TÀI LIỆU ÔN THI NGHIỆP VỤ CHUYÊN NGÀNH (DÙNG CHO TUYỂN VIÊN CHỨC GIẢNG DẠY THCS)

GV và HS cùng đánh giá.. GV và HS cùng đánh giá... - Theo tên loài hoa.

T̀I LI U ỌN THI NGHI P V CHUYÊN NG̀NH (DỐNG CHO TUY N VIÊN CH C GI NG D Y THCS)

1 Thi t k bƠi gi ng (so n gío ́n)

1.1 M c đ́ch, yêu c u c a vi c so n gío ́n

Gi d y – h c trên l p hi n nay đ c xác đ nh là thành công ch khi nào gi h c

đó phát huy đ c tính n ng đ ng, ch đ ng, tích c c c a ng i h c Ng i h c ph i

đ c ho t đ ng Gi h c không nh i nhét ki n th c Gi h c ph i cung c p ki n th c, rèn luy n k n ng, giáo d c thái đ và hình thành h c sinh cách h c Mu n v y, giáo viên (GV) ph i xây d ng chi n l c d y h c, con đ ng t t y u ph i là thi t k ho t

- Th hi n đ c đ y đ n i dung bài h c và giúp đ m b o tr t t khoa h c c a thông tin,

đ a ra k n ng h c t p đ c s d ng trong gi và các ph ng ti n h tr c n thi t theo yêu c u Vi c cung c p thông tin theo m t tr t t khoa h c s giúp h c sinh (HS) hi u và

nh nh ng thông tin đó m t cách khoa h c;

- Giúp ng i th y qu n lí th i gian dành cho m i đ n v bài h c đ c t t h n;

- V ch ra rõ ràng đ n v bài h c c n đ c chú tr ng – ph n tr ng tâm mà h c sinh b t

bu c ph i bi t – t đó ng i th y s d dàng h n trong vi c đi u ch nh khung th i gian,

t ng gi m n i dung gi ng d y đ phòng các tr ng h p cháy giáo án, th a th i gian…;

- L a ch n đ c ph ng pháp, ph ng ti n d y h c phù h p v i n i dung, tính ch t c a bài h c và đ i t ng h c;

- Chú tr ng k t h p h c v i hành, nâng cao tri th c v i rèn luy n các k n ng, g n v i

th c ti n cu c s ng

1.2 Ćc b c thi t k m t gío ́n

- B c 1: Xác đ nh m c tiêu c a bài h c c n c vào chu n ki n th c, k n ng và yêu c u

v thái đ trong ch ng trình B c này đ c đ t ra b i vi c xác đ nh m c tiêu c a bài

h c là m t khâu r t quan tr ng, đóng vai trò th nh t, không th thi u c a m i giáo án

M c tiêu (yêu c u) v a là cái đích h ng t i, v a là yêu c u c n đ t c a gi h c; hay nói khác đó là th c đo k t qu quá trình d y h c Nó giúp GV xác đ nh rõ các nhi m v s

ph i làm (d n d t HS tìm hi u, v n d ng nh ng ki n th c, k n ng; ph m vi, m c đ đ n đâu; qua đó giáo d c cho HS nh ng bài h c gì)

- B c 2: Nghiên c u SGK và các tài li u liên quan đ : hi u chính xác, đ y đ nh ng

n i dung c a bài h c; xác đ nh nh ng ki n th c, k n ng, thái đ c b n c n hình thành

và phát tri n h c sinh; xác đ nh trình t logic c a bài h c

B c này đ c đ t ra b i n i dung bài h c ngoài ph n đ c trình bày trong SGK còn có th đư đ c trình bày trong các tài li u khác Tr c h t nên đ c k n i dung bài

h c và h ng d n tìm hi u bài trong SGK đ hi u, đánh giá đúng n i dung bài h c r i

m i ch n đ c thêm t li u đ hi u sâu, hi u r ng n i dung bài h c M i GV không ch có

