ sơ cấpphép hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

Phòng Khoáng sản thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng, là đơn

vị trực tiếp tham mưu quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh,tham mưu giúp Giám đốc Sở thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về tài nguyênkhoáng sản trên địa bàn tỉnh Cao Bằng theo thẩm quyền của Ủy ban nhân dân tỉnh.

3 Phân tích thực trạng quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác khoáng sản

3.1 Thực trạng tham mưu trong việc xây dựng quy hoạch, kế hoạch khaithác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đã lập và trình Ủy ban nhân dântỉnh phê duyệt các quy hoạch khoáng theo từng thời kỳ, đảm bảo đúng quy định củapháp luật, gồm: Quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản tỉnh CaoBằng giai đoạn 2011 - 2015 có xét đến năm 2020; rà soát bổ sung quy hoạch thăm

dò, khai thác và sử dụng khoáng sản tỉnh Cao Bằng giai đoạn đến năm 2020, xétđến năm 2030; Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản vậtliệu xây dựng tỉnh Cao Bằng đến năm 2020

3.2 Thực trạng tổ chức, phân công và phối hợp trong quản lý hoạt động khaithác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng

Nhiệm vụ chủ trì, giúp Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng quản lý nhà nước vềtài nguyên khoáng sản nói chung, khai thác khoáng sản nói riêng trên địa bàn tỉnhđược giao cho Sở Tài nguyên và Môi trường, trong đó Phòng Khoáng sản là đơn vịtrực tiếp tham mưu trong công tác này

Trong giai đoạn 2014 - 2018, Sở Tài nguyên và Môi trường đã phối hợp vớicác sở, ngành, Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố thực hiện tốt công tác quản lýnhà nước về tài nguyên khoáng sản trên địa bàn Kết quả chính đạt được: trình phêduyetj khu vực cấm hoạt động khoáng sản, tạm thời cấm hoạt động khoáng sản tỉnhCao Bằng; trình phê duyệt Quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sảntỉnh Cao Bằng giai đoạn xét đến năm 2030; thẩm định Phương án bảo vệ khoángsản chưa khai thác trên địa bàn 13 huyện, thành phố; thẩm định, trình Ủy ban nhândân tỉnh phê duyệt phương án bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn tỉnhCao Bằng; trình phê duyệt số tiền cấp quyền khai thác khoáng sản phải nộp của 155giấy phép khai thác khoáng sản; thẩm định đề án thăm dò khoáng sản tỉnh Cao

Bằng để thẩm định 20 đề án thăm dò khoáng sản

3.3 Thực trạng thực hiện pháp luật, chính sách, quy định của Nhà nước đốivới quản lý hoạt động khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnhCao Bằng

- Tiếp nhận, thẩm định hồ sơ cấp phép hoạt động khoáng sản, thu hồi giấyphép hoạt động khoáng sản:

Trong giai đoạn 2014 - 2018 Sở Tài nguyên và Môi trường đã tiếp nhận và

xử lý 105 hồ sơ liên quan đến hoạt động khoáng sản, trong đó có 29 hồ sơ đề nghịcấp phép khai thác khoáng sản, 01 hồ sơ điều chỉnh giấy phép khai thác khoáng sản;

20 hồ sơ thăm dò khoáng sản; 31 hồ sơ đề nghị phê duyệt trữ lượng khoáng sản; 01

hồ sơ trả lại một phần diện tích khai thác; 23 hồ sơ đề nghị đóng cửa mỏ khoángsản Trong đó đã trình cấp 29 Giấy phép khai thác khoáng sản với diện tích khaithác khoáng sản 133,22 ha và với trữ lượng khai thác khoảng 4.472.033 Tấn (m3)

- Việc thực hiện đấu giá quyền khai thác khoáng sản:

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đã tham mưu trình Ủy ban nhândân tỉnh phê duyệt 05 mỏ là khu vực đấu giá quyền khai thác khoáng sản (02 mỏmangan, 01 mỏ đá, 02 mỏ cát sỏi) Trình Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt kế hoạch đấugiá quyền khai thác khoáng sản năm 2016, 2017, 2018 đối với 04 mỏ (01 mỏ đá, 01 mỏcát đồi, 02 mỏ cát sỏi lòng sông) Đến nay, đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnhthực hiện các bước để chuẩn bị đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với 01 mỏ cátsỏi đồi (Mỏ cát sỏi đồi Nà Khoang, phường Đề Thám, thành phố Cao Bằng)

- Khoanh định, trình phê duyệt khu vực không đấu giá quyền khai tháckhoáng sản và phê duyệt tiền cấp quyền khai thác khoáng sản:

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đã khoanh định, trình Ủy bannhân dân tỉnh phê duyệt 145 mỏ là khu vực không đấu giá quyền khai thai tháckhoáng sản; trong đó, giai đoạn 2014 - 2018 đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh cấpgiấy phép khai thác khoáng sản đối với 29 mỏ

Đã hoàn thành việc tính tiền cấp quyền khai thác khoáng sản cho 155 khuvực khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng vớitổng số tiền đã phê duyệt là 253,243 triệu đồng

- Khoanh định, trình phê duyệt khu vực cấm hoạt động khoáng sản, khu vựctạm thời cấm hoạt động khoáng sản:

Công tác khoanh định khu vực cấm hoạt động khoáng sản, khu vực tạm thờicấm hoạt động khoáng sản đã được tỉnh Cao Bằng triển khai thực hiện trong năm

2018 Theo ủy quyền của Thủ tướng Chính Phủ, Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng đãphê duyệt khu vực cấm hoạt động khoáng sản, khu vực tạm thời cấm hoạt độngkhoáng sản trên địa bản tỉnh

Theo đó, có 1.380 khu vực, vị trí, tuyến cấm hoạt động khoáng sản với diệntích 371.497,1793 ha, gồm: 92 khu vực đất có di tích lịch sử - văn hóa, danh lamthắng cảnh; 21 khu vực đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ; 479 khu vực đất quyhoạch dùng cho mục đích quốc phòng, an ninh; 12 khu vực đất do cơ sở tôn giáo sửdụng; 776 khu vực đất công trìnhhoặc hành langbảo vệ công trình giao thông, thủyđiện, thủy lợi, thông tin liên lạc, hệ thống dẫn điện.Có 09 khu vực tạm thời cấmhoạt động khoáng sản với tổng diện tích 504,334 ha, gồm: 03 khu di tích lịch sửđang được nhà nước xem xét xếp hạng; 06 khu vực vàng sa khoáng tạm thời cấmhoạt động khoáng sản

