Một Số Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Tại Công Ty Cổ Phần TM - XNK Thuận Thành

Công th c tính nh sau:.

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan b n lu n v n nƠy lƠ công trình nghiên c u khoa h c, đ c l p

c a tôi Các s li u, k t qu nêu trong lu n v n lƠ trung th c vƠ có ngu n g c rõ

ràng

Tác gi lu n v n

L I CÁM N

Tác gi xin trơn tr ng cám n các th y, cô vƠ các đ ng nghi p t i phòng Ơo t o i

h c vƠ Sau đ i h c đóng góp Ủ ki n cho vi c so n th o tƠi li u H ng d n trình bƠy

Lu n v n th c s nƠy

M C L C

L I CAM OAN i

L I CÁM N ii

DANH M C CÁC CH VI T T T v

DANH M C CÁC B NG vi

PH N M U 1

CH NG 1 C S Lụ LU N V S D NG V N TRONG DOANH NGHI P 6

1.1 Khái ni m v v n trong doanh nghi p 6

1.1.1 Khái ni m v n 6

1.1.2 Vai trò c a v n 6

1.1.3 Phơn lo i v n 7

1.2 S c n thi t ph i nơng cao hi u qu s d ng v n 9

1.2.1 Hi u qu s d ng v n 9

1.2.2 S c n thi t ph i nơng cao hi u qu s d ng v n 9

1.3 S d ng v n trong doanh nghi p 10

1.3.1 Chi phí s d ng v n 10

1.3.2 Các ch tiêu đánh giá hi u qu s d ng v n 16

1.3.3 H th ng đòn b y trong doanh nghi p 22

1.3.4 C c u ngu n v n 25

1.3.5 Ngu n tƠi tr v n c a doanh nghi p 26

CH NG 2 TH C TR NG S D NG V N T I CÔNG TY C PH N TM-XNK THU N THÀNH 32

2.1 Th c tr ng kinh doanh công ty nh ng n m g n đơy 32

2.1.1 T ch c kinh doanh 32

2.1.2 K t qu kinh doanh 35

2.2 Th c tr ng s d ng v n t i công ty 38

2.3 ánh giá hi u qu s d ng v n 45

2.3.1 ánh giá hi u qu s d ng v n trong ng n h n 47

2.3.2 ánh giá hi u qu s d ng v n trong đ u t dƠi h n 61

2.3.3 ánh giá chung hi u qu s d ng v n 62

2.4 Nguyên nhơn nh h ng đ n hi u qu s d ng v n 64

2.4.1 Nh ng nguyên nhơn khách quan 64

2.4.2 Nh ng nguyên nhơn ch quan 66

CH NG 3 PH NG H NG, GI I PHÁP NỂNG CAO HI U QU S D NG V N T I CÔNG TY CP TM-XNK THU N THÀNH 73

3.1 Ph ng h ng nơng cao hi u qu s d ng v n 73

3.1.1 Nh n đ nh v th tr ng vƠ c h i kinh doanh 73

3.1.2 Ph ng h ng nơng cao hi u qu s d ng v n 80

3.2 Gi i pháp nơng cao hi u qu s d ng v n t i công ty 82

3.2.1 Nơng cao ch t l ng ngu n nhơn l c 83

3.2.2 Nơng cao hi u qu t ch c kinh doanh 84

3.2.3 C c u l i ngu n v n 88

3.2.4 Huy đ ng v n cho phát tri n 89

3.2.5 HoƠn thi n quy trình k ho ch hóa tƠi chính 91

3.2.6 Các gi i pháp khác 92

3.2.7 i u ki n đ th c hi n nh ng gi i pháp nêu trên 94

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1 K t qu kinh doanh 37

B ng 2.2 B ng cơn đ i k toán 39

B ng 2.3 C c u ngu n v n s d ng 42

B ng 2.4 Mô hình tƠi tr v n 46

B ng 2.5 i u ch nh nguyên giá m t s tƠi s n 47

B ng 2.6 Báo cáo tƠi s n c đ nh (giá ghi s ) 48

B ng 2.7 Báo cáo tƠi s n c đ nh (giá đi u ch nh) 49

B ng 2.8 M c đ chu chuy n v n 51

B ng 2.9 M c đ chu chuy n v n 52

B ng 2.10 Hi u qu s d ng v n 55

B ng 2.11 Hi u qu s d ng v n 56

B ng 2.12 Phơn b nh ng y u t chung 57

B ng 2.13 Phơn b nh ng y u t chung 58

B ng 2.14 K t qu t ng ho t đ ng kinh doanh 59

B ng 2.15 K t qu t ng ho t đ ng kinh doanh 60

B ng 2.16 ánh giá hi u qu đ u t dƠi h n 63

B ng 2.17 M c đ tác đ ng c a các y u t t i roe 68

B ng 2.18 Trình đ chuyên môn cán b qu n lỦ 72

B ng 3.1 C c u ngu n v n đ xu t 89

DANH M C HỊNH V , TH

Hình 2.1: T ch c b máy qu n lỦ công ty 33

Hình 2.2: C c u n ph i tr 43

Hình 2.3: C c u v n ch s h u 43

Hình 2.4: Mô hình tƠi tr v n (bình quơn) 45

Hình 2.5: M c sinh l i các lo i v n 57

Hình 3.1: Mô hình gi i pháp kinh doanh 85

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tƠi

Doanh nghi p có v trí đ c bi t quan tr ng đ i v i s phát tri n kinh t , lƠ thƠnh ph n

ch y u t o ra thu nh p cho qu c gia Nh ng n m g n đơy, ho t đ ng c a doanh nghi p đư có b c phát tri n m nh m , góp ph n gi i phóng vƠ phát tri n s c s n xu t, huy đ ng vƠ phát huy n i l c vƠo phát tri n kinh t xư h i, góp ph n quy t đ nh vƠo

ph c h i vƠ t ng tr ng kinh t , t ng kim ng ch xu t kh u, t ng thu ngơn sách vƠ tham gia gi i quy t có hi u qu các v n đ xư h i nh t o vi c lƠm, nơng cao thu nh p, c i thi n đ i s ng c a ng i lao đ ng

Tuy nhiên, trong nh ng n m g n đơy tình hình kinh t toƠn c u có nh ng bi n đ ng

b t n r t l n, d n t i s phá s n c a r t nhi u các t ch c kinh t tƠi chính, S h i

nh p ngƠy cƠng sơu r ng c a kinh t n c ta vƠo kinh t toƠn c u đư đem l i cho chúng ta nh ng c h i to l n đ phát tri n, nh ng đ ng th i nó c ng lƠm cho n n kinh

t n c ta b ph thu c vƠ c ng d t n th ng h n tr c nh ng tác đ ng t nh ng v n

đ toƠn c u

Trong nh ng n m g n đơy mƠ đ c bi t lƠ t 2008 đ n nay, tình hình kinh t n c ta có

nh ng bi n đ ng b t n r t l n: l m phát vƠ lưi su t t ng cao, ho t đ ng kinh doanh nhi u công ty chao đ o m nhầ Có nhi u nguyên nhơn d n t i tình tr ng trên trong đó

có c nh ng nguyên nhơn khách quan vƠ ch quan:

V khách quan, s h i nh p ngƠy cƠng sơu r ng c a n c ta vƠo kinh t th gi i đư khi n kinh t Vi t Nam nói chung vƠ các doanh nghi p Vi t Nam nói riêng ph i ch u chung nh ng nh h ng tiêu c c t suy thoái vƠ b t n kinh t toƠn c u

V ch quan, ph n l n các doanh nghi p Vi t Nam có quy mô v a vƠ nh , công ngh

l c h u, thi u kinh nghi m trong t ch c đi u hƠnh s n xu t kinh doanh, th tr ng tiêu

th nh h p lƠm cho n ng l c c nh tranh c a các doanh nghi p Vi t Nam nói chung

lƠ th p, đ ng tr c s c ép c nh tranh ngƠy cƠng l n c a các doanh nghi p n c ngoƠi cùng nh ng tác đ ng tiêu c c t tình hình kinh t v mô trong n c vƠ trên th gi i đư lƠm cho nhi u doanh nghi p không th đ ng v ng vƠ t n t i

