Phát Triển Năng Lượng Điện Gió Tại Trung Quốc, Hàm Ý Cho Việt Nam

Chính sách phát tri năn ngăl ngăđi n gió ..... Theo mô hình giá carbon c a chính ph Australia là 80USD/MWh... Xây d ng cácănhàămáyăđi năcóăb mătr này là m tătácăđ ng l n vào thiên nhiên

I H C QU C GIA HÀ N I

TR NGă I H C KINH T

-

HOĨNGăV ăTH Y

TRUNG QU C, HÀM Ý CHO VI T NAM

LU NăV NăTH CăS ăKINH T QU C T

Hà N i ậ 2019

I H C QU C GIA HÀ N I

TR NGă I H C KINH T

-

HOĨNGăV ăTH Y

TRUNG QU C, HÀM Ý CHO VI T NAM

Chuyên ngành: Kinh t qu c t

Mã s : 60 31 01 06

NG IăH NG D N KHOA H C: TS PH MăTHUăPH NG

L IăCAMă OAN

Tôiăxinăcamăđoanălu năv nănàyălàăk t qu nghiên c u c aăriêngătôi,ăch aă

đ c công b trong b t c m t công trình nghiên c u nào c aă ng i khác

Vi c s d ng k t qu , trích d n tài li u c aăng iăkhácăđ m b oătheoăđúngăcácăquyăđ nh Các n i dung trích d n và tham kh o các tài li u, sách báo, thông tinăđ căđ ngăt i trên các tác ph m, t p chí và trang web theo danh m c tài

li u tham kh o c a lu năv n.ă

Tác gi lu n v n

HoƠngăV ăTh y

M C L C

DANH M C VI T T T i

DANH M C B NG ii

DANH M C HÌNH iii

DANH M C BI Uă iv

PH N M U 1

CH NGă 1.ă T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C Uă VĨă C ă S LÝ LU N, TH C TI N V PHÁT TRI NăN NGăL NGă I N GIÓ 5

1.1 T ng quan tình hình nghiên c u 5

1.2.ăC ăs lý lu n và th c ti n v phát tri năn ngăl ngăđi n gió 8

1.2.1 Khái ni m 8

1.2.2.ă căđi m 8

1.2.3 Vai trò c aăn ngăl ngăđi n gió trong phát tri n kinh t b n v ng 10

1.2.4.ă i u ki n phát tri năn ngăl ngăđi n gió 15

1.2.5 Tình hình s d ng n ngăl ngăđi n gió trên th gi i 25

CH NGă2.ăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 28

2.1.ăPh ngăphápănghiênăc u thu th p s li u 28

2.2.ăPh ngăphápăsoăsánh 28

2.3.ăPh ngăphápăt ng h p và phân tích 29

CH NGă3.ăTH C TR NG PHÁT TRI NăN NGăL NGă I N GIÓ T I TRUNG QU C 30

3.1 Chính sách phát tri năn ngăl ngăđi n gió c a Trung Qu c 30

3.1.1 Chính sách v giá 31

3.1.2 Chuy n giao công ngh vàăgiaăt ngăt l n iăđ a hóa 31

3.1.3.ăCácăch ngătrình nghiên c u và phát tri n 32

3.1.4 Chính sách nâng cao hi u qu s n xu t tua-bin gió 33

3.2.ă i u ki n phát tri năn ngăl ngăđi n gió t i Trung Qu c 34

3.2.1 V v tríăđ a lý 34

3.2.2 V nhu c u s d ngăn ngăl ng t i Trung Qu c 38

3.3 Th c tr ng phát tri năn ngăl ngăđi n gió t i Trung Qu c 40

3.3.1 Tình hình khai thác và s d ngăn ngăl ngăđi n gió t i Trung Qu c 40

3.3.2.ă ánhăgiá 45

CH NGă 4.ă HĨMă ụă CHOă VI T NAM TRONG PHÁT TRI Nă N NGă L NGă I N GIÓ 53

4.1.ă i u ki n phát tri năn ngăl ngăđi n gió t i Vi t Nam 53

4.1.1.ă i u ki n t nhiên 53

4.1.2 Chính sách phát tri năn ngăl ngăđi n gió 54

4.2 Th c tr ng phát tri năn ngăl ngăđi n gió Vi t Nam 58

4.2.1 Th c tr ng 58

4.2.2 Nh ngăkhóăkh n,ătháchăth căđ i v i vi c phát tri năđi n gió t i Vi t Nam 60

4.3 M t s hàm ý phát tri năn ngăl ngăđi n gió cho Vi t Nam 61

TÀI LI U THAM KH O 66

IISD International Institute for

Sustainable Development IEA International Energy Agency C ăquanăN ngăl ng qu c t

IRENA International Renewable Energy

Agency

C ă quană N ngă l ng tái t o

qu c t MDPI

MTCE Million tons coal equal Tri u t năthanăt ngăđ ng

R&D Research & Development Nghiên c u và phát tri n

REN 21 Renewable Energy Policy

Network for the 21st Century

M ngă l iă chínhă sáchă n ngă

l ng tái t o th k 21

DANH M C HÌNH

1 Hình 1.1 M căđ phân b , t căđ gió trên th gi i 17

3 Hình 1.3 Công su t l pă đ tă n ngă l ng tái t o trên toàn th

6 Hình 3.1 B năđ phân b gió t i Trung Qu cătrênăđ t li n tính

t iăđ caoă70măn mă2014ă(đ năv : W/m2

9 Hình 3.4 Công su t l pă đ tă đi n gió m i và t l ngu n gió

đ c s n xu t không k t n i vào m ngăl iăđi n 48

10 Hình 3.5 M c c t gi măgióăn mă2013ăvàă2014ăt i m t s đ a

11 Hình 4.1 M t s v nă b n pháp lu tă liênă quană đ n phát tri n

DANH M C BI U

1 Bi uăđ ă3.1 T ng công su t l păđ tăđi năgióătíchăl yăgiaiăđo n

2 Bi uăđ ă3.2 T l công su tăđi năgióătíchă l yăt i các khu v c

3 Bi uăđ ă3.3 M c tiêu th n ngă l ngăđi nă gióă vàăn ngă l ng

tái t o t i Trung Qu căgiaiăđo n 2010 ậ 2016 44

PH N M U

1 Tính c p thi t c aăđ tài

Sau kh ng ho ng kinh t th gi i (2008 - 2009), các qu c gia b tăđ u

ti năhànhătáiăc ăc u n n kinh t ,ăh ngăđ n phát tri n kinh t b n v ng Hi n nay, phát tri n kinh t xanhălàăxuăh ng c a h u h t các qu c gia trên th gi i, trongăđóăphátătri n các ngu năn ngăl ng tái t o là m c tiêu quan tr ng,ăđ c

đ tălênăhàngăđ u c a nhi u qu c gia M t s m c tiêu quan tr ngăđ các qu c gia ti n hành phát tri năn ngăl ng tái t o: (1) Phát tri năn ngăl ng tái t o

v aă đ t m c tiêu phát tri n kinh t b n v ng, v a gi m ph thu c vào các ngu năn ngăl ng hóa th chăđangăcóăxuăh ng c n ki t; (2) Gi m ô nhi m môiătr ng, h n ch t căđ bi năđ i khí h u,ăđ tăđ c m c tiêu c a Hi păđ nh Paris v bi năđ i khí h u1

Trong Báo cáo Hi n tr ngăn ngăl ng tái t o toàn

c u, M ngăl iăchínhăsáchăn ngăl ng tái t o cho th k 21 (Ren21) cho bi t,

gi m thi u bi năđ i khí h u là lý do chính cho m c tiêu s d ngă100%ăn ngă

l ng tái t o T căđ tiêu th quá m căn ngăl ng t ngu năn ngăl ng hóa

th chă đưă d nă đ nă l ng khí th iă t ngă g p 10 l nă trongă vòngă 100ă n mă qua,ăkhi n nhi tăđ trung bình c aătráiăđ t có th t ngăđ nă6oCăvàoăn mă2050,ăd n

đ n s bi năđ i khí h u toàn c uăvàăn c bi nădâng;ă(3)ăAnăninhăn ngăl ng

c ngălàăm tăđ ng l c quan tr ngăđ các qu căgiaăđ y m nh nghiên c u, phát tri năn ngăl ng tái t o Theo th ng kê c a T păđoànăd u khí Anh (BP), nhu

c uăn ngăl ng th gi iăt ngăđ u kho ngă1%/n mătrongă3ăn mă2014ă- 2016 và

s t ngă38%ăđ năn mă2040.ăTuyănhiên,ăngu năn ngăl ng hóa th ch có h n,

ch đ đ cung c p cho th gi iătrongăvòngă51ăn măv i t căđ tiêu th n ngă

l ngănh ăhi n nay; (4) Chi phí nghiên c u, s n xu t m t s lo iăn ngăl ng tái t oănh ăn ngăl ngăđi năgió,ăn ngăl ng m t tr iăđangăcóăxuăh ng gi m

1

Trích t Báo cáo Hi n tr ngăn ngăl ng tái t o toan c u, 2018

Trong th i k đ u,ăn ngăl ng tái t o ch m i xu t hi n các qu c gia phát tri nă nh ă M ,ă Hàă Lan,ă ană M ch…ă hayă cònă g iă làă n ngă l ngă choă n c

