Giáo trình Xử lý sự cố phần mềm Nghề: Công nghệ thông tin (Cao đẳng) CĐ Kỹ Thuật Công Nghệ Bà Rịa Vũng Tàu

(NB) Giáo trình Xử lý sự cố phần mềm được biên soạn nhằm cung cấp cho người học những kiến thức về chuẩn đoán, khắc phục sự cố phần mềm máy tính trên hệ điều hành Windows. Nếu bạn đang gặp sự cố với một chiếc máy tính, giáo trình sau sẽ là cẩm nang kỳ diệu giúp bạn chuẩn đoán và khắc các lỗi phần mềm máy tính cơ bản.

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BR – VT

Ban hành kèm theo Quyết định số: 01/QĐ-CĐN, ngày 04 tháng 01 năm 2016

của Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đượcphép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và thamkhảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinhdoanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

LỜI GIỚI THIỆU

Ngày nay, mỗi gia đình, cá nhân, tổ chức hay doanh nghiệp đều sở hữu mộthay nhiều chiếc máy tính Trong quá trình sử dụng, chắc chắn bạn sẽ gặp một số

sự cố liên quan đến phần mềm máy tính, bạn có thể cần sự giúp đỡ của chuyênviên IT hoặc tự mình cài đặt, nâng cấp, dọn dẹp, khắc phục những lỗi phần mềmtrên máy tính

Để có thêm nhiều kỹ năng, kiến thức về máy tính là vô cùng quan trọng vàcần thiết trong thời đại ứng dụng công nghệ thông tin ở mọi lĩnh vực ngày nay.Bạn cần biết các mẹo nhỏ để phân biệt lỗi phần mềm hay phần cứng, chuẩnđoán lỗi phần mềm máy tính, cách sửa các lỗi hệ điều hành, phần mềm vănphòng, phần mềm tiện ích, khắc phục sự cố phần mềm liên quan đến kết nốiInternet

Giáo trình “Xử lý sự cố phần mềm” được biên soạn nhằm cung cấp chongười học những kiến thức về chuẩn đoán, khắc phục sự cố phần mềm máy tínhtrên hệ điều hành Windows Nếu bạn đang gặp sự cố với một chiếc máy tính,giáo trình sau sẽ là cẩm nang kỳ diệu giúp bạn chuẩn đoán và khắc các lỗi phầnmềm máy tính cơ bản

Giáo trình được biên soạn dựa trên một số tài liệu tham khảo cập nhật, cógiá trị và với mục tiêu cung cấp các kiến thức cơ bản về chuẩn đoán và khắcphục sự cố phần mềm máy tính, vì vậy nội dung trình bày vẫn chưa được đầy đủ

và không tránh khỏi thiếu sót Chính vì thế, tác giả rất mong nhận được các ýkiến đóng góp, bổ sung để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn

Tôi chân thành cảm ơn các đồng nghiệp trong khoa Công nghệ thông tin –

Kế toán đã có những ý kiến đóng góp giá trị cho nội dung giáo trình và các tácgiả đã biên soạn, chia sẻ các tài liệu bổ ích về xử lý sự cố phần mềm trước đây