ý c a tác gi ; đ c đ phát hi n và phân tích, đánh giá các chi ti t trong t ng m ch ki n

th c, k n ng

Th c ra khâu khó nh t trong đ c SGK và các t li u là đúc k t đ c ph m vi,

m c đ ki n th c, k n ng c a t ng bài h c sao cho phù h p v i n ng l c c a h c sinh

và đi u ki n d y h c Trong th c t d y h c, nhi u khi chúng ta th ng đi ch a t i ho c

đi quá nh ng yêu c u c n đ t v ki n th c, k n ng N u n m v ng n i dung bài h c,

GV s phác h a nh ng n i dung và trình t n i dung c a bài gi ng phù h p, th m chí có

th c i ti n cách trình bày các m ch ki n th c, k n ng c a SGK, xây d ng m t h th ng câu h i, bài t p giúp HS nh n th c, khám phá, v n d ng các ki n th c, k n ng trong bài

m t cách thích h p

- B c 3: Xác đ nh kh n ng đáp ng các nhi m v nh n th c c a HS, g m: xác đ nh

nh ng ki n th c, k n ng mà HS đư có và c n có; d ki n nh ng khó kh n, nh ng tình

hu ng có th n y sinh và các ph ng án gi i quy t

B c này đ c đ t ra b i trong gi h c theo đ nh h ng đ i m i ph ng pháp

d y h c, GV không nh ng ph i n m v ng n i dung bài h c mà còn ph i hi u h c sinh đ

l a ch n ph ng pháp, ph ng ti n, các hình th c t ch c d y h c và đánh giá cho phù

h p Nh v y, tr c khi so n giáo án cho gi h c m i, GV ph i l ng tr c các tình

hu ng, các cách gi i quy t nhi m v h c t p c a h c sinh Nói cách khác, tính kh thi

c a giáo án ph thu c vào trình đ , n ng l c h c t p c a h c sinh, đ c xu t phát t :

nh ng ki n th c, k n ng mà h c sinh đư có m t cách ch c ch n, v ng b n; nh ng ki n

th c, k n ng mà h c sinh ch a có ho c có th quên; nh ng khó kh n có th n y sinh trong quá trình h c t p c a các em B c này ch là s d ki n; nh ng trong th c ti n, có nhi u gi h c do không d ki n tr c, GV đư lúng túng tr c nh ng ý ki n không đ ng

nh t c a h c sinh v i nh ng bi u hi n r t đa d ng Do v y, dù m t công nh ng m i GV nên dành th i gian đ xem qua bài so n c a h c sinh tr c gi h c k t h p v i ki m tra đánh giá th ng xuyên đ có th d ki n tr c kh n ng đáp ng các nhi m v nh n

th c c ng nh phát huy tích c c v n ki n th c, k n ng đư có c a các em

- B c 4: L a ch n ph ng pháp d y h c, ph ng ti n d y h c, hình th c t ch c d y

h c và cách th c đánh giá thích h p nh m giúp HS h c t p tích c c, ch đ ng, sáng t o

B c này đ c đ t ra b i trong gi h c theo đ nh h ng đ i m i ph ng pháp

d y h c, GV ph i quan tâm t i vi c phát huy tính tích c c, t giác, ch đ ng, sáng t o, rèn luy n thói quen và kh n ng t h c, tinh th n h p tác, k n ng v n d ng ki n th c vào nh ng tình hu ng khác nhau trong h c t p và trong th c ti n; tác đ ng đ n t t ng

và tình c m đ đem l i ni m vui, h ng thú trong h c t p cho h c sinh Trong th c ti n

d y h c hi n nay, các GV v n quen v i l i d y h c đ ng lo t v i nh ng nhi m v h c

t p không có tính phân hoá, ít chú ý t i n ng l c h c t p c a t ng đ i t ng h c sinh

i m i ph ng pháp d y h c s chú tr ng c i ti n th c ti n này, phát huy th m nh

t ng h p c a các ph ng pháp, ph ng ti n d y h c, hình th c t ch c d y h c và cách

th c đánh giá nh m t ng c ng s tích c c h c t p c a các đ i t ng h c sinh trong gi