“giàu”.ăTuyănhiên,ăhi nănayăn ngăl ng tái t oăđưălanăsangăcácăn căđangăphátătri n Toàn c uăhóaălàăđi u ki nălỦăt ng cho các qu c gia, k c các qu c gia đangăphátătri n ti p nh n và phát tri n các lo i công ngh n ngăl ng tái t o,ăđ c

bi tăchiăphíăđ uăt ăchoăđi n m t tr iăvàăn ngăl ngăđi năgióăđangăgi m nhanh

N ngă l ng tái t o bao g m các lo iă n ngă l ngă nh ă đ a nhi t,ă n ngă

l ng m t tr i,ăn ngăl ng sinh h c,ăn ngăl ng gió, th yăđi n ăđ uăđ c các qu c gia t p trung phát tri năphongăphúăvàăđaăd ng.ăTrongăđó,ăn ngăl ng gió có l ch s hìnhăthànhălâuăđ i t nh ngăn mătr c Công nguyên v i công

d ngăb măn c, c i xay gió Ngày nay, các qu c gia ch y u s d ngăn ngă

l ngăgióăđ s n xu tăđi n, thay th cho các lo iăn ngăl ng hóa th chăđangăngày càng khan hi m và nhăh ng x u t iămôiătr ng

Có th th yăn ngăl ngăđi n gió ti p t c chi m t tr ngăđ uăt ăl n t các khu v căn c phát tri n,ăđangăphátătri năvàăđ c bi t là Trung Qu c.ă i u này

xu t phát t nguyênănhânădoăđâyălàăd ngăn ngăl ng s ch, giá r doăđ căđ u

t ăphátătri n công ngh ,ăđápă ngăđ c nhu c u s d ng c a các qu c gia V i nhu c u s d ngăn ngăl n,ăđi u ki n t nhiên thu n l i, Trung Qu căđiăđ u trongănhómăcácăn căđangăphátătri năđ y m nh nghiên c u, tri năkhaiăn ngă

l ngăđi năgió.ăTínhăđ năn mă2015,ăt ng công su tăn ngăl ngăđi n gió c a Trung Qu căđ ngăđ u th gi i v iă148.000ăMWă(theoăBáoăcáoăN ngăl ng gió th gi iăn mă2016ăc a T ch căN ngăl ng Th gi i) Hi n nay, Trung

Qu căđangăph iăđ i m t v i v năđ ô nhi mămôiătr ng do vi c khai thác và

s d ng quá m c các ngu năn ngăl ng hóa th ch Bên c nhăđó,ăchiăphíăn ngă

l ngăđi năgióăđưăr đángăk so v i m t s lo iăn ngăl ngăkhácă(đ a nhi t, sinh h c ) do Trung Qu c có l i th v v tríăđ a lý, công ngh ngày càng tiên

ti n nên vi c phát tri năđi n gió t i Trung Qu c là v năđ r t c n thi t Tuy

nhiên, m c dù Trung Qu c là qu căgiaăđangăphátătri n khá thành công v i vi c phát tri năn ngăl ngăđi năgióănh ngăv n còn t n t i nhi u h n ch , b t c p Chính vì v y, em l a ch năđ tàiă“Phát tri n n ng l ng đi n gió t i

Trung Qu c, hàm ý cho Vi t Nam”ăđ hi uărõăh năv vi c khai thác và s

d ngăn ngăl ngăđi n gió c a Trung Qu căc ngănh ăvi căđ m b o an ninh

n ngăl ng t n ngăl ngăđi n gió c a qu căgiaănày.ăQuaăđó,ăđánhăgiáăcác

h n ch , b t c p trong quá trình khai thác và s d ngăn ngăl ngăđi n gió t i Trung Qu c và đ xu t m t s hàmăỦăchínhăsáchăđ i v i Vi t Nam

2 Câu h i nghiên c u

Ti măn ngăphátătri năn ngăl ngăđi n gió c a Trung Qu cănh ăth nào? Trung Qu căđưă nghiênăc u, khai thác và s d ngă n ngă l ngăđi n gió

nh ăth nào?

M t s v năđ rút ra trong quá trình khai thác và s d ng hi u qu n ngă

l ngăđi n gió c a Trung Qu c là gì?

Vi t Nam c nălàmăgìăđ khai thác và s d ng hi u qu n ngăl ngăđi n

gió nh m phát tri n b n v ng n n kinh t ?

3 M căđíchăvƠănhi m v nghiên c u

l ngăđi n gió t i Trung Qu c.ă ánhăgiáănh ngă uăđi m, các rào c n, t n t i,

t đóă rút ra m t s bài h c kinh nghi m trong khai thác và s d ngă n ngă

l ngăđi n gió t i Trung Qu c và hàm ý cho Vi t Nam

Nhi m v nghiên c u:

- H th ngăc ăs lý lu n và th c ti n v n ngăl ngăđi n gió

- Nghiên c u th c tr ng ho tăđ ng khai thác, s d ngăn ngăl ngăđi n gió t i Trung Qu căvàăđánhăgiáăhi u qu ho tăđ ng phát tri năn ngăl ngăđi n gió c a Trung Qu c

- Rút ra m t s hàm ý cho Vi t Nam trong phát tri năn ngăl ngăđi n gió

t th c ti n phát tri n c a Trung Qu c

4.ă iăt ng và ph m vi nghiên c u

iăt ng nghiên c u:ăN ngăl ngăđi n gió

Ph m vi nghiên c u:ăN ngăl ngăđi n gió t i Trung Qu c (không bao

(2) Nghiên c u, thu th p d li u v ti măn ng,ăth c tr ng phát tri năn ngă

l ngăđi n gió t i Trung Qu c

(3) S li uăđ c thu th p t các ngu n:ă C ăquanăN ngă l ng Qu c t (IAEA),ăC ăquanăN ngăl ng tái t o Qu c t (IRENA), Ngân hàng Th gi i (WB)…

(4) Ngoài ra, các d li uăđ c thu th p t cácăbênăthôngătinăđ i chúng, các trang web v kinh t , các bài báo nghiên c u,ăsáchăchuyênăngành…ă v

vi c phát tri năn ngăl ngăđi n gió c a Trung Qu căđ t trong tình hình phát tri n chung c a th gi i

Ch ngă1.ăT ng quan tình hình nghiên c uăvàăC ăs lý lu n, th c ti n

v n ngăl ngăđi n gió

Ch ngă2.ăPh ngăphápănghiênăc u

Ch ngă3.ăTh c tr ng phát tri năn ngăl ngăđi n gió t i Trung Qu c

Ch ngă4.ăHàm ý cho Vi t Nam trong phát tri năn ngăl ngăđi n gió

CH NGă1 T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C UăVĨăC ăS LÝ

LU N, TH C TI N V PHÁT TRI NăN NGăL NGă I N GIÓ

1.1 T ng quan tình hình nghiên c u

uăt ăphátătri năn ngăl ng tái t oă(n ngăl ngăxanh),ătrongăđóăcóăđi n gióăđangătr thành xu th toàn c u nh m giúp các qu c gia ch đ ng ngu n

n ngăl ng, gi m s ph thu c vào các ngu năn ngăl ng truy n th ngă(n ngă

l ng hóa th ch),ă n ngă l ng h t nhân và gi m ô nhi mă môiătr ng Theo

th ng kê c a M ngă l iăchínhăsáchă n ngă l ng tái t o toàn c uăđaăph ngăcho th k XXI (REN-21), s năl ngăđi n gió toàn c uăn mă2016ăđưăđ t t i 487GW, chi m 24,14% t ng công su tăđi n tái t o, so v i m c 74GW c a 10

n mătr căđó.ăC ngătrongăn mă2016,ăh nă90ăqu căgiaăđưăch đ ng phát tri n các d ánăđi năgió;ăđi năgióăđưăđápă ng ít nh t 5% t ng nhu c uăđi năn ngăhàngăn măt i 24 qu căgiaăvàăh nă10%ăt i 13 qu c gia.Trong th i k đ u phát tri n, g nănh ăch có các n n kinh t phát tri n m iăđ uăt ăphátătri năđi n gió,

đi nă hìnhă làă c, Hà Lan, Tây Ban Nha Tuy nhiên, v i s h tr c a các thành t u v khoa h c công ngh , giá thành s n xu tăđi n gió ngày càng c nh tranh, t oă đi u ki n cho nhi u qu c gia tham gia s n xu tă đi n gió Vì th ngày càng nhi u qu căgiaăđangăphátătri n tham gia vào th tr ngăđi n gió,

đi n hình là nă , Trung Qu c H u h t công su t m i c aăn ngăl ngăđi n gióăđ c l păđ t các qu căgiaăđangăphátătri n, ch y u t i Trung Qu c

