Luận văn thạc sỹ - Tăng cường quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn Ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Sơn La

Trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường, việc đổi mới và hoàn thiện quản lý nhà nước trong từng ngành, từng lĩnh vực, trong đó có đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn NSNN là vấn đề rất cần thiết. Điều này lại càng có ý nghĩa quan trọng hơn đối với NSNN tại địa bàn thuộc tỉnh miền núi khi nhu cầu về đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho phát triển kinh tế ngày càng gia tăng. Thực hiện chiến lược CNH, HĐH trong bối cảnh mở rộng nền kinh tế thị trường ở nước ta, đặc biệt tại các tỉnh miền núi vốn từ NSNN chi đầu tư xây dựng cơ bản ngày càng tăng lên, điều đó đòi hỏi các địa phương này phải tăng cường quản lý nhà nước đối với chi đầu tư XDCB từ vốn NSNN, đảm bảo nguồn vốn được sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả. Trong 10 năm trở lại đây, cùng với quá trình tăng trưởng KT - XH của cả nước, KT - XH của tỉnh Sơn La đã có những bước phát triển tích cực. Đây là kết quả của các hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản góp phần đáng kể làm tăng cường tiềm lực kinh tế-xã hội và cơ sở hạ tầng của địa phương. Một số công trình nổi bật nhất đã hoàn thành như: Khu trung tâm Hành chính tỉnh, khu trung tâm huyện Vân Hồ, Hệ thống cấp điện khu công nghiệp Mai Sơn, Kè suối Nậm La, Bệnh viện đa khoa huyện Sông Mã tỉnh Sơn La, Đường giao thông Sông Mã Sốp Cộp. Với sự hỗ trợ lớn từ Trung ương, trong những năm qua tỉnh Sơn La đã có những thay đổi: vốn đầu tư XDCB trên địa bàn tỉnh tăng nhanh, số dự án công trình ngày càng nhiều, quy mô các dự án ngày càng lớn, cơ sở hạ tầng địa phương ngày càng hoàn thiện, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Sơn La là một tỉnh miền núi phía Bắc có nhiều tiềm năng phát triển cần được khai thác tối đa và sử dụng một cách hợp lý, hiệu quả cho phát triện kinh tế - xã hội. Đầu tư xây dựng cơ bản là một hoạt động quan trọng, then chốt nhằm tạo ra các dự án, công trình cơ sở hạ tầng làm nền tảng thúc đẩy các hoạt động KT – XH, tạo điều kiện cho các hoạt động công nghiệp, dịch vụ và các hoạt động khác của một quốc gia hoặc một địa phương phát triển. Đây là lĩnh vực tương đối phức tạp, liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực, nhiều cơ quan, đơn vị tham gia quản lý và thực hiện. Các khoản chi đầu tư XDCB thường chiếm tỷ trọng rất lớn trong chi NSNN, việc thực hiện đầu tư phát triển, đầu tư hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội cần phải sử dụng lượng vốn lớn, trong thời gian tương đối dài, do đó đòi hỏi phải có sự tính toán kỹ về mặt kỹ thuật, công nghệ, con người thực hiện…Đi liền với quá trình đầu tư là quản lý chi đầu tư sao cho đạt được các mục tiêu đề ra trong năm ngân sách. Có như vậy các dự án, công trình sau khi hoàn thành đưa vào khai thác, sử dụng mới phát huy hiệu quả đầu tư. Hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của Sơn La trong giai đoạn vừa qua đạt được những kết quả tương đối tốt, nguồn vốn được quản lý ngày càng chặt chẽ, nhiều dự án công trình đã phát huy được hiệu quả đầu tư, cơ sở hạ tầng được đầu tư khang trang, đời sống nhân dân được cải thiện. Tuy nhiên, hoạt động quản lý đầu tư nói chung, quản lý chi đầu tư của tỉnh nói riêng vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế từ công tác lập kế hoạch đầu tư, thông báo vốn, thanh toán cho đến quyết toán vốn đầu tư. Kết quả là tình trạng thất thoát trong đầu tư XDCB vẫn chưa được khắc phục triệt để, hiệu quả đầu tư chưa cao như mong đợi, còn phân tán và lãng phí nguồn lực. Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh cải cách hành chính, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững thì việc đề xuất những giải pháp nhằm tăng cường hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước tỉnh Sơn La là hết sức cần thiết. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và hạn chế yếu kém về quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB tại tỉnh Sơn La, đề tài: “Tăng cường quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn Ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Sơn La” được chọn nghiên cứu trong Luận văn này.

- -PHẠM THU TRANG

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

- -PHẠM THU TRANG

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA

CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS BÙI VĂN HƯNG

HÀ NỘI – 2019

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôicam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không viphạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Tác giả Luận văn

PHẠM THU TRANG

Trước tiên em xin gửi lời cảm ơn sâu-sắc đến Thầy giáo hướng dẫn PGS.TSBùi Văn Hưng đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiệnluận văn này.

Em cũng xin gửi lời cảm ơn đến thầy cô giáo Trường Đại học Kinh tế quốcdân, Viện đào tạo sau đại học, Viện Ngân hàng-Tài chính Trường Đại học Kinh tếquốc dân đã truyền đạt kiến thức để đủ khả năng nghiên cứu, học tập và hoàn thànhluận văn

Em xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ hết sức nhiệt tình quý báu và chânthành của các bác lãnh đạo, các anh chị trong các phòng, ban của Sở Tài chính tỉnhSơn La đã giúp đỡ em trong việc thu thập dữ liệu và tạo điều kiện để em hoàn thànhluận văn này

Cuối cùng, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới những người thân trong giađình, đã luôn động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện để cho em hoàn thành luận văn

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Tác giả Luận văn

PHẠM THU TRANG

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC HÌNH, HỘP

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ i

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN VÀ QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH 8

1.1 Hệ thống ngân sách nhà nước và phân cấp nhiệm vụ chi NSNN 8

1.2 Chi đầu tư xây dựng cơ bản của Ngân sách Nhà nước cấp tỉnh 9

1.2.1 Khái niệm chi đầu tư xây dựng cơ bản của NSNN cấp tỉnh 9

1.2.2 Đặc điểm chi đầu tư xây dựng cơ bản của NSNN 10

1.2.3 Nội dung chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước 11

1.3 Quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước cấp tỉnh 13

1.3.1 Khái niệm Quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh 13

1.3.2 Nguyên tắc quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước 13

1.4 Nội dung quản lý chi đầu tư XDCB cấp tỉnh 15

1.4.1 Lập và phân bổ kế hoạch vốn đầu tư XDCB của NSNN 15

1.4.2 Thẩm tra, thông báo vốn đầu tư XDCB của NSNN 17

1.4.3 Kiểm soát, tạm ứng, thanh toán vốn đầu tư XDCB của NSNN 17

1.4.4 Quyết toán vốn đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước 19

1.5 Nhân tố ảnh hưởng hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN 20

1.5.1 Nhân tố khách quan 20

1.5.2 Nhân tố chủ quan 22

DỰNG CƠ BẢN CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH

SƠN LA 24

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Sơn La 24

2.1.1 Điều kiện tự nhiên tỉnh Sơn La 24

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội tỉnh Sơn La 25

2.2 Bộ máy tổ chức hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La 28

2.2.1 Bộ máy tổ chức hoạt động quản lý vốn Đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh 28

2.2.2 Bộ máy tổ chức hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh tại tỉnh Sơn La 31

2.2.3 Bộ máy tổ chức hoạt động quản lý của Sở Tài chính Sơn La 32

2.3 Quy mô và cơ cấu chi đầu tư xây dựng cơ bản của NSNN cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La 33

2.3.1 Quy mô chi đầu tư XDCB 33

2.3.2 Cơ cấu chi đầu tư xây dựng cơ bản 38

2.4 Thực trạng hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La 41

2.4.1 Lập, phân bổ và giao kế hoạch vốn đầu tư XDCB 41

2.4.2 Thẩm tra, thông báo vốn đầu tư XDCB 50

2.4.3 Công tác kiểm soát chi, tạm ứng, thanh toán vốn đầu tư XDCB của NSNN 51

2.4.4 Công tác quyết toán vốn đầu tư XDCB 56

2.5 Đánh giá chung về hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh ở Sơn La 62

2.5.1 Những kết quả đạt được 62

2.5.2 Hạn chế và nguyên nhân 66

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA 70

3.2 Giải pháp tăng cường hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách

Nhà nước cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La 71

3.2.1 Nâng cao chất lượng công tác lập kế hoạch và phân bổ vốn đầu tư, khắc phục tình trạng nợ đọng XDCB ở địa phương 71

3.2.2 Tăng cường kiểm tra, kiểm soát và đẩy nhanh công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tư 72

3.2.3 Đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng quyết toán vốn đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước 72

3.2.4 Tăng cường công tác đào tạo và đào tạo lại đội ngũ cán bộ 74

3.2.5 Tăng cường phối hợp công tác giữa các cơ quan quản lý chi đầu tư XDCB 74

3.3 Kiến nghị 75

3.3.1 Đối với Chính phủ, các Bộ, Ngành Trung ương 76

3.3.2 Đối với UBND tỉnh Sơn La 77

3.3.3 Đối với các Sở, Ban, Ngành chức năng của Tỉnh Sơn La 78

3.3.4 Đối với các Chủ Đầu tư 79

KẾT LUẬN 81 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

CNH - HĐH : Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

CĐ : Cân đối

DA, CT : Dự án, công trình

DT : Dự toán

ĐTXD : Đầu tư xây dựng

HĐND : Hội đồng nhân dân

Bảng 2.1: Quy mô chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh năm 2014- 2018 35