- Chu n b v ph ng pháp và ph ng ti n d y h c: + GVchu n b các thi t b d y h c (tranh nh, mô hình, hi n v t, hoá ch t ), các ph ng ti n d y h c (máy chi u, TV, đ u video, máy tính, máy projector ) và tài li u d y h c c n thi t; + H ng d n HS chu n b bài h c (so n bài, làm bài t p, chu n b tài li u và đ dùng h c t p c n thi t)

- T ch c các ho t đ ng d y h c: Trình bày rõ cách th c tri n khai các ho t đ ng d y-

h c c th V i m i ho t đ ng c n ch rõ: + Tên ho t đ ng ; + M c tiêu c a ho t đ ng; + Cách ti n hành ho t đ ng; + Th i l ng đ th c hi n ho t đ ng; + K t lu n c a GV v :

nh ng KT, KN, thái đ HS c n có sau ho t đ ng; nh ng tình hu ng th c ti n có th v n

d ng KT, KN, thái đ đư h c đ gi i quy t; nh ng sai sót th ng g p; nh ng h u qu có

th x y ra n u không có cách gi i quy t phù h p;

- H ng d n các ho t đ ng ti p n i: xác đ nh nh ng vi c HS c n ph i ti p t c th c hi n sau gi h c đ c ng c , kh c sâu, m r ng bài c ho c đ chu n b cho vi c h c bài m i

1.5 C ́c b c c a quy trình so n bƠi gi ng đi n t e-learning

Các b c c a quy trình so n bài gi ng đi n t e-learning

1) Xác đ nh m c đích, yêu c u c a bài gi ng

2) L a ch n nh ng ki n th c c b n, tr ng tâm, có tính khái quát và ch t l c cao đ s p

x p chúng vào các slide:

3) Thu th p ngu n tài li u liên quan đ n n i dung, xây d ng kho t li u

4) Xây d ng k ch b n cho bài gi ng c a giáo án đi n t

5) L a ch n ngôn ng , các ph n m m trình di n đ xây d ng bài gi ng đi n t elearning 6) So n bài gi ng và đóng gói

1.6 C ́c b c th c hi n gi d y h c (tri n khai gío ́n khi lên l p)

M t gi d y h c nên đ c th c hi n theo các b c c b n sau:

GV h ng d n HS c ng c , kh c sâu nh ng KT, KN, thái đ đư có thông qua ho t đ ng

th c hành luy n t p có tính t ng h p, nâng cao theo nh ng hình th c khác nhau

d ánh giá

- Trên c s đ i chi u v i m c tiêu bài h c, GV d ki n m t s câu h i, bài t p và t

ch c cho HS t đánh giá v k t qu h c t p c a b n thân và c a b n

- T p trung chú ý vào v n đ đang h c

- Kiên trì hoàn thành các bài t p, không n n tr c nh ng tình hu ng khó kh n…

e Các c p đ th hi n tính tích c c nh n th c?

- B t ch c: g ng s c làm theo m u hành đ ng c a th y, c a b n…

- Tìm tòi: đ c l p gi i quy t v n đ , tìm cách gi i quy t khác nhau v m t v n đ …

- Sáng t o: tìm ra cách gi i quy t m i, đ c đáo, h u hi u

2.1.2 Ph ng ph́p d y h c t́ch c c

PPDH tích c c là m t thu t ng đ ch nh ng ph ng pháp giáo d c, d y h c theo h ng phát huy tính tích c c, ch đ ng, sáng t o c a ng i h c

"Tích c c" trong PPDH - tích c c đ c dùng v i ngh a là ho t đ ng, ch đ ng, trái ngh a

v i không ho t đ ng, th đ ng ch không dùng theo ngh a trái v i tiêu c c

a PPDH tích c c có làm gi m sút vai trò c a giáo viên không?