Có quan đi m cho r ng, s phá s n c a các doanh nghi p nói trên nh lƠ m t s sƠng

l c, s đƠo th i ra kh i n n kinh t nh ng doanh nghi p y u kém i u đó không sai

n u đ ng trên góc đ qu n lỦ v mô n n kinh t , tuy nhiên n u đ ng trên góc đ c a

m i doanh nghi p thì đi u đó l i không th ch p nh n đ c, b i m t doanh nghi p không th cho r ng mình nên b lo i b khi th y tình hình kinh doanh hi n t i đang trì

tr vƠ thua l , mƠ ph i tìm m i cách đ c i ti n, đ v c d y tình hình s n xu t kinh doanh, đ t n t i vƠ đ phát tri n V n đ đ t ra lƠ lƠm cách nƠo đ đ t đ c m c tiêu này?

giúp cho các doanh nghi p thoát kh i tình tr ng y u kém thì ph i tìm ra đ c nguyên nhơn vƠ đ a ra các gi i pháp cùng nh ng công c phù h p đ kh c ph c V i

nh ng nguyên nhơn khách quan đem l i chúng ta ch có cách lƠ h n ch b t nh h ng

ch không th tránh đ c nó, do v y chúng ta ch có th t p trung nhi u vƠo vi c kh c

ph c nh ng đi m y u do nh ng nguyên nhơn ch quan t phía trong doanh nghi p gơy

ra

M t trong nh ng nguyên nhơn ch y u d n đ n tình tr ng trên lƠ do công tác qu n lỦ

vƠ đi u hƠnh s d ng v n t i đa s các doanh nghi p đ c bi t lƠ nh ng doanh nghi p

có quy mô nh vƠ v a ch a th c s đ c quan tơm, ch a có b ph n tƠi chính chuyên trách, ho c n u có thì do h n ch v trình đ nên ch t l ng c a công tác nƠy còn h n

ch Do đó, các doanh nghi p trong quá trình ho t đ ng c a mình th ng không xơy

d ng đ c k ho ch s d ng v n có tính dƠi h n, không hi u rõ đ c chi phí khi s

d ng m i m t lo i v n dùng đ tƠi tr cho ho t đ ng kinh doanh, không xác đ nh đ c

m t c c u v n h p lỦ, không xác đ nh đ c hi u qu s d ng v n khi đ u t c ng

nh l a ch n vi c đ u t vƠo m t d án nƠo đó, không bi t cách s d ng c ng nh

m c đ s d ng các công c đ gia t ng hi u qu s d ng v nầ Nh ng y u t nƠy đư lƠm gi m sút nghiêm tr ng hi u qu kinh doanh vƠ góp m t ph n đáng k vƠo s phá

s n hƠng lo t c a các doanh nghi p

Nh m giúp các doanh nghi p nơng cao đ c hi u qu trong s d ng v n đ t đó nơng cao hi u qu s n xu t kinh doanh, t ng n ng l c c nh tranh vƠ đ y m nh phát tri n

trong th i k h i nh p đ y bi n đ ng, tác gi ti n hƠnh nghiên c u đ tƠi ắM t s gi i

pháp nơng cao hi u qu s d ng v n t i công ty c ph n TM-XNK Thu n

Thành”

2 M c đích nghiên c u c a đ tƠi

M c đích c a đ tƠi lƠ thông qua nghiên c u tình hình kinh doanh t i công ty c ph n

th ng m i XNK Thu n ThƠnh trên đ a bƠn huy n nh m tìm ra nh ng gi i pháp thi t

th c góp ph n t ng c ng, hoƠn thi n công tác s d ng v n trong các doanh nghi p

v n c đ nh, s vòng quay v n kinh doanh, h s n , ROAE, ROA, ROE, NPV, IRR,

mô hình DU PONTầ

Ph ng pháp so sánh đ c s d ng đ so sánh các ch tiêu đư l ng hoá qua các n m,

t đó th y đ c s bi n đ ng c a các hi n t ng nh m xác đ nh nguyên nhơn vƠ tìm

h ng gi i quy t:

 So sánh s tuy t đ i: nh m xác đ nh quy mô thay đ i gi a ch tiêu k phơn tích so

v i k g c

 So sánh s t ng đ i: nh m xác đ nh m c đ bi n đ ng gi a ch tiêu k phơn tích

so v i k g c, t đó lƠm rõ b n ch t c a s bi n đ ng

4 i t ng và ph m vi nghiên c u

a, i t ng nghiên c u

tƠi t p trung nghiên c u nh ng v n đ lỦ lu n vƠ th c ti n liên quan đ n s d ng

v n t i doanh nghi p i t ng kh o sát lƠ Công ty c ph n TM-XNK Thu n ThƠnh

b, Ph m vi nghiên c u

 V không gian: Huy n Thu n Thành, T nh B c Ninh

 V th i gian: Nghiên c u giai đo n t n m 2015 ậ 2017

5 ụ ngh a khoa h c vƠ Ủ ngh a th c ti n c a đ tƠi

a, Ý ngh a khoa h c

Nh ng k t qu nghiên c u có giá tr tham kh o trong h c t p, gi ng d y vƠ nghiên

c u các v n đ v nâng cao hi u qu s d ng v n

b, Ý ngh a th c ti n

Giúp các doanh nghi p, nh t lƠ doanh nghi p v a vƠ nh nơng cao hi u qu trong s

d ng v n đ t đó nơng cao hi u qu kinh doanh, t ng n ng l c c nh tranh vƠ đ y

m nh phát tri n trong th i k h i nh p đ y bi n đ ng

6 K t qu d ki n đ t đ c

K t qu d ki n đ t đ c bao g m:

- Lu n v n s h th ng hóa vƠ phát tri n đ c các v n đ lỦ lu n c b n v s d ng

v n trong doanh nghi p

- ánh giá th c tr ng vƠ đánh giá hi u qu s d ng v n t i công ty c ph n th ng

m i XNK Thu n ThƠnh

- xu t m t s gi i pháp nơng cao hi u qu s d ng v n t i Công ty c ph n XNK Thu n ThƠnh

TM-7 N i dung c a lu n v n

Lu n v n bao g m ph n M đ u, K t lu n vƠ 3 ch ng C th :

 Ch ng 1: C s lỦ lu n v s d ng v n trong doanh nghi p

 Ch ng 2: Th c tr ng s d ng v n t i Công ty c ph n TM-XNK Thu n ThƠnh

 Ch ng 3: Ph ng h ng, gi i pháp nơng cao hi u qu s d ng v n t i Công ty c

ph n TM-XNK Thu n ThƠnh

CH NG 1 C S Lụ LU N V S D NG V N TRONG DOANH NGHI P

1.1 Khái ni m v v n trong doanh nghi p

1.1.1 Khái ni m v n

ti n hƠnh ho t đ ng s n xu t kinh doanh, các doanh nghi p c n ph i có các y u t

c b n lƠ: s c lao đ ng, đ i t ng lao đ ng vƠ t li u lao đ ng có đ c các y u t nƠy đòi h i doanh nghi p ph i ng ra m t s v n nh t đ nh phù h p v i quy mô vƠ

đi u ki n kinh doanh [1]

V n kinh doanh c a doanh nghi p th ng xuyên v n đ ng vƠ chuy n hóa t hình thái ban đ u lƠ ti n sang hình thái hi n v t vƠ tr l i v hình thái ban đ u lƠ ti n, s v n

đ ng c a v n kinh doanh nh v y đ c g i lƠ s tu n hoƠn v n Quá trình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p di n ra liên l c, do v y s tu n hoƠn v n kinh doanh

c ng di n ra liên t c, l p đi l p l i có tính chu k t o thƠnh s chu chuy n c a v n kinh doanh.[1]

Nh v y, v n kinh doanh c a doanh nghi p lƠ bi u hi n b ng ti n c a toƠn b giá tr tƠi s n đ c huy đ ng, s d ng vƠo ho t đ ng s n xu t kinh doanh nh m m c đích sinh l i [1]

1.1.2 Vai trò c a v n

V n lƠ y u t có vai trò quan tr ng hƠng đ u đ i v i doanh nghi p, b i:

V m t pháp lỦ: theo quy đ nh c a Lu t doanh nghi p, ph i có m t s v n nh t đ nh

m i đ c thƠnh l p doanh nghi p Nh v y, v n lƠ đi u ki n tiên quy t đ hình thƠnh doanh nghi p

Trong quá trình ho t đ ng:

 V n lƠ ngu n tƠi tr cho các y u t đ u vƠo c a quá trình s n xu t kinh doanh,

nh xơy d ng nhƠ x ng, mua s m máy móc thi t b , nguyên v t li u, thuê nhân công,

vƠ các hƠng hóa d ch v c n thi t khác đ m b o cho ho t đ ng c a doanh nghi p di n

ra liên t c, qua đó c th hóa Ủ t ng c a ch doanh nghi p cho m c đích sinh l i

 NgoƠi vi c s d ng v n đ mua s m các y u t đ u vƠo cho quá trình s n xu t kinh doanh, v n có th đ c s d ng đ đ u t d i d ng góp v n liên doanh, ho c