Bảng 2.2: Tỷ trọng từng nguồn vốn trong tổng chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh năm 2014-2018 36

Bảng 2.3: Chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh so với tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn tỉnh 37

Bảng 2.4: Cơ cấu chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh 39

Bảng 2.5: Tình hình phân bổ và giao kế hoạch vốn đầu tư ở tỉnh Sơn La 44

Bảng 2.6: Kế hoạch vốn đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh, vốn cân đối NSĐP năm 2018 46

Bảng 2.7: Kế hoạch vốn đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh vốn cân đối NSĐP điều chỉnh năm 2018 47

Bảng 2.8: Tình hình nợ đọng vốn đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh 48

Bảng 2.9: Thông báo vốn đầu tư XDCB sang KBNN từ năm 2014 - 2018 51

Bảng 2.10: Tình hình tạm ứng, thanh toán vốn đầu tư qua KBNN tỉnh 53

Bảng 2.11: Tình hình thực hiện kế hoạch vốn đầu tư năm 2014 – 2018 55

Bảng 2.12: Kết quả quyết toán vốn đầu tư XDCB từ năm 2014-2018 58

Bảng 2.13: Tổng hợp quyết toán DA, CT hoàn thành 2014 - 2018 60

Bảng 2.14: Các dự án, công trình hoàn thành quyết toán chậm 61

Hình 2.1: Hệ thống NSNN của Việt Nam 8

Hình 2.2: Bộ máy tổ chức hoạt động quản lý vốn đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh Sơn La 30

Hình 2.3: Bộ máy tổ chức bộ máy quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La 31

Hình 2.4: Bộ máy tổ chức hoạt động của Sở Tài chính tỉnh Sơn La 33

Hình 2.5: Tình hình thu – chi ngân sách tỉnh Sơn La từ 2014 - 2018 34

Hình 2.6: Quy trình thẩm tra, thông báo vốn đầu tư XDCB 50

Hình 2.7: Quy trình thông báo, kiểm soát, tạm ứng, thanh toán vốn đầu tư XDCB 52

Hình 2.8: Quy trình quyết toán vốn đầu tư XDCB hàng năm 57

HỘP Hộp 2.1: Phỏng vấn Ông Hà Ngọc Châu – Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Sơn La 49

Hộp 2.2: Phỏng vấn Bà Nguyễn Thị Phương – Trưởng phòng Thanh toán vốn đầu tư KBNN tỉnh Sơn La 53

Hộp 2.3: Phỏng vấn Ông Nguyễn Văn Sơn - Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư XDCB Thành phố Sơn La 55

Hộp 2.4: Phỏng vấn Ông Đỗ Thế Hưởng – Trưởng phòng quản lý Tài chính Đầu tư Sở Tài chính tỉnh Sơn La 61

- -PHẠM THU TRANG

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA

CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI – 2019

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

Đầu tư xây dựng cơ bản là một hoạt động quan trọng, then chốt nhằm tạo ra các dự án, công trình làm nền tảng thúc đẩy các hoạt động KT – XH Các khoản chi đầu tư XDCB thường chiếm tỷ trọng rất lớn trong chi NSNN.

Đi liền với quá trình đầu tư là quản lý chi đầu tư sao cho đạt được các mục tiêu đề ra trong năm ngân sách Hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của Sơn

La trong giai đoạn vừa qua đạt được những kết quả tương đối tốt, nguồn vốn được quản lý ngày càng chặt chẽ, nhiều dự án công trình đã phát huy được hiệu quả đầu tư, cơ sở hạ tầng được đầu tư khang trang, đời sống nhân dân được cải thiện Tuy nhiên, cũng như tình trạng chung của nhiều địa phương, quản lý chi đầu tư của tỉnh vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế từ công tác lập kế hoạch đầu tư, thông báo vốn, thanh toán cho đến quyết toán vốn đầu tư

Trong bối cảnh đó, việc đề xuất những giải pháp nhằm tăng cường hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước tỉnh Sơn La là hết

sức cần thiết Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, đề tài: “Tăng cường quản lý chi

đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn Ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Sơn La” được chọn nghiên cứu trong Luận văn này.

Mục tiêu nghiên cứu: Trên cơ sở lý luận cơ bản về chi đầu tư XDCB và quản lý chi đầu tư XDCB, thực trạng hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB nguồn ngân sách cấp tỉnh từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN ở tỉnh Sơn La.

Kết cấu luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về chi đầu tư XDCB và quản

lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh.

Chương 2: Thực trạng hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Sơn La.

Chương 3: Giải pháp tăng cường hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Sơn La.

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

CƠ BẢN VÀ QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN CỦA

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH

1 Hệ thống ngân sách nhà nước và phân cấp nhiệm vụ chi NSNN

Hệ thống NSNN của Việt Nam bao gồm: Ngân sách nhà nước gồm ngânsách trung ương và ngân sách địa phương Ngân sách địa phương gồm ngân sáchcủa các cấp chính quyền địa phương

Theo phân cấp nhiệm vụ chi NSNN, chi đầu tư XDCB của NSNN bao gồmchi đầu tư XDCB các dự án, công trình đầu tư do TW quản lý và chi đầu tư XDCBcác dự án, công trình đầu tư do địa phương quản lý

2 Chi đầu tư xây dựng cơ bản của Ngân sách Nhà nước cấp tỉnh

Chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh là quá trình phân phối và sử dụngmột phần vốn tiền tệ từ quỹ NSNN theo phân cấp nhiệm vụ của chính quyềncấp tỉnh để đầu tư tái sản xuất tài sản cố định nhằm từng bước tăng cường, hoànthiện và hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật và năng lực sản xuất phục vụ củanền kinh tế quốc dân, đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ tổ chức quản lý toàndiện kinh tế - xã hội

Đặc điểm chi đầu tư xây dựng cơ bản của NSNN

- Chi đầu tư XDCB là khoản chi lớn nhưng không có tính ổn định

- Chi đầu tư XDCB mang tính chất chi cho tích lũy

- Chi đầu tư XDCB gắn liền với việc thực hiện mục tiêu kế hoạch phát triểnKT-XH từng thời kỳ

Nội dung chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước

- Theo tính chất và mục đích sử dụng: Chi đầu tư XDCB của NSNN gồm:Chi đầu tư phát triển của NSNN, chi sự nghiệp của NSNN và chi các chương trìnhmục tiêu của NSNN

- Theo ngành kinh tế quốc dân

- Theo tính chất và quy mô của dự án đầu tư xây dựng

- Theo cơ cấu công nghệ của vốn đầu tư

3 Quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước cấp tỉnh

Quản lý chi đầu tư XDCB từ NSNN cấp tỉnh là việc các cơ quan chính quyềncấp tỉnh được giao nhiệm vụ, thẩm quyền trong quá trình phân phối và sử dụng mộtphần vốn tiền tệ từ quỹ NSNN để đầu tư tái sản xuất các dự án, công trình chínhquyền cấp tỉnh trong phân cấp quản lý nhằm từng bước tăng cường, hoàn thiện, hiệnđại hóa cơ sở vật chất kĩ thuật và năng lực sản xuất phục vụ của nền kinh tế quốcdân đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn

Nguyên tắc quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước

- Đúng đối tượng được thanh toán vốn

- Đúng mục đích, đúng kế hoạch

- Thực hiện nghiêm chỉnh trình tự đầu tư xây dựng; có đủ tài liệu thiết kế và

dự toán công trình được cấp có thẩm quyền phê duyệt

- Quản lý chi đầu tư theo mức độ khối lượng thực tế hoàn thành kế hoạch vàtrong phạm vi giá dự toán được duyệt

Nội dung quản lý chi đầu tư XDCB cấp tỉnh

Quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản cấp tỉnh có các nội dung sau: (1) Lập vàphân bổ kế hoạch vốn đầu tư XDCB của NSNN; (2) Thẩm tra, thông báo vốn đầu tưXDCB của NSNN; (3) Kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư XDCB của NSNN; (4)Quyết toán vốn đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước

Nhân tố ảnh hưởng hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN

- Khuôn khổ pháp lý (các cơ chế, chính sách liên quan)

- Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương

- Tổ chức bộ máy và trình độ, năng lực đội ngũ cán bộ

- Hệ thống kiểm tra, kiểm soát, giám sát

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

CƠ BẢN CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH SƠN LA

1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Sơn La

Sơn La là một trong những tỉnh có tiềm năng đất đai lớn với tổng diện tíchđất tự nhiên, khí hậu phù hợp với nhiều loại cây trồng, có tiềm năng lợi thế cạnhtranh hàng hóa chủ lực, nông sản cao cấp và du lịch cao cấp… Đồng thời, trên địabàn tỉnh có 2 con sông lớn chảy qua Sông Đà và Sông Mã cùng nhiều con suối lớn,nhỏ là nguồn nước vô cùng quan trọng cung cấp nước cho sản xuất, điều kiện quantrọng để xây dựng các công trình thủy điện Hoạt động quản lý chi đầu tư XDCBcủa NSNN cần định hướng phân bổ nguồn lực từ NSNN để đầu tư phát triển và huyđộng các nguồn lực ngoài ngân sách cùng đầu tư để tập trung đầu tư vào các dự ántrọng điểm, phát huy tiềm năng lợi thế của điều kiện tự nhiên mang lại, nhất là pháttriển công nghiệp xanh (Thủy điện) và các sản phẩm nông, lâm nghiệp cao cấp