PPDH tích c c h ng t i vi c ho t đ ng hóa, tích c c hóa ho t đ ng nh n th c

c a ng i h c, ngh a là t p trung vào phát huy tính tích c c c a ng i h c ch không

ph i là t p trung vào phát huy tính tích c c c a ng i d y

d y h c theo ph ng pháp tích c c thì GVph i n l c nhi u so v i d y theo

e PPDH truy n th ng và PPDH tích c c khác nhau nh th nào?

PH NG PHÁP D Y H C

TRUY N TH NG

PH NG PHÁP D Y H C

TÍCH C C

1) T p trung vào ho t đ ng c a giáo viên 1) T p trung vào ho t đ ng c a HS

2) GVtruy n đ t ki n th c đư chu n b

3) HS l ng nghe l i gi ng c a giáo viên,

ghi chép và h c thu c 3) HS ch đ ng chi m l nh tri th c, k n ng d i s h ng d n c a th y 4) GVhuy đ ng v n hi u bi t c a mình đ

giúp HS ti p thu bài 4) GV huy đ ng v n ki n th c và kinh nghi m c a HS đ xây d ng bài 5) Quan h h c t p: Th y ch đ ng – trò

b đ ng 5) Quan h h c t p: Ch đ o c a th y t o s ch đ ng, t tin trò 6) Kh ng ch s tranh lu n vì s cháy

giáo án

6) Khuy n khích HS tranh lu n, không s cháy giáo án

- Ph ng pháp tích c c xem vi c rèn luy n ph ng pháp h c t p cho HS không ch

là m t bi n pháp nâng cao hi u qu d y h c mà còn là m t m c tiêu d y h c

- S bùng n thông tin, khoa h c, k thu t khi n chúng ta không th nh i nhét vào

đ u óc HS kh i l ng ki n th c ngày càng nhi u mà đòi h i ph i quan tâm d y cho HS

PP h c

- Trong các ph ng pháp h c thì c t lõi là ph ng pháp t h c Vì v y, ngày nay

ng i ta nh n m nh m t ho t đ ng h c trong quá trình d y h c, t o ra s chuy n bi n t

h c t p th đ ng sang t h c ch đ ng: t h c nhà sau bài lên l p; t h c trong ti t h c

Trong d y h c, vi c đánh giá HS không ch nh m m c đích nh n đ nh th c tr ng và

đi u ch nh ho t đ ng h c c a trò mà còn đ ng th i t o đi u ki n nh n đ nh th c tr ng và

đi u ch nh ho t đ ng d y c a th y

- D y h c truy n th ng, GVgi đ c quy n đánh giá HS

- D y h c tích c c, GVph i h ng d n HS phát tri n k n ng t đánh giá và đánh gia l n nhau đ t đi u ch nh cách h c

- M c 1: GV đ t v n đ , nêu cách gi i quy t v n đ HS th c hi n cách gi i quy t

v n đ theo h ng d n c a giáo viên GV đánh giá k t qu làm vi c c a HS

- M c 2: GV nêu v n đ , g i ý đ HS tìm ra cách gi i quy t v n đ HS th c hi n cách gi i quy t v n đ v i s giúp đ c a GV khi c n GV và HS cùng đánh giá

- M c 3: GV cung c p thông tin t o tình hu ng có v n đ HS phát hi n và xác đ nh

v n đ n y sinh, t đ xu t các gi thuy t và l a ch n gi i pháp HS th c hi n cách gi i quy t v n đ GV và HS cùng đánh giá

- M c 4: HS t l c phát hi n v n đ n y sinh trong hoàn c nh c a mình ho c c ng

đ ng, l a ch n v n đ gi i quy t HS gi i quy t v n đ , t đánh giá ch t l ng, hi u qu ,

có ý ki n b sung c a GV khi k t thúc

Trong d y h c theo ph ng pháp đ t và gi i quy t v n đ , HS v a n m đ c tri

th c m i, v a n m đ c ph ng pháp l nh h i tri th c đó, phát tri n t duy tích c c, sáng t o, chu n b n ng l c thích ng v i đ i s ng xư h i, phát hi n k p th i và gi i quy t h p lý các v n đ n y sinh