đ u t trên th tr ng tƠi chính b ng cách mua c phi u, trái phi u, các gi y t có giá

nh m m c đích sinh l i

 V n còn lƠ ngu n l c quan tr ng hƠng đ u cho ho t đ ng đ u t phát tri n, giúp doanh nghi p t n d ng đ c c h i kinh doanh, t o b c phát tri n chi n l c trong dƠi h n

 Quy mô v n c ng th hi n quy mô vƠ ti m l c tƠi chính c a doanh nghi p, nó góp

ph n t o nên uy tín, th ng hi u c a doanh nghi p, t o thu n l i cho doanh nghi p trong c nh tranh đ t n t i vƠ phát tri n

1.1.3 Phân lo i v n

1.1.3.1 Theo đ c đi m chu chuy n v n

Theo đ c đi m chu chuy n c a v n, v n trong doanh nghi p đ c chia thƠnh hai nhóm

 V n c đ nh: lƠ ngu n v n đ hình thƠnh nên các TSC D a vƠo hình thái bi u

hi n vƠ công d ng kinh t , v n c đ nh có th đ c chia thƠnh: v n TSC h u hình vƠ

v n TSC vô hình

1.1.3.2 Theo quan h s h u v n

Theo quan h s h u v n, v n trong doanh nghi p đ c chia thƠnh hai nhóm lƠ v n

ch s h u vƠ n ph i tr

 V n ch s h u: lƠ ngu n v n thu c s h u c a ch doanh nghi p, nó có vai trò

r t quan tr ng lƠ cung c p ngu n l c ban đ u đ hình thƠnh doanh nghi p, cung c p

n n t ng cho s t ng tr ng vƠ m r ng, giúp ch ng l i nh ng r i ro vƠ duy trì ni m tin tr c khách hƠng vƠ đ i tác Ngu n v n ch s h u bao g m: v n đóng góp c a

các nhƠ đ u t đ thƠnh l p m i ho c m r ng doanh nghi p, v n đ c b sung t k t

qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p, các kho n chênh l ch do đánh giá l i tƠi

s n, các qu hình thƠnh t l i nhu n sau thu ầ

 N ph i tr : lƠ th hi n b ng ti n c a nh ng ngh a v mƠ doanh nghi p có trách nhi m ph i thanh toán phát sinh trong quá trình ho t đ ng N ph i tr bao g m: n vay, n ph i tr cho ng i bán, các kho n ph i tr ng i lao đ ng, các kho n ph i n p NhƠ n c, các kho n nh n kỦ qu - kỦ c cầ

1.1.3.3 Theo th i gian huy đ ng và s d ng v n

Theo th i gian huy đ ng vƠ s d ng v n, v n trong doanh nghi p đ c chia thƠnh hai nhóm lƠ ngu n v n th ng xuyên vƠ ngu n v n t m th i

 Ngu n v n th ng xuyên: bao g m nh ng ngu n v n có tính ch t n đ nh mƠ doanh nghi p có th s d ng vƠo ho t đ ng s n xu t kinh doanh Ngu n v n nƠy

th ng đ c s d ng đ mua s m, hƠnh thƠnh TSC vƠ m t b ph n TSL th ng xuyên

 Ngu n v n t m th i: lƠ nh ng ngu n v n có tính ch t ng n h n (d i 1 n m) doanh nghi p có th s d ng đ đáp ng các nhu c u v n có tính ch t t m th i phát sinh trong ho t đ ng kinh doanh c a mình Ngu n v n nƠy th ng bao g m v n vay

ng n h n t i các t ch c tín d ng nh NHTM vƠ n ng n h n khác, ph i tr ng i lao

đ ng, ph i tr NhƠ n cầ

1.1.3.4 Theo ph m vi huy đ ng v n

Theo ph m vi huy đ ng v n, v n trong doanh nghi p đ c chia thƠnh:

 Ngu n v n bên trong: lƠ ngu n v n có th huy đ ng t chính b n thơn ho t đ ng

c a doanh nghi p t o ra, nó th hi n kh n ng t tƠi tr c a doanh nghi p Ngu n v n bên trong bao g m: l i nhu n gi l i đ tái đ u t , kho n kh u hao TSC , ti n nh ng bán các tƠi s n Vi c s d ng ngu n v n bên trong giúp cho doanh nghi p ch đ ng đáp ng nhu c u v v n, ti t ki m chi phí huy đ ng v n, tránh đ c áp l c ph i thanh toán đúng k h n vƠ không nh h ng t i quy n ki m soát doanh nghi p Tuy nhiên,

vi c s d ng ngu n v n bên trong c ng có th t o nên s c cho đ i ng lưnh đ o

doanh nghi p, ngoƠi ra nó th ng b gi i h n m t quy mô nh t đ nh vƠ không đáp

ng đ nhu c u đ u t dƠi h n c a các doanh nghi p

 Ngu n v n bên ngoƠi: có th huy đ ng t nh ng ngu n nh vay t i các NHTM vƠ các t ch c tín d ng khác, thuê tƠi s n, g i góp v n liên doanh, phát hƠnh ch ng khoán

đ i v i nh ng doanh nghi p đ đi u ki n Khi quy t đ nh huy đ ng v n t bên ngoƠi

s t o ra áp l c ph i tr g c vƠ lưi ho c b chia s quy n ki m soát doanh nghi p đ i

v i ch doanh nghi p Tuy nhiên vi c huy đ ng v n t ngu n bên ngoƠi l i có th đáp

ng nhanh chóng nhu c u v n cho kinh doanh nhi u m c đ khác nhau, giúp cho doanh nghi p t n d ng đ c các th i c kinh doanh đ t ng tr ng

1.2 S c n thi t ph i nơng cao hi u qu s d ng v n

1.2.1 Hi u qu s d ng v n

Hi u qu s d ng v n lƠ m t khái ni m ph n nh trình đ khai thác vƠ s d ng ngu n

l c v n trong ho t đ ng c a doanh nghi p Nơng cao hi u qu s d ng v n c a doanh nghi p ngh a lƠ v i m t l ng v n nh t đ nh s t o ra đ c nhi u doanh thu, l i nhu n

h n; ho c v i doanh thu, l i nhu n không đ i nh ng l ng v n ng ra ít h n Nơng cao hi u qu s d ng v n lƠ bi n pháp quy t đ nh đ n vi c b o toƠn vƠ phát tri n v n

c a doanh nghi p [1]

1.2.2 S c n thi t ph i nâng cao hi u qu s d ng v n

Nơng cao hi u qu s d ng v n lƠ yêu c u có tính s ng còn đ i v i doanh nghi p, đi u nƠy xu t phát t :

 Th nh t, m c tiêu kinh doanh c a doanh nghi p lƠ t i đa hóa l i nhu n đ t

đ c m c tiêu t i đó thì nơng cao hi u qu s d ng v n lƠ y u t có t m quan tr ng hƠng đ u Nó không ch mang l i l i ích tr c m t mƠ còn có Ủ ngh a lơu dƠi đ i v i

s phát tri n vƠ t n t i c a doanh nghi p, giúp doanh nghi p có thêm v n b sung đ tái s n xu t vƠ tái s n xu t m r ng, nh v y mƠ v n kinh doanh đ c b o toƠn vƠ phát tri n

 Th hai, vai trò quan tr ng c a v n trong quá trình ho t đ ng c a doanh nghi p

V n lƠ th nhiên li u không th thi u cho c máy kinh doanh c a doanh nghi p, nó ngu n tƠi tr cho các y u t đ u vƠo đ m b o cho s n xu t kinh doanh di n ra liên t c,

nó lƠ ngu n l c cho đ u t m r ng quy mô ho t đ ng, nó t o nên uy tín vƠ th ng

hi u cho doanh nghi p

 Th ba, th c tr ng s d ng v n kém hi u qu c a không ít các doanh nghi p nh t

lƠ các doanh nghi p v a vƠ nh trong th i gian qua, lƠm cho các doanh nghi p lơm

vƠo tình tr ng kinh doanh khó kh n, m t v n vƠ d n t i s phá s n c a hƠng lo t

 Th t , nơng cao hi u qu s d ng v n đ i v i m i doanh nghi p s góp ph n t ng

hi u qu vƠ s c kh e cho c n n kinh t Các doanh nghi p s d ng v n vƠ kinh doanh

có hi u qu s giúp cho b n thơn các doanh nghi p gia t ng đ c ti m l c, c ng c

đ c ch đ ng, t ng s c c nh tranh trên th tr ng, đ ng th i c ng góp ph n quy t

đ nh vƠo vi c t ng n ng l c c nh tranh cho c n n kinh t , giúp gi i quy t vi c lƠm, nơng cao thu nh p cho ng i lao đ ng, t ng thu ngơn sách cho NhƠ n c