Tình hình KT-XH của tỉnh Sơn La trong những năm vừa qua phát triển khá

ổn định Sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản tiếp tục chuyển dịch tích cực và pháttriển theo hướng sản xuất hàng hóa Phát triển hệ thống giao thông đang được tỉnhđặc biệt quan tâm tập trung đầu tư để thúc đẩy kinh tế phát triển Văn hóa xã hội cónhiều tiến bộ mới, đời sống vật chất tinh thần của nhân dân được cải thiện Tiếp tụcphát huy các kết quả đạt được, quản lý chi đầu tư XDCB được tỉnh ưu tiên tập trungđầu tư các dự án, công trình đường giao thông từ huyện đến xã, bản và các tuyếngiao thông đến các vùng kinh tế của tỉnh, tạo điều kiện thuận lợi và hạ thấp chi phícho nhân dân, doanh nghiệp đi lại và vận chuyển các loại hàng hóa thúc đẩy pháttriển kinh tế - xã hội; huy động các nguồn lực tập trung đầu tư các công trình thủylợi phục vụ phát triển nông lâm nghiêp; đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị chocác cơ sở y tế, các cơ sở của ngành giáo dục đào tạo…; hoàn thiện các cơ chếchính sách thu hút đầu tư, tạo môi trường phát triển bình đẳng thuận tiện để cácdoanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư theo quy định của pháp luật

2 Bộ máy tổ chức hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La

Theo quy định hiện hành của Nhà nước, hiện nay hoạt động quản lý vốnđầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh được giao cho 1 số cơ quan chủ yếu sau: HĐNDtỉnh, UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước tỉnh vàChủ Đầu tư

Cụ thể, Sở Tài chính Sơn La là cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh,thực hiện chức năng tham mưu, giúp UBND tỉnh quản lý nhà nước về tài chính,trong đó có quản lý tài chính đầu tư, chi đầu tư XDCB Quá trình hoạt động vàphát triển hiện nay Sở Tài chính có 69 cán bộ, công chức, Lãnh đạo Sở có 03 đồngchí, có 7 Phòng, ban chuyên môn giúp việc Lĩnh vực quản lý chi đầu tư XDCBđược phân giao cho 1 đồng chí Phó Giám đốc phụ trách quản lý, Phòng Tài chínhĐầu tư có nhiệm vụ tham mưu cho Giám đốc sở Tài chính

3 Quy mô và cơ cấu chi đầu tư xây dựng cơ bản của NSNN cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La

Quy mô chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh luôn có sự gia tăng, năm saucao hơn năm trước; quy mô chi đầu tư XDCB trên tổng chi Ngân sách cấptỉnh luôn ở mức thấp, bình quân 17,81% trên tổng chi ngân sách cấp tỉnh VốnNSNN bố trí cho đầu tư XDCB thấp, song trong những năm qua tỉnh Sơn La

đã phát huy lợi thế so sánh của mình về điều kiện tự nhiên, địa hình miền núi,sông suối nhiều đã có các chính sách thu hút đầu tư các nguồn vốn ngoài ngânsách để phát triển kinh tế - xã hội

Cơ cấu chi ưu tiên đầu tư các công trình giao thông từ huyện đến xã,bản và các tuyến giao thông đến các vùng kinh tế trọng điểm của tỉnh (Từ năm

2014 đến 2018 dao động từ khoảng 29,9% đến 38,6% tổng chi đầu tư); Lĩnhvực nông, lâm nghiệp, thủy lợi; Y tế bảo vệ sức khỏe, giáo dục đào tạo cũngđược tỉnh quan tâm chú trọng nhằm phát huy lợi thế của tỉnh cũng như chămsóc đến đời sống của nhân dân Ngoài ra, hàng năm tỉnh bố trí trên 4% đầu tưphục vụ an ninh quốc phòng góp phần ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội tạiđịa phương

4 Thực trạng hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh

ở tỉnh Sơn La

Thực trạng hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La đượcđánh giá qua 4 khâu:

- Lập, phân bổ và giao kế hoạch vốn đầu tư XDCB

Việc lâp, phân bổ và giao kế hoạch vốn đầu tư XDCB của NSNN vẫn đượcthực hiện theo đúng quy định và hướng dẫn đảm bảo thời gian, đầy đủ các nội dungtheo định hướng phát triển KT-XH của tỉnh Các nguồn vốn luôn được bố trí ưu tiêncho các công trình, dự án trọng điểm, ưu tiên thanh toán nợ đọng XDCB, vốn đốiứng các dự án ODA, bố trí vốn tập trung dứt điểm từng công trình, hạn chế tối đakhởi công mới

- Thẩm tra, thông báo vốn đầu tư XDCB

Công tác thẩm tra, thông báo kế hoạch vốn hàng năm được Sở Tài chínhthông báo kịp thời, chính xác sang KBNN tỉnh

- Công tác kiểm soát chi, tạm ứng, thanh toán vốn đầu tư XDCB của NSNN

Công tác kiểm soát chi, tạm ứng, thanh toán vốn đầu tư được thực hiện theođúng quy định của Nhà nước và các điều khoản thanh toán được quy định trong hợpđồng Số vốn tạm ứng, thanh toán trong năm không được vượt kế hoạch vốn cả năm

đã bố trí cho dự án

Trong thời gian qua tỉnh thường xuyên đôn đốc Chủ đầu tư, Ban quản lý

dự án thực hiện đúng quy định về tạm ứng và thu hồi vốn tạm ứng Tuy nhiênvẫn còn một số dự án phải thực hiện tạm ứng tiếp lần 2 trong khi dự án chưa cókhối lượng hoàn thành để hoàn tạm ứng lần 1; một số dự án chưa được tạm ứng,thanh toán vốn phải để chuyển nguồn sang năm sau do nhà thầu không tổ chứcnghiệm thu ngay khi công trình hoàn thành, một số nguồn vốn hỗ trợ của Trungương cũng thông báo chậm vào cuối năm dẫn đến triển khai chậm, phải chuyểnnguồn vốn sang năm sau để thực hiện…

- Công tác quyết toán vốn đầu tư XDCB

Công tác quyết toán được thực hiện quyết toán theo năm ngân sách hoặcquyết toán theo dự án, công trình hoàn thành

Trong 5 năm từ năm 2014–2018, quyết toán theo năm ngân sách của tỉnhSơn La trong những năm qua được thực hiện khá tốt, đạt trung bình 87,6% kếhoạch vốn giao; quyết toán theo dự án, công trình hoàn thành đã có 496 dự án,công trình được thẩm tra, phê duyệt quyết toán, với tổng giá trị quyết toán là6.239,9 tỷ đồng, cắt giảm cho NSNN số tiền 14,9 tỷ đồng.

5 Đánh giá chung về hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước cấp tỉnh ở Sơn La

Những kết quả đạt được:

Thứ nhất, công tác lập kế hoạch vốn đầu tư thực hiện theo đúng quy định,

đúng mục tiêu, kế hoạch đặt ra

Việc thực hiện lập kế hoạch đầu tư công giúp tỉnh chủ động trong việc giao kếhoạch vốn đầu tư hàng năm, phù hợp với khả năng cân đối vốn đầu tư và thực tế củađịa phương Các dự án được đầu tư có trọng điểm theo thứ tự ưu tiên, không dàn trảitránh kéo dài gây thất thoát lãng phí trong đầu tư

Thứ hai, công tác phân bổ và giao kế hoạch vốn đầu tư kịp thời, đúng mục

đích, đúng quy định và không phải điều chỉnh nhiều trong năm

Công tác phân bổ và giao kế hoạch vốn đầu tư phát triển của NSNN đượcgiao cơ bản không vượt quá thời hạn giao kế hoạch hàng năm Việc phân bổ vốnđược thực hiện đúng trình tự, hầu hết các dự án được phân bổ vốn hàng năm đều đủđiều kiện quy định, đảm bảo khớp đúng với chỉ tiêu được giao về tổng mức đầu tư;

cơ cấu vốn, cơ cấu ngành theo đúng chỉ đạo; nguồn vốn được phân bổ sử dụng cóhiệu quả, đúng mục đích, đúng nội dung và đảm bảo thời gian quy định, hạn chếđược nợ đọng đầu tư XDCB

Thứ ba, việc thẩm tra, thông báo kế hoạch vốn đầu tư luôn được Sở Tài chính

thực hiện đúng quy trình, nội dung theo quy định

Hàng năm 100% kế hoạch vốn đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh, UBND tỉnhgiao đều được Sở Tài chính thẩm tra và thông báo kịp thời, chính xác sang KBNNtỉnh, giúp công tác kiểm soát chi, tạm ứng, thanh toán vốn đầu tư được kịp thời, tiếtkiệm, hiệu quả

Thứ tư, công tác kiểm soát, tạm ứng, thanh toán vốn đầu tư XDCB được quản

lý chặt chẽ

Việc kiểm soát, thanh toán vốn qua KBNN đã hạn chế thấp nhất việc chi saimục đích, sai chế độ hoặc vượt kế hoạch vốn hàng năm Thông qua kiểm tra, kiểmsoát thanh toán vốn đầu tư đã phát hiện, tiến hành giảm trừ thanh toán các khoản chikhông đúng quy định, điều này góp phần từng bước hạn chế được tình trạng nợ đọng,chậm tiến độ kém hiệu quả trong XDCB.