Vi c phát tri năđi n gióăđưăthuăhútăs quan tâm c a nhi u chuyên gia, t

ch c nghiên c u Các nghiên c u t pătrungăđánhă giáăs c n thi t ph i phát tri năđi n gió; l ch s hình thành và phát tri năđi n gió; v s phát tri n c a

l nhăv căđi n gió c păđ toàn c u; các y u t nhăh ngăđ n phát tri năđi n gió, tr ng tâm là các y u t th tr ng toàn c u, v năđ công ngh , kinh t , môiătr ng, ho tăđ ng nghiên c u và phát tri nă(R&D)ătrongă l nhă v căđi n

gió, thành t u n i b t c a m t s qu c gia Ph n l n các nghiên c u t p trung làm rõ các y u t k thu tăliênăquanăđ n phát tri năđi năgióănh ăs c gió, công

su t tuabin, các hãng cung c p thi t b s n xu tăđi n gió (Wind energy systems

- Gary L Johnson, 2006) V y u t kinh t , các nghiên c uăc ngăch ra r ng kinh nghi m c a các n c (Brazil, Trung Qu c,ă anăm ch,ă c, Hy L p, n , Ireland, Italia, B àoăNha,ăTâyăBanăNha,ăAnh,ăM )ătrongă30ăn măquaăcho th y, m cădùăđi u ki n khác nhau, quy mô phát tri năđi n gió khác nhau,

nh ngăcácăn cănàyăcóăđi măchungălàăđ phát tri năđi n gió, các qu căgiaăđ u

ph i có chi năl c, l trình,ăb căđiăvàăc ăch chính sách phù h p v iăđi u

ki n c a m i qu căgiaă(đi u ki n t nhiênăđ phát tri năđi năgió,ăđi u ki n v kinh t ), bên c nhăđóălàăngu n v năđ uăt ăl n2

i v i Trung Qu c, áp l c v thi u h tăn ngăl ng cùng v i tình tr ng

ô nhi mă môiă tr ng tr m tr ngă ngàyă càngă giaă t ng.ă S bùng n v t ngă

tr ng kinh t trong su t ba th p niên v aăquaăđưăkéoătheoăs bùng n v tiêu

th n ngăl ng c a Trung Qu c.ăN cănàyăc ngăđưăchuy n t m tăn c xu t

kh u d u m l n nh tă ôngăÁătr thànhăn c nh p kh u d u m l n th ba

th gi i (2008), ch đ ng sau M và Nh t B n T n mă2011,ăTrungăQu căđưă

v t qua Nh t B năđ tr thành qu c gia tiêu th d u m l n th hai th gi i (9,76 tri uă thùng/ngày,ă trongă đó nh p kh u kho ng 5,7 tri u thùng/ngày, chi măh nă58%ănhuăc u tiêu dùng d u m c a Trung Qu c)3

Bên c nhăđó,ă

vi c s d ng không hi u qu c ngălàăm t nguyên nhân khi nătiêuădùngăn ngă

l ng c a Trung Qu c luôn m c cao So v i các n n kinh t phát tri n thu c

T ch c H p tác và phát tri n kinh t (OECD),ăđ t o ra cùng m tăl ng GDP, Trung Qu c ph i s d ngăn ngăl ng g p 4,5 l n,ăđi n g p 3,8 l n4

ngătr c th c tr ngăđó,ăđ đ m b oăanăninhăn ngăl ng, nh t là ngu n

n ngă l ngăđi n ph c v các ho tăđ ng s n xu t, kinh doanh và tiêu dùng, Trung Qu că đưă ch đ ngă đi u ch nh chính sách phát tri n các ngu nă n ngă

l ng tái t o,ătrongăđóăcóăchínhăsáchăphátătri năđi n gió M c tiêu phát tri n

đi n gió c a Trung Qu călàăn ngăl ng gió có th thay th 130 tri u t n than vàoăn mă2020,ă260ătri u t n than cân b ngă(mtce)ăvàoăn mă2030ăvàă660ămtceăvàoăn mă2050.ă th c hi n m c tiêu này, ngay t n mă2006,ăTrungăQu căđưăthông qua Lu tăn ngăl ng tái t o,ălàmăc ăs cho vi c phát tri n các ngành

n ngă l ng tái t o nói chungă vàă đi n gió nói riêng5

M iă đâyă nh t, Trung

Qu căđưătuyênăb lo i b h nă100ănhàămáyănhi tăđi năđ tăthanăđangăđ c xây

d ng ho c quy ho ch,ăsauăđó,ăn c này tuyên b d ng xây d ng các nhà máy

đi n than m i 29 trong s 32 t nhăvàoăthángă5.2017.ă ángăchúăỦ,ăđ thúc

đ yăl nhăv căđi n gió, Trung Qu c đưăxâyăd ngăđ c h th ng chính sách h

tr , bao g m các chính sách v tàiăchính,ăth ngăm i, chuy n giao công ngh , R&D phù h p trong t ngăgiaiăđo n phát tri n6

N mă 2016,ă Trungă Qu că đưă v tă quaă cácă n c phát tri nă đ tr thành

n c có m căđ uăt ăvàoăl nhăv căđi n gió l n nh t th gi i,ăđ ng trên M ,

c, nă , Brazil Trung Qu că c ngă tr thành nhà s n xu tă đi n gió l n

nh t th gi i, v i công su t l năh năM ,ă c, nă , Tây Ban Nha7

T l đóngăgópăc a đi n gió vào ngu năn ngăl ng tái t oăngàyăcàngăcaoă(n mă2016ă

đ t trên 65%)8

Tuy nhiên, vi c phát tri năđi n gió c a Trung Qu căc ngăđangă

t n t i nhi u b t c p, nh t là vi c ch m tr trong k t n i và c t gi măđi năn ng.ă

Nh ng t n t i này ch y u do nguyên nhân công ngh , qu n lý và y u t kinh

t trong các d ánăđ uăt

5

Trích d ch t AcceleratingăInnovationăinăChina’săSolar,ăWindăandăEnergy Storage Sector, WB, 2016

6

Trích d ch t Wind Power in China: A cautionary tale, IISD, 2015

7 Báoăcáoăn ngăl ng tái t o toàn c u - REN21

8

Trích t State of the Art and Outlook of Chinese Wind Power Industry, Goldwind Science & Technology Co., Ltd., 2015, China Wind Energy Develo pmentăRoadmapă2050”,ăIEA,ă2011

M cădù,ăđ uăt ăvàoăl nhăv căn ngăl ng tái t o c a Trung Qu căđưăthuăhút khá nhi u chuyên gia, t ch c trong và ngoài Trung Qu c nghiên c u Tuy nhiên, v c ăb n, các nghiên c u v th c tr ng phát tri năn ngăl ngăđi n gió t i Trung Qu c còn khá ít và r i r c, ch y u t p trung nghiên c u các chính sách h tr phát tri năn ngăl ngăđi n gió c a Trung Qu cămàăch aălàmărõăđ c tính hi u qu ,ăđóngă gópăc a s n xu tă đi nă gióăđ i v iă ngànhă n ngă

l ngă đi n c a Trung Qu c,ă c ngă nh ă cácă bàiă kinhă nghi mă đ i v i Trung

Qu căđ t ngăc ng hi u qu đ uăt ătrongăth i gian t i Lu năv nănàyăc ngă

ch ra các v nă đ phát tri nă đi n gió c a Trung Qu că nh ă kh n ngă v t nhiên, ho tăđ ng s n xu t, s h tr v chínhăsách,ăđ t đóărútăraăđ c m t s

h n ch , b t c păvàănguyênănhân.ăTrênăc ăs kinh nghi m c a Trung Qu c,

Vi tăNamăđangătrongăgiaiăđo n phát tri năn ngăl ngăđi n gió s có thêm bài

h căc ngănh ăkinhănghi m, ti p thu nh ng cái m i và h n ch đ c m t s

đi u ch c ch n r ng,ăn ngăl ng gió s luôn luôn t n t i N u có s n l c l n

h năđ đ aăn ngăl ng gió vào khai thác, s làm gi m vi c s d ng các ngu n không th tái t oăđ c, mà vi c khai thác các ngu năn ngăl ng này s gây nhăh ng x uăđ n th h mai sau

9

Theo Wikipedia Ti ng Vi t

- An toàn v iămôiătr ng: S nóng lên c a toàn c u là m t trong nh ng thách th c l n nh tăđ i v i toàn nhân lo i.ăTheoăcácăbáoăcáoăđ c công b v

v nă đ này, m t yêu c u c p thi t là ph i gi m phát th i các ch t ô nhi m trong b u khí quy n c aăTráiăđ t.ăN ngăl ng gió là l a ch n m t thay th tuy t v i cho nhu c uăn ngăl ng c a chúng ta, b i nó không gây ô nhi m trên di n r ngănh ăcácănhiênăli u hóa th ch

- Ti t ki m di n tích: Có th ph i khai phá c m tăvùngăđ t l năđ xây

d ng m tănhàămáyăđi n.ăNh ngăv i m tănhàămáyăđi n s d ngăn ngăl ng gió, b n ch c n m t di n tích nh đ xây d ng Sau khi l păđ t các tua bin, khu v c này v n có th đ c s d ng cho canh tác ho c các ho tăđ ng nông nghi p khác

- Chi phí s n xu t th p: M t trong nh ng l i th l n nh t c aăn ngăl ng gió so v i các ngu nă n ngă l ng tái t o khác là hi u qu v m t chi phí Khôngăcóăcácăchiăphíăliênăquanăđ n vi c mua, v n chuy n nhiên li u vào tua binăgió,ănh ăcácănhàămáyăđi n ho tăđ ng b ng than Thêm vàoăđó,ăv i nh ng

ti n b trong công ngh ,ăn ngăl ng gió s tr nên r h n,ădoăđóăs làm gi m

đ căl ng v nămàăcácăn c ph i b raăđ đápă ng nhu c uăn ngăl ng

- Thích h p cho nhi u qu căgiaăđ phát tri n:ăCácăn căđangăphátătri n thi uă c ă s h t ng c n thi tă đ xây d ng m tă nhàă máyă đi n, có th đ c

h ng l i t ngu năn ngă l ng này Chi phí l păđ t m t tuabin gió là th p

h năsoăv i m tănhàămáyăđi n than, các qu c gia không có nhi u kinh phí, có

th l a ch n s d ngăph ngăánă v i hi u qu chi phí cao mà v năđápă ng

đ c nhu c u v n ngăl ng

- Nh că đi m l n nh tă n ngă l ng gió là không liên t c.ă i n có th

đ c s n xu t và cung c păđ yăđ khiăgióăđ m nh,ăc ngăcóăth iăđi m gió t m

l ng, vi c s n xu tăđi n b ngăn ngăl ng gió là không th Nh ng n l căđưă

đ c th c hi năl uătr n ngăl ng gió thành công và s d ng nó k t h p v i

các d ngăn ngăl ngăkhác,ătuyănhiên,ăđ ngu năn ngăl ng này tr thành m t ngu năn ngăl ngăchínhătrongăt ngălaiăg n, nh ng n l c này c n ph iăđ c nhanh chóng và r ngărưiăh n.ă