- Công tác bảo vệ khoáng sản chưa khai thác:

Sở Tài Nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng thường xuyên tăng cường ngănchặn giải tỏa hoạt động khai thác khoáng sản trái phép gây ô nhiễm môi trường.Đồng thời yêu cầu Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố tổ chức thực hiện phương

án bảo vệ khoáng sản chưa khai thác của từng địa phương Thường xuyên ban hànhcác văn bản đôn đốc, hướng dẫn Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố thực hiệnchức năng, trách nhiệm quản lý hoạt động khoáng sản trên địa bàn như tăng cườngcông tác rà soát, kiểm tra phát hiện, ngăn chặn, giải tỏa, xử lý theo thẩm quyền đốivới hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, tăng cường theo dõi, quản lý phươngtiện xe, máy chuyên dùng (máy xúc, tàu cuốc, giàn tuyền…) nhằm hạn chế tối đahoạt động khai thác khoáng sản tráp phép trên địa bàn

Đã trình phê duyệt Phương án bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàntỉnh Cao Bằng, là cơ sở để các sở, ngành Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện bảo vệkhoáng sản chưa khai thác

- Công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật:

Được Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện thường xuyên, liên tục, đadạng về hình thức Các quy định của pháp luật về khoáng sản được cập nhật thườngxuyên, kịp thời trên trang tin điện tử của Sở Tài nguyên và Môi trường giúp cho các

tổ chức, cá nhân có nhu cầu thuận tiện trong việc tra cứu, nghiên cứu tìm hiểu

Sở Tài nguyên và Môi trường cũng thường xuyên ban hành các văn bảnthông báo tới các đơn vị hoạt động khoáng sản về các quy định mới của pháp luật

về khoáng sản; đôn đốc, hướng dẫn các đơn vị hoạt động khoáng sản thực hiệnđúng và đầy đủ các quy định; đối với các giấy phép hoạt động khoáng sản khi đượccấp cho các tổ chức, cá nhân, Sở Tài nguyên và Môi trường đều ban hành văn bảnhướng dẫn, đôn đốc thực hiện các bước tiếp theo, các nghĩa vụ theo quy định củapháp luật, nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân thực hiện đúng, đầy đủ cácquy định, đồng htời thuận lợi trong việc triển khai thực hiện theo giấy phép

Hàng năm, Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì hoặc tham gia tổ chức đốithoại với các tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực khoángsản, từ đó giải đáp những thắc mắc, khó khăn vướng mắc của các doanh nghiệp

- Công tác tham mưu ban hành văn bản quản lý:

Công tác ban hành văn bản quản lý đã được Sở Tài nguyên và Môi trườngquan tâm tham mưu thực hiện đúng quy định về ban hành văn bản quản lý liên quanđến hoạt động khoáng sản thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân tỉnh, từ năm

2014 - 2018 đã tham mưu ban hành được 13 văn bản

- Kết quả khai thác khoáng sản và thu ngân sách từ khoáng sản của tỉnhCao Bằng

Trong giai đoạn 2014 - 2018, tại tỉnh Cao Bằng khai thác nhiều nhất chủ yếu

là đá vôi làm vật liệu xây dựng thông thường, thứ hai là qặng sắt, quặng thiếc, cátsỏi, titan Trong năm 2018 trữ lượng quặng sắt khai thác được là 277.816 tấn, giảm

so với năm 2017 là 47.534 tấn; trữ lượng đá vôi khai thác được là 653.071m3 tăng171.162m3 so với năm 2017; trữ lượng cát sỏi là 162.841 tấn, tăng 63.104 m3 so vớinăm 2017

Số tiền nộp ngân sách nhà nước từ khoáng sản đã giảm dần năm 2014 đếnnăm 2016, sau đó duy trì mức tăng không đáng kể, năm 2018 mức thu thấp hơn năm

2014 khá nhiều Cụ thể năm 2018 tổng số tiền nộp ngân sách nhà nước là 153.290triệu đồng giảm 6.087 triệu đồng, tương ứng tỷ lệ giảm 3,8% so với năm 2017 vàgiảm 60.514 triệu đồng, tương ứng tỉ lệ giảm 28,3% so với năm 2014 Trong cáckhoản thu nộp ngân sách nhà nước về khai thác khoán sản tại tỉnh Cao Bằng, tiềnthu từ thuế tài nguyên là lớn nhất: năm 2014 thuế tài nguyên là 93.624 triệu đồng,năm 2015 là 70.790 triệu đồng; năm 2016 là 44.066 triệu đồng, năm 2017 là 51.562triệu đồng và năm 2018 là 63.319 triệu đồng Lớn thứ hai là phí bảo vệ môi trường:năm 2014 là 54.893 triệu đồng, năm 2015 là 30.787 triệu đồng, năm 2016 là 31.510triệu đồng và năm 2017 là 37.340,9 triệu đồng, năm 2018 là 25.058 triệu đồng Điều

đó thể hiện các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Cao Bằng đã có

ý thức thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình đối với nhà nước, và cũng thể hiện việcquản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đã sát sao hơn

3.4 Thực trạng thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm pháp luật về khaithác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng

- Năm 2014 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đã tiến hành 14cuộc thanh kiểm tra đối với 28 doanh nghiệp và cá nhân khai thác khoáng sản trênđịa bàn tỉnh Đã phát hiện 15 tổ chức, cá nhân vi phạm; xử phạt vi phạm đối với 15trường hợp vi phạm với tổng số tiền 131 triệu đồng

- Năm 2015 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đã tiến hành 13cuộc thanh kiểm tra đối với 25 doanh nghiệp và cá nhân khai thác khoáng sản trênđịa bàn tỉnh Đã phát hiện 5 tổ chức, cá nhân vi phạm; xử phạt vi phạm đối với 5trường hợp vi phạm với tổng số tiền 37 triệu đồng

