SKKN một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tiết dạy học môn thể dục ở trường THCS

Việc bồi dưỡng và rèn luyện sức khoẻ cho học sinh tức là rèn luyện cho cơ thểcác em phát triển cân đối, phát triển bốn tố chất “Nhanh - Mạnh - Bền - Khéo léo” giúp cho các em hoàn thiện

ĐỀ CƯƠNG SƠ LƯỢC

A ĐẶT VẤN ĐỀ

B NỘI DUNG

I CƠ SỞ KHOA HỌC

1 Vai trò vị trí của môn Thể dục trong nhà trường THCS

2 Tầm quan trọng của phương pháp dạy học môn Thể dục

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 Nhận thức về vị trí của môn Thể dục hiện nay

2 Kết quả học tập môn Thể dục ở trường

III THỰC TRẠNG

1 Thuận lợi

2 Khó khăn

a Đối với giáo viên

b Đối với học sinh

IV CÁC GIẢI PHÁP

1 Nâng cao nhận thức về phương pháp dạy học

2 Tăng cường sử dụng và làm mới trang thiết bị đồ dùng dạy học

để nâng cao hiệu quả trong quá trình dạy học

3 Giáo viên giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh trước khi tập luyệnhoặc sau khi phân nhóm tập luyện

4 Sử dụng đội hình trong quá trình tập luyện

5 Hướng dẫn tập luyện theo phương pháp trò chơi

6 Hướng dẫn tập luyện theo phương pháp thi đấu, khen thưởng.

7 Phương pháp dạy học bộ môn xây dựng hứng thú lấy học sinhlàm trung tâm

8 Phương pháp củng cố từng nội dung sau khi luyện tập kỹ thuậtđộng tác

9 Đổi mới kiểm tra đánh giá hiệu quả học tập

V KẾT QUẢ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM

1 Những kết quả bước đầu đạt được

2 Bài học kinh nghiệm

C KẾT LUẬN

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Chúng ta biết rằng sự nghiệp giáo dục của nước nhà ngày càng phát triển, việcbồi dưỡng và nâng cao năng lực trí tuệ là nhiệm vụ chính trị cơ bản trong công cuộcxây dựng chủ nghĩa xã hội Bên cạnh đó công tác giáo dục thể chất (GDTC) là mộtmặt không thể thiếu được trong mục tiêu đào tạo con người phát triển toàn diện Đểđáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục và sự nghiệp xây dựng bảo vệ

tổ quốc, vấn đề tăng cường sức khoẻ cho học sinh trở thành một nhiệm vụ cấp bách

có ý nghĩa chiến lược của toàn Đảng toàn dân

Sức khoẻ đối với con người là vốn quý Muốn không ngừng nâng cao sức khoẻphải đẩy mạnh công tác nâng cao giáo dục thể chất Do đó, giáo dục thể chất là mộttrong những mặt cơ bản của nền giáo dục có liên quan chặt chẽ với sự nghiệp đào tạocho đất nước những con người phát triển toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mĩ Đồng thời

nó chuẩn bị tiền đề cần thiết để con người bước vào cuộc sống lao động sản xuất vàbảo vệ tổ quốc Phát triển Thể dục Thể thao (TDTT) còn làm phong phú đời sống vănhoá tinh thần của nhân dân từ đó nâng cao năng suất lao động và hiệu quả chiến đấu

Học thuyết Mác - Lê Nin khẳng định: “TDTT là một bộ phận không thể tách rời

sự nghiệp giáo dục, chủ nghĩa cộng sản, thể thao không chỉ giải quyết nhiệm vụ chủ yếu hoàn thiện về mặt thể chất mà còn tác động tích cực thúc đẩy sự phát triển các môn khoa học khác”.

Trong Hiến pháp năm 1992 (điều 41) đã ghi rõ: “Nhà nước và xã hội phát triển

nền TDTT dân tộc khoa học vì nhân dân Nhà nước thống nhất quản lí sự nghiệp phát triển TDTT Quy định giáo dục thể chất bắt buộc trong trường học”.