- Vi căl uătr t n kém: Do tính ch t không liên t c c aăn ngăl ng gió,

nó c n ph iăđ căl uătr ho c ph i s d ng thêm các ngu năn ngăl ng thông

th ng Tuy nhiên, vi căl uătr nó t n khá nhi u chi phí và các qu c gia ph i

s d ng các nhà máy nhiên li u hóa th chăđ đápă ng nhu c uăn ngăl ng

- L pă đ t c i xay gió ph iă đ i m t v i s ph nă đ i gay g t t nh ng

ng i s ng trong khu v c lân c n,ăn iămàăcácănhàămáyăđi năgióăđưăđ c d

ki n xây d ng Các y u t nh ăt căđ c a gió và t n s c aănóăđ căđ aăvàoă

đ tínhătoánătr c khi l a ch năn iăđ l păđ t m t c iăxayăgióăvàăđôiăkhiăng i dână đ aă ph ngă kiênă quy t ph nă đ i k ho ch này M t trong nh ng lý do chính gây ra s ph năđ i c a h là c i xay gió s gây ra ô nhi m ti ng n Ngoài ra, m t s ý ki n cho r ng tua-bin gió làm nhăh ng x uăđ n th m m

c a m t thành ph và ngành công nghi p du l ch trong khu v c c a h Trên đâyălàăm t s uăđi măvàănh căđi m c aăn ngăl ngăgió.ăN ngăl ng gió

ch c ch n là m t trong nh ng ngu năn ngăl ng c aăt ngălai,ătuyănhiênă

đi u quan tr ng là chính ph các n c trên toàn th gi i c n phân b ngu n

l căđ c i thi n các công ngh hi n có M cădùăn ngăl ng gió có nh ng

nh că đi m nh tă đ nhă nh ngă chúngă taă khôngă cóă lỦă doă t b ngu nă n ngă

l ng s ch có th tái t o này và c n tr nh ng n l căđ khai thác h t các

ti măn ngăc a nó

1.2.3 Vai trò c a n ng l ng đi n gió trong phát tri n kinh t b n v ng

- Góp ph n gi i quy t v năđ phát th i khí CO2, bi năđ i khí h u Vi c phát tri nă n ngă l ngăđi n gió n m chung trong chi năl c phát tri nă n ngă

l ng tái t o c a các qu c gia trên th gi i nh m gi i quy t v năđ bi năđ i khí h uăđangătr nên tr m tr ng hi n nay Hi nănay,ăn ngăl ngăđ c t o ra t

nhiên li u hóa th ch chi m kho ngă67%ăn ngăl ngăđ c cung c p cho toàn

c u,ănh ngăl iăđangălàmăôănhi mămôiătr ng tr m tr ng vì khí CO2 mà chúng

th i ra10.ă i u này d năđ n các hi năt ng bi năđ i khí h u r t nguy hi m,ăđeă

d a s sinh t n c a m i sinh v t trên Các hi nă t ng bi nă đ i khí h u d

nh n th y nh t là: nhi tă đ t ng,ă b ngă cácă đ a c că tană nhanh,ă n c bi n dâng cao, di n tích sinh t n c aăconăng i b thu h p; th i ti t c căđoan:ăm a,ă

l ,ăh n hán, xâm nh p m n,…ăx y ra ngày càng kh c li t, t n su t ngày càng

t ng.ă Doă v y, các qu c gia cho r ng, phát tri nă n ngă l ng tái t o là m t

ph ngăánăquanătr ng gi m thi u nh ng v năđ trên T i H i ngh c a Liên

Hi p qu c v Bi năđ i khí h u l n th 21 h p t iăParisăn mă2015ă(COP21),ăcác qu căgiaăđưăth ng nh t c n chuy năđ i t s d ngăn ngăl ng hóa th ch sang các ngu năn ngăl ng s ch,ăn ngăl ng tái t o thay th v i n n kinh t phát th i khí nhà kính th p.ăTheoăđánhăgiáăc a EWEA (Hi p h iăn ngăl ng gió Châu Âu) ti măn ngăđi năgióăđ c l păđ t ChâuăÂuăđ n cu iăn mă2007ă

có t ng công su t là 56,5 GW, tránh th i ra 90 tri u t n CO2 m iăn mă(t ngă

đ ngăv i 45 tri uăôătôăđang ch yătrênăđ ng).ă năn mă2020,ăđi n gió trên

bi n và trên c n s đ c l pă đ t châu Âu có t ng công su t là 180GW (t ngăđ ngăv i 325 tri u t n CO2 không th iăraămôiătr ng) Ngoài vi c có

th c t gi măđ c khí CO2,ăđi năgióăc ngătránhăđ c ch t th i hóa h căđ c h i

nh ălàăth y ngân và ch t gây ô nhi mămôiătr ng.ăN ngăl ng gió không có

ch t phóng x ho c gây ô nhi m ngu năn c S d ngăn ngăl ngăđi n gió không làm suy ki n, hay phá ho i ngu nătàiănguyênăthiênănhiênămàăcònăđ m

b o t n d ng t t ngu n tài nguyên t gió

- Góp ph năđ m b oăanăninhăn ngăl ng qu căgia.ăAnăninhăn ngăl ng luôn là v năđ quan tr ng không ch riêng c a m t qu c gia mà là v năđ toàn

c u, nh t là trong b i c nhă tìnhă hìnhă c ngă th ng chính tr đangă di n ra t i

10

Trích Báo cáo ngành khí, Tháng 08/2017, Bùi Qu c Hi u

nhi u khu v c T ngă tr ng kinh t g n li n v iă giaă t ngă nhuă c u tiêu th

n ngă l ng,ăđ c bi tă làăđi nă n ng.ăT ngătr ng kinh t càngă nhanhăđòiă h i ngu năn ngăl ng s d ng càng l n V i t căđ phát tri n c a kinh t th gi i

và nhu c u tiêu th n ngăl ng, ngu năn ngăl ng truy n th ngăđangăc n ki t

d n S ph thu c ngày m t nhi u vào vi c nh p kh u nguyên nhiên li u có

th làm kìm hãm t căđ t ngătr ng kinh t d năđ n tình tr ng b t n xã h i

Vì l đó,ăanăninhăn ngăl ngăđ c xem là có quan h m t thi t t i s t ngă

tr ng kinh t và năđ nh chính tr - xã h i Các ngu n nguyên li u hóa th ch

nh ăthanăđá,ăd u m h uănh ăch t p trung t i m t s khu v c, qu c gia Vi c

m t qu căgiaănàoăđóăph thu c vào ngu n các ngu năn ngăl ng ph i nh p

kh u này s là m iăđeăd aăđ i v i v năđ anăninhăn ngăl ng, d dàng b chi

ph i, kh ng ch Nh n th y tính c p thi t trong vi căđ m b oăanăninhăn ngă

l ng, các qu căgiaăđangăl a ch n phát tri n các ngu năn ngăl ng tái t o b i không b ph thu c vào nguyên li u t các qu căgiaăkhác,ăđ ng th i h n ch

đ c nh ng v năđ trong v môiătr ng.ăTrongăđó,ăn ngăl ngăđi n gió v i nhi uă uăđi măđ c các qu c gia ch n l a phát tri n

- óngăgópăđángăk đ i v i phát tri n kinh t , c th :

+ Góp ph n gi m t ng th giáă đi n Báo cáo m i c aă C ă quan N ngă

l ng tái t o qu c t (IRENA) cho th y, chi phí s n xu tăđi năgióătrênăđ t li n đưăgi m kho ng 25% k t n mă2010,ăchiăphíăs n xu tăđi năgióătrênăđ t li n trung bình gi m 23% trong kho ng t n mă2010ăđ năn mă2017.ăNhi u d án

đi năgióătrênăđ t li n hi năđangăđ c v năhànhăth ng xuyên v i m c chi phí

g nă900ăđ ng/kWh Chi phí s n xu tăđi n gió gi măđángăk do có s c i thi n đángăk trong công ngh s n xu t M t s t ch căn ngăl ng qu c t c ngă

d báo, th i gian t i, chi phí s n xu tăđi n gió có th s th păh năchiăphíăs n

xu t nhi tăđi n,ăđi n than do không m t m t kho năđ nh p kh u nhiên li u

Nh ăv y, vi c gi m chi phí s n xu tăđi năgióăthúcăđ y các qu c gia s d ng

lo iăhìnhăn ngăl ng này, khi năchoăgiáăđi n t ng th gi măđángăk

+ăT ngăkh n ngăthuăhútăv năđ uăt ăvàoăl nhăv c s n xu tăđi n gió Theo

Hi p h iăđi n gió toàn c u, trên toàn th gi i,ăn mă2017,ăngànhăđi năgióăđưăthuăhútăđ uăt ătr giá 107 t USD và con s này có kh n ngăs ti p t căt ng.ă