- Năm 2016 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đã tiến hành 13cuộc thanh kiểm tra đối với 20 doanh nghiệp và cá nhân khai thác khoáng sản trênđịa bàn tỉnh Đã phát hiện 18 tổ chức, cá nhân vi phạm; xử phạt vi phạm đối với 18trường hợp vi phạm với tổng số tiền 399 triệu đồng

- Năm 2017 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đã tiến hành 17cuộc thanh kiểm tra đối với 20 doanh nghiệp và cá nhân khai thác khoáng sản trênđịa bàn tỉnh Đã phát hiện 15 tổ chức, cá nhân vi phạm; xử phạt vi phạm đối với 15trường hợp vi phạm với tổng số tiền 242 triệu đồng

- Năm 2018 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đã tiến hành 15cuộc thanh kiểm tra đối với 26 doanh nghiệp và cá nhân khai thác khoáng sản trênđịa bàn tỉnh Đã phát hiện 05 tổ chức, cá nhân vi phạm; xử phạt vi phạm đối với 05trường hợp vi phạm với tổng số tiền 96 triệu đồng

4 Đánh giá thực trạng quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác khoáng sản

- Những kết quả đạt được

- Những tồn tại hạn chế

- Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ CỦA SỞ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TỈNH CAO BẰNG ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC KHOÁNG SẢN

1 Định hướng phát triển ngành khai thác khoáng sản tỉnh Cao Bằng

(1) Nhằm quản lý đồng bộ; huy động các cấp, các ngành, các cơ quan đoànthể, các tổ chức chính trị - xã hội trên địa bàn tỉnh tham gia vào công tác quản lý,bảo vệ khoáng sản;

(2) Kịp thời phát hiện, xử lý, ngăn chặn các hoạt động khai thác, tàng trữ,vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản trái phép

(3) Sớm thực hiện chủ trương kinh tế hoá ngành tài nguyên và môi trườngtrong lĩnh vực khoáng sản, nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội của các hoạt độngkhai thác, chế biến, sử dụng khoáng sản trên địa bàn tỉnh

2 Phương hướng tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác khoáng sản

- Ổn định công suất khai thác và chế biến khoáng sản theo quy hoạch, điềuchỉnh công suất khai thác đá để đảm bảo môi trường; phát triển hợp lý về quy mô,công suất các sản phẩm công nghiệp vật liệu xây dựng không nung, cấu kiện bê tông

- Quản lý chặt chẽ khai thác tài nguyên khoáng sản, chấm dứt tình trạng khaithác, chế biến khoáng sản trái phép; thực hiện các biện pháp xử lý nhằm mục đíchtiết kiệm tài nguyên, đảm bảo cảnh quan, môi trường, tăng nguồn thu ngân sách từtài nguyên, góp phần phát triển kinh tế của tỉnh

3 Giải pháp tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh

Cao Bằng đối với hoạt động khai thác khoáng sản

3.1 Giải pháp tiếp tục rà soát, hoàn thiện xây dựng quy hoạch, kế hoạch khaithác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng

Cập nhập, điều chỉnh, bổ sung Quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụngkhoáng sản tỉnh Cao Bằng đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 để làm cơ sởcấp phép khai thác khoáng sản kịp thời và hợp lý

Rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch hạ tầng khai thác, chế biến khoángsản phù hợp với các quy hoạch khác và điều kiện thực tế khu vực

3.2 Giải pháp tổ chức, phân công và phối hợp trong quản lý hoạt động khaithác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng

Cần hoàn thiện cơ cấu bộ máy quản lý khai thác khoáng sản của Sở Tàinguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng, như: Xây dựng và triển khai Đề án hoànthiện hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về khoáng sản; Xử lý nghiêm các cơ quan,đơn vị, cán bộ, công chức vi phạm trong công tác quản lý nhà nước về khai thác,chế biến khoáng sản, nhất là người đứng đầu huyện, xã để xảy ra tình trạng khaithác, chế biến khoáng sản trái phép công khai, kéo dài; Có cơ chế để phát huy tráchnhiệm người đứng đầu các cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước vềkhai thác, chế biến khoáng sản

3.3 Nâng cao trách nhiệm của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằngtrong việc thực hiện pháp luật, chính sách, quy định của Nhà nước đối với quản lýhoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn

- Giải pháp nâng cao sản lượng khai thác và cấp phép khai thác các loạikhoáng sản có tiềm năng của tỉnh Cao Bằng:

Tăng cường công tác kiểm tra, đối chiếu công tác đo đạc, bản đồ hiện trạng

mỏ của các tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép khai thác khoáng sản, nhằm hạnchế thấp nhất tình trạng các chủ mỏ kê khai thiếu hoặc không kê khai sản lượngkhai thác, nhằm giảm sản lượng nộp thuế

Tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng chỉ đạo Sở Tài chính bố trí nguồnkinh phí để thăm dò, điều tra đánh giá xác định trữ lượng, tiềm năng khoáng sản có

thế mạnh của tỉnh như mangan, bauxit Ngoài ra cần chủ động tìm kiếm nguồn kinhphí xã hội hóa từ các nhà đầu tư trong nước, từ đó sẽ thu hút được các nhà đầu tư vàokhai thác các loại khoáng sản này.

- Giải pháp tăng cường sự tham mưu của Sở Tài nguyên và Môi trường về tổchức đấu giá quyền khai thác khoáng sản:

Thực hiện chủ trương đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với tất cả các

mỏ khoáng sản (cấp mới) trên địa bàn tỉnh (trừ khu vực không đấu giá quyền khaithác đã khoanh định) để khắc phục tình trạng xin, cho, tăng cường công khai, minhbạch trong quản lý

- Giải pháp tăng cường phối hợp giữa Sở Tài nguyên và Môi trường với CụcThuế tỉnh về đôn đốc, kiểm tra, xử lý việc chấp hành nghĩa vụ tài chính của tổ chức,

cá nhân khai thác khoáng sản trên địa bàn nhằm tăng thu ngân sách; quy định vềnghĩa vụ của tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản đối với địa phương và ngườidân nơi có khoáng sản

- Giải pháp tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc của Sở Tàinguyên và Môi trường đối với Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố về công tácbảo vệ khoáng sản chưa khai thác

- Giải pháp tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luậtnhằm nâng cao việc chấp hành các quy định của pháp luật của các tổ chức, cá nhânkhai thác khoáng sản