 Th n m, h i nh p vƠ m c a n n kinh t lƠ xu th t t y u ngƠy nay Vi t Nam đư gia nh p WTO, các hƠng rƠo b o h đang đ c g b t ng ph n theo l trình nh m t o

s thích nghi cho n n kinh t c ng nh cho các doanh nghi p Vi t Nam Theo đó, các doanh nghi p Vi t Nam s ph i đ i m t v i s c ép c nh tranh ngƠy cƠng l n t các công ty qu c t , vƠ n u không nhanh chóng c i thi n đ c hi u qu trong s n xu t kinh doanh c ng nh hi u qu s d ng v n đ c ng c ch đ ng trên th tr ng thì s phá s n c a các doanh nghi p Vi t Nam s còn di n ra nhi u h n trong th i gian t i

1.3 S d ng v n trong doanh nghi p

1.3.1 Chi phí s d ng v n

đáp ng nhu c u v n cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh, doanh nghi p có th huy

đ ng s d ng nhi u ngu n tƠi tr khác nhau nh v n vay v n, phát hƠnh c phi u, phát hƠnh trái phi u công ty có quy n s d ng các ngu n v n nƠy, doanh nghi p

ph i tr m t kho n thu nh p nh t đ nh cho ng i cung c p v n ó chính lƠ cái giá mƠ doanh nghi p ph i tr cho vi c s d ng ngu n tƠi tr hay còn g i lƠ chi phí s d ng

v n [1]

Trên góc đ tƠi chính doanh nghi p, chi phí s d ng v n đ c xem xét lƠ chi phí c

h i vƠ chi phí đó đ c xác đ nh t th tr ng v n Chi phí s d ng v n có th đ c

xác đ nh b ng s tuy t đ i lƠ m t s ti n hay đ c xác đ nh b ng s t ng đ i lƠ m t

t l ph n tr m [1]

i v i nhƠ đ u t lƠ ng i cung c p v n cho doanh nghi p thì chi phí s d ng v n lƠ

t su t sinh l i mƠ nhƠ đ u t đòi h i khi cung c p v n cho doanh nghi p, m c sinh l i nƠy ph i t ng x ng v i m c r i ro mƠ nhƠ đ u t có kh n ng g p ph i khi cung c p

v n Do v y, khi nhƠ đ u t nh n th y m c r i ro c a doanh nghi p l n h n thì h s đòi h i m t t su t sinh l i cao h n t ng x ng v i m c r i ro

i v i doanh nghi p lƠ ng i s d ng ngu n tƠi tr thì chi phí s d ng v n lƠ t su t sinh l i t i thi u c n ph i đ t đ c khi s d ng ngu n tƠi tr đó cho đ u t hay ho t

đ ng kinh doanh đ đ m b o cho t su t sinh l i v n ch s h u hay thu nh p trên m t

c ph n không b s t gi m [1]

Chi phí s d ng v n đ c xác đ nh t i m t th i đi m, có th đ c xác đ nh cho các d

án đ u t hay m t doanh nghi p nh ng ph i trên c s xem xét chi phí v n hi n t i

ch không ph i d a vƠo chi phí trong quá kh [1] Vi c xem xét chi phí s d ng v n lƠ

v n đ r t quan tr ng đ i v i các nhƠ qu n tr tƠi chính doanh nghi p, nó lƠ c n c quan tr ng đ l a ch n d án đ u t vƠ t o t m nhìn khi xem xét chi n l c huy đ ng

s h u không b s t gi m [1]

Do v y, chi phí s d ng v n vay lƠ t su t sinh l i t i thi u mƠ doanh nghi p c n ph i

đ t đ c t vi c s d ng v n vay đ sao cho t su t l i nhu n v n ch s h u hay thu

nh p c a m t c ph n không b s t gi m [1]

M t trong nh ng u th khi doanh nghi p s d ng v n vay lƠ ti n lưi vay ph i tr đ c coi lƠ m t kho n chi phí h p lỦ vƠ đ c tính tr vƠo thu nh p ch u thu c a doanh nghi p Trong khi đó n u doanh nghi p huy đ ng v n b ng cách phát hƠnh c phi u thì thu nh p tr cho ng i cung c p v n s l y t thu nh p sau thu Nh v y, khi s

d ng v n vay doanh nghi p s ph i n p thu thu nh p ít h n so v i tr ng h p s

d ng tƠi tr hoƠn toƠn b ng v n ch ơy đ c xem lƠ kho n ti t ki m thu hay lá

ch n thu c a lưi vay, m c đ ti t ki m đ c xác đ nh nh sau:

[1, tr 219]

Do v y, đ so sánh chi phí s d ng các ngu n tƠi tr khác nhau c n tính v chi phí s

d ng v n sau thu đ đ m b o cho s so sánh đ ng nh t Chi phí s d ng v n vay sau thu đ c xác đ nh nh sau:

[1, tr.219]

rdtđ c xác đ nh thông qua công th c:

[1, tr 217]

1.3.1.2 Chi phí s d ng l i nhu n đ l i tái đ u t

ơy lƠ ngu n v n ch s h u n i sinh c a doanh nghi p, nên khi doanh nghi p

gi l i đ tái đ u t s không ph i tr chi phí cho vi c s d ng nó Tuy nhiên, d i góc

đ tƠi chính thì ph i tính đ n chi phí c h i c a s l i nhu n gi l i Ngh a lƠ n u

B i = I × t

Bi : Kho n ti t ki m thu do s d ng v n

vay

I : Chi phí s d ng v n vay tr c thu

Thu su t thu thu nh p doanh nghi p

doanh nghi p không s d ng kho n l i nhu n sau thu đ tái đ u t thì có th s d ng

nó đ đ u t vƠo n i khác, ho c đ n gi n h n lƠ g i nó vƠo ngơn hƠng đ h ng ti n lưi t ng ng v i lưi su t g i ti n m t cách ch c ch n N u doanh nghi p quy t đ nh

s d ng l i nhu n đ l i đ tái đ u t thì c n ph i đ m b o đ t đ c t su t sinh l i t i thi u b ng t su t sinh l i mƠ doanh nghi p có th thu đ c khi s d ng s ti n đó đ u

t vƠo n i khác v i m c đ r i ro t ng đ ng v i m c đ r i ro hi n t i c a doanh nghi p.[1]

Do v y, chi phí s d ng l i nhu n đ l i tái đ u t lƠ t su t sinh l i đòi h i c a

c đông đ i v i c ph n th ng c a công ty Có th xác đ nh chi phí s d ng l i nhu n

đ l i tái đ u t theo các cách sau:

a) Ph ng pháp theo mô hình t ng tr ng c t c

[1, tr 221]

T công th c trên có th xác đ nh đ c re

Ph ng pháp nƠy có u đi m lƠ d hi u vƠ d s d ng Tuy nhiên, nó ch có th

áp d ng cho nh ng công ty có tr c t c mƠ không có s t ng gi m đ t bi n; Ph ng pháp nƠy c ng không cho th y m t cách rõ rƠng tác đ ng c a y u t phi r i ro đ n chi phí s d ng v n c a công ty.[1]

b) Ph ng pháp theo lưi su t trái phi u c ng thêm m c bù r i ro

Theo ph ng pháp nƠy, ng i đ u t vƠo trái phi u công ty s ch u ít r i ro h n

so v i ng i đ u t vƠo c phi u công ty Do v y t su t sinh l i đòi h i c a c đông

có th xác đ nh b ng cách l y lưi su t trái phi u công ty c ng thêm m t m c bù r i ro,

Ph ng pháp nƠy có u đi m lƠ d hi u, nó c ng cho th y m i liên h gi a r i

ro vƠ chi phí s d ng v n Tuy nhiên ph ng pháp nƠy mang tính ch quan khá cao trong vi c xác đ nh m c bù r i ro t ng thêm