Hi n nay, s n xu tăđi năgióăđ căthúcăđ y m nh m t iăcácăn c phát tri n

nh ăM ,ă anăM ch , ngoài ra còn có Trung Qu c, nă ă i v iăcácăn c đangăvàăkémăphátătri n, s n xu tăđi n gió v nălàăl nhăv c khá m i m Do v y, phát tri năđi năgióălàăc ăh iăđ cácăn c thu hút ngu n v năFDI,ăthúcăđ yăt ngă

tr ngăGDP,ăthúcăđ y quá trình chuy n giao công ngh ă âyăc ngălàăc ăh i

đ uăt ăc aăcácăn c phát tri n,ăc ngănh ăchuy n giao các công ngh theo quy

lu tăvòngăđ i s n ph m, t oăđ ng l c nghiên c u, phát tri n các công ngh m i + Góp ph năđ m b o an sinh xã h i Bên c nh m căđíchăđ m b o nhu

c u tiêu th n ngăl ng n iăđ a,ăn ngăl ngăđi năgióăc ngăgópăph n b oăđ m các v năđ v an sinh xã h iănh ăt o vi călàm,ăgiaăt ngăthuănh păchoăng i dân quanh khu v că đ t c t gió Ngànhă đi n gió có chu i cung ng dài, t cung c p linh ph ki năđ n s n xu t tua-bin, t đánhăgiáătàiănguyênăgióăđ n phát tri n d án, t xây d ngăđ n v n hành và b oătrìănhàămáyăđi n gió Vi c phát tri năn ngăl ng gió c n m t l căl ngălaoăđ ng là các k s ăk thu t

v n hành và giám sát l năh năcácălo i hình khác, vì v y giúp t o thêm nhi u

vi c làm v i k n ngă cao.ă Vìă v y,ă đi n gió t o vi c làm khi m i m t xích trongă ngànhă nàyă đ u t oă côngă nă vi c làm t iă đ aă ph ng.ă Ngànhă đi n gió

hi năđangăs d ng kho ng 1,15 tri uălaoăđ ng trên toàn th gi i D a trên s

li u th ng kê t C ă quană th ng kê châu Âu, vi că làmă trongă l nhă v că n ngă

l ng gió s chi m kho ng 7,3 % vi că làmă trongă ngànhă đi n,ă khíă đ t,ă h iă

n c, c pă n c t iă châuă Âu.ă Trongă t ngă lai,ă theoă EWEAă cácă d án c a ngànhăn ngăl ng gió t i châu Âu s chi m kho ng 184.000 nhân công vào

n mă2010ă(baoăg m c công nhân tr c ti p và gián ti p)ăvàăđ t 318.000 vào

n mă2020ăn uăLiênăminhăChâuăÂuăđ tăđ c m c tiêu là s d ng 20% ngu n

n ngă l ng tái t o Ngoài ra, t iă cácă n c Châu Âu, các nhàă máyă đi n gió

không c năđ uăt ăvàoăđ tăđaiăđ xây d ng các tr m tua-binămàăthuêăngayăđ t

c aănôngădân.ăGiáăthuêăđ t (kho ng 20% giá thành v năhànhăth ng xuyên) giúp mang l i m t ngu n thu nh p năđ nh cho nông dân, trong khi di n tích canh tác b nhăh ng không nhi u

- Tính kinh t c aăn ngăl ngăđi năgió:ăN ngăl ng gió c n v năđ uăt ,ă

nh ngăkhôngăt n chi phí nhiên li u, vì v yăgiáăđi n t n ngăl ng gió năđ nh

h nănhi u so v iăgiáăđi n t nhiên li u hóa th ch Chi phí xây d ng 1 tr m

n ngă l ng gió th ngă d i 0,01USD cho m i kWh Do chi phí v n gi m kho ng 12%, hi nă đi nă gióă đưă đ t m că ngangă giáă đi nă l i m t s n c châuăÂuăvàoăn mă2010ăvàăHoaăK vàoăn mă2016.ăTuyănhiên,ă c tính chi phí trung bình trên m iăđ năv đi n ph i k t h p chi phí xây d ng tuabin và thi t

b truy n d n, v n vay, tr l iăchoănhàăđ uăt ă(chiăphíăr i ro), nên con s chi phíăđ c công b có th khácănhau.ăN mă2004,ăchiăphíăn ngăl ng gió ch

b ng 1/5 so v i nh ngăn mă1980ăvàăngàyăcàngăgi m khi tuabin gió công su t

l năđ c s n xu t hàng lo t.ăTrongăn mă2012,ăchiăphíăv n cho tuabin gió th p

h năđángăk so v iăn mă2008-2010.ă“Chiăphíăc aăđi năgióăđưăgi m trong 2

n măquaăkho ng 0,05-0,06USD m i kWh, r h nă0,02USDăsoăv iăđi năthan”ă

- m tăbáoăcáoăn mă2011ăc a Hi p h iăN ngăl ng Gió Hoa K vi t Trong khiăđó,ăbáoăcáoăc a Hi p h iăN ngă l ngăGióăAnhăđ aăraăchiăphíăs n xu t

đi n gió trên b trung bình 0,055USD cho m i kWh (2005) T iă Anhă n mă2011,ăn ngăl ng t tua bin gió r h năt hóa th ch ho c nhà máy h t nhân

Ng i ta k v ng n ngă l ng gió s là hình th căn ngă l ng r nh t trong

t ngălai.ăS hi n di n c aăn ngăl ng gió có th gi măchiăphíăchoăng i tiêu dùng (5 t EUR/n mă c) b ng cách gi m thi u vi c s d ngănhàămáyăđi n

t n nhi u v năđ uăt N ngă l ng gió có chi phí bên ngoài th p nh t Vào tháng 2-2013ăNewăEnergyăFinanceă(BNEF)ăđưăbáoăcáoăr ng chi phí s n xu t

đi n t các trang tr i gió m i r h năsoăv i các nhà máy ch y than ho c ch y gas m i Theo mô hình giá carbon c a chính ph Australia là 80USD/MWh

cho các trang tr i gió m i, 143USD/MWh cho các nhà máy than m i và 116USD/MWhăcácănhàămáyăkhíăđ t, cho th yăn ngăl ng gió r h nă14%ăsoă

v i nhà máy than m i và r h nă18%ăsoăv i nhà máy khí m i

Nh ăv y, có th th y, vi c phát tri năn ngăl ng tái t oănóiăchung,ăn ngă

l ngă đi nă gióă nóiă riêngă đóngă gópă vàoă chi nă l c phát tri n b n v ng c a nhi u qu c gia trên th gi i.ăTrongăđó,ăphátătri năvàăđ m b oăn ngăl ngăđi n gióăđóngăgópăvàoăc ba tr c t c a phát tri n b n v ng là phát tri n kinh t (thúcă đ yă thuă hútă đ uă t ,ă đóngă gópă choă ngànhă côngă nghi pă n ngă l ng ), phát tri n xã h iă(đ m b o an sinh xã h i, t o thêm vi c làm ) và b o v môi

tr ng.ă Doă đó,ă n ngă l ng tái t o, nh tă làă n ngă l ngă đi nă gióă đangă đ c nhi u qu c gia trên th gi i l a ch n nh m ph c v cho m c tiêu trên b i các

l iăíchăvàăđ căđi m t ngu năn ngăl ng này

1.2.4 i u ki n phát tri n n ng l ng đi n gió

1.2.4.1 V đi u ki n t nhiên:

Vi c phát tri năđi n gió ph thu c ch y u vào y u t gió,ăđâyălàăy u t quy tăđ nh ti măn ngăc ngănh ăkh n ngăphátătri năđi n gió c a t ng qu c gia, khu v c

- Phân lo i gió: M că nóngăkhôngăđ ngăđ u trên m tăđ a c uăđưăt o ra

nh ngăn iăcóăkhíăápăcaoăhayăth pănênăgióăc ngăcóănhi u lo i.ăNg iătaăth ng phân bi t 3 lo i gió chính11:

+ Gió geostrophic (hay còn g i là gió toàn c u - global wind): gây ra b i

s chênh l ch nhi tăđ , áp su t, th i đ cao kho ng 1000 m so v i m tăđ t, không ph thu c nhi u vào b m tăTráiă t Lo i gió này không t o ngu n

n ngăl ngăchoăđi n gió

+ Gió b m t (surface wind): th i trên m tăđ tăchoăđ năđ cao 100 m

Lo i gió này ph thu căđi u ki n m tăđ t,ăđ a hình (gi m v n t căgió).ăL uăỦălàă h ng gió th i g n m tă đ t khác r t xa gió th i trên cao Gió b m t là ngu năn ngăl ng ch y uăchoăđi n gió