3.4 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm pháp luậttrong khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng

Ủy ban nhân dân tỉnh trang cấp phương tiện, bố trí đủ kinh phí cho công tácthanh tra, kiểm tra hoạt động khoáng sản Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệtrong hoạt động giám sát, thanh tra, kiểm tra

Bên cạnh thanh tra, kiểm tra trách nhiệm pháp lý của tổ chức, cá nhân hoạtđộng khoáng sản, quan tâm thực hiện tốt nội dung thanh tra, kiểm tra chuyên ngànhnhư: Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc khai thác triệt để, thu hồi tối đakhoáng sản; công tác thống kê, kiểm kê trữ lượng khoáng sản đã khai thác cũng nhưkiểm soát sản lượng đã khai thác hàng năm Kiểm tra, giám sát Ủy ban nhân dâncấp huyện, xã trong công tác quản lý nhà nước về khoáng sản

KẾT LUẬN

Trong quá trình nghiên cứu nhằm tìm ra luận cứ để trả lời câu hỏi: Quản lýnhà nước về khai thác tài nguyên khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường nhưthế nào để việc khai thác tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh Cao Bằng đảm bảohiệu quả, tiết kiệm? tác giả luận văn đã tập trung làm rõ và có những đóng góp mớitrên một số vấn đề sau:

- Khái quát khung lý luận tương đối đầy đủ về quản lý nhà nước của Sở Tàinguyên và Môi trường cấp tỉnh về khai thác khoáng sản

- Phân tích thực trạng công tác quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trườngtỉnh Cao Bằng về khai thác khoáng sản trên địa bàn

- Đề ra một số giải pháp nhằm tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môitrường tỉnh Cao Bằng về khai thác khoáng sản trên địa bàn

Bám sát khung lý thuyết và phân tích thực trạng, việc hoàn thiện công tácquản lý nhà nước về khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnhCao Bằng được trình bày trên 4 nhóm giải pháp: Giải pháp tiếp tục rà soát, hoànthiện xây dựng quy hoạch, kế hoạch khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên vàMôi trường tỉnh Cao Bằng; Giải pháp tổ chức, phân công và phối hợp trong quản lýhoạt động khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng;Nâng cao trách nhiệm của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng trong việcthực hiện pháp luật, chính sách, quy định của Nhà nước đối với quản lý hoạt độngkhai thác khoáng sản trên địa bàn; Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giámsát, xử lý vi phạm pháp luật trong khai thác khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môitrường tỉnh Cao Bằng

CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ THƯƠNG MẠI

MÃ NGÀNH: 8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

TS NGUYỄN THỊ LIÊN HƯƠNG

HÀ NỘI - 2019

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tài nguyên khoáng sản là tài nguyên thiên nhiên mà con người có thể khaithác phục vụ mục đích sử dụng cho sự phát triển của xã hội loài người Tài nguyênkhoáng sản phân bố không đồng đều về mặt địa lý Hầu hết nguồn tài nguyênkhoáng sản được loài người sử dụng đều được hình thành qua quá trình phát triển,tiến hóa lâu dài của lịch sử trái đất Từ đó có thể thấy tài nguyên thiên nhiên khôngphải là vô tận, mà là rất khan hiếm, cần được bảo vệ, sử dụng một cách hiệu quả,tiết kiệm Khoáng sản là một bộ phận của nguồn tài nguyên thiên nhiên, có giá trị sửdụng cao với con người và ngày càng khan hiếm

Khai thác tài nguyên khoáng sản là hoạt động rất quan trọng của con ngườinhằm lấy được khoáng sản trong lòng đất để phục vụ đời sống con người và sự pháttriển của xã hội Với mục tiêu kinh tế, việc khai thác tài nguyên khoáng sản thực sựđược coi là một hoạt động kinh tế quan trọng đem lại lợi ích cho mỗi quốc gia Tuynhiên, đây cũng là một ngành kinh tế đặc biệt cần có sự quản lý rất chặt chẽ củaNhà nước từ trung ương đến địa phương Những năm qua, công tác quản lý khaithác tài nguyên khoáng sản của Nhà nước mặc dù đã được đẩy mạnh nhưng vẫn tồntại những khó khăn, bất cập: Tình trạng khai thác không phép, vượt công suất giấyphép vẫn thường xuyên xảy ra; một số tổ chức, cá nhân không thực hiện các quyđịnh của pháp luật đất đai trong hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản, khôngthực hiện phương án, biện pháp bảo vệ môi trường, ký quỹ cải tạo phục hồi môitrường, trốn tránh thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước

Tỉnh Cao Bằng có nguồn tài nguyên khoáng sản khá đa dạng và phong phú,thuận lợi cho ngành công nghiệp khai khoáng phát triển Với 200 mỏ và điểm quặngvới 22 loại khoáng sản khác nhau, trong đó có những mỏ quy mô tương đối lớn tậptrung nhiều ở các huyện Trà Lĩnh, Trùng Khánh, Hạ Lang…với trữ lượng và chấtlượng tốt Trong đó quặng Sắt có trữ lượng khoảng 24 triệu tấn, Mangan khoảng 4triệu tấn, Bauxit (Nhôm) khoảng 84 triệu tấn, ngoài ra còn có Vàng và Thiếc… Đặcbiệt quặng Mangan đáp ứng nhu cầu công nghiệp làm Pin và luyện kim của cả nước

Những năm qua, nhìn chung công tác quản lý khoáng sản trên địa bàn tỉnhđược thực hiện theo đúng quy định của pháp luật Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnhCao Bằng đã chủ động trong công tác xây dựng văn bản quản lý; triển khai thựchiện kịp thời các chỉ đạo về quản lý của cơ quan cấp trên; công tác phổ biến tuyêntruyền pháp luật được thực hiện thường xuyên Bên cạnh công tác quản lý tàinguyên khoáng sản, công tác bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản cũngđược chú trọng.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện công tác quản lý nhà nước vềtài nguyên khoáng sản tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng vẫn còn một

số khó khăn, vướng mắc như vẫn xảy ra hiện tượng khai thác khoáng sản trái phép(khai thác không có giấy phép), khai thác vượt mốc giới, khai thác không đúng thiết

kế cơ sở được duyệt, không thực hiện đúng cam kết bảo vệ môi trường trong khaithác khoáng sản, chưa quản lý hiệu quả khối lượng khoáng sản khai thác, nợ thuế,phí trong hoạt động khai thác khoáng sản , do vậy cần nghiên cứu để đưa ra đượcgiải pháp khắc phục, nâng cao hiệu quả quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trườngtỉnh Cao Bằng đối với lĩnh vực này Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả chọn nghiên

cứu đề tài: “Tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao

Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản” làm luận văn thạc sĩ.