1.3.1.3 Chi phí s d ng c phi u u đãi

i v i các công ty c ph n có th huy đ ng v n b ng cách phát hƠnh c phi u

u đưi Lo i c phi u u đưi đ c các công ty c ph n s d ng th ng lƠ lo i có c t c

c đ nh vƠ không có quy n bi u quy t.[1]

Chi phí s d ng c phi u u đưi lƠ t su t sinh l i t i thi u c n ph i đ t đ c khi huy đ ng v n b ng phát hƠnh c phi u u đưi sao cho thu nh p trên m t c ph n hay giá c phi u c a công ty không b s t gi m Nó đ c xác đ nh b ng công th c sau:

[1, tr 220]

1.3.1.4 Chi phí s d ng c phi u th ng m i

đáp ng nhu c u v n cho đ u t , t ng thêm v n đ u t , công ty c ph n ph i huy đ ng v n t nhi u ngu n tài tr khác nhau có th th c hi n huy đ ng v n b ng cách phát hƠnh thêm c phi u th ng m i vƠ bán ra M i ngu n tài tr s có chi phí s

d ng v n khác nhau do đó c n xác đ nh chi phí s d ng v n Chi phí s d ng v n c phi u th ng m i lƠ t l sinh l i t i thi u mƠ công ty c n ph i đ t đ c khi s d ng

v n huy đ ng t vi c phát hƠnh c phi u th ng m i sao cho thu nh p trên m t c

ph n c a các c đông hi n hƠnh hay giá c phi u c a công ty không b s t gi m Nó

Pf : Giá phát hành m t c phi u u đãi

e : T l chi phí phát hành tính theo giá phát

hành

Giá ròng c a m t c phi u u đãi

[1, tr 226]

Do khi phát hƠnh c phi u th ng m i, công ty ph i ch u chi phí phát hƠnh vƠ giá phát hƠnh th ng th p h n giá th tr ng hi n hƠnh Vì v y, chi phí s d ng v n trong tr ng h p nƠy th ng cao h n so v i chi phí s d ng l i nhu n đ l i đ tái đ u

t vƠ c ng l n h n chi phí s d ng c phi u u đưi vƠ trái phi u.[1]

1.3.1.5 Chi phí s d ng v n bình quân (wacc)

đáp ng nhu c u v n cho đ u t , thông th ng doanh nghi p ph i huy đ ng

s d ng nhi u ngu n tƠi tr khác nhau vƠ m i ngu n tƠi tr có chi phí s d ng khác nhau Do v y, c n xác đ nh chi phí s d ng v n bình quơn Khi tính chi phí s d ng

v n bình quơn thì chi phí s d ng v n c a t ng ngu n tƠi tr riêng bi t đ a vƠo tính toán ph i lƠ chi phí s d ng v n sau thu , nó có th đ c xác đ nh b ng công th c sau:

1.3.1.6 Chi phí c n biên s d ng v n (mcc)

Chi phí c n biên s d ng v n lƠ chi phí cho đ ng v n m i nh t mƠ doanh nghi p huy đ ng t ng thêm vƠo đ u t hay ho t đ ng kinh doanh.[1]

đáp ng v n cho nhu c u s n xu t kinh doanh, doanh nghi p th ng ph i

ph i h p huy đ ng t nhi u ngu n khác nhau Khi đó doanh nghi p s huy đ ng s

v n có chi phí th p tr c sau đó m i đ n s v n có chi phí cao h n Có nh ng đi m

mà khi quy mô v n đ c huy đ ng đ n m t m c đó mƠ doanh nghi p ti p t c huy

đ ng v n t ng thêm thì chi phí s d ng v n s t ng thêm, đó lƠ đi m g y vƠ nó đ c xác đ nh nh sau:

BPji : i m g y c a ngu n tài tr j v i chi phí s d ng v n ≤ i

ACji : T ng v n huy đ ng t ngu n tài tr j v i chi phí s d ng v n

≤ i

Wj : T tr ng ngu n tài tr j trong c c u t ng các ngu n tài tr

Doanh thu thu n bán hƠng trong k

V n c đ nh vƠ dƠi h n khác bình quơn trong k

Vòng quay toƠn b

v n kinh doanh =

Doanh thu thu n bán hƠng trong k

V n kinh doanh bình quơn trong k

b) Ch tiêu sinh l i

LƠ ch tiêu ph n nh tr c ti p hi u qu s d ng v n c a doanh nghi p, nó th

hi n s l i nhu n mƠ doanh nghi p thu đ c trong k vƠ m c sinh l i c a m t đ ng

v n Các ch tiêu ch y u g m:

- L i nhu n kinh doanh: [1, tr 126]

EBIT : L i nhu n tr c lãi vay và thu

EBT : L i nhu n tr c thu

- T su t l i nhu n tr c lãi vay và thu trên v n kinh doanh (ROAE)

EBIT

V n kinh doanh bình quơn trong k

Ch tiêu nƠy cho phép đánh giá kh n ng sinh l i c a m t đ ng v n kinh doanh, không tính đ n nh h ng c a thu thu nh p doanh nghi p vƠ ngu n g c c a v n kinh doanh

- T su t l i nhu n sau thu v n kinh doanh (ROA) [1, tr 127]

ROA =

NI

V n kinh doanh bình quơn trong k

Ch tiêu nƠy ph n nh m i đ ng v n kinh doanh bình quơn s d ng trong k t o

ra bao nhiêu đ ng l i nhu n sau thu

- T su t l i nhu n v n ch s h u (ROE) [1, tr 127]

ROE =

NI

V n ch s h u bình quơn trong k

Ch tiêu nƠy ph n nh m i đ ng v n ch s h u bình quơn s d ng trong k t o

ra bao nhiêu đ ng l i nhu n sau thu cho ch s h u

1.3.2.2 Trong đ u t dài h n

đi đ n quy t đ nh đ u t thì v n đ quan tr ng lƠ ph i đánh giá đ c hi u

qu đ u t hay đo l ng đ c hi u qu c a vi c s d ng v n trong đ u t , nó đ c

bi u hi n trong quan h l i ích thu đ c do đ u t mang l i vƠ chi phí b ra đ th c

hi n đ u t l a ch n d án đ u t thì đi u quan tr ng lƠ ph i đánh giá đ c hi u

qu kinh t c a d án, t c lƠ ph i đánh giá đ c m c ti m n ng l i nhu n c a d án

Có nhi u Ph ng pháp khác nhau đ c s d ng đ đánh giá hi u qu kinh t c a d

án, các ph ng pháp ch y u đ c s d ng lƠ:

a) Ph ng pháp giá tr hi n t i thu n (NPV)

Theo ph ng pháp nƠy, t t c các kho n thu nh p đ t đ c trong t ng lai vƠ

v n đ u t b ra đ th c hi n d án đ u ph i quy v giá tr hi n t i theo m t m t t l chi t kh u nh t đ nh Trên c s đó so sánh giá tr hi n t i c a kho n thu nh p vƠ giá

tr hi n t i c a v n đ u t đ xác đ nh giá tr hi n t i thu n c a d án Công th c tính

nh sau:

NPV =

n

 t=1

r : T l chi t kh u hay t l hi n t i hóa

T l chi t kh u đ c s d ng trong vi c tính NPV c a d án th ng lƠ chi phí

s d ng v n, nó chính lƠ t su t sinh l i mƠ nhƠ đ u t đòi h i Giá tr hi n t i thu n

th hi n giá tr t ng thêm do đ u t đem l i vƠ đư tính đ n y u t giá tr th i gian c a

 u đi m c a ph ng pháp nƠy lƠ:

 ánh giá hi u qu kinh t c a d án có tính đ n y u t giá tr th i gian c a ti n

 Cho phép đo l ng tr c ti p giá tr t ng thêm do v n đ u t t o ra, t đó giúp cho

vi c đánh giá vƠ l a ch n d án phù h p v i m c tiêu t i đa hóa l i nhu n c a doanh nghi p

 Có th tính giá tr hi n t i thu n c a d án đ u t k t h p b ng cách c ng giá tr

 Không th đ a ra k t qu l a ch n khi các d án không đ ng nh t v m t th i gian

c ng nh x p h ng u tiên trong vi c l a ch n các d án khi ngu n v n c a doanh nghi p b gi i h n

= CF o ho c NPV =

n

 t=1

 Ph ng pháp nƠy có u đi m lƠ:

 Cho phép đánh giá đ c m c sinh l i c a d án có tính đ n y u t giá tr th i gian

c a ti n

 Cho phép so sánh đ c m c sinh l i c a d án v i chi phí s d ng v n, th y đ c

m i liên h gi a huy đ ng v n vƠ hi u qu s d ng v n trong vi c th c hi n d án đ u

t

 Cho phép đánh giá kh n ng bù đ p chi phí s d ng v n c a d án đ u t so v i tính r i ro c a nó

Tuy nhiên ph ng pháp nƠy c ng có nh ng h n ch :

 Trong ph ng pháp nƠy, thu nh p c a d án đ c gi đ nh tái đ u t v i lưi su t

b ng v i IRR c a d án, đi u nƠy không th t phù h p v i th c t nh t lƠ đ i v i d án

có IRR m c cao

 Không chú tr ng đ n quy mô v n đ u t nên có th d n đ n tr ng h p k t lu n

ch a th a đáng khi đánh giá d án, vì IRR th ng cao đ i v i nh ng d án có quy mô

nh

 M t d án có th có nhi u t su t doanh l i n i b khác nhau khi dòng ti n c a d

án đ i d u nhi u l n, vi c áp d ng ph ng pháp IRR trong tr ng h p nƠy có th d n

đ n sai l m trong vi c l a ch n d án

c) Ph ng pháp ch s sinh l i (PI)

Ch s sinh l i đ c xác đ nh b ng t l gi a giá tr hi n t i c a các kho n thu

nh p t d án vƠ v n đ u t ban đ u c a d án Nó cho bi t m i đ ng v n đ u t b ra

th c hi n d án s sinh thêm bao nhiêu l i nhu n cho nhƠ đ u t khi đư tính đ n y u t giá tr th i gian c a ti n Ch s nƠy đ c xác đ nh thông qua công th c sau: [1, tr.198]

PI =

n

 t=1

 N u PI = 1, thì tuy theo đi u ki n c th có th ch p nh n ho c lo i b d án

 N u PI > 1, khi d án lƠ đ c l p thì đ c ch p nh n còn khi các d án lƠ lo i tr nhau thì d án có PI cao nh t đ c gi l i

 Ph ng pháp nƠy có u đi m lƠ:

 Cho phép đánh giá kh n ng sinh l i c a d án có tính đ n y u t th i gian c a

ti n

 Cho th y m i liên h gi a các kho n thu nh p do d án mang l i v i s v n đ u t

b ra đ th c hi n d án

 Có th s d ng ch s sinh l i trong vi c so sánh các d án có s v n đ u t khác nhau đ th y đ c m c sinh l i gi a các d án

 Trong tr ng h p v n đ u t b gi i h n, n u ph i u tiên l a ch n m t s d án trong nhi u d án khác nhau thì ph ng pháp ch s sinh l i t ra h u hi u

Tuy nhiên ph ng pháp nƠy c ng có h n ch lƠ: không ph n nh tr c ti p giá tr

t ng thêm c a d án, vì th n u s d ng ph ng pháp nƠy đ ra quy t đ nh có th d n

đ n nh ng sai l m

1.3.3 H th ng đòn b y trong doanh nghi p

1.3.3.1 òn b y kinh doanh

òn b y kinh doanh lƠ vi c s d ng các tƠi s n có chi phí c đ nh kinh doanh

nh m hy v ng gia t ng l i nhu n tr c lưi vay vƠ thu hay t su t sinh l i kinh t c a tƠi s n M c đ s d ng đòn b y kinh doanh c a doanh nghi p đ c th hi n t

tr ng chi phí c đ nh trong t ng chi phí s n xu t kinh doanh, m t doanh nghi p có t

tr ng chi phí c đ nh kinh doanh m c cao th hi n doanh nghi p có đòn b y kinh doanh l n vƠ ng c l i Doanh nghi p có đòn b y kinh doanh cao thì m t s thay đ i

nh v doanh thu s t o ra s thay đ i l n v l i nhu n tr c lưi vay vƠ thu Tuy nhiên, khi s d ng đòn b y kinh doanh m c cao thì s n l ng hòa v n kinh t c ng

l n, nên khi doanh thu gi m sút s lƠm cho l i nhu n tr c lưi vay vƠ thu s t gi m nhanh h n vƠ n u doanh nghi p b thua l thì s thua l n ng n h n

đánh giá nh h ng c a đòn b y kinh doanh đ n l i nhu n tr c lưi vay vƠ thu hay t su t sinh l i kinh t c a tƠi s n, ng i ta s d ng th c đo m c đ tác

đ ng c a đòn b y kinh doanh (DOL): [1, tr 253]

1.3.3.2 òn b y tài chính

òn b y tƠi chính lƠ vi c s d ng v n vay trong ngu n v n c a doanh nghi p

nh m hy v ng gia t ng t su t l i nhu n v n ch s h u hay thu nh p trên m t c

ph n c a công ty

M c đ s d ng đòn b y tƠi chính c a doanh nghi p th hi n h s n , doanh nghi p có h s n cƠng cao thì có đòn b y tƠi chính cƠng l n vƠ ng c l i Vi c s

d ng đòn b y tƠi chính t o ra kh n ng t ng đ c t su t l i nhu n v n ch s h u

nh ng c ng lƠm cho t su t l i nhu n v n ch s h u có m c dao đ ng l n h n N u

s l i nhu n tr c lưi vay vƠ thu đ c t o ra t s d ng v n vay l n h n s lưi ti n vay ph i tr thì nó lƠm t ng nhanh h n t su t l i nhu n v n ch s h u, ng c l i nó

s lƠm s t gi m nhanh h n t su t l i nhu n v n ch s h u [1, tr 240]

Qua công th c trên ta có th th y r ng:

 N u ROAE > i, thì doanh nghi p s d ng cƠng nhi u v n vay cƠng gia t ng nhanh

đ c ROE Trong tr ng h p nƠy, đòn b y tƠi chính s khu ch đ i t ng ROE

 N u ROAE < i, thì doanh nghi p s d ng cƠng nhi u v n vay cƠng lƠm gi m nhanh ROE so v i không s d ng v n vay

T l thay đ i c a l i nhu n tr c thu vƠ lưi vay

T l thay đ i c a doanh thu hay s n l ng bán hƠng

= Q(P - V) Q(P - V) - F

Trong tr ng h p nƠy, đòn b y tƠi chính s khu ch đ i gi m ROE

 N u ROAE = i, thì ROE đ u b ng nhau trong t t c các tr ng h p s d ng nhi u,

s d ng ít hay không s d ng v n vay vƠ ch khác nhau v m c đ r i ro tƠi chính

Khi doanh nghi p s d ng đòn b y tƠi chính s tác đ ng đ n thu nh p trên m t

NgoƠi tác đ ng đ n thu nh p trên m t c ph n, vi c s d ng đòn b y tƠi chính còn tác đ ng đ n chi phí s d ng v n vƠ giá c ph n:

 Khi doanh nghi p s d ng v n vay thì lưi ti n vay lƠ m t kho n chi phí h p lỦ vƠ

đ c tr vƠo thu nh p ch u thu , kho n ti t ki m thu nƠy lƠm cho chi phí s d ng v n vay th p h n so v i s d ng các ngu n tƠi tr khác Nh ng khi s d ng đòn b y tƠi chính v t quá m t gi i h n nƠo đó, nguy c m t kh n ng thanh toán c a công ty s

t ng cao, r i ro tƠi chính t ng m nh vƠ các nhƠ tƠi tr v n s đòi h i m t m c sinh l i cao h n lƠm cho chi phí s d ng v n bình quơn c a doanh nghi p s t ng lên

 Vi c s d ng đòn b y tƠi chính m t m c đ có th lƠm gia t ng thu nh p trên

m t c ph n, khi đó các nhƠ đ u t s l c quan h n tr c tri n v ng c a công ty vƠ xu

h ng giá c phi u c a công ty s t ng lên N u đ c s d ng đúng đ n vƠ hi u qu ,

nó s thúc đ y quá trình sinh l i tƠi s n m nh m Nh ng n u s d ng quá m c s lƠm cho chi phí s d ng v n bình quơn t ng lên, đ ng th i r i ro tƠi chính c ng t ng lên, khi đó giá c phi u c a công ty s gi m

đánh giá m c đ nh h ng c a đòn b y tƠi chính đ n t su t l i nhu n v n

ch s h u (hay EPS) ng i ta s d ng th c đo m c đ tác đ ng c a đòn b y tƠi chính (DFL): [1, tr 249]