11

Trích Wikipedia Ti ng Vi t

+ Gió đ aăph ngă(gióăbi n, gió b …):ăgióăb m t ph thu c m t thi t vàoăđi u ki n khí h uăđ aăph ngăh u h tăđ c s d ng t i các h th ngăđi n gió,ăđ c bi t là gió bi n và gió b Vào ban ngày, m t tr iăhunănóngăđ t li n nhanhăh năm t bi n Kh i khí trên b m tădoăđóăb căh i,ăth i ra ngoài bi n,

t o khu v c áp su t th p trên b m t và hút khí l nh t ngoài bi n th iăvàoăđ t

li n âyăg i là gió bi n Khi m t tr i l năvàăđêmăxu ng,ăthôngăth ng có m t kho ng th iăgianăt ngăđ iăđ ng gió do nhi tăđ b m tăđ t li n và m t bi n chênh l ch r tăít.ăVàoăbanăđêm,ăgióăth iăh ngăng c l i, v i v n t c th păh n Tuy r ng gió toàn c u có vai trò quan tr ng trong vi căxácăđ nhăh ng gió ch đ o trong khu v c,ăcácăđi u ki n khí h uăđ aăph ngăcóăth n m nh

h ng ch đ oăđ năh ng gió c a khu v c.ăGióăđ aăph ngăluônă“đèăch ng”ălên các h th ng gió quy mô l năh n,ăcóăngh aălàăh ng gió nhăh ng b i tácăđ ng chung gi a hi u ng toàn c uăvàăđ aăph ng.ăNh ăv y khi gió quy

mô l n gi măc ngăđ ,ăgióăđ aăph ngăs có th l n át

năv c a t căđ gióăđ c tính theo kilomet trên gi (km/h) ho c mét trên giây (m/s) ho c kot (kn: h i lí trên gi ) ho c mile trên gi (mph) t i M 12

Ng i ta phân bi t ba lo iăđ aăđi măđ t tr măđi n gió: n iăđ a (onshore), ven

bi n (near shore) và ngoài th m l căđ a (offshore) Các tr măđ t ven bi n hay ngoài th m l căđ aăth ng cho s năl ngăcaoăh năcácătr m n iăđ a vì b

bi năth ng có gió m nh Gi i pháp này ti t ki mă đ t xây d ng,ăđ ng th i

vi c v n chuy n các c u ki n l n trên bi năc ngăthu n l iăh nănh ngăcóăth

12

Trích Nghiên c u thi t k h th ng kích t choămáyăphátăđi n turbin gió

giaăt ngăchiăphíădoăvi c v n chuy n, l păđ tăngoàiăkh iălàăkháăkhóăkh n,ăt n kém ngu n l c

+ Ti măn ngăn ngăl ng gió trên bi n l năh nănhi uăh năsoăv iăđ t li n Theo ngu n s li u v gióăđ c thu th p ch y u t các tr măkhíăt ng th yăv n,ă

t căđ gióătrungăbìnhăn măđoăđ c t các tr m trongăđ t li năt ngăđ i th p, kho ng 2-3m/s Tuy nhiên, khu v c ven bi n có t căđ gióăcaoăh n,ăt 3-5m/s +ăTrênăđ t li năđ a hình và m t đ măkháăđaăd ng d năđ n t căđ gió phân

b r t ph c t p, ph thu c r t l năvàoăđ căđi măvàăđ g gh c a l p b m t, không ch làm ch m vi c t căđ gióăt ngătheoăđ cao mà còn có th t o ra s khác nhau r t nhi u trên m t khu v c không l n Vi c ch năđ aăđi măđ đ t tua-bin gió tr nênăkhóăkh n,ăd d năđ năn ngăl ng th c th păh năd báo

ho căng c l i.ă i v iăngoàiăkh iădoăb m tăthoáng,ăđ ngăđ u nên t căđ gió không b nhăh ng b iăđ a hình

+ăChoăđ n này, vùng ven bi năđ u là nh ng khu v c phát tri n, bao g m các thành ph , khu công nghi p,ăkhuădânăc ăt pătrung.ă óăchínhălàănh ng khu

v c tiêu th l n ngu năđi năn ng,ăm ngăl i t iăđi năc ngăphátătri n.ăNh ăvâyăcácănhàămáyăđi n gió trên bi n s g n các trung tâm tiêu th và d dàng k t

n i v i m ngăđi n qu c gia, gi m chi phí và tiêu hao do truy n t iăđi n

Hình 1.1 M căđ phân b , t căđ gió trên th gi i

(Ngu n: www.3tiers.com)

Qua Hình 1.1, có th th y khu v că ngoàiă kh i,ă t că đ gió s l nă h nănhi u so v i khu v căđ t li n,ăđ ng th i nhi u khu v c ven bi năc ngăcóăt c

đ gió khá l n M tăc năgióăđ c coi là m nhăkhiăđ t v n t c 51 - 101km/h

N uăgióăđ t v n t c 6,4 - 50km/h thì nóăđ c g i là gió nh Các khu v c có

t căđ gió trên 6 m/s (tô gam màu vàng - nâu)ăđ c xem là ti măn ngăkhaiăthácăđi n gió mang l i l i ích kinh t ăDoăđóăđaăph n các tài nguyên gió phân

b trên b m tăcácăđ iăd ngă(đ c bi t t i 2 phía c c) và t i các đ ng b ng

r ng l n n m sâu trong các l căđ a M t s khu v c ven bi năc ngăcóăti m

n ng,ăđ c bi tălàăvàoăbanăđêm.ăDoăv y, vi c phát tri năđi năgióăngoàiăkh iăvàăven bi n s đ căh ng nh ng thu n l i v t nhiên

1.2.4.2 V công ngh tua-bin gió

Tua-bin gió là b ph n quan tr ng nh t trong quá trình s n xu tăđi n gió Tua bin gió là các thi t b chuy nă đ iă đ ngă n ngă c aă gióă thànhă n ngă

l ngăđi n K t qu c aăh năm tănghìnăn măphátătri n c i xay gió và k thu t

hi năđ i, các tua-binăgióăngàyănayăđ c s n xu t trong m t lo t các tr c ngang

và tr c d c Các tua-bin nh nh tăđ c s d ng cho các ng d ngănh ăs c pin cho ngu năđi n ph tr Các tuabin l năh năcóăth đ c s d ngăđ đóngăgópă

m t ph n nh n ngăl ng vào ngu năđi năđ c s d ngătrongăn c Tiêu bi u

nh ă nh ng m ng tua-bin l n,ă cònă đ c g i là trang tr iă gió,ă đưă tr thành ngu năn ngăl ng tái t oăvàăđ c s d ng nhi uăn c và là m t ph n chi n

l c trong vi c gi m s ph thu c vào nhiên li u hóa th ch

- Phân lo i tua-bin gió:

+ D a vào c u t o tr c, có 2 lo i g m: tr c n m ngang và tr c d c

Lo i có tr c n m ngang Lo i có tr c n m d c

Hình 1.2 Tua-bin gió theo các lo i tr c

(Ngu n: https://www.technologymag.net/tua-bin-gio/) + D a vào công su t:

B ng 1.1 Phân lo i tua-bin gió theo công su t,ăđ căđi m cánh qu t

Lo i Kho ng công

su t (kW)

Công su t (kW)

Chi u cao (m)

Di n tích cánh qu t (m2)

M tăcáchăđ năgi n là m t tua-bin gió làm vi cătráiăng c v i m t máy

qu tăđi n, thay vì s d ngăđi năđ t oăraăgióănh ăqu tăđi năthìăng c l i bin gió l i s d ngă gióăđ t oă raăđi n Các tua-bin gió ho tăđ ng theo m t nguyên lý r tăđ năgi n.ăN ngăl ng c a gió làm cho 2 ho c 3 cánh qu t quay quanhă1ăroto.ăMàărotoăđ c n i v i tr c chính và tr c chính s truy năđ ng làm quay tr căquayămáyăphátăđ t oăraăđi n Các tua-binăgióăđ căđ t trên tr caoăđ thu h u h tăn ngăl ng gió t căđ 30 m trên m tăđ t thì các tua-bin gió thu n l i: T căđ nhanhăh năvàăítăb các lu ng gió b tăth ng Các tua-bin gió có th s d ng cung c păđi n cho nhà c a,ăcácăc ăs kinhădoanh,ătr ng

tua-h c tua-ho c xây d ng, ctua-húng có ttua-h n i t i m t m ngăđi năđ phân ph i m ng

đi n ra r ngăh n

- Vì gió không th iăđ uăđ nănênăđ cung c păn ngăl ng liên t c, n ngă

l ngăđi n phát sinh t các tua-bin gió ch có th đ c s d ng k t h p chung

v i các ngu năn ngăl ng khác Bên c nhăđó,ăc ngăcóăth s d ngăph ngăpháp d tr đ năđ nh ngu n cung t đi năgió.ăTheoăđó,ătrongătr ng h p khôngăđ gió,ăng i ta có th s d ngăhaiăcáchănh ăsau:

+ S d ngăcácănhàămáyăphátăđi năcóăb mătr đ b măn c vào các b n

ch a trênăcaoăvàădùngăn căđ v n hành tu căbinăkhiăkhôngăđ gió Xây d ng cácănhàămáyăđi năcóăb mătr này là m tătácăđ ng l n vào thiên nhiên vì ph i xây chúng trênăcácăđ nh núi cao Công su t d tr ph thu căvàoăđ chính xác c a d báo gió, kh n ngăđi u ch nh c a m ngăl i và nhu c uădùngăđi n