Thứ năm, công tác quyết toán vốn đầu tư được thực hiện khá nghiêm túc và

Hạn chế và nguyên nhân:

Một là, công tác lập kế hoạch vốn đầu tư XDCB còn có một số dự án, công

trình chưa sát với thực tế thực hiện

Hai là, công tác phân bổ và giao kế hoạch vốn thường thực hiện sát cuối năm,

vốn giao cho các công trình vẫn còn tình trạng kéo dài thời gian chưa đáp ứng nguyêntắc đúng kế hoạch

Ba là, công tác thanh toán vốn đầu tư tập trung chủ yếu vào các tháng cuối năm,

ảnh hưởng đến chất lượng kiểm soát thanh toán của KBNN

Bốn là, công tác quyết toán vốn đầu tư XDCB hoàn thành còn chậm so với

quy định

Một số nguyên nhân gây hạn chế trên:

- Nguồn thu ngân sách hạn hẹp và không ổn định, trong khi nhu cầu đầu tưXDCB rất lớn nên việc lập kế hoạch vốn cho các DA, CT gặp nhiều khó khăn, chưasát với thực tiễn

- Chủ đầu tư chưa quan tâm đến công tác quyết toán vốn đầu tư, các dự án hoànthành bàn giao đưa vào sử dụng có thời gian quyết toán chậm nhiều tháng, năng lựcChủ đầu tư hạn chế

- Đội ngũ cán bộ thực hiện công tác tham mưu phân bổ và giao kế hoạchvốn, hoạt động thẩm tra quyết toán quá mỏng, khối lượng công việc quá lớn, trình

độ của cán bộ còn hạn chế chưa đáp ứng được yêu cầu

- Chưa có những chế tài đủ mạnh như quy định xử phạt tính theo ngày chậmđối với trường hợp Chủ đầu tư gửi báo cáo quyết toán chậm

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH SƠN LA

Dựa trên mục tiêu phát triển KT - XH của tỉnh Sơn La đến năm 2020 là pháthuy mọi nguồn lực để phát triển kinh tế theo hướng CNH - HĐH, trọng tâm là côngnghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới, tác giả đề xuấtmột số giải pháp như sau:

Thứ nhất, nâng cao chất lượng công tác lập kế hoạch và phân bổ vốn đầu tư,

khắc phục tình trạng nợ đọng XDCB ở địa phương

Thứ hai, tăng cường kiểm tra, kiểm soát và đẩy nhanh công tác kiểm soát

thanh toán vốn đầu tư

Thứ ba, đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng quyết toán vốn đầu tư

XDCB của Ngân sách Nhà nước

Thứ tư, tăng cường công tác đào tạo và đào tạo lại đội ngũ cán bộ

Thứ năm, tăng cường phối hợp công tác giữa các cơ quan quản lý chi

đầu tư XDCB

KẾT LUẬN

Đầu tư XDCB có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển KT - XH của

cả nước cũng như từng địa phương Vốn đầu tư XDCB của NSNN lại càng có vaitrò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển KT-XH của một quốc gia, cũng nhưmột địa phương

Luận văn đã phân tích và làm rõ thêm một số vấn đề lý luận và thực tiễn hoạtđộng quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh tại tỉnh Sơn La; phân tích đánhgiá thực trạng quản lý chi đầu tư XDCB và nêu ra một số kết quả đạt được cũng nhưđưa ra được một số hạn chế và nguyên nhân cần phải khắc phục Để tăng cường hoạtđộng quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh cần thực hiện đồng bộ các giảipháp sẽ mang lại tác động tích cực trong hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB củaNSNN cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La Đồng thời Luận văn cũng nêu lên những kiến nghị đếncác cấp, các ngành liên quan, nhằm thực hiện tốt nhất các giải pháp trong hoạt độngquản lý chi đầu tư XDCB của tỉnh đạt hiệu quả

Do hạn chế về thời gian cũng như kiến thức và kinh nghiệm nghiên cứu, khảnăng tiếp cận vấn đề còn hạn chế nên mặc dù tác giả đã rất cố gắng trong quá trìnhnghiên cứu, song không thể tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận được ýkiến đóng góp của các Thầy, Cô giáo, các Cô, Bác anh chị ở Sở Tài chính Sơn La,các Sở, Ngành liên quan và đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn./

- -PHẠM THU TRANG

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA

CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS BÙI VĂN HƯNG

HÀ NỘI – 2019

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài Luận văn

Trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hóatập trung sang cơ chế thị trường, việc đổi mới và hoàn thiện quản lý nhà nước trongtừng ngành, từng lĩnh vực, trong đó có đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn NSNN là vấn

đề rất cần thiết Điều này lại càng có ý nghĩa quan trọng hơn đối với NSNN tại địabàn thuộc tỉnh miền núi khi nhu cầu về đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật chophát triển kinh tế ngày càng gia tăng

Thực hiện chiến lược CNH, HĐH trong bối cảnh mở rộng nền kinh tế thịtrường ở nước ta, đặc biệt tại các tỉnh miền núi vốn từ NSNN chi đầu tư xây dựng

cơ bản ngày càng tăng lên, điều đó đòi hỏi các địa phương này phải tăng cườngquản lý nhà nước đối với chi đầu tư XDCB từ vốn NSNN, đảm bảo nguồn vốn được

sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả

Trong 10 năm trở lại đây, cùng với quá trình tăng trưởng KT - XH của cảnước, KT - XH của tỉnh Sơn La đã có những bước phát triển tích cực Đây là kếtquả của các hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản góp phần đáng kể làm tăng cườngtiềm lực kinh tế-xã hội và cơ sở hạ tầng của địa phương Một số công trình nổi bậtnhất đã hoàn thành như: Khu trung tâm Hành chính tỉnh, khu trung tâm huyện Vân

Hồ, Hệ thống cấp điện khu công nghiệp Mai Sơn, Kè suối Nậm La, Bệnh viện đakhoa huyện Sông Mã tỉnh Sơn La, Đường giao thông Sông Mã Sốp Cộp

Với sự hỗ trợ lớn từ Trung ương, trong những năm qua tỉnh Sơn La đã cónhững thay đổi: vốn đầu tư XDCB trên địa bàn tỉnh tăng nhanh, số dự án công trìnhngày càng nhiều, quy mô các dự án ngày càng lớn, cơ sở hạ tầng địa phương ngàycàng hoàn thiện, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Sơn La là một tỉnh miềnnúi phía Bắc có nhiều tiềm năng phát triển cần được khai thác tối đa và sử dụng mộtcách hợp lý, hiệu quả cho phát triện kinh tế - xã hội

Đầu tư xây dựng cơ bản là một hoạt động quan trọng, then chốt nhằm tạo racác dự án, công trình cơ sở hạ tầng làm nền tảng thúc đẩy các hoạt động KT – XH,tạo điều kiện cho các hoạt động công nghiệp, dịch vụ và các hoạt động khác của

một quốc gia hoặc một địa phương phát triển Đây là lĩnh vực tương đối phức tạp,liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực, nhiều cơ quan, đơn vị tham gia quản lý và thựchiện Các khoản chi đầu tư XDCB thường chiếm tỷ trọng rất lớn trong chi NSNN,việc thực hiện đầu tư phát triển, đầu tư hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội cầnphải sử dụng lượng vốn lớn, trong thời gian tương đối dài, do đó đòi hỏi phải có sựtính toán kỹ về mặt kỹ thuật, công nghệ, con người thực hiện…Đi liền với quá trìnhđầu tư là quản lý chi đầu tư sao cho đạt được các mục tiêu đề ra trong năm ngânsách Có như vậy các dự án, công trình sau khi hoàn thành đưa vào khai thác, sửdụng mới phát huy hiệu quả đầu tư.

Hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của Sơn La trong giai đoạn vừa qua đạtđược những kết quả tương đối tốt, nguồn vốn được quản lý ngày càng chặt chẽ, nhiều

dự án công trình đã phát huy được hiệu quả đầu tư, cơ sở hạ tầng được đầu tư khangtrang, đời sống nhân dân được cải thiện Tuy nhiên, hoạt động quản lý đầu tư nóichung, quản lý chi đầu tư của tỉnh nói riêng vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế từ công tác

lập kế hoạch đầu tư, thông báo vốn, thanh toán cho đến quyết toán vốn đầu tư Kết quả

là tình trạng thất thoát trong đầu tư XDCB vẫn chưa được khắc phục triệt để, hiệu quảđầu tư chưa cao như mong đợi, còn phân tán và lãng phí nguồn lực

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh cải cách hành chính, thực hành tiếtkiệm, chống lãng phí, phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững thì việc đề xuấtnhững giải pháp nhằm tăng cường hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của Ngânsách Nhà nước tỉnh Sơn La là hết sức cần thiết Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn vàhạn chế yếu kém về quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB tại tỉnh Sơn La, đề tài:

“Tăng cường quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn Ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Sơn La” được chọn nghiên cứu trong Luận văn này.