1.2.2 Ph ng ph́p ho t đ ng nhóm (cùng tham gia)

a Khái ni m

Ho t đ ng nhóm là ph ng pháp t ch c ho t đ ng h c c a HS b ng cách chia l p

h c thành t ng nhóm Tu m c đích, yêu c u c a v n đ h c t p, các nhóm đ c phân chia ng u nhiên hay có ch đ nh, đ c duy trì n đ nh hay thay đ i trong t ng ph n c a

ti t h c, đ c giao cùng m t nhi m v hay nh ng nhi m v khác nhau

b Các cách chia nhóm

- Theo s đi m danh

- Theo màu s c

- Theo tên loài hoa

- Theo mùa trong n m

- Trong nhóm m i ng i đ c phân công m t ph n vi c;

- M i thành viên đ u ph i làm vi c tích c c, không th l i vào m t vài ng i

+ Cá nhân làm vi c đ c l p r i trao đ i ho c t ch c th o lu n trong nhóm + C đ i di n ho c phân công trình bày k t qu làm vi c theo nhóm

- òi h i không gian l p h c ph i r ng

- òi h i th i gian nhi u

- HS đ c rèn luy n th c hành nh ng k n ng ng x và bày t thái đ trong môi

tr ng an toàn tr c khi th c hành trong th c ti n

- Tình hu ng nên đ m , không cho tr c “K ch b n”, l i tho i

- Ph i dành th i gian phù h p cho các nhóm chu n b đóng vai

- Ng i đóng vai ph i hi u rõ vai c a mình trong bài t p đóng vai đ không l c đ

- Nên khích l c nh ng HS nhút nhát tham gia

- Nên hoá trang và đ o c đ n gi n đ t ng tính h p d n c a trò ch i đóng vai

m t s n i dung bài h c Ph ng pháp trò ch i thu hút đ c nhi u HS vào h c t p, t o

s chú ý cho t t c HS, có kh n ng gây h ng thú và lây lan h ng thú h c t p đ n m i

HS

b Cách ti n hành

- Nêu yêu c u, ý ngh a, tác d ng

- Ph bi n lu t ch i, cách tính đi m, khen th ng,…

- Quán tri t tinh th n, thái đ

3/ Trò ch i ô ch : đ đoán đ c các ch trong các ô hàng nganh, các đ i ch i ph i

gi i quy t các câu h i t ng ng

4/ Trò ch i xanh - đ : m i đ i đ c phát hai lá c : xanh và đ Các đ i ch i l a

ch n các ph ng án tr l i cho các câu h i đúng - sai đ đem v s c đ nhi u nh t (đúng) và s c xanh ít nh t (sai)

5/ Trò ch i truy n đi n: các thành viên trong t ng đ i ch i ph i đ m b o nhanh nh y đ chuy n ti p các ph ng án tr l i cho ng i c a phe mình trong th i gian qui đ nh đ đóng góp nhi u nh t vào m t n i dung nào đó, ho c hoàn thành m t n i dung nào đó

6/ Trò ch i gi i m t mư: các đ i xây d ng ph ng án đ tìm ra ch sai c a m t v n

T đ u th k 20, các nhà s ph m M đư xây d ng c s lý lu n cho ph ng pháp d án (Project method) và coi đây là ph ng pháp d y h c quan tr ng đ th c hi n d y h c h ng vào ng i h c nh m kh c ph c nh c đi m c a d y h c truy n th ng

Ph ng pháp d y h c d án đ c hi u là m t ph ng pháp hay hình th c d y h c, trong đó ng i h c th c hi n m t nhi m v ph c h p, có s k t h p gi a lý thuy t và

th c ti n, th c hành Nhi m v này đ c ng i h c th c hi n v i tính t l c cao trong quá trình h c t p, t vi c xác đ nh m c đích, l p k ho ch, đ n vi c th c hi n d án,

ki m tra, đi u ch nh, đánh giá quá trình và k t qu th c hi n

a c đi m c a d y h c d ́n

+ nh h ng vƠo h c sinh

- Chú ý đ n h ng thú c a ng i h c, tính t l c cao: h c sinh đ c tr c ti p tham

gia ch n đ tài, n i dung h c t p phù h p kh n ng và h ng thú c a cá nhân, khuy n khích tính tích c c, t l c, tính trách nhi m, s sáng t o c a ng i h c Gi ng viên đóng vai trò là ng i t v n, h ng d n và giúp đ