Việc bồi dưỡng và rèn luyện sức khoẻ cho học sinh tức là rèn luyện cho cơ thể

các em phát triển cân đối, phát triển bốn tố chất “Nhanh - Mạnh - Bền - Khéo léo”

giúp cho các em hoàn thiện dần các phẩm chất, nhân cách cơ bản của con người trong

xã hội mới với mong muốn được cống hiến sức mình cho sự phồn vinh của dân tộc.Ngày nay trong hệ thống Giáo dục, giáo dục thể chất được xem là môn học chínhkhoá, là một môn học không kém phần quan trọng trong chương trình giáo dục ở nhàtrường nói chung và bậc THCS nói riêng Môn Thể dục được phố biến và ngày càngrộng rãi, đa dạng về nội dung và phong phú về hình thức Như bao môn học khác,giáo dục thể chất cũng tiến hành theo một chương trình sư phạm, hướng dẫn học sinhvận động, rèn luyện cơ thể tạo sự phát triển toàn diện, góp phần cải tạo nòi giống,thực hiện mục tiêu cách mạng văn hoá, tư tưởng Xây dựng một lối sống vui tươi,lành mạnh cho học sinh Vậy để phát huy được những mặt mạnh đó của bộ môn giáodục thể chất, với vai trò là người hướng dẫn mỗi người giáo viên phải luôn luôn có sựđổi mới phương pháp dạy học của mình để làm sao cho các em có được những tiếthọc bổ ích, lý thú và những kết quả cao nhất trong rèn luyện sức khoẻ, thể chất củamình

Đối với dạy học, đây là một vấn đề hết sức quan trọng và là yêu cầu cấp thiếtnhằm phù hợp với xu thế phát triển của xã hội, góp phần tạo ra những tố chất mới chonguồn lao động trẻ trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Luật Giáo dục đã ghi rõ: “Đổi mới phương pháp dạy học là phát huy tính tích

cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, bồi dưỡng phương pháp tự học, tự rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn”.

Hơn nữa, lứa tuổi học sinh THCS đóng vai trò rất quan trọng đặc biệt trong sựcủng cố và phát triển những kết quả của tiểu học, cần có một trình độ học vấn THCS

và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học THPT,THCN, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động mới Để thực hiện được điều nàycác em cần có một sức khoẻ và một thể lực tốt, một thói quen kỷ luật về nếp sốnglành mạnh, một phong cách thật nhanh nhẹn để học tập tốt hơn

Trong những năm qua, việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường đã giúp tôigặt hái được nhiều kết quả tốt Tôi cảm thấy với việc đổi mới phương pháp dạy học

đã làm cho tôi lớn hơn nhiều trong chuyên môn, trong kinh nghiệm và phương phápdạy học Song đó chỉ là bước đầu có tính đích thực Vấn đề này còn được bàn luận,hội thảo và cần có sự giúp đỡ, tiếp sức của các cấp quản lý, bản thân tôi là người giáoviên giảng dạy và của cả học sinh thì mới có thể đạt được mục tiêu của việc dạy học.Xuất phát từ việc giảng dạy của bản thân, với lương tâm và trách nhiệm củangười giáo viên cùng với những kinh nghiệm đúc rút trong quá trình giảng dạy mônThể dục ở trường THCS tôi nhận thấy rằng việc đổi mới phương pháp dạy học nhằmnâng cao hiệu quả tiết dạy học đối với môn Thể dục trong trường THCS là hết sứcthiết thực và bổ ích Với lý do đó tôi đã mạnh dạn đưa ra một số kinh nghiệm về

“Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tiết dạy học môn Thể dục ở trường THCS”.

B NỘI DUNG

I CƠ SỞ KHOA HỌC

1 Vai trò vị trí của môn Thể dục trong nhà trường THCS.

Ngoài việc cung cấp tri thức về một bộ môn khoa khọc, môn Thể dục có một vịtrí đặc thù riêng biệt của nó, đó là giáo dục và rèn luyện thể chất, sức khoẻ, nâng caothể lực cho học sinh, góp phần cho các em học tập tốt các môn khác

Bên cạnh đó bộ môn này còn có tác dụng hổ trợ đắc lực cho các hoạt động ĐoànĐội, hoạt động ngoài giờ lên lớp, tạo nên một không khí học đường lành mạnh, cuốnhút học sinh làm cho các em yêu trường, yêu lớp