Bà Rịa – Vũng Tàu, ngày 02 tháng 01 năm 2016

Nguyễn Lâm

MỤC LỤ

LỜI GIỚI THIỆU 2

BÀI 1 QUY TRÌNH XỬ LÝ SỰ CỐ PHẦN MỀM 3

1 Mô hình xử lý sự cố máy tính 3

1.1 Nhận máy 3

1.2 Nhận diện (tiếp nhận và đặt câu hỏi) 3

1.3 Kiểm tra (thông tin, cấu hình) 4

1.4 Khởi động 4

1.5 Xác định lỗi phần cứng và phần mềm 4

1.6 Trợ giúp 4

1.7 Thông báo 5

1.8 Bàn giao máy 5

2 Quy trình xử lý sự cố phần mềm máy tính 5

2.1 Tiếp nhận thông tin từ khách hàng 5

2.2 Kiểm tra, ghi nhận thông tin và cấu hình 5

2.3 Khởi động và nhận diện sự cố máy tính 6

2.4 Sao lưu hệ thống trước khi thao tác 6

2.5 Kiểm tra sự cố Hệ điều hành 6

2.6 Ghi nhận và thông báo tình trạng máy 7

2.7 Tối ưu hoá hệ thống, kiểm thử 7

3 Phương pháp xử lý sự cố PMMT 7

3.1 Quan sát thông báo lỗi 7

3.2 Sử dụng kinh nghiệm và khả năng suy đoán 8

3.3 Sử dung dụng cụ hỗ trợ và thay thế 8

3.4 Chia sẻ của bạn bè, đồng nghiệp 8

4 Nguyên tắc xử lý sự cố phần mềm máy tính 8

4.1 Đảm bảo sự cố không có liên quan đến PCMT 8

4.3 Đảm bảo tính chính xác khi chẩn đoán và điều trị 9

BÀI 2 XỬ LÝ SỰ CỐ HỆ ĐIỀU HÀNH 12

1 Hiện thông báo đỏ trên thanh taskbar 12

2 Mất quyền truy xuất dữ liệu trong phân vùng 13

3 Mất MBR hay Winloader 14

4 Thiếu NTLDR 16

5 Dumping Phisical Memory 17

BÀI 3 XỬ LÝ SỰ CỐ PHẦN MỀM VĂN PHÒNG 22

1 Các nhóm phần mềm thông dụng 22

1.1 MS Office 22

1.2 Phần mềm đồ họa 23

1.3 Phần mềm Multimedia 24

1.4 Phần mềm kế toán 25

1.5 Các phần mềm thông dụng khác 25

2 Các lỗi thường gặp trong quá trình cài đặt 26

2.1 Tranh chấp các file DLL với các chương trình đã cài trên máy 26

2.2 Lỗi Internal Error 2203 27

3 Khắc phục một số sự cố trong quá trình sử dụng 28

3.1 Tự động nhận diện và sửa chữa 28

3.2 Sự cố Spelling trong Word 29

3.3 Lỗi cách chữ 29

3.4 Lỗi độ rộng trong Excel 30

3.5 Lỗi giá trị trong Exel 30

3.6 Lỗi chia cho 0 31

3.7 Lỗi Sai tên 31

3.8 Lỗi dữ liệu 32

3.9 Sai vùng tham chiếu 32

3.10 Lỗi dữ liệu kiểu số 32

3.11 Lỗi dữ liệu rỗng 33

4 Lỗi trong quá trình in ấn 33

4.1 Trật tự trang in bị ngược 33

4.2 In mất các lề trang 34

4.3 Văn bản in thiếu hình ảnh 35

BÀI 4 XỬ LÝ SỰ CỐ ỨNG DỤNG INTERNET 38

1 Xử lý sự cố kết nối Wifi 38

1.1 Dấu hiệu và nguyên nhân gặp sự cố mạng Wifi 38

1.2 Các phương pháp khắc phục sự cố mạng Wifi 40

1.2.1 Hệ thống tự động chuẩn đoán và sửa chữa 40

1.2.2 Xoá mạng Wifi đã lưu và truy cập lại 42

1.2.3 Thiết lập lại địa chỉ IP 43

1.2.4 Thiết lập lại TCP/IP 44

2 Xử lý sự cố liên quan trình duyệt web 45

2.1 Lỗi truy cập vào website 45

2.2 Lỗi không hiển thị Flash 47

2.2.1 Trường hợp trình duyệt chưa cài flash 47

2.2.2 Trường hợp trình duyệt bị tắt flash 48

2.3 Lỗi trang web không thể truy cập 50

BÀI 5 XỬ LÝ SỰ CỐ EMAIL 53

1 Cấu hình Microsoft Outlook Express 53

1.1 Email là gì? 53

1.2 Webmail là gì? 54

1.3 Cấu hình MS Outlook Express 54

2 Sao lưu và phục hồi Contact, Mailbox 58

2.1 Sao lưu và phục hồi Contact 58

2.2 Sao lưu và phục hồi Mailbox 59

3 Xử lý các sự cố liên quan 61

3.1 Không nhận hoặc gửi được Emaill 61

BÀI 6 TỐI ƯU HÓA MÁY TÍNH 63

1 Nâng cấp và bảo trì phần cứng 63

1.1 Nâng cấp phần cứng 63

1.1.1 Nguyên tắc nâng cấp thiết bị 63

1.1.2 Các bước nâng cấp thiết bị 63

1.2 bảo trì phần cứng 64

1.2.1 Nguyên tắc bảo trì phần cứng 64

1.2.2 Các bước bảo trì phần cứng 64

2 Cập nhật BIOS 64

3 Tối ưu hóa giao diện 66

4 Tinh chỉnh hệ thống 66

5 Tối ưu hóa lưu trữ dữ liệu 67

6 Tối ưu hóa Registry 67

7 Cập nhật các bản và lỗi hệ điều hành 67

8 Cài đặt các ứng dụng cần thiết 67

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 69

TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

MÔ ĐUN XỬ LÝ SỰ CỐ PHẦN MỀM

Mã mô đun: MĐ 11

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:

Mô đun này có ý nghĩa cung cấp các kiến thức cơ bản về chuẩn đoán vàkhắc phục sự cố liên quan đến các phần mềm thông dụng trên máy tính Mô đunnày được bố trí sau khi học xong các môn chung và mô đun Lắp ráp và cài đặtmáy tính

Mục tiêu của mô đun:

- Trình bày được các quy trình chẩn đoán và khắc phục lỗi về Phần mềmmáy tính

- Khắc phục được các lỗi liên quan đến hệ điều hành

- Khắc phục được các lỗi về cài đặt, sử dụng các phần mềm ứng dụng vănphòng, trình duyệt và các phương thức kết nối Internet

- Tối ưu hóa được hệ thống máy tính trên môi trường Hệ điều hành, cácphần mềm ứng dụng và các công cụ tiện ích

- Đưa ra được giải pháp sử dụng và nâng cấp phần mềm

- Nhận biết và khắc phục được các sự cố về hệ điều hành, phần mềm ứngdụng, Internet và những phần mềm thông dụng khác

- Nâng cao nhận thức về đảm bảo an toàn thông tin cho người dùng

- Tự tin trong thao tác, tiếp cận phần mềm máy tính

- Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

Nội dung của mô đun:

giảng dạy

1 Quy trình xử lý sự cố phần mềm 5 Lý thuyết

2 Xử lý sự cố hệ điều hành 10 Tích hợp

3 Xử lý sự cố phần mềm văn phòng 5 Tích hợp Kiểm tra bài 1,2,3 2

4 Xử lý sự cố ứng dụng internet 10 Tích hợp

5 Xử lý sự cố Email 10 Tích hợp Kiểm tra bài 4,5 3

6 Tối ưu hóa hệ thống máy tính 10 Tích hợp Kiểm tra bài 6 5

BÀI 1 QUY TRÌNH XỬ LÝ SỰ CỐ PHẦN MỀM Giới thiệu:

Bài này trình bày về sự hình thành và phát triển cũng như những ưu điểm

và nhược điểm của hệ điều hành Linux Qua đó, giúp người học có những lựachọn thích hợp khi lựa chọn hệ điều hành cho máy tính cá nhân hoặc hệ thốngmáy chủ Bên cạnh đó, giúp người học nâng cao tính chia sẻ cộng đồng qua việc

sử dụng một hệ điều hành mã nguồn mở hoàn toàn miễn phí và bảo mật cao

1 Mô hình xử lý sự cố máy tính

Phương pháp tổng quát giúp nhận diện chính xác và khắc phục nhanh các

sự cố của máy tính gồm 8 bước như sau:

+ Tiếp nhận thông tin do khách hàng cung cấp.