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Ở Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới, khoáng sản là một nguồn lựcquan trọng để phát triển đất nước, do vậy quản lý nhà nước về khoáng sản luônđược Chính phủ xác định là một nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm phát triển kinh tế -

xã hội hàng năm Hiện nay ở nước ta, khai thác tài nguyên khoáng sản và quản lýnhà nước về tài nguyên khoáng sản đang được quan tâm và chú trọng nghiên cứubởi nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều tác giả, dưới nhiều góc độ khác nhau Cụ thể một

số công trình và tài liệu đã công bố chủ yếu sau:

Tác giả Nguyễn Đức Anh và cộng sự (2015) “Bộ tiêu chuẩn EITI (ExtractiveIndustries Transparency Initiative) 2013 và khả năng đáp ứng chính sách của ViệtNam”, Nhà xuất bản Hà Nội Báo cáo đã làm rõ khả năng Việt Nam thực thi Bộ tiêuchuẩn EITI 2013 theo chuỗi giá trị, bao gồm: Cấp phép, dẫn liệu sản xuất, các

doanh nghiệp nhà nước, nguồn thu và quản lý nguồn thu từ hoạt động khai khoáng;đồng thời tìm hiểu những thuận lợi, thách thức và lợi ích cho Việt Nam khi thực thiEITI 2013 và khuyến nghị giải pháp cho ngành khai thác, chế biến khoáng sản.

Viện Tư vấn Phát triển (2010) thuộc Tổng cục Địa chất và Khoáng sản ViệtNam phối hợp với Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam thực hiện

“Báo cáo nghiên cứu đánh giá thực trạng về quản lý khai thác và sử dụng tài nguyênkhoáng sản Việt Nam” Nghiên cứu đã nêu được tiềm năng tài nguyên khoáng sảnViệt Nam, thực trạng, kết quả quản lý và sử dụng tài nguyên khoáng sản; những bấtcập và nguyên nhân của hạn chế để từ đó đã đề xuất các kiến nghị hoàn thiện quản

lý nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản

Tác giả Nguyễn Thị Bích Ngọc (2013) “Nghiên cứu đề xuất giải pháp sửdụng hợp lý tài nguyên khoáng sản rắn vùng biển nông ven bờ (0 - 30m nước) tỉnhSóc Trăng”, Luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý tài nguyên môi trường, TrườngĐại học Khoa học Tự nhiên, Đại học quốc gia Hà Nội Luận văn đã đánh giá nguồntài nguyên khoáng sản rắn khu vực biển nông ven bờ của tỉnh Sóc Trăng và đề xuấtđược các giải pháp khai thác, sử dụng hợp lý phục vụ phát triển kinh tế biển bềnvững ở tỉnh Sóc Trăng và các tỉnh ven biển cả nước

Tác giả Nguyễn Đình Dũng (2012) “Đánh giá hiện trạng và đề xuất các giảipháp quản lý môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản tại mỏ sắt Trại Cau,huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên”, Luận văn thạc sĩ khoa học môi trường, TrườngĐại học Khoa học Tự nhiên, Đại học quốc gia Hà Nội Tác giả đã nghiên cứu một

số nội dung về khai thác quặng sắt, hoạt động khai thác khoáng sản tại mỏ sắt TrạiCau, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên; đánh giá hiện trạng môi trường khu vực

mỏ và dự báo các tác động đến môi trường do hoạt động của mỏ, đề xuất các giảipháp kỹ thuật và giải pháp quản lý nhằm cải thiện môi trường khu vực mỏ Trại Cau

và bài học cho các mỏ trong cả nước

Tác giả Phạm Chung Thủy (2012) “Pháp luật về hoạt động khai thác và chếbiến khoáng sản ở Việt Nam”, luận văn thạc sĩ ngành Luật kinh tế, Đại học QuốcGia Hà Nội Luận văn đã nghiên cứu làm rõ khái niệm, phân loại khoáng sản, mộtvài nét về vai trò, ảnh hưởng của hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản và điều

chỉnh pháp luật về hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản ở Việt Nam; phân tíchthực trạng pháp luật Việt Nam về hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản, từ đóđánh giá những ưu điểm và nhược điểm, đưa ra một số kiến nghị để hoàn thiện phápluật Việt Nam hiện hành về quản lý hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản

Tác giả Nguyễn Thị Hương (2013) “Hoạt động khai thác khoáng sản NúiPháo huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên và tác động của nó đến môi trường”, Luậnvăn thạc sĩ khoa học địa lý, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên Tácgiả luận văn đã nêu được một số nội dung liên quan đến khoáng sản; hiện trạng khaithác khoáng sản Việt Nam và tỉnh Thái Nguyên; hiện trạng khai thác và ảnh hưởngcủa hoạt động khai thác khoáng sản Núi Pháo đến sự phát triển kinh tế - xã hội vàmôi trường của địa phương Tác giả cũng đã đề xuất một số giải pháp nhằm bảo vệmôi trường trong quá trình khai thác tài nguyên, khoáng sản

Tác giả Phạm Thị Khánh Ly (2013) “Quyền sở hữu đối với tài nguyênkhoáng sản từ thực tiễn áp dụng tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản ViệtNam”, Luận văn thạc sĩ ngành Luật dân sự, Đại học Quốc gia Hà Nội Luận văn đãnghiên cứu, làm sáng tỏ các vấn đề lý luận cơ bản về quyền sở hữu của Nhà nướcđối với tài nguyên khoáng sản; phân tích các quy định pháp luật hiện hành tronglĩnh vực quyền sở hữu tài nguyên khoáng sản; tìm hiểu và đánh giá việc áp dụng cácquy định của pháp luật về quyền sở hữu đối với tài nguyên khoáng sản trong thực tếhoạt động của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam; đề xuất cácgiải pháp hoàn thiện pháp luật về quyền sở hữu đối với tài nguyên khoáng sản ởViệt Nam và các biện pháp tăng cường hiệu quả áp dụng pháp luật trong quá trìnhhoạt động khoáng sản của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam

Tác giả Bùi Thị Thùy Linh (2013) “Thực tiễn áp dụng pháp luật về quản lýthuế đối với hoạt động khai thác tài nguyên đá trên địa bàn tỉnh Yên Bái”, Luận vănthạc sĩ ngành Luật kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội: Tác giả luận văn đã nghiêncứu tình hình triển khai các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoạt độngkhai thác khoáng sản và thu thuế đối với hoạt động trên tại tỉnh Yên Bái Thực trạngkhai thác tài nguyên đá của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, kê khai và nộp thuếcủa các doanh nghiệp, đánh giá, tìm ra nguyên nhân dẫn đến hiện tượng thất thu

thuế, đề xuất các giải pháp để tăng nguồn thu ngân sách và đưa các doanh nghiệpkhai thác đá hoạt động theo quy định của pháp luật, tự giác thực hiện trách nhiệmcủa mình với đời sống nhân dân và phát triển địa phương

Tác giả Trần Thanh Thủy và cộng sự (2012) “Khoáng sản - Phát triển - Môitrường: Đối chiếu giữa lý thuyết và thực tiễn”, Nhà xuất bản Mỹ thuật: Bài báo chobiết, bên cạnh những tác động tích cực lên phát triển kinh tế - xã hội của đất nước,hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản còn có những mặt trái, ảnh hưởng tiêucực lên con người, môi trường, các hệ sinh thái tự nhiên Báo cáo cũng đưa ra cáckhuyến nghị chính sách cho ngành khai thác, chế biến khoáng sản ở nước ta

Tác giả Lê Quang Thuận và cộng sự (2015) “Thực trạng và cơ hội nâng caohiệu quả quản lý nguồn thu từ khai thác khoáng sản tại Việt Nam”, Nhà xuất bản HàNội Nghiên cứu rà soát các chính sách thu hiện hành, đánh giá công tác quản lý thuliên quan đến lĩnh vực tài nguyên tại Việt Nam và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tếnhằm làm rõ những mặt tích cực và hạn chế trong việc quản lý thu ở Việt Nam.Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất, kiến nghị hoàn thiện chính sách thu và công tácquản lý thu

Tác giả Nguyễn Thị Khánh Thiệm (2015) “Quản lý nhà nước về khai tháckhoáng sản trên địa bàn tỉnh Hà Nam”, Trường đại học Kinh Tế, Đại học quốc gia

Hà Nội Nghiên cứu đã xây dựng khung lý luận tương đối đầy đủ về quản lý nhànước về khai thác khoáng sản Bên cạnh đó phân tích toàn diện thực trạng công tácquản lý nhà nước về khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Hà Nam Từ kết quả nêutrên, tác giả đề ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước vềkhai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Hà Nam

Tác giả Nguyễn Thị Hiệp (2017) “Quản lý nhà nước về khai thác tài nguyênkhoáng sản ở Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ Học Viện Hành chính quốc gia Bản luậnvăn đã hệ thống hóa cơ sở khoa học về quản lý nhà nước đối với khai thác tàinguyên khoáng sản: khái niệm; sự cần thiết phải quản lý nhà nước về khai thác tàinguyên khoáng sản; yêu cầu và nguyên tắc quản lý nhà nước đối với khai thác tàinguyên khoáng sản Tác giả cũng đã phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quản lýnhà nước đối với khai thác tài nguyên khoáng sản và rút ra bài học từ kinh nghiệm

cho Việt Nam từ kinh nghiệm của một số nước trên thế giới Phân tích và đánh giáthực trạng quản lý nhà nước về khai thác khoáng sản ở Việt Nam, những kết quả đạtđược, những tồn tại hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế, từ đó đề xuất 04nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước về khai thác khoáng sản ở ViệtNam: Giải pháp về thể chế chính sách; Giải pháp về tổ chức thực hiện; Giải pháp vềnguồn lực; Giải pháp về tham gia sáng kiến minh bạch công nghiệp khai tháckhoáng sản.

Bên cạnh luận văn, các công trình nghiên cứu, các báo cáo trong các hội thảokhoa học nêu trên còn có nhiều bài báo viết về lĩnh vực khai thác, chế biến khoángsản và quản lý nhà nước về khai thác, chế biến khoáng sản, chủ yếu phản ánh nhữngbất cập trong thực tiễn

Các công trình nghiên cứu, các bài báo đã đề cập đến quản lý nhà nước về tàinguyên môi trường nói chung, quản lý nhà nước về khai thác tài nguyên khoáng sảnnói riêng trên cả góc độ lý luận và thực tiễn, tuy nhiên chỉ ở một hoặc một vài khíacạnh khác nhau Trong giới hạn tài liệu tác giả tìm được, chưa có một luận văn,công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện quản lý nhà nước về khai tháctài nguyên khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng Đây chính

là khoảng trống để tác giả nghiên cứu và có đóng góp ý nghĩa cả về mặt lý luận vàthực tiễn Các công trình trên cũng là tài liệu tham khảo quí cho tác giả hoàn thànhluận văn này

Với đề tài “Tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh CaoBằng đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản”, luận văn định hướngnghiên cứu tổng quan về cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về khai thác tàinguyên khoáng sản, đối chiếu để đánh giá thực trạng quản lý của Sở Tài nguyên vàMôi trường tỉnh Cao Bằng về khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh, từ đó đề xuấtmột số giải pháp để tăng cường quản lý hoạt động này

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục Tiêu nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận quản lý nhà nước về khai thác tài nguyên

khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường và phân tích thực trạng về quản lýnhà nước về khai thác tài nguyên khoáng sản của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnhCao Bằng, luận văn đề xuất giải pháp, kiến nghị tăng cường quản lý của Sở Tàinguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyênkhoáng sản.

- Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục tiêu tổng quát trên, luận văn cónhững nhiệm vụ cụ thể như sau:

+ Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

và quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

+ Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trườngtỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

+ Đề xuất những giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cường quản lý của Sở Tàinguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyênkhoáng sản

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lýcủa Sở tài nguyên và môi trường đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Phạm vi không gian: Nghiên cứu tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnhCao Bằng

+ Phạm vi thời gian: Số liệu thu thập, xử lý, phân tích trong giai đoạn 2014

-2018, những giải pháp được đề xuất đến năm 2025

+ Phạm vi nội dung: Tập trung nghiên cứu nội dung quản lý của Sở Tàinguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyênkhoáng sản

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra, luận văn sử dụng một

số phương pháp như phương pháp nghiên cứu tài liệu, phương pháp phân tích - tổng

hợp, phương pháp thống kê - so sánh :

- Phương pháp thu thập số liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập thông qua cácbáo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng về công tác quản lý khaithác tài nguyên khoáng sản, Các tài liệu thu thập được lấy tại phòng Khoáng sản, SởTài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng Dữ liệu thu thập trong thời gian từ năm

2014 - 2018

- Phương pháp hệ thống hoá để làm rõ cơ sở lý luận về khai thác tài nguyênkhoáng sản và quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường đối với hoạt động khaithác tài nguyên khoáng sản

- Phương pháp thống kê, so sánh để phân tích thực trạng quản lý của Sở Tàinguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyênkhoáng sản giai đoạn 2014 - 2018

- Phương pháp tổng hợp, phân tích để tổng kết, đánh giá thực trạng quản lýcủa Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tàinguyên khoáng sản, trên cơ sở đó thấy được hạn chế, nguyên nhân từ đó đưa ra cácgiải pháp tăng cường quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đốivới hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, luậnvăn được trình bày gồm 3 chương chính:

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về quản lý của cơ quan nhà nước cấp Sở đốivới hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

Chương 2: Thực trạng quản lý của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh CaoBằng đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

Chương 3: Phương hướng và giải pháp tăng cường quản lý của Sở Tàinguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với hoạt động khai thác tài nguyênkhoáng sản

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CẤP SỞ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC

TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

1.1 Sự cần thiết và vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của tài nguyên khoáng sản và hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản

1.1.1.1 Khái niệm và đặc điểm tài nguyên

Theo nghĩa rộng “tài nguyên gồm tất cả các nguồn vật liệu, năng lượng,thông tin có trên Trái đất và trong vũ trụ mà con người có thể sử dụng phục vụ cuộcsống và sự phát triển của nhân loại” [12]

Tài nguyên thường được phân thành tài nguyên thiên nhiên gắn liền với cácnhân tố thiên nhiên và tài nguyên con người gắn liền với nhân tố con người và xãhội Tài nguyên là tất cả các dạng vật chất hữu dụng phục vụ cho sự tồn tại và pháttriển cuộc sống con người và thế giới động vật Tài nguyên thiên nhiên là một phầncủa các thành phần môi trường như rừng cây, đất đai, nguồn nước, khoáng sản,cùng tất cả các loài động, thực vật khác

Tài nguyên thiên nhiên là nguồn của cải vật chất nguyên khai, được hìnhthành, tồn tại trong tự nhiên và tất cả những gì thuộc về thiên nhiên mà con người

có thể khai thác, sử dụng thoả mãn nhu cầu tồn tại và phát triển của mình

1.1.1.2 Khái niệm và đặc điểm tài nguyên khoáng sản

Theo từ điển Tiếng Việt: “Khoáng sản là những thành tạo khoáng vật trong

vỏ trái đất có thể sử dụng trong nền kinh tế quốc dân” [12] Luật Khoáng sản năm

2010 quy định: “Khoáng sản là khoáng vật, khoáng chất có ích được tích tụ tự nhiên

ở thể rắn, thể lỏng, thể khí tồn tại trong lòng đất, trên mặt đất, bao gồm cả khoángvật, khoáng chất ở bãi thải của mỏ” [28]

Khoáng sản có ý nghĩa rất lớn và quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế

xã hội của mỗi quốc gia, mỗi địa phương và mỗi vùng Khoáng sản là nguồn vậtchất để tạo nên các dạng vật chất có ích và của cải cho con người

Tài nguyên khoáng sản là một phần của tài nguyên thiên nhiên, trong khuônkhổ nghiên cứu của luận văn, tác giả tập trung đi sâu nghiên cứu về công tác quản

lý nhà nước của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng đối với tài nguyênkhoáng sản và sau đây được gọi tắt là khoáng sản, các loại tài nguyên thiên nhiênkhác như tài nguyên đất, tài nguyên nước… không được đề cập trong luận văn này

1.1.1.3 Hoạt động khai thác khoáng sản

Ở Việt Nam, hoạt động khoáng sản và khai thác khoáng sản là khái niệm đãđược luật hóa Theo quy định tại Khoản 5, Khoản 7, Điều 2 Luật khoáng sản 2010:

“- Hoạt động khoáng sản bao gồm hoạt động thăm dò khoáng sản, hoạt độngkhai thác khoáng sản;

- Khai thác khoáng sản là hoạt động nhằm thu hồi khoáng sản, bao gồm xâydựng cơ bản mỏ, khai đào, phân loại, làm giàu và các hoạt động khác có liênquan”[28]

Khai thác khoáng sản là hoạt động được tiến hành sau khi đã có giấy phépkhai thác của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền và được tính từ khi mỏ bắtđầu xây dựng cơ bản (hay còn gọi là mở mỏ) cho đến khi mỏ kết thúc khai thác(đóng của mỏ, phục hồi môi trường)

Hoạt động khai thác khoáng sản có những đặc điểm sau:

a) Chủ thể khai thác khoáng sản

Không phải bất kỳ tổ chức, cá nhân nào cũng có thể trở thành chủ thể khaithác khoáng sản Luật Khoáng sản 2010 và Nghị định hướng dẫn thi hành quy địnhcác điều kiện tương đối chặt chẽ về tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản

Điều kiện cần để có thể trở thành chủ thể khai thác khoáng sản là các tổchức, cá nhân, hộ gia đình có đăng ký kinh doanh ngành nghề khai thác khoáng sảntheo quy định tại Điều 51 Luật Khoáng sản 2010

Điều kiện đủ để trở thành chủ thể khai thác khoáng sản đối với tổ chức, cánhân được quy định cụ thể tại Khoản 2, Điều 53 Luật Khoáng sản 2010; đối với hộgia đình được quy định tại Khoản 1, Điều 36 Nghị định số 158/2016/NĐ-CP ngày