1.3.3.3 òn b y t ng h p

Trong th c t các doanh nghi p th ng s d ng k t h p c hai đòn b y kinh doanh vƠ tƠi chính trong n l c gia t ng t su t l i nhu n v n ch s h u, s k t h p

c hai đòn b y nh v y t o ra đòn b y t ng h p M c đ tác đ ng c a đòn b y t ng

h p (DTL) đ c xác đ nh theo công th c sau: [1, tr 252]

M c đ tác đ ng c a đòn b y t ng h p cho bi t khi doanh thu tiêu th t ng lên

ho c gi m đi 1% thì t su t l i nhu n c a v n ch s h u (ho c EPS) t ng lên ho c

gi m đi bao nhiêu ph n tr m

1.3.4 C c u ngu n v n

Nh đư trình b y trên, đ đáp ng nhu c u v n, thông th ng doanh nghi p

ph i huy đ ng s d ng nhi u ngu n tƠi tr khác nhau Nh ng m i ngu n tƠi tr l i có chi phí s d ng khác nhau, v y m c đ ph i h p gi a các ngu n tƠi tr lƠ bao nhiêu đ đem l i l i ích t i đa cho doanh nghi p? ó chính lƠ quy t đ nh v c c u ngu n v n trong doanh nghi p, nó th hi n t tr ng c a các ngu n v n trong t ng giá tr ngu n

v n mƠ doanh nghi p huy đ ng s d ng vƠo ho t đ ng kinh doanh ơy lƠ quy t đ nh

=

Q(P - V) - F

= EBIT

T l thay đ i doanh thu tiêu

th hay s n l ng tiêu th

Q(P - V) - F - I

c ph n vƠ r i ro tƠi chính c a doanh nghi p.[1]

Khi xem xét c c u ngu n v n c a doanh nghi p ng i ta chú tr ng đ n m i quan h gi a n ph i tr vƠ v n ch s h u trong ngu n v n c a doanh nghi p Nó

đ c th hi n qua các ch tiêu sau: [1, tr 237-238]

ch t trong c c u ngu n v n c a công ty lƠ h s n Vi c ho ch đ nh c c u ngu n

v n đ c d a trên n n t ng đánh đ i r i ro vƠ l i nhu n: s d ng nhi u n h n lƠm gia

t ng r i ro, nh ng v i h s n cao l i đ a đ n t su t sinh l i k v ng cao cho v n

ch ; R i ro gia t ng có khuynh h ng lƠm gi m giá c phi u, đ ng th i t su t sinh l i cao có khuynh h ng lƠm t ng giá c phi u

V y c c u ngu n v n t i u lƠ c c u ngu n v n lƠm cơn b ng gi a l i nhu n

vƠ r i ro, qua đó t i đa hóa giá tr công ty hay giá c phi u công ty T đó c ng cho

th y, c c u ngu n v n t i u lƠ c c u ngu n v n lƠm t i thi u hóa chi phí s d ng

v n bình quơn c a công ty

1.3.5 Ngu n tài tr v n c a doanh nghi p

1.3.5.1 Mô hình tài tr v n cho doanh nghi p

đ m b o cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh đ c ti n hƠnh th ng xuyên, liên t c thì t ng ng v i m t quy mô s n xu t kinh doanh nh t đ nh, th ng xuyên

ph i có m t l ng v n l u đ ng nh t đ nh n m trong các giai đo n luơn chuy n nh các tƠi s n d tr v nguyên v t li u, bán thƠnh ph m, thƠnh ph m, n ph i thu khách hƠng ơy lƠ TSL th ng xuyên, nó lƠ m t b ph n c a tƠi s n th ng xuyên

Ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p th ng có nh ng bi n đ ng,

đi u nƠy lƠm n y sinh nhu c u v n l u đ ng t m th i, đơy lƠ ngu n v n đ hình thƠnh lên nh ng TSL t m th i TSL t m th i lƠ chênh l ch gi a t ng tƠi s n vƠ tƠi s n

th ng xuyên [1, tr 300]

Trong vi c tƠi tr v n kinh doanh cho doanh nghi p, thông th ng nhu c u v n

th ng xuyên đ c đ m b o b ng ngu n v n th ng xuyên, còn nhu c u v n l u đ ng

t m th i s đ c đ m b o b ng ngu n v n l u đ ng t m th i Tuy nhiên, đ t o tính linh ho t trong vi c s d ng v n ng i ta có th s d ng nh ng mô hình tƠi tr khác

Có các mô hình tƠi tr ph bi n sau:

a) Mô hình 1: toƠn b TSC vƠ TSL th ng xuyên đ c đ m b o b ng ngu n v n th ng xuyên, toƠn b TSL t m th i đ c đ m b o b ng ngu n v n t m

V i mô hình tƠi tr nƠy, doanh nghi p h n ch đ c r i ro trong thanh toán,

m c đ an toƠn cao, gi m b t đ c chi phí trong s d ng v n Tuy nhiên, mô hình nƠy

ch a t o ra đ c s linh đ ng trong vi c t ch c s d ng v n, t đó có th lƠm gi m

hi u qu s d ng v n

b) Mô hình 2: toƠn b TSC , TSL th ng xuyên vƠ m t ph n TSL t m

th i đ c đ m b o b ng ngu n v n th ng xuyên, còn m t ph n TSL t m th i đ c

đ m b o b ng ngu n v n t m th i. [1, tr 302]

V i mô hình tƠi tr nƠy, doanh nghi p s đ m b o t t h n kh n ng thanh toán,

m c đ an toƠn c ng cao h n so v i mô hình 1 Tuy nhiên, khi nƠy doanh nghi p s

ph i s d ng nhi u kho n vay trung vƠ dƠi h n h n đ tƠi tr cho ho t đ ng c a mình,

do v y chi phí s d ng v n th ng cao h n do lưi su t vay trung vƠ dƠi h n th ng cao h n ng n h n

c) Mô hình 3: toƠn b TSC vƠ m t ph n TSL th ng xuyên đ c đ m b o

b ng ngu n v n th ng xuyên, còn m t ph n TSL th ng xuyên vƠ toƠn b TSL

V i mô hình tƠi tr nƠy, vi c s d ng v n s linh ho t h n, chi phí s d ng v n

đ c h th p h n do s nhi u ngu n v n tín d ng ng n h n, tuy nhiên kh n ng g p

r i ro tƠi chính s cao h n do áp l c thanh toán đ y lên

1.3.5.2 Ngu n tài tr v n c a doanh nghi p

c th hóa nh ng Ủ t ng vƠ k ho ch kinh doanh, doanh nghi p ph i có

m t l ng v n đ hình thƠnh nên nh ng tƠi s n c n thi t cho ho t đ ng c a mình ơy

lƠ nhi m v c a khơu t o ngu n v n hay huy đ ng v n Vi c huy đ ng v n có th

đ c th c hi n t :

a) Ngu n v n ng n h n, th ng đ c huy đ ng thông qua các kênh sau:

Tín d ng nhƠ cung c p: đ c th c hi n thông qua vi c mua hƠng tr ch m ơy

lƠ ngu n tƠi tr r t quan tr ng, vì chi phí s d ng v n th ng th p vƠ áp l c thanh toán

ít h n so v i v n vay Tuy nhiên đơy ch lƠ nh ng ngu n v n có tính ch t ng n h n,

vi c s d ng nó c ng c n ph i l u Ủ b i khi c p tín d ng cho ng i mua thông qua

vi c bán hƠng tr ch m thì nhƠ cung c p c ng đư c ng vƠo giá bán m t kho n chi phí cho vi c s d ng v n vƠ th i h n c p v n cƠng dƠi thì m c giá t ng thêm s cƠng l n

Tín d ng ngơn hƠng: đơy lƠ ngu n tƠi tr quan tr ng đáp ng nhu c u v n l u

đ ng c a doanh nghi p gia t ng trong quá trình ho t đ ng v i th i gian cho vay t i đa

lƠ 1 n m Tuy nhiên, đ ti p c n đ c v i kho n tín d ng nƠy, doanh nghi p ph i ch p hƠnh đ y đ các quy đ nh v tín d ng ng n h n, đ ng th i khi nh n tƠi tr t ngu n

v n nƠy doanh nghi p c ng ph i đ i m t v i áp l c thanh toán r t l n

N ph i tr có tính chu k : bao g m các kho n ph i tr cho ng i lao đ ng vƠ các kho n ph i n p nhƠ n c, đơy lƠ nh ng kho n phát sinh th ng xuyên trong quá trình ho t đ ng nh ng ch a đ n k thanh toán Nó lƠ ngu n tƠi tr r t t t cho doanh nghi p b i th ng không ph i tr chi phí vƠ áp l c trong thanh toán c ng không cao