- Tìm hiểu nguyên nhân

+ Các thông tin liên quan dẫn đến sự cố

- Đặt các câu hỏi liên quan đến tình trạng máy

1.3 Kiểm tra (thông tin, cấu hình)

- Kiểm tra sơ bộ máy tính

+ Tình trạng phần cứng

+ Tình trạng phần mềm

- Ghi nhận cấu hình và tình trạng máy

+ Theo mẫu phiếu quy định

1.4 Khởi động

Khởi động máy tính (booting) là một quá trình tự mồi (bootstrapping) đểkhởi động sự làm việc của hệ điều hành khi người dùng bật một hệ thống máytính Một trình tự khởi động (boot sequence) là một tập hợp các lệnh ban đầuđược máy tính thực hiện khi nó được khởi động Trình khởi động (bootloader)

sẽ nạp hệ điều hành chính vào máy tính để hoạt động

Chính vì vậy, việc khởi động hệ điều hành giúp ta có thể chuẩn đoán máytính bị lỗi phần cứng hay hệ điều hành

1.5 Xác định lỗi phần cứng và phần mềm

- Lỗi phần cứng máy tính à Kiểm tra lỗi của các thiết bị phần cứng

- Lỗi phần mềm máy tính à Kiểm tra lỗi của Hệ điều hành, trình điều khiển,ứng dụng, virus

1.6 Trợ giúp

- Sử dụng các tài liệu có liên quan: User Guide, User manual…

- Tìm kiếm sự giúp đỡ từ bạn bè, đồng nghiệp, cấp trên…

1.7 Thông báo

- Báo cáo cấp trên khi có sự cố phát sinh để có hướng giải quyết

- Thông báo cho khách hàng khi có sự thay đổi hoặc phát sinh thêm

1.8 Bàn giao máy

- Bật máy cho khách hàng kiểm tra

- Bàn giao các tài liệu, thiết bị (nếu có)

- Hướng dẫn, giải thích cho khách hàng các vấn đề liên quan

- Ký nhận bàn giao với khách hàng

2 Quy trình xử lý sự cố phần mềm máy tính

Quy trình xử lý sự cố phần mềm máy tính gồm 7 bước như sau:

2.1 Tiếp nhận thông tin từ khách hàng

- Đặt các câu hỏi liên quan để tìm hiểu tình trạng máy

- Dấu hiệu xảy ra sự cố

- Thời gian xảy ra sự cố (Thỉnh thoảng, thường xuyên…)

- Tình trạng xảy ra

Lưu ý: Tránh đặt các câu hỏi trực tiếp.

2.2 Kiểm tra, ghi nhận thông tin và cấu hình

- Xác định các chương trình được cài đặt trên máy

+ Thông tin về các phần mềm (Bản quyền,ứng dụng)

- Xác định các dữ liệu của khách hàng

+ Vị trí lưu trữ dữ liệu

- Xác định cấu hình của máy tính và các thiết bị đi kèm

+ Thông tin chi tiết về cấu hình và phụ kiện

+ Tình trạng phần cứng.

+ Tình trạng phần mềm

2.3 Khởi động và nhận diện sự cố máy tính

- Kiểm tra tổng quát máy tính

+ Kiểm tra phần cứng

+ Kiểm tra phần mềm

- Ngắt ổ cứng khỏi máy và khởi động để kiểm tra các thiết bị phần cứng.+ Mục đích đảm bảo an toàn cho dự liệu nếu có sự cố về phần cứng

2.4 Sao lưu hệ thống trước khi thao tác

- Sao lưu dữ liệu

+ Thông tin người dùng, dữ liệu người dùng : Profile, Email, Data…

- Sao lưu trình điều khiển (driver)

+ Đối với máy bộ, nguyên chiếc hoặc thiết bị không phổ biến

- Sao lưu hệ thống (GHOST)

+ Tạo bản lưu trữ dự phòng

2.5 Kiểm tra sự cố Hệ điều hành

- Không khởi động

+ Mất tập tin khởi động

- Không đăng nhập vào window

+ Tài khoản bị Disable

+ Quên passworrd

+ Do virus thay đổi thông số hệ thống

- Windows chạy chậm, hay xuất hiện lỗi

+ Kiểm tra tình trạng do virus

+ Kiểm tra tài nguyên hệ thống (Phần cứng, phần mềm).

+ Kiểm tra tối ưu hóa hệ thống (Phần cứng, phần mềm)

2.6 Ghi nhận và thông báo tình trạng máy

- Tổng hợp thông tin và tìm ra tình trạng hiện tại của máy, nguyên nhân vàcách khắc phục tối ưu

+ Căn cứ vào thông tin do khách hàng cung cấp

+ Căn cứ vào sự kiểm tra và xác định lỗi

- Thông báo cho khách hàng các vấn đề liên quan

2.7 Tối ưu hoá hệ thống, kiểm thử

- Tối ưu hóa phần cứng

+ Nâng cấp phần cứng

+ Hiệu chỉnh thông số kỹ thuật

- Tối ưu hóa phần mềm

+ Tối ưu hóa hệ điều hành (Tắt các dịch vụ không cần thiết)

+ Sử dụng công cụ chống phân mảnh dữ liệu, công cụ dọn dẹp hệthống

+ Sử dụng các chương trình phòng, chống virus

- Chạy kiểm tra

+ Các yêu cầu của KH (Cài đặt phần mềm, kiểm tra lỗi đã khắc phục)

3 Phương pháp xử lý sự cố PMMT

Phương pháp xử lý sự cố phần mềm máy tính gồm 4 phương pháp sau:

3.1 Quan sát thông báo lỗi

- Quan sát cụ thể các thông báo lỗi khi khởi động hệ điều hành và trong quátrình vận hành, các thông báo lỗi thường chỉ ra các lỗi cần khắc phục của phần

- Cần phân biệt rõ ràng thông báo lỗi phần mềm hay phần cứng máy tính.+ Lỗi phần mềm thường được nêu rõ trong thông báo được hiển thị.+ Lỗi phần cứng thường dựa trên các thông báo bằng âm thanh và cầnđược can thiệp phần cứng trước khi tiếp tục khắc phục các lỗi phần mềm.