- K t h p gi a lý thuy t và th c hành: Thông qua đó, ki m tra, c ng c , m r ng

hi u bi t lý thuy t c ng nh rèn luy n k n ng hành đ ng, kinh nghi m th c ti n c a

ng i h c

- D án mang n i dung tích h p: K t h p tri th c c a nhi u môn h c hay l nh v c

khác nhau đ gi i quy t m t v n đ mang tính ph c h p

Giai đo n 1: Ch n đ tài và xác đ nh m c đích c a d án

Gi ng viên và sinh viên cùng đ xu t, c ng có th do ng i h c đ xu t

Giai đo n 2: Xác đ nh đ c ng, k ho ch th c hi n

C n xác đ nh công vi c c n làm, th i gian d ki n, d ki n v t li u, kinh phí,

ph ng pháp ti n hành và phân công cho m i thành viên trong nhóm

Giai đo n 3: Th c hi n d án, chú ý đ n s n ph m

Th c hi n các ho t đ ng trí tu và ho t đ ng th c ti n, th c hành, nh ng ho t

đ ng này xen k và tác đ ng qua l i l n nhau Ki n th c lý thuy t, các ph ng án gi i quy t v n đ đ c th nghi m qua th c ti n Trong quá trình đó, s n ph m c a d án và thông tin m i đ c t o ra

Giai đo n 4: Thu th p k t qu và công b s n ph m

K t qu th c hi n d án có th vi t d i d ng thu ho ch, báo cáo, lu n v n… và

đ c gi i thi u công b S n ph m có th là v t ch t đ c t o ra ho c hành đ ng phi v t

ch t

Giai đo n 5: ánh giá d án

Gi ng viên và sinh viên đánh giá quá trình th c hi n k t qu c ng nh kinh nghi m đ t đ c T đó rút ra nh ng kinh nghi m cho vi c th c hi n các d án ti p theo

K t qu d án có th đ c đánh giá t bên ngoài

Vi c phân chia các giai đo n trên ch có tính t ng đ i Trong th c t chúng có th xen

k và thâm nh p l n nhau Vi c t ki m tra, đi u ch nh c n đ c th c hi n trong t t c giai

đo n c a d án, phù h p c u trúc, nhi m v c a t ng d án khác nhau

d y h c này thì d y h c m i đáp ng đ c yêu c u và đòi h i c a xư h i, m i đào t o

đ c con ng i cho th i đ i

2.2.7 Ph ng ph́p “BƠn tay n n b t”

a Khái quát v ph ng ph́p “BƠn tay n n b t”

Ph ng pháp d y h c "Bàn tay n n b t" (BTNB), ti ng Pháp là La main à la pâte

- vi t t t là LAMAP; ti ng Anh là Hands-on, là ph ng pháp d y h c khoa h c d a trên

c s c a s tìm tòi - nghiên c u, áp d ng cho vi c d y h c các môn khoa h c t nhiên

Ph ng pháp này đ c kh i x ng b i Giáo s Georges Charpak (Gi i Nobel V t lý

n m 1992) Theo ph ng pháp BTNB, d i s giúp đ c a giáo viên, chính h c sinh tìm

ra câu tr l i cho các v n đ đ c đ t ra trong cu c s ng thông qua ti n hành thí nghi m, quan sát, nghiên c u tài li u hay đi u tra đ t đó hình thành ki n th c cho mình

ng tr c m t s v t hi n t ng, h c sinh có th đ t ra các câu h i, các gi thuy t t nh ng hi u bi t ban đ u, ti n hành th c nghi m nghiên c u đ ki m ch ng và

đ a ra nh ng k t lu n phù h p thông qua th o lu n, so sánh, phân tích, t ng h p ki n

th c