2 Tầm quan trọng của phương pháp dạy học môn Thể dục.

Mỗi người giáo viên thể dục khi trực tiếp giảng dạy phải nắm vững kiến thức,khả năng linh động một cách nhất định để thực hiện tốt nhiệm vụ của môn học, tiếthọc, lý thuyết, học mới và tập luyện Hơn thế nữa, để không ngừng nâng cao chấtlượng dạy và học môn Thể dục trong nhà trường THCS đòi hỏi người giáo viên phảiluôn luôn đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá hoạt động học tậpcủa học sinh đó là lấy học sinh làm trung tâm, luôn đổi mới phương pháp, cách tổchức hoạt động dạy học và cả những cơ sở vật chất phục vụ dạy học, kiểm tra đánhgiá, trong đó đặc biệt nhất là phương pháp dạy học nhằm gây hứng thú cho học sinhhọc bộ môn của mình Người học trở thành chủ thể của hoạt động dạy học, người giáo

viên giữ vai trò là người hướng dẫn, dạy cho học sinh cách học, tự học chính vì thế

mà phải có sự lựa chọn, tổ chức những phương pháp dạy học hợp lý nhất nhằm khơidậy lòng say mê, hứng thú và phát huy hết sức tích cực, chủ động, sáng tạo và khảnăng của học sinh trong việc giải quyết vấn đề Các em được học trong không khí vui

vẻ, phấn khởi, học mà chơi chơi mà học được tự do tìm hiểu, suy nghĩ, khám phá và

sự tìm tòi ra kiến thức của bài học dưới sự dẫn dắt và gợi mở của giáo viên Tất cả đó

là để đào tạo cho các em học sinh có một thể chất tốt, năng khiếu tốt và giúp các emtrở thành những tiềm năng lớn cho phong trào Thể dục Thể thao của nhà trường cũngnhư địa phương và toàn xã hội

Nhận thức được điều này, là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Thể dục bậcTHCS, bản thân tôi luôn có ý thức trách nhiệm cao, tâm huyết, nhiệt tình với nghềnghiệp, rèn luyện cho mình phẩm chất đạo đức, ý chí, nghị lực quyết tâm, đồng thờiluôn luôn tự trau dồi kiến thức cho mình để có trình độ chuyên môn vững vàng, năngđộng, sáng tạo trong quá trình giảng dạy

Luôn theo sát học sinh trong quá trình tập luyện, để tìm ra những phương phápdạy học phù hợp, từ đó rèn luyện cho các em ý thức học tập và tự rèn luyện tốt Nângcao kĩ năng, kĩ xảo trong từng tiết học để gây hứng thú cho cả thầy và trò

Trong thực tế hiện nay, việc đổi mới mục tiêu, nội dung chương trình dạy học làmột yêu cầu cấp bách đã và đang diễn ra với quy mô lớn và dần dần đi vào chiều sâucủa từng vấn đề Từ đó đòi hỏi cấp thiết là phải đổi mới phương pháp dạy học tất cảcác nội dung, làm thế nào đó để trong quá trình giảng dạy người học là trung tâm,người thầy giữ vai trò hướng dẫn, gợi ý, chỉ đạo, động viên giúp người học tích cực,

chủ động sáng tạo trong việc lĩnh hội kiến thức để hình thành kĩ năng, kĩ xảo củamình, tiếp cận những tri thức mới, hiện đại tự rèn luyện và đào tạo bản thân tốt hơn.

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 Nhận thức về vị trí của môn Thể dục hiện nay.

Hiện nay, phần lớn ở trong các nhà trường bộ môn Thể dục còn bị xem nhẹ, một

số giáo viên Thể dục giảng dạy còn sơ sài, nặng về giảng giải kỹ thuật mà chưa đầu tưchú trọng cho việc tập luyện Chính điều đó đã làm cho thể lực của các em không đảmbảo, bệnh học đường ngày càng tăng lên, học sinh không có hứng thú và thói quen tậpluyện thể dục thể thao Thên thực tế ở nhà trường, cơ sở vật chất còn hạn hẹp và thiếuthốn, chưa đáp ứng hết được những yêu cầu cho việc dạy và học của bộ môn Chính