2 Tổng quan về các công trình nghiên cứu có liên quan đến Đề tài

Xung quanh chủ đề về quản lý Nhà nước đối với chi đầu tư XDCB từ nguồnvốn NSNN đã có nhiều đề tài, bài viết được nghiên cứu Sau đây là một số côngtrình tiêu biểu đã được nghiên cứu:

Luận văn thạc sĩ về Chính sách công: “Thực hiện chính sách quản lý vốn

đầu tư xây dựng cơ bản từ thực tiễn tỉnh Bình Định”, năm 2016 của tác giả Huỳnh

Tân, tại Học viện Khoa học xã hội Luận văn tập trung nghiên cứu về cơ sở lý luận

về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản và đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiệncông tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của tỉnh Bình Định Về mặt lý luận,luận văn đã nêu lên được một số khái niệm có liên quan đến chính sách quản lý vốnđầu tư XDCB từ NSNN và các bước thực hiện chính sách quản lý vốn đầu tưXDCB từ NSNN Tuy nhiên, chưa nêu lên được các nhân tố ảnh hưởng đến thựchiện chính sách và tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách

Luận văn thạc sĩ về Quản lý kinh tế: “Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ

nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội”, năm

2017, của tác giả Nguyễn Duy Bách, tại Học viện Khoa học xã hội Luận văn đã hệthống hóa được những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN,nêu lên các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý vốn đầu tư XDCB; phân tích, đánh giáthực trạng quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN huyện Ba Vì, đề xuất một số giảipháp nhằm nâng cao việc thực hiện quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN

Luận văn thạc sĩ: “Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà

nước tỉnh của Sở Tài chính Hà Tĩnh”, năm 2017 của tác giả Lê Thị Quỳnh Xuân, tại

Trường Đại học Kinh tế quốc dân Luận văn đã xây được khung nghiên cứu về quản

lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN tỉnh của Sở Tài chính; phân tích được thực trạngquản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN tỉnh Hà Tĩnh của Sở Tài chỉnh tỉnh, trong đóphân tích rõ điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân dẫn đến điểm yếu trong việcthực hiện các nội dung quản lý vốn; đặc biệt đã đề xuất được định hướng và giảipháp hoàn thiện quản lý vốn đầu tư từ NSNN của tỉnh Hà Tĩnh, các đề xuất có cơ sởkhoa học, có ý nghĩa thực tiễn

Bài viết “Tiêu chí đánh giá hiệu quả vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà

nước cấp tỉnh” (2017) của tác giả Trần Vân Anh (Cục Kế hoạch và Đầu tư - Bộ Công

an), đăng trên trang điện tử http://www.tapchicongthuong.vn Bài viết đã nêu lênđược một số cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản và xác định việcđánh giá hiệu quả vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh có ý nghĩa tolớn đối với quá trình xây dựng và phát triển kinh tế của địa phương cấp tỉnh Trongbài viết, tác giả đã đề xuất một số tiêu chí nhằm đánh giá hiệu quả vốn đầu tư pháttriển từ ngân sách địa phương cấp tỉnh

Như vậy, xung quanh chủ đề đầu tư XDCB đã có nhiều tài liệu nghiên cứu

về quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN, chính sách quản lý chi đầu tư xâydựng cơ bản từ ngân sách nhà nước cũng như giám sát thực hiện các chính sáchnày, trong đó có một số tài liệu nghiên cứu về tổ chức thực hiện chính sách quản lýchi đầu tư xây dựng cơ bản tại một số tỉnh Các tài liệu nêu trên đã khái quát được

hệ thống cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư XDCB của NSNN, quản lý chi đầu tưXDCB, các bước tổ chức thực hiện quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN; đồng thờigiải quyết được một số khía cạnh nhất định trong phân tích, đánh giá hoạt độngquản lý chi đầu tư XDCB của NSNN Tuy nhiên, các nghiên cứu nêu trên còn gặpphải một số giới hạn như: (1) Chưa nghiên cứu thực trạng tổ chức thực hiện chínhsách gắn liền với việc triển khai, thi hành Luật Đầu tư công (có hiệu lực thi hành từngày 01 tháng 01 năm 2015), Luật Ngân sách nhà nước (có hiệu lực thi hành từngày 01 tháng 01 năm 2016), do đó các nghiên cứu này chưa nêu và phân tích đếnvấn đề nợ đọng XDCB, xử lý nợ đọng XDCB, về thẩm tra, phê duyệt chủ trươngđầu tư dự án; (2) Chưa phân tích, đánh giá đầy đủ về các bước trong tổ chức quản lýchi đầu tư XDCB của NSNN; (3) Chưa đề xuất tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiệnquản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN; (4) Đối với các tài liệu về chính sáchcông, các nghiên cứu chủ yếu đánh giá thực trạng dựa trên phân tích định tính, căn

cứ theo các Báo cáo của UBND tỉnh và Sở, ngành, các tác giả không tổ chức điềutra, khảo sát nên các phân tích và đánh giá còn thiếu tính khách quan

Tính đến thời điểm hiện nay, chưa có đề tài nghiên cứu chuyên sâu về hoạtđộng quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN gắn với địa phương như Sơn La Do đó,

có thể nói lĩnh vực nghiên cứu về tăng cường hoạt động quản lý chi đầu tư XDCBcủa NSNN cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La vẫn còn khoảng trống về mặt thực tế cần tiếp tục

nghiên cứu Đề tài “Tăng cường quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn

Ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Sơn La” mà tác giả thực hiện có kế thừa

một số cơ sở lý luận về vốn đầu tư XDCB, quản lý vốn đầu tư XDCB, quản lý chiđầu tư XDCB của NSNN để phân tích đánh giá hoạt động quản lý chi đầu tư XDCBcủa NSNN tỉnh Sơn La Thông qua các báo cáo, số liệu của cơ quan nhà nước, cơquan thanh tra, kiểm toán và điều tra khảo sát, phỏng vấn các cán bộ lãnh đạo,

chuyên viên đang công tác trong lĩnh vực quản lý chi đầu tư XDCB của tỉnh, Luậnvăn phát hiện ra các mặt mạnh và yếu trong hoạt động quản lý, nêu lên các nguyênnhân, nhân tố ảnh hưởng và đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hoạt độngquản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La.

3 Mục tiêu nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu chung

Đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hoạt động quản lý chi đầu tư XDCBcủa NSNN ở tỉnh Sơn La

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện được mục tiêu chung nêu trên, nhiệm vụ nghiên cứu được đặt

ra bao gồm:

- Tìm hiểu, nghiên cứu, xác định cơ sở lý luận về chi đầu tư XDCB và quản

lý chi đầu tư XDCB của NSNN;

- Phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB củaNSNN cấp tỉnh ở Tỉnh Sơn La Từ đó tìm ra điểm tích cực, mặt hạn chế chủ yếu vàxác định nguyên nhân của những hạn chế đó

- Đề xuất giải pháp tăng cường hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB củaNSNN cấp tỉnh, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn NSNN ở tỉnhSơn La

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: Luận văn nghiên cứu quản lý chi và chỉ tập trung vào chi

đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh bao gồm công tác lập kế hoạch vốn đầu tưXDCB, công tác phân bổ và giao kế hoạch vốn đầu tư XDCB; quy mô và cơ cấu chiđầu tư XDCB của Ngân sách cấp tỉnh, tình hình thực hiện kiểm soát, thanh toán vàquyết toán vốn đầu tư XDCB, gồm các nguồn vốn: Vốn cân đối NSĐP, vốn hỗ trợ

có mục tiêu của Chính phủ và một số nguồn vốn khác ở cấp tỉnh, về các lĩnh vực:Giao thông, nông lâm nghiệp, giáo dục và đào tạo, y tế, văn hóa thể thao không

bao gồm các nguồn vốn phân cấp quản lý chi đầu tư XDCB cho cấp huyện, vốnchương trình mục tiêu quốc gia.

Phạm vi về không gian: Luận văn chỉ đề cập đến lĩnh vực quản lý chi đầu tư

XDCB của Ngân sách cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La, cụ thể tại Sở Tài chính tỉnh Sơn La

Phạm vi về thời gian: Luận văn nghiên cứu hoạt động quản lý chi đầu tư

XDCB của NSNN cấp tỉnh trong 5 năm từ năm 2014 đến năm 2018

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Quy trình nghiên cứu

Bước 1: Xác định khung nghiên cứu hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB củaNSNN địa phương

Bước 2: Thu thập dữ liệu về sử dụng vốn đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh

ở tỉnh Sơn La, trong các lĩnh vực: Giao thông, nông lâm nghiệp, giáo dục và đàotạo, y tế, văn hóa thể thao

Bước 3: Xử lý số liệu đã được thu thập

Bước 4: Viết Báo cáo

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình tiến hành nghiên cứu, Luận văn đã sử dụng phương phápnghiên cứu định tính và kết hợp với định lượng, chủ yếu sử dụng phương phápthống kê mô tả qua các bảng, hình Ngoài ra, các phương pháp khác như: phươngpháp phân tích, phương pháp tổng hợp, so sánh đối chiếu cũng được sử dụng trongnghiên cứu

5.3 Thu thập số liệu và xử lý số liệu

Các dữ liệu sử dụng trong Luận văn bao gồm cả dữ liệu sơ cấp và thứ cấp vềhoạt động quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La Các dữ liệu sơcấp được thu thập chủ yếu thông qua phỏng vấn sâu các cán bộ quản lý và cán bộchuyên môn của một số cơ quan liên quan; dữ liệu thứ cấp là các văn bản Luật,Nghị định, Thông tư, các Quyết định và số liệu báo cáo có liên quan đối tượng chiđầu tư của Sở Tài chính cung cấp, liên quan tới hoạt động quản lý chi đầu tư XDCBcủa NSNN cấp tỉnh và của các Sở, Ban, Ngành liên quan đến hoạt động quản lý chiđầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh ở tỉnh Sơn La