+ Cánh qu t gió s đ c truy nă đ ng tr c ti pă đ quay máy nén khí ngăn ngăc aăgióăđ cătíchăl yăvàoăh th ng nhi u bình khí nén H th ng hàng lo t bình khí nén này s đ c luân phiên tu n t phun vào các tua-binăđ quayămáyăphátăđi n.ăNh ăv yăn ngăl ngăgióăđ căl uătr và s d ng năđ nh

h nă(dùăgióăm nh hay gió y u thì khí v năluônăđ cănénăvàoăbình,ăvàăng i ta

s d dàngăđi u khi năc ngăđ vàăl uă l ng khí nén t bình phun ra), h

d ng nhi uănh ăthu su t, tín d ng s n xu t, tín d ngăđ uăt , tr giá,ăt ngăt l

n iăđ aă hóa ă kích thích s n xu tătrongăn c phát tri n, nhi uă n căđưăápă

d ngăchínhăsáchăgiaăt ngăt l n iăđ aăhóaănh ăBrazil,ăTrungăQu c ă âyăc ngălàă

nh m gi m t iăđaăchiăphíăs n xu t tua-bin gió nh m h giá thành c aăđi n gió b i chi phí nh p kh uăđ tăđ ăNgoàiăra,ăBrazilăc ngăápăd ngăph ngăphápăđ u th u

c nh tranh nh m tìm ki m các nhà s n xu t ti măn ngăv i chi phí th p, hi u qu cao Quá trình nghiên c u nh ng chính sách phát tri năn ngăl ngăđi năgióăđưă

tr i qua nhi u khóăkh n,ăChínhăph cácăn c đưăđ aăraăđ c nh ng chính sách

tr ng tâm nh mă thúcăđ y ngành công nghi păn ngă l ng non tr này, c th : Brazilăđưăthànhăcôngătrongăvi c áp d ngăđ uăgiáăđi n, t oăđ ng l c m nh m cho các nhà s n xu t tua-binăđi n,ăđ ng th iăc ngăgiaăt ngăđ c t l n iăđ a hóa trongăl nhăv c này; anăM chăb căđ u phát tri n các tua-bin gió cá nhân (phát tri năđ năl và cung c păcácăl ngăd ăth a ra th tr ng) và ti n t i các ho t

đ ng R&D, h tr chi phí s n xu t, phân ph iăđi n; c ápăđ t các m c giá c

đ nh v iăđi năgióăđ c s n xu t cácăđ a hình khác nhau, đ y m nh quá trình R&D, c i thi năn ngăl c v n t i c aăl iăđi n

Nh ăv y, có th khái quát m t s chínhăsáchăthúcăđ y phát tri năđi n gió

nh ăsau:ă

- Ban hành các tiêu chu năn ngăl ngăđi n tái t o (RES): các tiêu chu năđ i

v i m i qu c gia trong vi c phát tri n các ngu năđi năn ngăl ng tái t oăđ t đóă

có nh ng chính sách h tr phù h p.ăCácăRESăth ngăkéoădàiăh nă10ăn măvàăthayăđ i tùy thu c vào tính ch t th tr ng, công ngh phát tri năđi n gió Bên

c nh các tiêu chu năn ngăl ngăđi n tái t o c p qu c gia, nhi uăn căc ngăbanăhành các tiêu chu năn ngăl ngăđi n gió c păđ aăph ngăđ phù h p v i tình hình c th t iăcácăvùng,ăđ aăph ngăkhácănhau.ăNgoàiăra,ăChínhăph c ngăcóătiêu chu năn ngăl ngăđi năgióăngoàiăkh iăđ nh m phát tri n ngu năn ngăl ng

đi năgióănàyănh ăc p tín d ngă uăđưiăđ i v i các d ánăđi năgióăngoàiăkh i

- H tr giáăđi n: Chính ph có th h tr m t kho n ti n ch m i kilowatt

gi đi năđ căhòaăvàoăl iăđi n Các kho n h tr giáănàyănh ăm t kho năđ m

b oăđ i v i các nhà cung c păđi n thông qua m t th a thu n mua bán dài h năđ phátăđi n m t m c giá c th ,ădoăđóăcungăc p s ch c ch n c a th tr ng cho cácănhàăđ uăt ăCácăkho n h tr giáănàyăđ c phân bi t ph thu căđi u ki n tài nguyên gió (khu v c giàu tài nguyên gió thì kho n h tr s ítăh n)ănh m cân

b ng các ngu năđi năđ căhòaăvàoăl iăđi n qu c gia; ph thu c vào quy mô d

án (các d ánăđi n gió nh s đ c h tr nhi uăh năsoăv i các d ánăđi n gió quy mô l n); kho n h tr s l năh năđ i v i các d ánăđi năgióăngoàiăkh i,ăho c

l năh năđ i v i các d án s d ng,ăđ i m i công ngh đi n gió Tuy nhiên, vi c

h tr giáăđi năgióăc ngăcóănhi u bi năđ ng ph thu c vào tính ch t th tr ng, công ngh

- Ban hành các tiêu chu n k t n iăvàăđoăl ngăđi n gió phân tán: Vi c phân tán h th ngăn ngăl ngăđi n gió nh m gi m áp l călênăl iăđi n và góp ph n

đ m b oăn ngăl ngăchoăgiaăđình,ătrangătr i,ătr ng h c,ănhàămáy,ăc ăs t ănhână

và công c ng Vi c s d ng các tua-bin cá nhân, quy mô nh đangăgiaăt ngătrênătoàn th gi i cho s d ngănh ăh giaăđình,ăđi n khí hóa nông thôn, vi n thông Các tiêu chu n k t n iăđi năgióăquyăđ nhăcácăđi u ki nămàătheoăđóăphânăph i

n ngăl ng tái t oăđ c phép k t n i v i l iăđi n, và cung c păcácăh ng d n rõăràngăđ đ m b oăđ tin c y trong khi gi m chi phí và s ch m tr cho các d

án Chính sách k t n iăđ m b o t t c các d ánăđi n tái t o có th k t n i v i

l iăđi n n uăđápă ng các yêu c u k thu t nh tăđ nhăđ đ m b o an toàn Các chính sách k t n i hi u qu c ngăcungăc p các th t c và bi u m uăđ năgi n cho các h th ng nh đ khôngăđ t gánh n ngăhànhăchínhăđ i v i nh ngăng i l p

đ t và ch s h u h th ng gió nh Ngoài ra, vi căđoăl ngăđi n gió phân tán

c ngănh măđ m b o l iăíchăđ i v iăng i phân ph iăđi n gió nh l

- Cung c p tín d ng thu đ uăt ăvàătínăd ng thu s n xu tăđi n gió: Các

qu c gia áp d ngăcácă uăđưiăv thu đ h tr đ uăt ăchoăngànhăcôngănghi p gió Hai trong s cácă uăđưiăthu n ngăl ngăđi năgióăđ c ch p nh n r ng rãi nh t là tín d ng thu đ uăt ăvàătínăd ng thu s n xu t,ăđưăđ c ban hành t i 37 qu c gia Tín d ng thu s n xu t gió cung c p tín d ng cho các công ty s n xu tă n ngă

l ngăgióătrênăc ăs m i kWh, trong khi tín d ng thu đ uăt gi m trách nhi m pháp lý c a ch d án s n xu tăđi n gió d a trên v năđ uăt ătrongăd án M t s

v năđ l u ý trong chính sách này:

+ Thi t l p m t t l khuy n khích thích h p và ki măsoátăchiăphí:ă h

tr các k t qu công b ng và hi u qu ,ă uăđưiăthu đi năgióăth ng g n li n v i cácăchiăphíăgiaăt ngăliênăquanăđ n s n xu tăđi n gió Nói chung, t l tín d ng thu caoăh năcóăth có nhi u kh n ngăthúcăđ y tri năkhaiăgió,ănh ngăcóăth gây

th t thu thu và nhi uănhàăđ uăt ăítăkinhănghi m tham gia th tr ng.ă ki m soát chi phí, các nhà ho chăđ nh chính sách có th xem xét thi t l p m t khuy n khích t iăđa,ăho c b i d án riêng l ho c cho toàn b ch ngătrình,ăđ gi i h n các kho n tín d ngăđ c cung c p

+ H tr môiătr ng chính sách năđ nh, c th : Các nhà ho chăđ nh chính sách có th xem xét th i gian phê duy t l i cho các thu tín d ng s n xu tăđi n gió và thu đ uăt ăđi năgióăđ h tr môiătr ng chính sách năđ nhăh n.ă

+ Xácăđ nhăgiaiăđo n khuy n khích thu : Các nhà ho chăđ nh chính sách có

th thi t l p m tăgiaiăđo n khuy n khích thu phù h păđ đ m b o các m c tiêu chínhăsáchăđ tăđ c và yêu c u các nhà phát tri n d án duy trì quy n s h u trong m t s n mănh tăđ nh ho c m t m t ph n tín d ng thu

+ Xem xét tín d ng thu : Các tín d ng thu th ngăđ c th c hi n c p

qu c gia trong m t khung th i gian ho tăđ ngăth ngăm iăđưăđ căxácăđ nh, và cho phép các nhà phát tri n d án gi măgiáăbánăđi n t các d ánăgió,ădoăđóăgi m chiăphíăchoăng iămuaăđi năvàăng i tiêu dùng Tuy nhiên, các kho n tín d ng thu này c năđ căxemăxétăhàngăn mănh m phù h p v i vi căthayăđ i chính sách

và th tr ng

+ H tr cácăđ iăt ng không ch u thu

- H tr đ uăt ăt ănhân:ăChínhăph , các nhà ho chăđ nh chính sách c n có

nh ng chính sách h tr cácănhàăđ uăt ăt ănhânătrongăl nhăv c s n xu tăđi n gió

nh măđaăd ng ngu năcungăđi năgió,ăgiaăt ngătínhăc nh tranh M t s ho tăđ ng

c th nh :ă

+ Xây d ngăcácăkhuăn ngăl ngăđi năgió:ăCácănhàăđ uăt ăt ănhân khi tri n khaiăđi n gió t i các khu v c này s đ c c păphép,ăđ m b o quy n s d ngăđ t, càiăđ t truy n t i, h n ch t iăđaăcácăth t căđ uăt ă