3.2 Sử dụng kinh nghiệm và khả năng suy đoán

- Dựa vào kinh nghiệm có thể nhận biết ngay các lỗi thông thường nhưvirus, hỏng file hệ thống, dữ liệu lỗi thời, cấu hình sai các thông số hệ điều hành,

…

- Trong trường hợp các lỗi ít gặp hay chưa từng gặp, cần phải suy đoánthông qua các thông báo liên quan hoặc qua các lỗi tương tự trước đây

3.3 Sử dung dụng cụ hỗ trợ và thay thế

- Dùng phương pháp loại trừ để tìm ra nguyên nhân khác, từ đó phân loại

và khoanh vùng nguyên nhân gây lỗi

- Sử dụng các dụng cụ hỗ trợ như hiren boot, các công cụ dò tìm driver,diệt virus,…

3.4 Chia sẻ của bạn bè, đồng nghiệp

- Chia sẻ các lỗi khó khắc phục trên các diễn đàn trực tuyến, các websitechuyên về khắc phục sự cố máy tính như tinhte.vn, ddth.com,…

- Chia sẻ với đồng nghiệp, bạn bè là cách nhanh nhất để cùng nhau tìm hiểu

và khắc phục sự cố phần mềm máy tính

4 Nguyên tắc xử lý sự cố phần mềm máy tính

4.1 Đảm bảo sự cố không có liên quan đến PCMT

- Đảm bảo việc cài đặt, sửa chữa phần mềm không ảnh hưởng đến phầncứng máy tính

- Cần báo ngay với khách hàng trong trường hợp sự cố liên quan đến phầncứng máy tính trong quá trình kiểm tra

4.2 Đảm bảo tính bảo mật dữ liệu và E-mail

- Đảm bảo việc cài đặt không làm mất mát dữ liệu của khách hàng

- Cần sao lưu các dữ liệu có thể bị tác động trong quá trình khắc phục sựcố

- Không sao chép, khai thác, sử dụng, phát tán dữ liệu riêng tư của kháchhàng

- Không được có bất kỳ hành vi truy cập trái phép vào các trang thông tin

cá nhân của khách hàng như email, facebook,…

4.3 Đảm bảo tính chính xác khi chẩn đoán và điều trị

- Cần chuẩn đoán và đưa ra thông tin chính xác về sự cố cũng như giá cảsửa chữa cho khách hàng

- Chỉ được bắt đầu sửa chữa khi khách hàng đồng tình với chuẩn đoán vàgiá cả

- Sửa chữa nhanh chóng, kịp thời và đảm bảo khắc phục hoàn toàn sự cố

- Kiểm tra cẩn thận, kỹ càng trước khi giao trả máy cho khách hàng

Câu hỏi và bài tập

1.1: Quy tắc 3C khi tiếp xúc với khách hàng là gì?

A: Chào – Cười – Cảm ơn B: Cười – Chào – Cảm ơn

C: Cảm ơn – Chào – Cười D: Cảm ơn – Cười – Chào

1.2: Mô hình xử lý sử cố máy tính gồm 7 bước sau:

A: 1 Nhận máy – 2 Nhận diện – 3

Kiểm tra – 4 Xác định lỗi phần cứng

và phần mềm – 5 Trợ giúp – 6

Thông báo – 7 Bàn giao máy

B: 1 Nhận máy – 2 Kiểm tra – 3.Nhận diện – 4 Xác định lỗi phần cứng

và phần mềm – 5 Thông báo – 6 Trợgiúp –– 7 Bàn giao máy

C: 1 Nhận máy – 2 Kiểm tra – 3.

Thông báo – 4 Nhận diện – 5 Xác

định lỗi phần cứng và phần mềm – 6

Trợ giúp –– 7 Bàn giao máy

D: 1 Nhận máy – 2 Kiểm tra – 3.Xác định lỗi phần cứng và phần mềm– 4 Thông báo – 5 Nhận diện – 6.Trợ giúp –– 7 Bàn giao máy

1.3: Phương pháp dựa vào kinh nghiệm và khả năng suy đoán là phương pháp:A: Quan sát cụ thể các thông báo lỗi

khi khởi động hệ điều hành và trong

quá trình vận hành, các thông báo lỗi

thường chỉ ra các lỗi cần khắc phục

của phần mềm do thiếu tập tin hay

dữ liệu lỗi thời

B: Dựa vào kinh nghiệm có thể nhậnbiết ngay các lỗi thông thường Trongtrường hợp các lỗi ít gặp hay chưatừng gặp, cần phải suy đoán thông quacác thông báo liên quan hoặc qua cáclỗi tương tự trước đây

C: Dùng phương pháp loại trừ để tìm

ra nguyên nhân khác, từ đó phân loại

và khoanh vùng nguyên nhân gây

lỗi

D: Chia sẻ với đồng nghiệp, bạn bè làcách nhanh nhất để cùng nhau tìmhiểu và khắc phục sự cố phần mềmmáy tính

1.4: Phương pháp sử dung dụng cụ hỗ trợ và thay thế là phương pháp:

A: Quan sát cụ thể các thông báo lỗi

khi khởi động hệ điều hành và trong

quá trình vận hành, các thông báo lỗi

thường chỉ ra các lỗi cần khắc phục

của phần mềm do thiếu tập tin hay

dữ liệu lỗi thời

B: Dựa vào kinh nghiệm có thể nhậnbiết ngay các lỗi thông thường Trongtrường hợp các lỗi ít gặp hay chưatừng gặp, cần phải suy đoán thông quacác thông báo liên quan hoặc qua cáclỗi tương tự trước đây

C: Sử dụng các dụng cụ hỗ trợ như

hiren boot, các công cụ dò tìm

driver, diệt virus,…

D: Chia sẻ với đồng nghiệp, bạn bè làcách nhanh nhất để cùng nhau tìmhiểu và khắc phục sự cố phần mềmmáy tính

1.5: Đảm bảo tính chính xác khi chẩn đoán và điều trị sự cố phần mềm là:

A: Không được có bất kỳ hành vi

truy cập trái phép vào các trang

thông tin cá nhân của khách hàng

B Đảm bảo việc cài đặt, sửa chữa phầnmềm không ảnh hưởng đến phần cứngmáy tính, Cần báo ngay với khách

như email, facebook,… hàng trong trường hợp sự cố liên quan

đến phần cứng máy tính trong quátrình kiểm tra

C: Đảm bảo việc cài đặt không làm

Yêu cầu đánh giá

- Trình bày mô hình xử lý sự cố máy tính

- Trình bày quy trình xử lý sự cố phần mềm máy tính

- Trình bày phương pháp xử lý sự cố phần mềm máy tính

- Nêu các nguyên tắc xử lý sự cố phần mềm máy tính

BÀI 2

XỬ LÝ SỰ CỐ HỆ ĐIỀU HÀNH Giới thiệu:

Bài này trình bày về sự hình thành và phát triển cũng như những ưu điểm

và nhược điểm của hệ điều hành Linux Qua đó, giúp người học có những lựachọn thích hợp khi lựa chọn hệ điều hành cho máy tính cá nhân hoặc hệ thốngmáy chủ Bên cạnh đó, giúp người học nâng cao tính chia sẻ cộng đồng qua việc

sử dụng một hệ điều hành mã nguồn mở hoàn toàn miễn phí và bảo mật cao

Mục tiêu:

- Trình bày được quá trình khởi động của Hệ điều hành MS Windows

- Trình bày được chức năng của Master Boot Record

- Chẩn đoán và khắc phục được sự cố MS Windows

- Có tư duy, sáng tạo, độc lập và làm việc nhóm

- Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

Nội dung chính:

1 Hiện thông báo đỏ trên thanh taskbar

Nhận diện:

- Phía góc phải thanh Taskbar sẽ hiển thị một biểu tượng cây cờ có dấu x

đỏ Khi click vào biểu tượng này, ta sẽ có hình tương tự bên dưới

Hình 2.1: Lỗi hiện thông báo đỏ trên thanh taskbar dưới góc màn hình

2 Mất quyền truy xuất dữ liệu trong phân vùng

Nhận diện: Khi mở phân vùng ta thấy thông báo lỗi như hình 2.2 tức là hệ

thống đã ngăn chặn việc truy cập của người dùng vào phân vùng này Hay nóicách khác là người dùng đã bị tước quyền truy cập vào phân vùng

Hình 2.2: Lỗi D:/ is not accessible

Nguyên nhân: Do bị mất quyền truy xuất dữ liệu tại phân vùng, cụ thể

trong trường hợp này là phân vùng D

Cách khắc phục:

- Bước 1: My computer  trên tab chọn Tools  Folder options  View

 kéo xuống dòng Use simple file sharing (recommended) bỏ check

- Bước 2: Nhấp phải vào phân vùng D chọn Properties  tab Security 

Advanced  tab Owner  Edit  chọn user Administrator  check vàoreplace owner on subcontainers or objects  OK

3 Mất MBR hay Winloader

Nhận diện: Khi khởi động máy tính, hệ điều hành hiển thị lỗi tại cửa sổ

Windows Boot Manager với status: 0xc000000f như hình 2.3 hoặc lỗi OperatingSystem Not Found như hình 2.4

Hình 2.3: Lỗi mất MBR hay Winloader

Hình 2.4: Lỗi Operating System not found

thông tin về phân vùng (ổ đĩa), một khi MBR bị hỏng thì ta không thể nào chiađĩa cứng được nữa, và lúc này khi vào bất kỳ một chương trình chia đĩa nàocũng chỉ thấy một dãy đĩa (Disk Map) có màu vàng và hiện chữ BAD (chứkhông còn thấy từng phân vùng như khi ổ đĩa không lỗi MBR, cho dù có lấp ổcứng bị lỗi MBR vào một máy tính khác có ổ đĩa và hệ điều hành bình thường,thì khi vào win nó vẫn không thể nhận ra ổ cứng, vì không có phân vùng nàocả) Đó là dấu hiệu cho biết MBR đã bị lỗi, và ta càng không thể cài win đượcluôn.

- Để hệ điều hành khởi động, hệ thống phải sử dụng phần mềm quản lýviệc khởi động hệ điều hành là Winloader

- Trong trường hợp Winloader hay MBR bị lỗi, hệ điều hành sẽ báo lỗi nhưtrên

Cách khắc phục:

Cách 1: Sử dụng đĩa Windows

- Bước 1: Bỏ đĩa windows tương ứng với windows mà bạn đang sử dụng

vào

- Bước 2: Chọn Repair your Computer

- Bước 3: Chọn ổ đĩa mà bạn đã cài đặt Windows sau đó click Next

- Bước 4: Chọn dòng Command Prompt Sau khi hiện bảng cmd ta gõ lần

lượt 3 lệnh sau: bootrec.exe /fixmbr, bootrec.exe /fixboot, bootrec.exe /rebuildbcd nhấn enter.

- Bước 5: Chọn restart để khởi động lại windows.

Cách 2: Sử dụng đĩa Hiren Boot

- Bước 1: Bỏ đĩa Hiren Boot vào và khởi động Mini Windows XP.

- Bước 2: Mở HBCD Menu  vào Menu  chọn Partition/Boot/MBR 

chọn BootICE

Hình 2.5: Giao diện phần mềm BootICE

- Bước 3: Tại cửa sổ chương trình BootICE, tại phần Destination Disk

chọn ổ cứng bị lỗi  chọn Process MBR  chọn Windows NT 6.x MBR sau đó chọn Install/Config

- Bước 4: Chọn BOOTMGR boot record (FAT/FAT32/NTFS) và nhấn

Nhận diện: Lỗi này xuất hiện khi gặp phải thông báo: NTLDR is

compress hay NTLDR is missing như hình bên dưới

Hình 2.6: Lỗi NTLDR is missing

Nguyên nhân: Do một trong những tập tin khởi động của Windows bị lỗi

như Ntldr, Ntdetect.com, Boot.ini Hoặc format nhần phân vùng chứa hệ điềuhành nên máy tính không thể boot được vào Windows

Cách khắc phục: Để khắc phục lỗi này trên Windows 7 trở lên, cách tốt

nhất là có thể làm là cài lại Windows hoặc bung Ghost

5 Dumping Phisical Memory

Nhận diện: Lỗi xảy ra khi đang sử dụng hệ điều hành, máy tính bỗng

nhiên hiển thị màn hình xanh như bên dưới sau đó khởi động lại

Hình 2.7: Lỗi Dumping Phisical memory

Nguyên nhân và cách khắc phục:

- Trường hợp 1: RAM bị dơ hay khe cắm không chặt Hoặc trường hợp

xấu nhất là hỏng RAM Nếu ram bị dơ hoặc lỏng ram, tháo Ram ra để vệ sinhcác tiếp điểm trên thanh RAM, phủi bụi trên khe cắm Ram Thay RAM nếu bịhỏng

- Trường hợp 2: Khi máy tính đang chạy hay không chạy bất cứ chương

trình gì mà HDD kêu âm thanh “rè rè” và màn hình dump hiện ra Đây là dấuhiệu ban đầu cho bạn biết HDD có vấn đề, bạn nên đi bảo hành hoặc sử dụngcác công cụ kiểm tra HDD Trường hợp xấu nhất có thể thay HDD

diệt virus mà bạn cho là tốt nhất Hoặc khi bạn cài phần mềm mới vào, sử dụngđược 1 hay vài ngày máy dump có thể máy tính của bạn không tương thích vớiphần mềm đó Việc cần làm ngay bây giờ là thử gỡ bỏ phần mềm bị nghi ngờ và

sử dụng một thời gian để xem kết quả

- Trường hợp 4: Xung dột driver, đây có thể là do driver của một số thiết

bị bạn vừa cài vào PC nhưng không tương thích với PC Hay driver trong hệđiều hành của bạn bị hỏng do virus phá hoại hay sơ ý cài phần mềm nào đụngtới 1 driver nào đó trong C:\WINDOWS\System32\*.sys (file.sys là driver củaPC) Việc cần làm là xoá bỏ ngay driver đã cài đặt trong Device Manager

- Trường hợp 5: Tràn bộ nhớ đệm.

Khi máy tính gặp một trục trặc nghiêm trọng thì hệ thống sẽ tự động lưu lạitrạng thái hiện thời vào một file có tên là Swap để có thể phục hồi sau này Tuynhiên nó cũng gây một số phiền phức hơn là đem lại lợi ích

Để khắc phục sự cố trong trường hợp này ta thực hiện như sau:

- Bước 1: Nhấp phải vào My computer  chọn Properties

- Bước 2: Chọn tab Advanced system settings tại tab Advanced  chọn

Settings tại phần Performance  qua tab Advanced  chọn change, nó sẽ xuấthiện hiện một bảng mới để có thể thay đồi kích thuớc của file Swap như hình2.8

Hình 2.8: Điều chỉnh kích thước tập tin Swap

- Bước 3: Thay đổi Initial Size và Maximum Size Hãy để hai giá trị này

bằng nhau (có thể cho giá trị bằng với kích thước Ram bằng 1.5 lần hay 2 lầnRAM của máy tính hiện có) Ngoài ra, có thể chọn chức năng automatically để

hệ thống tự set dung lượng cho bạn Sau đó bấm vào nút Set , hệ thống sẽ yêucầu bạn restart lại, sau đó bấm OK tất cả rồi restart lại máy tính

Câu hỏi và bài tập

2.1: Lệnh dùng để xoá màn hình trong MS-DOS là:

2.2: Tập tin bó (Batch File) là gì?

A: Là một loại ngôn ngữ script chứa

một hay nhiều chuỗi lệnh và được

lưu dưới phần mở rộng là bat

B: Là một loại ngôn ngữ java chứamột hay nhiều chuổi lệnh và được lưudưới phần mở rộng là txt

được lưu dưới phần mở rộng là txt dưới phần mở rộng là php

2.3: Nguyên nhân xảy ra lỗi NTLDR is Missing là:

A: Cấu hình sai tập boot.ini B: Windows bị lỗi nghiêm trọng

C: File NTDETECT.COM, NTLDR

bị hỏng

D: Cả 3 đều đúng

2.4: Nguyên nhân xảy ra hiện tượng logon-off liên tục là:

A: Một số virus khiến máy của bạn

không logon được vào Windows

B: Cấu hình sai tập boot.ini

C: Giá trị Userinit trong khóa …\

Windows\System32 bị thay đổi

D: Câu A và C đúng

2.6: Công cụ Computer Management có 3 mục chính là:

A: System Tools, Storage và

Services

B: System Tools, Task Mananger,Services

C: System Tools, Device

Management, Disk Management

D: System Tools, Services, LocalUsers and Groups

2.7: Trong Local Group Policy, chính sách “Hide and disbale all items on thedesktop” dùng để:

A: Ẩn biểu tượng trên màn hình

D: Ẩn icon Recycle Bin trên Desktop

2.8: Trong Local Users and Groups, khi tạo mới hoặc hiệu chỉnh tài khoản ngườidùng, để bắt buộc người dùng phải thay đổi mật khẩu trong lần đăng nhập tiếptheo, ta tích chọn vào mục nào sau đây?

A: User cannot change password B: Account is locked out

C: User must change password at

next logon

D: Password never expires

Yêu cầu đánh giá

- Trình bày quá trình khởi động của máy tính

- Trình bày chức năng của Master Boot Record và Winloader

- Trình bày dấu hiệu, nguyên nhân và cách khắc phục các sự cố liên quan đến hệđiều hành MS Windows

BÀI 3

XỬ LÝ SỰ CỐ PHẦN MỀM VĂN PHÒNG Giới thiệu:

Bài này trình bày về sự hình thành và phát triển cũng như những ưu điểm

và nhược điểm của hệ điều hành Linux Qua đó, giúp người học có những lựachọn thích hợp khi lựa chọn hệ điều hành cho máy tính cá nhân hoặc hệ thốngmáy chủ Bên cạnh đó, giúp người học nâng cao tính chia sẻ cộng đồng qua việc

sử dụng một hệ điều hành mã nguồn mở hoàn toàn miễn phí và bảo mật cao

Mục tiêu:

- Trình bày được tính tương thích của phần mềm đối với hệ thống

- Cài đặt được các phần mềm văn phòng theo đúng yêu cầu sử dụng

- Chẩn đoán và xử lý được các lỗi liên quan đến cài đặt

- Chẩn đoán và xử lý được các lỗi thông dụng của phần mềm văn phòng

- Chẩn đoán và xử lý được các lỗi khi in ấn

- Có tư duy, sáng tạo, độc lập và làm việc nhóm

- Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

Các ứng dụng trong MS Office:

- Microsoft Word là một chương trình soạn thảo văn bản khá phổ biển hiệnnay của công ty phần mềm nổi tiếng Microsoft Nó cho phép người dùng làmviệc với văn bản thô (text), các hiệu ứng như phông chữ, màu sắc, cùng với hìnhảnh đồ họa (graphics) và nhiều hiệu ứng đa phương tiện khác (multimedia) như

âm thanh, video khiến cho việc soạn thảo văn bản được thuận tiện hơn

- Microsoft Excel là chương trình xử lý bảng tính nằm trong bộ MicrosoftOffice của hãng phần mềm Microsoft Trước đây, Microsoft đã giới thiệu mộtphần mềm bảng tính được gọi là Multiplan vào năm 1982 Phiên bản đầu tiêncủa Excel được phát hành lần đầu tiên trên máy MAC năm 1985 và trênWindows (đánh số 2.0 xếp ngang hành với MAC và được tích hợp với môitrường run-time của windows) vào tháng 11 năm 1987

- Microsoft PowerPoint là một chương trình trình diễn tập tin trong máy dohãng Microsoft phát triển PowerPoint là một phần của gói ứng dụng văn phòngMicrosoft Office

1.2 Phần mềm đồ họa

Phần mềm đồ họa là những phần mềm có tính đột phá về phương diện thiết

kế, tạo mẫu, xử lý hình ảnh… giúp cải thiện, nâng cao những tác phẩm nghệthuật Phần mềm đồ họa dùng để chỉnh sửa hình ảnh, vẽ kiến trúc, làm phim…

Một số phần mềm đồ họa thông dụng:

- Adobe After Effect: dùng để làm phim, biên tập phim, xử lý chuyển động

đồ họa, xử lý 3D

- Proshow Gold: dùng để thiết kế video, phim trình diễn

- CorelDRAW Graphics Suite: dùng để thiết kế, vẽ đồ họa 3D

- Photoshop: dùng để thiết kế và xử lý hình ảnh

- Autocad: dùng để vẽ kỹ thuật 2D, 3D

1.3 Phần mềm Multimedia

Phần mềm Multimedia là một thuật ngữ đặc thù để chỉ những phần mềmmáy tính có chức năng thực thi các tập tin đa phương tiện Hầu hết các trình đaphương tiện đều hỗ trợ một số các định dạng tập tin media, trong đó có cả cáctập tin audio (âm thanh số) và video (hình ảnh số)

Danh sách một số phần mềm đa phương tiện:

miễnphí (bảnbasic)Media Player

Windows, AmigaOS, MorphOS GPL

RealPlayer

Linux, Windows, Mac OS

Windows, Mac OS X, Windows

Bảng 3.1: Các phần mềm đa phương tiện thông dụng

1.4 Phần mềm kế toán

Phần mềm kế toán giúp cho công việc của kế toán viên được xử lý chínhxác, đơn giản và nhanh chóng Phần mềm kế toán giúp thực hiện nghiệp vụ kếtoán, lập tờ khai, báo cáo thuế,…

Một số phần mềm kế toán thông dụng như: GAMA, OMEGA, Misa, CNS,FTS, FAST, Sen Việt, Asoft, phần mềm kế toán Việt Nam, phầm mềm hỗ trợ kêkhai thuế…

1.5 Các phần mềm thông dụng khác

Đôi khi bạn ngập chìm trong sự phong phú và phức tạp của các chươngtrình, từ ứng dụng văn phòng, biên tập ảnh, nghe nhạc đến diệt virus và khôngbiết công cụ nào là phù hợp

Danh sách dưới đây là những chương trình và phần mềm đáng chú ý nhất,

đã được kiểm tra và so sánh với các phiên bản cùng thể loại khác, với sự thamgia, góp ý của nhiều người sử dụng Đặc biệt chúng hoạt động an toàn, dunglượng nhỏ, không chứa spyware, adware và hoàn toàn miễn phí (xếp theo thứ tựa,b,c)

1 7-zip: Lưu trữ và khôi phục file (mã mở)

2 Ad-Aware: Xóa những phần mềm không cần thiết

3 ATnotes: Ghi chú trên desktop (miễn phí)

4 Avast Anti-Virus: Một trong những công cụ quét virus tốt nhất

5 AutoGK: Chuyển từ DVD sang DivX/Xvid (miễn phí)

6 CCleaner: Dọn rác trong máy tính (miễn phí)

7 Firefox: Trình duyệt web (mã mở)

8 FileZilla: FTP client (mã mở)

9 Froxit PDF Viewer: Hỗ trợ xem PDF nhanh nhất hiện nay (miễn phí)

11 Notepad++: Biên tập mã nguồn (mã mở)

12 OpenOffice: Bộ ứng dụng Office (mã mở)

13 Opera: Trình duyệt vừa đạt 1,6 triệu lượt tải sau 2 ngày miễn phí

14 Internet Download Manager (IDM)

2 Các lỗi thường gặp trong quá trình cài đặt

2.1 Tranh chấp các file DLL với các chương trình đã cài trên máy

Nhận diện: Trong quá trình cài đặt, chương trình sẽ thông báo lỗi như hình

3.2

Hình 3.2: Tranh chấp các file DLL khi cài đặt MS Office

Nguyên nhân: Phiên bản cũ đã được cài đặt trên máy hoặc cài version cũ

hơn version hiện tại

Cách khắc phục: gỡ bỏ bản cài đặt hiện tại trên máy tính sau đó thực hiện

lại quá trình cài đặt

2.2 Lỗi Internal Error 2203

Nhận diện: Trong quá trình cài đặt Office 2010, chương trình sẽ thông báo

lỗi như hình 3.2

Hình 3.2: Lỗi Internal Error 2203

Nguyên nhân: Lỗi này xảy ra khi cố gắng thêm OneNote vào cài đặt phiên

bản Office Professional Plus 2010 32-bit trên bản 64-bit của Windows 7Ultimate Đây chỉ là lỗi phân quyền trong folder Temp Chỉ cần thay đổi quyền,cho mọi người đều có thể truy cập là có thể giải quyết được vấn đề

Cách khắc phục:

- Bước 1: Vào Services bằng cách gõ services.msc trong mục Search.