6 Đóng góp thực tiễn của Luận văn

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận về quản lý chi đầu tư XDCB, phân tích tìnhhình thực hiện quản lý chi ứng với các nhiệm vụ cụ thể từng giai đoạn của địaphương, đánh giá những kết quả đã đạt được, những hạn chế và nguyên nhân, trên

cơ sở sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học, từ đó đề xuất các giải phápnhằm tăng cường hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh ở tỉnhSơn La trong các năm tới Do đó, các kết quả nghiên cứu sẽ giúp Sở Tài chính vàcác cơ quan, đơn vị liên quan tham khảo cho quá trình quản lý và tiếp tục hoàn thiệncông tác quản lý chi đầu tư XDCB Đây cũng có thể là tài liệu tham khảo cho cácđơn vị cấp huyện, cấp xã hoặc các đơn vị cấp tương đương trên địa phương khác sửdụng trong quá trình tổ chức thực hiện quản lý NSNN, là tài liệu tham khảo hữu íchcho các sinh viên và học viên cao học trong các trường đại học về kinh tế, kinhdoanh và quản lý

7 Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nộidung chính của Luận văn được kết cấu gồm 3 chương, bao gồm:

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về chi đầu tư XDCB và quản lý chi

đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh

Chương 2: Thực trạng hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách

Nhà nước trên địa bàn tỉnh Sơn La

Chương 3: Giải pháp tăng cường hoạt động quản lý chi đầu tư XDCB của

Ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Sơn La

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHI ĐẦU TƯ

XÂY DỰNG CƠ BẢN VÀ QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

CƠ BẢN CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH

1.1 Hệ thống ngân sách nhà nước và phân cấp nhiệm vụ chi NSNN

Theo khoản 14 điều 4 Luật ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13: “Ngânsách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thựchiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyềnquyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.”

Hệ thống NSNN của Việt Nam được phân chia như sau:

Ngân sách NN

Ngân sách tỉnhNgân sách cấp tỉnh, thành phố

Ngân sách cấp huyện, quận, thị

xã, thành phố trực thuộc tỉnh

Ngân sách xã,phường, thị trấn

Hình 2.1: Hệ thống NSNN của Việt Nam

Hệ thống NSNN của Việt Nam bao gồm: Ngân sách nhà nước gồm ngânsách trung ương và ngân sách địa phương Ngân sách địa phương gồm ngân sáchcủa các cấp chính quyền địa phương

Theo phân cấp nhiệm vụ chi NSNN, chi đầu tư XDCB của NSNN bao gồmchi đầu tư XDCB các dự án, công trình đầu tư do TW quản lý và chi đầu tư XDCBcác dự án, công trình đầu tư do địa phương quản lý Các dự án, công trình đầu tư do

TW quản lý là các dự án đầu tư thuộc nhiệm vụ chi của Ngân sách TW; Các dự án,công trình đầu tư do địa phương quản lý là các dự án đầu tư thuộc nhiệm vụ chi củaNgân sách địa phương

1.2 Chi đầu tư xây dựng cơ bản của Ngân sách Nhà nước cấp tỉnh

1.2.1 Khái niệm chi đầu tư xây dựng cơ bản của NSNN cấp tỉnh

Trước tiên, chúng ta cần hiểu khái niệm “đầu tư” là gì? Thuật ngữ “đầu tư”được hiểu là sự bỏ ra, sự hy sinh các nguồn lực hiện có, để tiến hành các hoạt độngnhằm đem lại cho nhà đầu tư những kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn cácnguồn lực đã bỏ ra lúc đầu; các nguồn lực đã bỏ ra có thể là tài sản vật chất tiền bạc,tài nguyên thiên nhiên hoặc các tài sản vật chất khác và sức lao động Những kếtquả nhất định được tạo ra, có thể là nhà máy, đường xá, kênh mương, cầu cống,hầm mỏ, trường học, bệnh viện,… hoặc các tài sản vật chất khác và những tài sảntrí tuệ của con người, như trình độ văn hoá, nghiệp vụ, khoa học kỹ thuật được nângcao làm tăng thêm năng lực sản xuất của xã hội

Hiểu một cách cụ thể hơn, đầu tư là quá trình bỏ vốn bằng tiền hoặc tàinguyên thiên nhiên, nguyên vật liệu, sức lao động hoặc công nghệ sản xuất vào cáchoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, đào tạo, văn hoá nghệ thuật,… nhằm nângcao năng lực sản xuất hiện có, tính năng phục vụ (cả về số lượng và chất lượng), tạothêm năng lực mới, thu lợi nhuận nhiều hơn và phục vụ đời sống, xã hội tốt hơn,đẩy nhanh sự tăng trưởng của cả nền kinh tế xã hội

Đầu tư XDCB là một bộ phận của hoạt động đầu tư nói chung, đó là việc bỏvốn để tiến hành các hoạt động XDCB nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất

mở rộng các tài sản cố định thông qua các xây dựng mới, xây dựng mở rộng, xâydựng lại, hiện đại hoá hay khôi phục các tài sản cố định

Đầu tư XDCB từ NSNN là khoản đầu tư công Theo khoản 15 điều 4 LuậtĐầu tư công số 49/2014/QH13: “Đầu tư công là hoạt động đầu tư của Nhà nước vàocác chương trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đầu tư vào cácchương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”

Tại giáo trình Ngân sách Nhà nước của trường Đại học Kinh doanh và côngnghệ Hà Nội, tác giả Lê Văn Hưng và Lê Hùng Sơn định nghĩa: “Chi đầu tư XDCBnguồn NSNN là các khoản chi để đầu tư xây dựng các công trình thuộc kết cấu hạtầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn, các công trình của các doanhnghiệp nhà nước đầu tư theo kế hoạch được duyệt, các dự án quy hoạch vùng và

lãnh thổ”.

Theo khoản 5 điều 4 Luật ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13: “Chi đầu tưxây dựng cơ bản là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước để thực hiện các chươngtrình, dự án đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và các chương trình, dự án phục vụphát triển kinh tế - xã hội”

Như vậy, từ các định nghĩa trên có thể khái quát: Chi đầu tư XDCB củaNSNN cấp tỉnh là quá trình phân phối và sử dụng một phần vốn tiền tệ từ quỹ ngânsách cấp tỉnh để đầu tư tái sản xuất tài sản cố định nhằm xây dựng, hoàn thiện và pháttriển cơ sở vật chất kỹ thuật và kết cấu hạ tầng phục vụ của nền kinh tế quốc dân,đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ tổ chức quản lý toàn diện kinh tế - xã hội

1.2.2 Đặc điểm chi đầu tư xây dựng cơ bản của NSNN

1.2.2.1 Chi đầu tư XDCB của NSNN là khoản chi lớn nhưng không có tính

ổn định

Chi đầu tư XDCB của NSNN là khoản chi tất yếu nhằm tạo ra cơ sở vật chất

kỹ thuật, cơ sở hạ tầng phục vụ nền kinh tế, đảm bảo sự phát triển KT - XH cho mỗiquốc gia nói chung và cho từng địa phương nói riêng Đồng thời, kích thích các chủthể trong nền kinh tế đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, tham gia liên kết xâydựng cơ sở hạ tầng và đầu tư phát triển KT - XH theo định hướng của Nhà nướctrong từng thời kỳ

Chi đầu tư XDCB là một khoản chi lớn của NSNN Trong từng thời kỳ, căn

cứ vào mục tiêu phát triển KT - XH, tình hình thực tế và khả năng cân đối vốn chođầu tư, Nhà nước sẽ đưa ra chiến lược đầu tư, quy mô và tỷ trọng chi cụ thể chotừng ngành, từng lĩnh vực Vì vậy, trong mỗi thời kỳ, thứ tự và tỷ trọng ưu tiên chiđầu tư XDCB cho từng ngành, lĩnh vực là khác nhau và có sự thay đổi theo chiếnlược đề ra

1.2.2.2 Chi đầu tư XDCB của NSNN mang tính chất chi cho tích lũy

Chi đầu tư XDCB là những khoản chi nhằm tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật,

cơ sở hạ tầng, đây chính là nền tảng vật chất bảo đảm cho sự tăng trưởng và pháttriển KT-XH Thông qua việc xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp các công trình,phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế, chi đầu tư XDCB của NSNN

đã góp phần quan trọng trong việc tạo ra môi trường thuận lợi, tạo ra sự lan tỏađầu tư và phát triển sản xuất kinh doanh, làm tăng thu nhập xã hội và tổng sảnphẩm quốc dân Do đó, chi đầu tư XDCB của NSNN là khoản chi mang tích chấtchi cho tích lũy.

