Bài giảng Pháp luật đại cương Chương 2: Khái quát về nhà nước

Bài giảng Pháp luật đại cương Chương 2: Khái quát về nhà nước giúp người học nắm được nguồn gốc, bản chất của nhà nước; các kiểu, hình thức nhà nước và bộ máy nhà nước. Đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho bạn đọc nghiên cứu và học tập môn học Pháp luật đại cương.

CHƯƠNG 2 Khái quát về nhà nước

2.1 Nguồn gốc, bản chất của

nhà nước

Nhà nước xuất hiện khi nào và bởi

những điều kiện gì?

1 Thuyết

thần học

2.Thuyết gia trưởng

3 Thuyết khế

ước XH

Nhà nước do thượng

đế sáng tạo ra để bảo

vệ trật tự chung

Nhà nước là kết quả sự phát triển của gia đình

Nhà nước là sản phẩm của một khế ước

 Xem xét sự ra đời của nhà nước tách rời khỏi điều kiện vật chất của xã hội

 Coi nhà nước là một lực lượng từ bên ngoài áp đặt vào XH, đứng trên XH

Nguồn gốc

Nhà nước xuất hiện khi nào và bởi những

điều kiện gì?

Không phải là

hiện tượng vĩnh

cửu, bất biến: có

quá trình phát

sinh, phát triển,

tiêu vong

chỉ xuất hiện khi XH phát triển đến một mức độ nhất định

và tiêu vong khi những điều kiện KQ cho sự tồn tại của

nó mất đi.

(i) Cơ sở tồn tại: nền kinh tế

tự nhiên, không có sở

hữu

(ii) Cấu trúc xã hội: không

có giai cấp, không có

bóc lột

(iii) Chế độ mẫu hệ: quyền

lực thuộc về đàn bà

(iv) Hình thức tổ chức XH:

bộ lạc, thị tộc

(1) Chăn nuôi tách khỏi trồng trọt

(2) Thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp

(3) Thương mại xuất hiện

Nền kinh tế

tự nhiên

Nền kinh tế Sản xuất

Nền KT sản xuất Chế độ tư hữu Xung đột giai cấp

Chế độ CSNT hoàn toàn bất lực trước nền kinh tế sản xuất

Nhà nước xuất hiện

Về KT: chế

độ tư hữu ra

đời

Về XH: xung đột giai cấp

Nhà nước đó của ai, do giai cấp nào lãnh đạo, phục vụ

lợi ích của giai cấp nào

2 nguyên

nhân

• Do nhu cầu của

xã hội

•Do xung đột giai

cấp không thể

điều hoà được

2 bản chất

2 xứ mệnh

•Bản chất xã hội

•Bản chất giai

cấp

• Tổ chức xây

dựng xã hội

• Chuyên chính

giai cấp

Nhà nước là

một tổ chức

quyền lực

chính trị

công, có bộ

máy chuyên

thực hiện

cưỡng chế

Đặc

trưng 1

Nhà nước phân chia dân cư theo đơn vị hành chính lãnh thổ

Đặc trưng 2

Nhà nước có chủ quyền quốc gia

Đặc trưng 3

Đặc trưng 4

Nhà nước ban hành pháp luật và thực hiện sự quản lý bắt buộc đối với mọi công dân

Đặc trưng 5

Nhà nước ban hành và thực hiện việc thu các loại thuế

Định nghĩa nhà

nước

Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị , có bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện chức năng quản lý xã hội nhằm thể hiện

và bảo vệ trước hết lợi ích của giai cấp thống trị trong xã hội

Là tổng thể các dấu hiệu cơ bản của nhà nước thể hiện bản

chất giai cấp, vai trò xã hội và những điều kiện phát sinh, tồn

tại và phát triển của nhà nước trong một hình thái kinh tế xã

hội nhất định

Học thuyết Mac Lenin về hình thái kinh tế xã hội là cơ sở

khoa học để phân chia các kiểu nhà nước

Sự thay thế các kiểu nhà nước

• Là một quá trình lịch sử tự nhiên, mang tính tất yếu khách quan

• Được thực hiện bằng một cuộc cách mạng

• Kiểu nhà nước sau bao giờ cũng tiến bộ, hoàn thiện hơn kiểu nhà nước cũ

1.1.2 Kiểu nhà nước

Phương thức

sản xuất

Cơ sở

hạ tầng NHÀ

NƯỚC

Các kiểu nhà nước phong kiến Nhà nước

Nhà nước

tư bản

Nhà nước CHNL

Nhà nước

XHCN

Nhà nước CHNL Nhà nước

phong kiến

Nhà nước tư

bản

• Cơ sở kinh tế: tư

hữu chủ nô

• Cấu trúc xã hội:

giai cấp chủ nô ><

giai cấp nô lệ

• Cơ sở tư tưởng:

đa thần đa giáo

• Cơ sở kinh tế: tư

hữu tư sản

• Cấu trúc xã hội:

giai cấp tư sản >< giai cấp vô sản

• Cơ sở tư tưởng:

đa nguyên

•Cơ sở kinh tế: tư hữu phong kiến

• Cấu trúc xã hội:

giai cấp địa chủ ><

giai cấp tá điền

• Cơ sở tư tưởng:

quốc đạo

Hình thức

chính thể

Hình thức

chính thể

Hình thức cấu trúc nhà nước

Hình thức cấu trúc nhà nước Chế độ chính trị

• Là hình thức

tổ chức các cơ

quan quyền lực

tối cao, cơ cấu

trình tự thành

lập và mối quan

hệ giữa chúng

• Gồm: Chính

thể quân chủ,

chính thể cộng

hoà

nhà nước theo đơn vị hành chính lãnh thổ, mối

quan hệ giữa cơ quan nhà nước ở trung ương với địa phương

nước đơn nhất, Nhà nước liên bang

• Là tổng thể các phương pháp, cách thức, phương tiện mà

co quan nhà nước

sử dụng để thực hiện quyền lực nhà nước

• Gồm: Nhà nước dân chủ, nhà

nước phản dân chủ

phương pháp, cách thức, phương tiện mà

co quan nhà nước

sử dụng để thực hiện quyền lực nhà nước

dân chủ, nhà nước phản dân chủ

Cơ quan lập pháp

- Quốc hội

- Hội đồng nhân dân các cấp

Cơ quan hành pháp

- Chính phủ: các Bộ

- Ủy ban nhân dân các cấp: Sở, phòng, ban

Cơ quan tư pháp

-Toà án

- Viện kiểm sát

BMNN