+ H tr cácănhàăđ uăt ăđi n gió vay v n ngân hàng v i lãi su t th p nh m

gi m chi phí v n, t đóăgi măgiáăđi năgió.ăTuyănhiên,ăđ đ c vay v n v i lãi

su t th p, thì các nhà đ uăt ăt ănhânăc ngăph i ch p nh n quy trình xét duy t minh b ch,ăc ngănh ăm t s yêu c u nh tăđ nh v công ngh Ngoài ra, t i m t

s qu căgiaăc ngăphátătri năđi năgióăd i hình th căđ i tác công - t ă(PPP)

- T ngă t l n iă đ a hóa trong s n xu t tua-bină gió.ăTheoăđó,ăChínhăph nhi uăn căđưăthúcăđ yăchínhăsáchăgiaăt ngăt l n iăđ a hóa trong ngành công nghi p s n xu t tua-binăgió.ă i v i nh ngăn c tiên ti n trong s n xu t tua-bin gió thì s t ngă c ngă quáă trìnhă R&Dă đ t ngă côngă su t c a tua-bin.ă i v i

nh ngăn căđiăsau,ăbênăc nh ho tăđ ng kêu g iăđ uăt ăn c ngoài, d n d n s

ti n hành liên doanh và áp d ngăcácăquyăđ nh t l n iăđ a hóa, bu căcácănhàăđ u

t ăn c ngoài thi t l păcácăc ăs s n xu t t iăn c s t i, t đóăgiaăt ngăkh n ngă

s n xu t c a doanh nghi pătrongăn c

1.2.5 Tình hình s d ng n ng l ng đi n gió trên th gi i

Trong b i c nh nhu c u v n ngăl ng c a th gi iăt ngăcao,ăn ngăl ng

táiăđ căthúcăđ y m nh m ăTheoăbáoăcáoă“Xu h ng toàn c u v đ u t cho

n ng l ng tái t o n m 2016”ăc a Liên H p qu că(3.2016),ăn mă2015ăcácăqu c

gia trên th gi iăđưăđ uăt ă286ăt USD (m c cao k l căvàăt ngă2,5%ăsoăv iăn mă2011)ăvàoăn ngăl ng tái t o Các h ng m căđ uăt ăph n l n t p trung vào các nhà máy th yăđi n,ăn ngăl ng m t tr i,ăgióăvàăn ng l ng sinh kh i

Hình 1.3 Công su t l păđ tăn ngăl ng tái t o trên toàn th gi i giai

đo n 2010 - 2017

(Ngu n: IRENA) Hình 1.3 cho th y, th yăđi n ti p t c là ngu năn ngăl ng tái t oăđ c các qu c gia duy trì và liên t căthúcăđ y l păđ t, chi m t tr ng l nătrongăc ă

c uăn ngăl ng tái t o c a th gi i Bên c nhăđó,ăt tr ngăn ngăl ngăđi n gió đangăngàyăcàngăgiaăt ngăvàăliênăt c t ngăquaăcácăn m,ătrongăđó,ăcôngăsu t l p

đ tă đi n gió luôn chi mă h nă 20%ă t ng công su t l pă đ t các ngu nă n ngă

l ng tái t o,ăđ t t tr ng cao nh tăvàoăn mă2015ăv i m c 25,2% t ng công

su t l păđ t.ă i u này cho th y, các qu c gia ti p t căxuăh ngăđ y m nhăđ u

t ăxâyăl păđi n gió

Hình 1.4 Công su t l păđ tăn ngăl ngăđi n gió toàn c u

giaiăđo n 2010 - 2017

(Ngu n: IRENA)

i năgióăngoàiăkh iăti p t căđóngăvaiătròăch y u trong t ng công su t

đi n gió toàn c u.ăN mă2016ălàăm tăn măthu n l i v i các nhà s n xu t binăhàngăđ u Tuy nhiên nh ng c i ti n công ngh c aăđi n gió ti p t căđ i

tua-m t v i c nh tranh t khíăđ t t nhiên giá r ,ăvàăt ngătr ng m nh c aăđi n

m t tr i Các th tr ng m i ti p t c m r ng kh p th gi i.ă n cu iăn mă2016,ăh nă90ăqu căgiaăđưăch đ ng phát tri n các d ánăđi n gió Gió ngoài

kh iăch ng ki n các d ánăth ngă m iăđ u tiên tri n khai t i Hàn Qu c và Hoa K , và m tă l ng công su t m iă đángă k t ngă lênă c, Hà Lan và Trung Qu c.ăTrongăn mă2016,ăđi năgióăđưăđápă ng ít nh t 5% t ng nhu c u

đi năn ngăhàngăn măt i 24 qu căgia,ăvàăh nă10%ăt i 13 qu c gia

M t s qu c gia có công su t l păđ tăđi năgióăđ ngăđ u th gi i:

Hình 1.5 Công su t l păđ tăđi n gió t i m t s qu c gia trên th gi i

n mă2015

(Ngu n: www.tapchimoitruong.vn) Theo báo cáo th ng kê c a IRENA (2016), t tr ng công su tăđi n gió

m i nh t toàn c u chi m 9% t ng các ngu năđi n hi năcó.ă ngăđ u v s n

xu tă đi n gió hi n nay là Trung Qu c (chi m 34%), ti p sau là M (17%),

c (10%)

CH NGă2.ăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 2.1.ăPh ngăphápănghiênăc u thu th p s li u

- Ph ngăphápănghiênăc u tài li u:

+ăXácăđ nh v năđ c n nghiên c u, c th là v năđ đi n gió, phát tri n

đi n gió t i Trung Qu c và khoanh vùng tìm ki m các lo i tài li u,ătrongăđóă

có tài li u c a Trung Qu c và tài li u c aăn c ngoài

+ Phân lo i các tài li u nghiên c u, có nh ng tài li uăđ ph c v c ăs lý

lu n, tài li u ph c v ho tăđ ng phân tích

(2) Phân tích tài li u th c p: Sau khi s li uă đưă thuă th p b ng các

ph ngăphápăđ nh tính, dùng k thu t so sánh cùng h ng, ví d so sánh trong

m t nhóm có nh ng d li u kh ngăđ nh, ph đ nh nào Dùng k thu t so sánh khác nhóm v i cùng m t tiêuăchíăsoăsánh…

2.2.ăPh ngăphápăsoăsánh

D a trên các thông tin d li uă đưă đ c thu th p t nhi u ngu n, ti n hành so sánh các y u t khác nhau d a trên m tătiêuăchíăđánhăgiáăchung.ăVíă

d nh ălàăsoăsánhăcôngăsu t l păđ tăđi n gió c a Trung Qu căđ i v i m t s

qu c gia, gi aăcácăđ aăph ngăc a Trung Qu c v i nhau ho c gi aăđi n gió

n iăđ aăvàăđi năgióăngoàiăkh i

Sauăquáătrìnhăsoăsánh,ăđ aăraănh ng gi i thích, k t lu n v các v năđ đ cho th y quá trình phát tri năđi n gió c a th gi i nói chung, Trung Qu c nói riêng có nhi uăđi măt ngăđ ng,ănh ăvi căđi năgióăngoàiăkh iăđ uăđ c các

qu c gia phát tri n m nh m h n

2.3.ăPh ngăphápăt ng h p và phân tích

- Ph ngăphápăphânătích:ălàăph ngăphápăphânătíchăv năđ thành nh ng

m t, nh ng b ph n, nh ng m i quan h theo l ch s th iăgianăđ nh n th c, phát hi n và khai thác các khía c nh khác nhau c a lý thuy t t đóăch n l c

nh ng thông tin c n thi t ph c v choăđ tài nghiên c u Ví d : t các s li u

th ngăkêătrênătrangăwebăn c ngoài, ta có th ti n hành phânătíchăxuăh ng phát tri n c aăn ngăl ngăđi năgióătrongăc ăc uăn ngăl ng tái t o hi n nay

ho c v năđ đi n gió c a Trung Qu căđ t trong b i c nh th gi i

- Ph ngăphápăt ng h p: T ng h p nh ng m t, nh ng b ph n, nh ng

m i quan h thông tin t các tài li uăđưăthuăth păđ c thành m t ch nh th đ

h th ng l iăc ăs lý thuy tăđ yăđ và sâu s c v ch đ nghiên c u

2.4.ăPh ngăphápăcaseăstuady

Ph ngăphápănghiênăc u tình hu ng (case study) là m tăph ngăphápănghiên c uă đangă đ c s d ng r t ph bi n trong các nghiên c u kinh t Trong nghiên c u, tác gi s d ng nghiên c u v lí thuy t, th c t phát tri n

đi n gió t i Trung Qu c và Vi t Nam Do m i qu c gia có m tăđ c thù riêng nênăph ngănàyăs nh mălàmărõăh năđ iăt ngăđ c nghiên c u