1.2.2.3 Phạm vi và mức độ chi đầu tư XDCB của NSNN gắn liền với việc thực hiện mục tiêu kế hoạch phát triển KT-XH của Nhà nước từng thời kỳ

Chi đầu tư XDCB của NSNN được định hướng theo các mục tiêu phát triểnKT–XH trong từng thời kỳ Kế hoạch phát triển KT–XH là nền tảng để đưa ra cácchiến lược thực hiện trong việc xây dựng kế hoạch chi đầu tư XDCB của NSNN

Trong từng thời kỳ, từng giai đoạn tùy điều kiện lịch sử cụ thể và nhiệm vụphát triển KT - XH của đất nước mà thứ tự ưu tiên và quy mô, mức độ các khoảnchi NSNN cho đầu tư XDCB có sự khác nhau Chi đầu tư XDCB của NSNN gắnliền với kế hoạch phát triển KT - XH nhằm bảo đảm phục vụ tốt nhất việc thực hiện

kế hoạch phát triển KT – XH, đảm bảo hiệu quả chi đầu tư

1.2.3 Nội dung chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước

Chi đầu tư XDCB của NSNN là nhiệm vụ chi của NSNN để thực hiện cácchương trình, dự án đầu tư kết cấu hạ tầng KT - XH và các chương trình, dự ánphục vụ phát triển KT - XH

Để thuận tiện cho việc quản lý, người ta có thể sử dụng những tiêu thức khácnhau để xác định các nội dung chi đầu tư XDCB của NSNN

1.2.3.1 Theo tính chất và mục đích sử dụng

Chi đầu tư XDCB của NSNN gồm: Chi đầu tư phát triển của NSNN, chi sựnghiệp của NSNN và chi các chương trình mục tiêu của NSNN Chi đầu tư phát triểncủa NSNN được sử dụng để chi đầu tư xây dựng mới hoặc chi đầu tư xây dựng mởrộng, cải tạo và hiện đại hóa cơ sở vật chất, năng lực sản xuất phục vụ hiện có của nềnkinh tế quốc dân Chi sự nghiệp của NSNN được sử dụng để chi đầu tư xây dựng mởrộng, cải tạo và hiện đại hóa cơ sở vật chất, năng lực sản xuất phục vụ của nền kinh tếquốc dân Không sử dụng vốn sự nghiệp của NSNN để chi đầu tư xây dựng mới Chicác chương trình mục tiêu của NSNN được sử dụng để chi đầu tư xây dựng mớihoặc chi đầu tư xây dựng mở rộng, cải tạo và hiện đại hóa cơ sở vật chất, năng lực

sản xuất phục vụ thuộc từng Chương trình Mục tiêu quốc gia.

1.2.3.2 Theo ngành kinh tế quốc dân

Chi đầu tư XDCB của NSNN phản ánh số chi và tỷ trọng chi NSNN cho cácngành kinh tế quốc dân như: Giao thông vận tải; Nông, lâm nghiệp, thủy lợi; Thủysản; Công nghiệp; Xây dựng; Tài chính, tín dụng; Khoa học và công nghệ; An ninhquốc phòng; Giáo dục đào tạo; Y tế, văn hóa và thể thao…

1.2.3.3 Theo tính chất và quy mô của dự án đầu tư xây dựng

Theo mức độ quan trọng và quy mô, các dự án được chia thành dự án quantrọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án nhóm B và dự án nhóm C Chi đầu tư XDCBcủa NSNN gồm chi đầu tư XDCB các dự án quan trọng quốc gia, chi đầu tư XDCB

dự án nhóm A và chi đầu tư XDCB dự án nhóm B và dự án nhóm C

Dự án quan trọng quốc gia là dự án đầu tư có tính chất quan trọng về an ninhquốc phòng, lịch sử, văn hóa của quốc gia hoặc có ảnh hưởng lớn đến môi trường

và phát triển KT - XH của quốc gia Dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội xemxét, quyết định về chủ trương đầu tư, sử dụng vốn đầu tư công từ 10.000 tỷ đồng trởlên Dự án nhóm A là các dự án có quy mô lớn, dự án nhóm B là các dự án có quy

mô vừa, dự án nhóm C là các dự án có quy mô nhỏ… được quy định cụ thể trongLuật Đầu tư Công

1.2.3.4 Theo cơ cấu công nghệ của vốn đầu tư

Chi đầu tư XDCB của NSNN gồm chi vốn xây dựng, chi vốn thiết bị và chikhác của dự án đầu tư

Chi vốn xây dựng của dự án đầu tư: Vốn xây dựng của dự án đầu tư là vốn dùng

để trang trải các chi phí xây dựng của dự án đầu tư, gồm chi phí xây dựng các dự án,công trình; chi phí phá dỡ; chi phí san lấp mặt bằng; chi phí xây dựng công trình tạm,…

Chi vốn thiết bị của dự án đầu tư: Vốn thiết bị của dự án đầu tư là vốn dùng

để trang trải các chi phí thiết bị của dự án đầu tư, gồm: chi phí đào tạo, chuyển giaocông nghệ; chi phí mua sắm thiết bị; chi phí lắp đặt, vận chuyển, bảo hiểm; thuế vàcác loại phí liên quan khác

Chi vốn chi phí khác của dự án đầu tư: Vốn chi phí khác của dự án đầu tư là

vốn dùng để trang trải các chi phí khác của dự án đầu tư, toàn bộ các chi phí cần

thiết cho quá trình đầu tư dự án, nhưng không thuộc chi phí xây dựng và chi phíthiết bị của dự án Chi phí khác của dự án đầu tư gồm nhiều khoản chi đa dạng vàphức tạp như chi bồi thường, chi hỗ trợ và tái định cư; chi phí quản lý dự án; chi phí

tư vấn; chi phí dự phòng

1.3 Quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước cấp tỉnh

1.3.1 Khái niệm Quản lý chi đầu tư XDCB của NSNN cấp tỉnh

Theo giáo trình Quản lý hành chính Nhà nước của Học viện Hành chínhquốc gia (1999) định nghĩa: “Quản lý Nhà nước là sự tác động có tổ chức và điềuchỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và trật tự pháp luậtnhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xâydựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa”

Quản lý chi đầu tư XDCB từ nguồn Ngân sách Nhà nước được hiểu là việccác cơ quan Nhà nước được giao thẩm quyền trong việc phân phối, sử dụng NSNNcho mục đích đầu tư XDCB Quản lý chi đầu tư XDCB từ NSNN tại đơn vị là quátrình các đơn vị sử dụng hệ thống các phương pháp tác động đến hoạt động chi đầu

tư XDCB từ nguồn NSNN nhằm đạt mục tiêu đã định

Như vậy có thể khái quát: Quản lý chi đầu tư XDCB từ NSNN cấp tỉnh làviệc các cơ quan chính quyền cấp tỉnh được giao nhiệm vụ, thẩm quyền trong quátrình phân phối và sử dụng một phần vốn tiền tệ từ quỹ ngân sách cấp tỉnh quản lý

để đầu tư tái sản xuất các dự án, công trình theo phân cấp quản lý nhằm xây dựng,hoàn thiện và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật và kết cấu hạ tầng phục vụ của nềnkinh tế quốc dân đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn

1.3.2 Nguyên tắc quản lý chi đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước

1.3.2.1 Quản lý chi phải đúng đối tượng được thanh toán vốn

Thanh toán vốn đầu tư XDCB được thực hiện theo phương thức thanh toánkhông hoàn trả nhằm đảm bảo vốn để đầu tư các dự án cần thiết phải đầu tư thuộckết cấu hạ tầng KT – XH, văn hóa – xã hội, quốc phòng, an ninh Song, do nguồnvốn NSNN còn eo hẹp và để đảm bảo hiệu quả đầu tư, đòi hỏi chi đầu tư xây dựng

cơ bản cần được quản lý theo đúng đối tượng được thanh toán vốn là các công trình,

dự án đầu tư thuộc đối tượng sử dụng vốn NSNN theo quy định của Luật Ngân sách

Nhà nước, cụ thể các dự án thuộc đối tượng thanh toán vốn đầu tư XDCB củaNSNN bao gồm:

Các dự án không có khả năng thu hồi vốn như đầu tư kết cấu hạ tầng

KT-XH, quốc phòng, an ninh được quản lý theo phân cấp quản lý chi NSNN cho đầu tưphát triển;

Các dự án đầu tư của các doanh nghiệp vào các lĩnh vực cần thiết đượcNSNN hỗ trợ với sự tham gia của Nhà nước theo quy định của pháp luật;

Các dự án quy hoạch tổng thể chung của cả nước; quy hoạch vùng; quyhoạch chung xây dựng đô thị, nông thôn; quy hoạch các trung tâm đô thị

Các dự án khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ

1.3.2.2 Quản lý chi phải đúng mục đích, đúng kế hoạch

Đầu tư xây dựng các dự án, công trình đều được xác định trong kế hoạchNSNN hàng năm dựa trên kế hoạch phát triển KT - XH của cả nước và của từng địaphương, từng đơn vị sử dụng nguồn vốn Các khoản chi đầu tư XDCB phải tuânthủ theo đúng kế hoạch vốn, kế hoạch dự kiến hoàn thành của từng dự án đầu

tư, không được vượt kế hoạch vốn năm của dự án được duyệt; không chuyểnvốn từ DA-CT này sang DA-CT khác nếu không được cấp có thẩm quyền quyếtđịnh Khối lượng XDCB vượt tiến độ được thanh toán khi cấp có thẩm quyềncân đối được nguồn vốn

Vì vậy, quản lý chi đầu tư XDCB chỉ được sử dụng cho đúng mục đíchtheo kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo nguyên tắc quản lýNSNN, đảm bảo tính cân đối cho toàn bộ nền kinh tế, không được sử dụng chomục đích khác

1.3.2.3 Thực hiện nghiêm chỉnh trình tự đầu tư xây dựng; có đủ tài liệu thiết

kế và dự toán công trình được cấp có thẩm quyền phê duyệt

Các DA-CT thực hiện trình tự gồm 3 giai đoạn là: (1) chuẩn bị đầu tư, (2)thực hiện đầu tư, (3) kết thúc xây dựng đưa DA-CT vào sử dụng Các công việctrong giai đoạn (1) và (3) có thể thực hiện tuần tự hoặc gối đầu, xen kẽ Việc bỏ quamột giai đoạn hoặc không tuân thủ đúng trật tự các giai đoạn là nguyên nhân đưa racác quyết định không đúng đắn dẫn tới sử dụng lãng phí vốn

Tài liệu thiết kế và dự toán công trình xây dựng được cấp có thẩm quyền phêduyệt là căn cứ quy định về quy mô, định mức tiêu chuẩn KT-KT của từng cầu phầncấu thành từng công trình, giá của từng khối lượng công trình Trong quản lý vàthanh toán vốn đầu tư XDCB hoàn thành để kiểm tra khối lượng và chất lượng từngkhối lượng XDCB đủ điều kiện thanh toán thì các cơ quan quản lý, thanh tra giámsát sẽ không thể thiếu tài liệu và dự toán công trình xây dựng.