29 tháng 11 năm 2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều củaLuật Khoáng sản

b) Đối tượng khai thác khoáng sản

Khai thác khoáng sản là hoạt động nhằm thu hồi khoáng sản nên hoạt độngnày có đối tượng khai thác là tài nguyên khoáng sản

Khoáng sản được phân loại theo nhiều cách:

- Theo mục đích, công dụng và thành phần hóa học: Khoáng sản nhiên liệu(dầu mỏ, khí đốt, than, đá cháy); khoáng sản kim loại (kim loại đen, kim loại màu,kim loại quý); khoáng sản phi kim (vật liệu khoáng, đá quý, vật liệu xây dựng)

- Dựa trên trạng thái vật lý: Khoáng sản rắn (kim loại, phi kim và đá màu, đáquý); khoáng sản lỏng (dầu mỏ, nước khoáng, nước nóng…); khoáng sản khí (khíđốt và khí trơ)

- Một hình thức khai thác khác ngược lại là khai thác hầm lò, theo đó không

có việc bóc lớp phủ mà người ta đào các hầm bên dưới mặt đất để lấy quặng

Theo quy mô, công nghệ khai thác:

- Khai thác theo quy mô công nghiệp được hiểu là hình thức khai thác vớiquy mô lớn, thời gian khai thác dài, cơ giới hóa toàn bộ quá trình khai thác và được

Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp giấy phép khai thác (giấy phép thuộc thẩm quyềnTrung ương)

- Khai thác quy mô phân tán, nhỏ lẻ; khai thác tận thu là hình thức khai tháctại các mỏ đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố là khu vực có khoáng sảnphân tán, nhỏ lẻ; khai thác tại khu vực bãi thải của mỏ đã có quyết định đóng cửa

mỏ hoặc khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường do Ủy ban nhândân cấp tỉnh cấp giấy phép (giấy phép thuộc thẩm quyền địa phương)

Theo tính pháp lý:

- Khai thác theo giấy phép là hoạt động của các tổ chức, cá nhân khai thác tạicác mỏ đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép khai thác khoáng sản

- Khai thác trái phép là các hoạt động khai thác không có giấy phép khai tháckhoáng sản được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp.

1.1.2 Sự cần thiết của quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản

1.1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước

Từ các cách tiếp cận khác nhau, có nhiều khái niệm khác nhau về quản lý như:

“Quản lý là nghệ thuật nhằm đạt mục đích thông qua nỗ lực của người khác; quản lý làhoạt động của các cơ quan quản lý nhằm đưa ra các quyết định; quản lý là công tácphối hợp có hiệu quả các hoạt động của các cộng sự trong cùng một tổ chức; quản lý làquá trình phối hợp các nguồn lực nhằm đạt được những mục tiêu của tổ chức Theocách tiếp cận hệ thống, quản lý là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản

lý lên đối tượng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực

để đạt được mục tiêu đặt ra trong sự vận động của sự vật” [26]

Trong quá trình tồn tại và phát triển của xã hội loài người, quản lý xuất hiệnnhư một tất yếu khách quan Quản lý nhà nước ra đời cùng với sự xuất hiện của Nhànước, là sự quản lý của Nhà nước đối với xã hội và công dân

Có nhiều khái niệm khác nhau về quản lý nhà nước Giáo trình quản lý nhànước về đất đai, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên đưa ra kháiniệm: “Quản lý nhà nước là dạng quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nước,được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi hoạtđộng của con người để duy trì, phát triển các mối quan hệ xã hội, trật tự pháp luậtnhằm thực hiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước”[17] Giáo trình quản lý nhànước về kinh tế của Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội định nghĩaquản lý nhà nước như sau: “Quản lý nhà nước là một dạng quản lý do nhà nước làmchủ thể, định hướng điều hành, chi phối v.v để đạt được mục tiêu kinh tế xã hộitrong những giai đoạn lịch sử nhất định” [26]

Như vậy, quản lý nhà nước là sự tác động của các chủ thể mang quyền lựcnhà nước chủ yếu bằng pháp luật tới các đối tượng quản lý nhằm thực hiện các chứcnăng quản lý của nhà nước nhằm đạt được các mục tiêu nhà nước đề ra trong từnggiai đoạn lịch sử

Hiện chưa có khái niệm cụ thể, chính xác thế nào là quản lý nhà nước vềkhai thác khoáng sản, song từ các khái niệm nêu trên có thể định nghĩa quản lý nhànước về khai thác khoáng sản như sau: Quản lý nhà nước về khai thác khoáng sản là

sự tác động có tổ chức, có mục đích của Nhà nước lên hoạt động khai thác khoángsản để đảm bảo nguồn tài nguyên khoáng sản được khai thác hợp lý và hiệu quả Đóchính là hoạt động của Nhà nước với việc sử dụng các phương pháp, công cụ quản

lý thích hợp tác động đến hoạt động khai thác khoáng sản nhằm đạt được mục tiêutrong quá trình quản lý tài nguyên, môi trường và kinh tế

Để thực hiện vai trò quản lý của mình, Nhà nước sử dụng hệ thống các công

cụ cần thiết như công cụ định hướng (quy hoạch, chiến lược phát triển), công cụkinh tế (thuế, phạt tiền …); công cụ pháp lý (hệ thống luật, các văn bản pháp quy,

Mục tiêu quản lý được hiểu là trạng thái mong đợi có thể có của đối tượngquản lý (hệ thống) tại một thời điểm nào đó trong tương lai hoặc sau một thời giannhất định Mục tiêu quản lý là cái đích phải đạt tới của quá trình quản lý, nó vừamang tính khách quan vừa mang tính chủ quan Quản lý nhà nước về khai tháckhoáng sản có những mục tiêu sau:

Một là, thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội là cái đích cần đạt tới của quản lý nhànước Để đạt được mục tiêu tổng thể chung, Nhà nước (chủ thể quản lý) phải đặt ramục tiêu cụ thể đối với từng lĩnh vực quản lý Mục tiêu quản lý này không phải bấtbiến mà mỗi giai đoạn phát triển có những mục tiêu quản lý riêng, phù hợp