vì vậy mà việc dạy và học trở nên kém hiệu quả, học sinh không phát huy hết nănglực và khả năng vốn có của mình Đối với học sinh, phần lớn các em cho rằng mônThể dục là môn phụ nên đã có thái độ coi thường và chưa tích cực học, các em chỉchú trọng vào các môn học như: Văn, Toán, Lí, Hóa Mặt khác bộ môn Thể dục làmột môn khó, nó có tác dụng trực tiếp đến thể chất của các em Luyện tập tốt là phảivận động cơ bắp và điều đó thường dẫn đến mệt mỏi trong thời gian đầu mới tậpluyện Hơn nữa, tập luyện thể dục còn ảnh hưởng đến trang phục của các em, nhất làcác tiết học thể dục lồng ghép với các tiết học lí thuyết khác Từ đó dẫn đến sự lườibiếng vận động của các em nhất là các em nữ Tất cả những yếu tố trên đã ảnh hưởngrất lớn đến giờ học nội khóa ở trường, nó không những làm giảm tác dụng của giáodục thể chất trong nhà trường về lâu dài mà còn làm cho thế hệ trẻ của chúng ta có thểchất kém cũng như không thể đạt được mục đích của Đảng là giáo dục để con người

phát triển toàn diện Vì vậy việc nâng cao hiệu quả giờ dạy Thể dục trong nhà trường

là rất quan trọng và cần thiết

2 Kết quả học tập môn Thể dục ở trường.

Qua khảo sát học kì I năm học 2010 - 2011 kết quả đánh giá học sinh khối 8 vàkhối 9 ở trường THCS Ngư Thủy Bắc đạt được chất lượng như sau:

Thông qua việc đổi mới phương pháp dạy học bộ môn theo hướng tích cực, sứckhỏe của học sinh được tăng lên, đồng thời cũng góp phần quan trọng trong việc hạnchế các bệnh học đường trong lứa tuổi học sinh THCS, điều mà bấy lâu nay chúng tacần quan tâm và cái đích cuối cùng là phát triển thể chất cân đối theo lứa tuổi Đây làmột số thành công đáng khích lệ, đã chuyển đổi từ một cách dạy thiếu năng động, họcsinh học ít chơi nhiều, giáo viên nặng nề giảng giải lý thuyết để tiến tới thực hiệnnhững giờ dạy theo sự đổi mới và có hiệu quả

III THỰC TRẠNG

1 Thuận lợi.

- Chương trình cơ bản của bộ môn Thể dục phù hợp với sự phát triển trí tuệ, thểlực và tâm sinh lí của học sinh.

- Lượng vận động trong một tiết học phù hợp với lứa tuổi nhằm phát huy hết khảnăng tập luyện của học sinh nên đa số các em đã tiếp thu được và ham mê tập luyện

- Giáo viên nắm bắt kịp thời nội dung chương trình, áp dụng nhiều phương phápmới và chủ động trong chương trình giảng dạy

- Giáo viên linh hoạt, biết khắc phục được những khó khăn trong quá trình dạyhọc, đặc biệt là làm mới được đồ dùng dạy học, khắc phục sân bãi, vận động các emlàm các đồ dùng dạy học đơn giản, tạo mối quan hệ tốt giữa giáo viên và học sinh Từ

đó làm cho các em thêm yêu thích và có lòng đam mê với môn học

- Phong trào Thể dục Thể thao được ban giám hiệu và các tổ chức đoàn thể trongnhà trường cũng như địa phương quan tâm nên hàng năm mua sắm và làm mới một sốdụng cụ phục vụ cho việc vui chơi - dạy học nên phần nào kích thích lòng say mênghề nghiệp của giáo viên và thu hút các em học sinh tham gia như bóng chuyền,bóng đá, cầu lông…

2 Khó khăn.

a Đối với giáo viên.