- Bước 2: Kéo chuột xuống Windows Installer và Stop và sau đó Start lại

dịch vụ này

- Bước 3: Chuyển sang folder Temp bằng cách gõ %temp% trong mục

Search trong menu Start.

- Bước 4: Folder Temp mở ra, phải chuột vào khu vực trống trong folder và

chọn Properties, chọn thẻ Security, dưới mục Group or user names, click Edit.

- Bước 5: Cửa sổ Permissions for Temp xuất hiện, kích vào Add

- Bước 6: Gõ Everyone trong mục Objects Names và kích Check Names

rồi chọn OK

- Bước 7: Kích vào mục Permissions for Everyone để phân quyền Full

Control rồi chọn OK Sau đó cài đặt lại MS Office mà không còn hiện thông báo lỗi 2203.

3 Khắc phục một số sự cố trong quá trình sử dụng

3.1 Tự động nhận diện và sửa chữa

Ta có thể sử dụng chương trình tự động nhận diện và khắc phục sự cố Để

sử dụng chương trình này ta làm các bước sau:

- Bước 1: Vào Control Panel  Programs and Features, kích chuột phải

vào Microsoft Office 2010 và chọn Change

- Bước 2: Trên màn hình tiếp theo, bạn chọn Repair và Microsoft Office sẽ

tự động kiểm tra lỗi và tiến hành khắc phục

Hình 3.3: Tự động nhận diện và sửa chữa MS Office 2010

3.2 Sự cố Spelling trong Word

Nhận diện: Sự cố này xuất hiện khi các chữ bị gạch chân màu đỏ như hình

sau:

Hình 3.4: Sự cố Spelling trong Word

Nguyên nhân: Office cung cấp chương trình tự động nhận dạng lỗi chính

tả và gạch chân màu đỏ ở những lỗi sai Tuy nhiên, chương trình này chỉ nhậndạng các lỗi chính tả trong tiếng Anh, vì vậy khi ta gõ tiếng Việt thì chươngtrình này sẽ hiểu nhầm đây là lỗi chính tả trong tiếng Anh và gạch chân đỏ

Cách khắc phục: Vào File  Options  Proofing, sau đó bỏ chọn mục Check spelling as you type

3.3 Lỗi cách chữ

Nhận diện: Sự cố này xuất hiện khi các chữ cái trong một từ tự động tạo ra

khoảng cách như hình

Hình 3.5: Lỗi cách chữ trong Word

Nguyên nhân: Trong quá trình sử dụng, người dùng chỉnh nhầm mục tự

động điều chỉnh khoảng cách giữa các chữ và các câu trong mục cài đặt nângcao của MS Word

Cách khắc phục:

- Bước 1: Click biểu tượng Office góc trên bên trái màn hình > Word

Options

- Bước 2: Cửa sổ Word Options mở ra chọn Tab Advanced, trong

mục Cut, copy, paste chọn Settings

- Bước 3: Cửa sổ Settings hiện ra, bỏ chọn trong mục Adjust sentence

and word spacing automatically  OK

3.4 Lỗi độ rộng trong Excel

Nhận diện: Trong ô bảng tính của Excel sẽ hiển thị các ký tự ##### Nguyên nhân:

- Khi cột thiếu độ rộng

- Khi bạn nhập giá trị ngày tháng hoặc thời gian là số âm

Cách khắc phục:

- Dùng chuột kéo độ rộng cột ra cho phù hợp

- chỉnh sửa lại xem ngày, tháng hoặc thời gian nếu nhập vào số âm

3.5 Lỗi giá trị trong Exel

Nhận diện: Trong ô bảng tính của Excel sẽ hiển thị dòng chữ #VALUE! Nguyên nhân:

- Bạn nhập vào công thức một chuỗi trong khi hàm yêu cầu một số hoặcmột giá trị logic

- Đang nhập hoặc chỉnh sửa các thành phần của công thức mà nhấn Enter

- Nhập quá nhiều tham số cho một toán tử hoặc một hàm trong khi chúngchỉ dùng một tham số Ví dụ =LEFT(A2:A5)

- Thi hành một marco (lệnh tự động) liên quan đến một hàm mà hàm đó trả

về lỗi #VALUE!

Cách khắc phục:

- Chỉnh sửa cho giá trị của các phép toán có cùng một kiểu dữ liệu là ký tự

số học hoặc chuỗi mẫu tự

- Kiểm tra lại công thức xem có thiếu hoặc dư thừa tham số hay không

3.6 Lỗi chia cho 0

Nhận diện: Trong ô bảng tính của Excel sẽ hiển thị dòng chữ #DIV/0! Nguyên nhân:

- Nhập vào công thức số chia là 0 Ví dụ = MOD(10,0)

- Số chia trong công thức là một tham chiếu đến ô trống

Cách khắc phục:

- Kiểm tra mẫu số của phép chia phải là con số khác 0, không rỗng, khôngphải kiểu text

3.7 Lỗi Sai tên

Nhận diện: Trong ô bảng tính của Excel sẽ hiển thị dòng chữ #NAME? Nguyên nhân:

- Bạn dùng những hàm không thường trực trong Excel như EDATE,EOMONTH, NETWORKDAYS, WORKDAYS, Khi đó cần phải vào menuTools - Add-in Đánh dấu vào tiện ích Analysis ToolPak

- Nhập sai tên một hàm số Trường hợp này xảy tra khi bạn dùng bộ gõtiếng Việt ở chế độ Telex vô tình làm sai tên hàm như IF thành Ì, VLOOKUPthành VLÔKUP

- Dùng những ký tự không được phép trong công thức

- Nhập một chuỗi trong công thức mà không có đóng và mở dấu nháyđôi.""

- Không có dấu 2 chấm: trong dãy địa chỉ ô trong công thức