1.3.2.4 Quản lý chi đầu tư theo mức độ khối lượng thực tế hoàn thành kế hoạch và trong phạm vi giá dự toán được duyệt

Quản lý chi theo mức độ khối lượng thực tế hoàn thành kế hoạch nhằm đảmbảo vốn được sử dụng liên tục đúng kế hoạch, kiểm tra được chặt chẽ chất lượngtừng DA-CT hoàn thành, tránh thất thoát, lãng phí

Dự toán công trình xây dựng thể hiện chi phí cần thiết để thực hiện côngtrình xây dựng Dự toán được tính toán trên các tiêu chuẩn định mức KT-KT, khốilượng các công việc, đơn giá xây dựng và hệ thống định mức xây dựng

Quản lý chi đầu tư và thanh toán cho từng công trình, từng khối lượngXDCB hoàn thành nghiệm thu được xác định dựa vào dự toán đã được phêduyệt trước đó Trường hợp vuợt dự toán, Chủ đầu tư phải thực hiện bổ sunggiải trình chi phí phát sinh và chỉ được cấp vốn thanh toán khi có quyết địnhcủa cấp có thẩm quyền

1.4 Nội dung quản lý chi đầu tư XDCB cấp tỉnh

Quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản cấp tỉnh có các nội dung sau: (1) Lập vàphân bổ kế hoạch vốn đầu tư XDCB của NSNN; (2) Thẩm tra, thông báo vốn đầu tưXDCB của NSNN; (3) Kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư XDCB của NSNN; (4)Quyết toán vốn đầu tư XDCB của Ngân sách Nhà nước

1.4.1 Lập và phân bổ kế hoạch vốn đầu tư XDCB của NSNN

Bước 1: Hướng dẫn lập và thông báo số kiểm tra (Chuẩn bị lập Dự toán)

Hàng năm, căn cứ vào Quyết định, Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Kếhoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính hướng dẫn và thông báo số kiểm tra kế hoạch vốnđầu tư cho các Bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh

Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, hướng dẫn và thông báo số kiểm tra kế hoạchvốn đầu tư cho đơn vị cấp dưới; UBND cấp tỉnh hướng dẫn và thông báo số kiểm

tra kế hoạch vốn đầu tư cho UBND cấp dưới và các đơn vị Chủ đầu tư trực thuộclập kế hoạch vốn đầu tư XDCB.

Bước 2: Lập, tổng hợp và trình phê duyệt kế hoạch

Chủ đầu tư lập kế hoạch vốn đầu tư gửi cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp đểtổng hợp; cơ quan cấp trên tổng hợp kế hoạch vốn đầu tư của các Chủ đầu tư trựcthuộc gửi cơ quan KH&ĐT và cơ quan tài chính đồng cấp

Cơ quan Kế hoạch và đầu tư tổng hợp kế hoạch vốn đầu tư của các Chủ đầu tưtrực thuộc và kế hoạch vốn đầu tư của UBND cấp dưới vào kế hoạch vốn đầu tư chung,phối hợp với Cơ quan tài chính ở địa phương tổng hợp kế hoạch vốn đầu tư và kế hoạchvốn đầu tư của UBND cấp dưới vào dự toán ngân sách địa phương trình UBND đểtrình Thường trực HĐND xem xét cho ý kiến, sau đó UBND gửi cơ quan tài chính và

cơ quan kế hoạch và đầu tư cấp trên

Bộ Kế hoạch và đầu tư và Bộ Tài chính chủ trì cùng các Bộ, Ngành Trungương, UBND cấp tỉnh tổng hợp kế hoạch vốn đầu tư vào dự toán NSNN; Bộ Tàichính phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư phân bổ kế hoạch vốn đầu tư cho các

Bộ, UBND các tỉnh, các dự án quan trọng của Nhà nước trình Chính phủ để trìnhQuốc hội phê chuẩn

Bước 3: Phân bổ, thẩm tra và thông báo kế hoạch

Sau khi dự toán NSNN được Quốc hội quyết định, Thủ tướng Chính phủgiao kế hoạch vốn đầu tư cho các Bộ và UBND cấp tỉnh

Các Bộ phân bổ kế hoạch vốn đầu tư cho các dự án đầu tư đã đủ thủ tục đầutư; Cơ quan tài chính và cơ quan KH&ĐT địa phương lập phương án phân bổ kếhoạch vốn đầu tư trình UBND để trình HĐND quyết định Theo Nghị quyết củaHĐND, UBND phân bổ và giao kế hoạch vốn đầu tư cho UBND cấp dưới và các dự

án thuộc phạm vi quản lý đã đủ thủ tục đầu tư

Các Bộ gửi kế hoạch vốn đầu tư cho Bộ Tài chính, UBND gửi kế hoạch vốn đầu

tư cho cơ quan tài chính cấp trên để kiểm tra các quy định về phân bổ kế hoạch vốn đầu

tư cho các dự án; đồng gửi KBNN để kiểm soát thanh toán vốn đầu tư theo quy định

1.4.2 Thẩm tra, thông báo vốn đầu tư XDCB của NSNN

Việc thông báo vốn đầu tư XDCB được thực hiện khi các dự án đầu tư đã có

nguồn vốn đầu tư thích hợp Khi các dự án đầu tư đã được thông báo kế hoạch vốnđầu tư, khẳng định dự án đã có đủ thủ tục đầu tư theo quy định, có nguồn vốn bố trí

để tiến hành thanh toán cho dự án trong năm kế hoạch

Các dự án đầu tư bằng nguồn vốn của NSNN chỉ được tạm ứng, thanhtoán khi KBNN nhận được thông báo kế hoạch vốn đầu tư của cấp có thẩmquyền Mức vốn tối đa được thanh toán dựa trên chỉ tiêu kế hoạch vốn đầu tưnăm đã được phê duyệt

Trong thời hạn tối đa 15 ngày, sau khi nhận được phân bổ kế hoạch vốn đầu

tư của cấp có thẩm quyền, cơ quan Tài chính thực hiện thẩm tra phân bổ vốn đầu tưtheo quy định; đồng thời gửi cơ quan KBNN để kiểm soát thanh toán với các dự án

đã đủ điều kiện thanh toán vốn và nhập kế hoạch vốn đầu tư trên hệ thống TABMIS

để tạm ứng, thanh toán cho Chủ đầu tư và Nhà thầu theo quy định Trường hợp dự

án chưa đủ điều kiện thì trình cấp có thẩm quyền phân bổ lại theo quy định

1.4.3 Kiểm soát, tạm ứng, thanh toán vốn đầu tư XDCB của NSNN

1.4.3.1 Tạm ứng và thu hồi vốn tạm ứng

Tạm ứng vốn:

Tạm ứng vốn đầu tư là việc KBNN cấp vốn cho dự án, công trình của Chủđầu tư khi chưa có khối lượng XDCB hoàn thành nhằm tạo điều kiện về vốn chocác Nhà thầu thực hiện đúng kế hoạch đầu tư XDCB theo đúng hợp đồng kinh tế đã

ký kết với Chủ đầu tư hoặc để Chủ đầu tư trang trải những chi phí trong quá trìnhđầu tư xây dựng công trình do Chủ đầu tư thực hiện

Tạm ứng vốn đầu tư, mức vốn tạm ứng, thời điểm tạm ứng chỉ cho các côngviệc cần thiết và phải quy định rõ nội dung, công việc và các điều khoản cụ thể tronghợp đồng, đảm bảo tuân tủ đúng quy định của Nhà nước đối với từng loại hợp đồng

Khi nhận đủ hồ sơ tạm ứng của Chủ đầu tư, căn cứ vào hợp đồng hoặc dựtoán được duyệt đối với các công việc được thực hiện không thông qua hợp đồng,

kế hoạch vốn đầu tư năm và số tiền tạm ứng theo đề nghị của Chủ đầu tư, KBNNkiểm soát, thanh toán vốn tạm ứng cho dự án thanh toán trực tiếp cho các Nhà thầu

Thu hồi vốn tạm ứng:

Vốn tạm ứng được thu hồi qua các lần thanh toán khối lượng hoàn thành, thu