- Sự nhận thức thiếu đúng đắn về vai trò và tác dụng của môn học, một số giáoviên còn xem nhẹ môn học, chưa thấy rõ được tác dụng của bộ môn trong việc hìnhthành nhân cách của học sinh

- Một số giáo viên còn lúng túng trong quá trình lên lớp cũng như việc đổi mớiphương pháp dạy học dẫn đến các bước lên lớp còn cứng nhắc làm cho giờ học nhàmchán, nặng nề, không gây được hứng thú cho học sinh

- Với quỹ thời gian từng tiết học nếu giáo viên không biết cách bố trí, sắp xếp,chỉ nặng về truyền thụ kiến thức thì học sinh sẽ ít được rèn luyện và nâng cao thể lực.

- Việc dạy lồng ghép, tích hợp nhiều nội dung vào một tiết học nếu giáo viênkhông chịu khó, thiếu năng động để tổ chức đồng thời hoạt động cho các nhóm thìkhối lượng vận động, kỹ năng mà học sinh được rèn luyện quả là rất ít

- Thiết bị, đồ dùng dạy học còn thiếu nhất là các tranh ảnh minh họa nên chưađáp ứng được nhu cầu của giáo viên và học sinh trong việc dạy và học

- Việc vận dụng phương pháp của một số giáo viên vẫn còn một số tình trạng trìtrệ Một số giáo viên lên lớp chưa tận dụng hết thiết bị, dụng cụ sẵn có và điều kiện tựnhiên để tổ chức cho học sinh tập luyện

b Đối với học sinh.

- Các em chưa có nhận thức đúng đắn về vai trò, tác dụng của môn học Thể dụclàm góp phần hình thành nhân cách cho học sinh, chưa thấy được mối quan hệ mậtthiết giữa rèn luyện thể dục để có sức khỏe tốt góp phần học tốt các môn học khác vàthực hiện mục tiêu chung

- Với những thực trạng trên, để gây hứng thú cho các em trong giờ học và đạtđược chất lượng cao về bộ môn mình đang trực tiếp giảng dạy, bản thân tôi đã mạnhdạn áp dụng một số giải pháp sau:

IV CÁC GIẢI PHÁP

1 Nâng cao nhận thức về phương pháp dạy học.

Để không ngừng nâng cao hiệu quả, chất lượng của một bài dạy, giáo viên cầnđổi mới phương pháp giảng dạy và vận dụng phương pháp dạy học “lấy học sinh làmtrung tâm” Khi dạy bộ môn Thể dục đây là vấn đề đổi mới phù hợp với nền giáo dục

nước ta, học sinh chủ động lĩnh hội được kiến thức, tập trung tư duy, giáo viên làngười hướng dẫn cho học sinh phương pháp tự học, tự tập luyện và biết tìm các biệnpháp để sửa sai Phương pháp này sẽ phát huy được vai trò tích cực chủ động của họcsinh trong việc rèn luyện những kỹ năng quan sát tưởng tượng, giáo dục cho các emtính sáng tạo, chủ động, tự giác nhất là ý chí luôn rèn luyện thân thể khỏe mạnh,không những rèn luyện ở trường học mà các em còn tự giác ngoại khóa thêm ngoàigiờ học.

Trong quá trình giảng dạy, người giáo viên phải là người yêu nghề, mến trẻ, phải

có năng lực sáng tạo, luôn có sự thay đổi bố trí các phương pháp dạy học phù hợp vớitừng đối tượng, luôn tạo một giờ học hưng phấn, có lượng vận động thích hợp, hiệuquả

Đối với nhà trường cần tạo mọi điều kiện để đảm bảo dụng cụ, sân bãi, môitrường, bóng mát Đây cũng là điều kiện không thể thiếu được trong quá trình rènluyện thể chất cho học sinh trong nhà trường

2 Tăng cường sử dụng trang thuết bị đồ dùng dạy học, làm mới mua sắm cơ sở vật chất trang thiết bị để phục vụ cho việc giảng dạy.

- Cơ sở vật chất, dụng cụ, thiết bị dạy học cho môn Thể dục là điều kiện hết sứcquan trọng, Việc sử dụng tranh ảnh, kênh hình, các dụng cụ học tập như các loạibóng, cầu, dây nhảy… mang tính hấp dẫn nhằm gây hứng thú và kích thích sự chú ýtrong các em

- Người giáo viên phải xác định sẽ khó có thể đối mới phương pháp dạy học mônThể dục trong khi cơ sở vật chất, thiết bị dạy học chưa đạt đến mức tối thiểu