Các ngu n tƠi tr ng n h n khác: ngoƠi các ngu n v n đ tƠi tr ng n h n trên,

có th s d ng các ngu n khác đ tƠi tr cho nhu c u v n ng n h n c a doanh nghi p

nh : bán n , chi t kh u th ng phi u, các kho n đ t c c hay ng tr c ti n hƠng c a khách hƠng, thanh lỦ tƠi s n đư kh u hao h t

i v i các ngu n tƠi tr ng n h n, doanh nghi p s d dƠng vƠ thu n l i h n trong vi c ti p c n so v i tín d ng dƠi h n NgoƠi ra chi phí s d ng tín d ng ng n h n

th ng th p h n so v i s d ng tín d ng dƠi h n, đ ng th i vi c s d ng tín d ng ng n

h n còn giúp cho doanh nghi p t ch c s d ng v n linh ho t h n

Tuy nhiên, khi s d ng ngu n các tƠi tr ng n h n doanh nghi p s ph i ch u

r i ro lưi su t cao h n, b i lưi su t tín d ng ng n h n bi n đ ng nhi u h n lưi su t dƠi

h n ng th i r i ro v n c ng m c cao h n do áp l c t ngh a v thanh toán lưi vay vƠ hoƠn tr g c trong m t th i gian ng n Vi c s d ng quá nhi u ngu n v n tín

d ng ng n h n d d n đ n tình tr ng tƠi chính c ng th ng, nh t lƠ đ i v i nh ng doanh nghi p s d ng c ngu n v n ng n h n đ tƠi tr cho tƠi s n dƠi h n

Các ngu n bên trong doanh nghi p: lƠ nh ng ngu n v n có th huy đ ng

đ c vƠo đ u t t chính ho t đ ng c a b n thơn doanh nghi p ngoƠi s v n ch s

h u b ra ban đ u Nh ng ngu n nƠy bao g m: l i nhu n đ l i tái đ u t , kho n kh u hao TSC , thu nh p t thanh lỦ TSC Thông th ng, ch khi nƠo các ngu n v n bên trong doanh nghi p không đ đáp ng nhu c u dƠi h n thì các doanh nghi p m i

ph i huy đ ng đ n ngu n bên ngoƠi

Các ngu n bên ngoƠi doanh nghi p, bao g m các ngu n:

 Phát hƠnh c phi u th ng: vi c huy đ ng v n theo ph ng th c nƠy s giúp công

ty t ng đ c v n đ u t dƠi h n mƠ không ph i có ngh a v tr l i t c c đ nh hay hoƠn tr g c theo k h n, đ ng th i c ng lƠm t ng thêm v n ch s h u, gi m h s n

vƠ t ng thêm m c đ v ng ch c v tƠi chính, t đó lƠm t ng m c đ tín nhi m cho công ty Tuy nhiên, nó c ng lƠm gi m quy n ki m soát công ty đ i v i nh ng c đông

hi n hƠnh, chi phí phát hƠnh c phi u th ng l n, không t n d ng lá ch n thu nh lưi vay do l i t c c ph n th ng khi chi tr không đ c tính tr vƠo thu nh p ch u thu ,

đi u nƠy lƠm cho chi phí s d ng c phi u th ng cao h n nhi u so v i trái phi u

 Phát hƠnh c phi u u đưi: theo ph ng th c nƠy công ty v a huy đ ng đ c v n

ph c v cho đ u t nh ng đ ng th i c ng không ph i chia s quy n qu n lỦ vƠ ki m soát công ty v i nh ng c đông m i NgoƠi ra công ty c ng không ph i b t bu c tr l i

t c c đ nh đúng h n, không ph i c m c hay th ch p tƠi s n c ng nh l p qu thanh toán v n g cầ đi u nƠy khi n cho vi c s d ng c phi u u đưi linh ho t, ít áp l c

h n trái phi u Tuy nhiên, vi c huy đ ng v n b ng ph ng th c nƠy v n không t n

d ng đ c lá ch n thu , đ ng th i chi phí s d ng c phi u u đưi cao h n chi phí s

d ng trái phi u do l i t c c phi u u đưi th ng cao h n l i t c trái phi u

 Phát hƠnh trái phi u công ty: theo ph ng th c cho phép huy đ ng đ c v n mƠ không ph i chia s quy n ki m soát công ty, chi phí phát hƠnh vƠ l i t c trái phi u

th ng th p h n so v i s d ng c phi u th ng vƠ c phi u u đưi Khi s d ng trái phi u thì l i t c chi tr đ c tính tr vƠo thu nh p ch u thu c a doanh nghi p, do đó

t n d ng đ c lá ch n thu NgoƠi ra vi c huy đ ng v n theo cách nƠy giúp cho doanh nghi p ch đ ng đi u ch nh c c u v n m t cách linh ho t Tuy nhiên, vi c s d ng trái phi u s lƠm t ng h s n , đi cùng v i nó lƠ cam k t ph i thanh toán l i t c vƠ n

g c c đ nh đúng h n, lƠm t ng nguy c r i ro tƠi chính đ i v i doanh nghi p

 Vay dƠi h n t i các NHTM vƠ t ch c tín d ng khác: l i th khi huy đ ng v n theo cách nƠy lƠ chi phí tƠi tr th p vƠ tính linh ho t cao, b i khi vay v n ng i vay s

tr c ti p th ng l ng v i nhƠ tƠi tr nên ch ph i ch u m t kho n chi phí nh cho các

th t c tƠi tr Tuy nhiên, khi s d ng ngu n tƠi tr nƠy th ng ph i tr chi phí s

d ng v n cao, cùng v i đó lƠ s h n ch v các đi u ki n tín d ng vƠ s ki m soát c a các nhƠ tƠi tr

 Thuê tƠi chính: s d ng công c nƠy giúp doanh nghi p có th huy đ ng vƠ s

d ng v n vay mƠ không ph i th ch p tƠi s n, nhanh chóng đ i m i thi t b công ngh ,

t đó n m b t đ c th i c trong kinh doanh NgoƠi ra, v i ph ng th c tƠi tr nƠy có

th giúp doanh nghi p hoưn thu thu nh p do đ c phép kh u hao nhanh vƠ chi phí

kh u hao đ c tính th ng vƠo chi phí ho t đ ng kinh doanh Tuy nhiên, v i vi c s

d ng hình th c tƠi tr nƠy, doanh nghi p s ph i tr chi phí s d ng v n m c cao so

v i tín d ng thông th ng NgoƠi ra, bên đi thuê có th ph i gánh ch u nhi u r i ro v tƠi chính do th i gian thuê dƠi, không đ c phép h y ngang h p đ ngầ

t nh l 280-281-282, qu c l 38 vƠ sông u ng ch y qua V i v trí đ a lỦ nh trên, r t thu n l i cho vi c giao l u, buôn bán, phát tri n kinh t vƠ v n hóa c a huy n

Thu n ThƠnh lƠ huy n có dơn s khá đông, kho ng 201.000 ng i n m 2016, có nhi u lƠng ngh , nhi u nhƠ máy vƠ khu công nghi p nh Thu nh p bình quơn đ u ng i

n m 2016 kho ng 16,4 tri u đ ng/ng i/n m Vì v y, đơy lƠ th tr ng ti m n ng cho các nhƠ bán l hƠng tiêu dùng

Công ty c ph n TM-XNK Thu n ThƠnh đ c thƠnh l p t sau khi c ph n hóa Chi nhánh Thu n ThƠnh c a Công ty th ng m i B c Ninh vƠo tháng 09 n m 2007 T đó

đ n nay công ty v n ho t đ ng ho t đ ng ch y u trong l nh v c bán l hƠng tiêu dùng V n đi u l c a công ty lƠ 2000 tri u đ ng t ng đ ng v i 400 c ph n vƠ

ch a ph i lƠ công ty đ i chúng

V i quy mô kinh doanh còn nh , ho t đ ng kinh doanh còn đ n gi n, công ty xây

d ng cho mình b máy qu n lỦ g n nh , đ c c th qua Hình 2.1:

Trong b máy qu n lỦ trên: H QT g m 3 ng i, 1 Ch t ch H QT kiêm Giám đ c công ty; 2 y viên H QT, trong đó 1 y viên kiêm Phó Giám đ c công ty vƠ ph trách kinh doanh

Công ty có 3 khu v c kinh doanh t i:

 Th tr n H , Thu n ThƠnh (r ng 1154 m2, g nv i tr s lƠm vi c)