Giải pháp nâng cấp chuỗi giá trị thanh long Nữ hoàng tỉnh Vĩnh Long

V nh Long, 2016

PGS.TS MAI V N NAM

V nh Long, 2016

XÁC NH N C A H I NG CH M LU N V N TH C S

Lu n v n: “Gi i pháp nâng c p chu i giá tr thanh long N hoàng t nh

V nh Long” do h c viên Thái Ph ng th c hi n d i s h ng d n c a

PGS.TS Mai V n Nam Lu n v n đã báo cáo và ch nh s a theo đúng yêu c u

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a b n thân tôi Các s li u,

k t qu trình bày trong lu n v n là trung th c và ch a t ng đ c ai công b trong

b t c công trình lu n v n nào tr c đây

Tác gi lu n v n

Thái Ph ng

L I C M N

Trong su t th i gian tham gia ch ng trình đào t o th c s chuyên ngành

Qu n tr kinh doanh c a Tr ng i h c C u Long, v i s h ng d n t n tình c a Quý Th y Cô đã giúp tôi trang b thêm nh ng ki n th c b ích và hoàn thành lu n

v n t t nghi p th c s

Lu n v n này là s n ph m khoa h c c a m t quá trình h c t p và nghiên c u

th c t nghiêm túc c a tôi Ngoài s c g ng, n l c c a b n thân tôi còn nh n đ c

s ng h , đóng góp r t nhi t tình, đ y trách nhi m c a Quý Th y Cô đã tham gia

gi ng d y và các chuyên gia đã góp ý, chia s ki n th c Trong đó có nh ng ý ki n đóng góp và thông tin khoa h c h u ích c a PGS.TS Mai V n Nam – Giáo viên

h ng d n khoa h c c a tôi đã giúp tôi có đ c đ nh h ng nghiên c u t t nh t Xin chân thành c m n Th y

Tôi xin chân thành c m n PGS.TS Nguy n Phú Son, TS Phan H u Phúc, ThS Nguy n M Ph ng, Ch v a thu mua thanh long Th ch Võ và nh ng nhà

v n tr ng thanh long đã truy n đ t cho tôi nhi u ki n th c h u ích đ tôi có th hoàn thành t t lu n v n

V nh Long, ngày 30 tháng 11 n m 2016

Tác gi lu n v n

Thái Ph ng

M C L C

PH N M U 1

1 TÍNH C P THI T C A TÀI 1

2 M C TIÊU NGHIÊN C U, CÂU H I NGHIÊN C U VÀ N I DUNG NGHIÊN C U 2

2.1 M c tiêu nghiên c u 2

2.1.1 M c tiêu chung 2

2.1.2 M c tiêu c th 2

2.2 Câu h i nghiên c u 3

2.3 N i dung nghiên c u 3

3 I T NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U 4

3.1 i t ng nghiên c u 4

3.2 Ph m vi nghiên c u 5

3.2.1 Gi i h n th i gian nghiên c u 5

3.2.2 Gi i h n không gian nghiên c u 5

3.2.3 Gi i h n v n i dung nghiên c u 5

3.2.4 Gi i h n đ i t ng nghiên c u 5

4 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 6

5 Ý NGH A C A LU N V N 6

5.1 Ý ngh a khoa h c c a lu n v n 6

5.2 Ý ngh a th c ti n c a lu n v n 7

6 L C KH O TÀI LI U 8

CH NG 1: C S LÝ THUY T VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 14

1.1 KHÁI QUÁT V CHU I GIÁ TR 14

1.1.1 Khái ni m v chu i giá tr 14

1.1.2 Các khái ni m khác có liên quan 16

1.2 C S PHÂN TÍCH 17

1.2.1 Ph ng pháp l a ch n chu i giá tr đ phân tích chu i giá tr thanh long N hoàng t i t nh V nh Long (công c 1) 17

1.2.2 V s đ và mô t chu i giá tr thanh long N hoàng (công c 2) 18

1.2.2.1 L p s đ chu i giá tr thanh long N hoàng 18

1.2.2.2 Mô t và l ng hoá chi ti t các chu i giá tr 18

1.2.2.3 Tính giá tr gia t ng, hi u qu kinh t và phân ph i thu nh p gi a các tác nhân trong t ng chu i giá tr 18

1.2.3 Phân tích kinh t chu i giá tr thanh long N hoàng (công c 3) 19

1.2.4 Phân tích l i th c nh tranh c a Micheal Porter cho s n ph m thanh long N hoàng t nh V nh Long 20

1.2.4.1 Áp l c t đ i th c nh tranh ti m n (đ i th c nh tranh ti m tàng) 20

1.2.4.2 Áp l c c nh tranh n i b ngành (c nh tranh gi a các đ i th trong ngành) 20

1.2.4.3 Áp l c c nh tranh t khách hàng (N ng l c th ng l ng c a ng i mua) 21

1.2.4.4 Áp l c c nh tranh c a nhà cung c p (N ng l c th ng l ng c a nhà cung c p) 21

1.2.4.5 Áp l c c nh tranh t s n ph m thay th 21

1.2.5 Phân tích SWOT toàn chu i s n ph m thanh long N hoàng (công c 7) 22

1.2.6 Nâng c p chu i giá tr thanh long N hoàng (công c 9) 24

1.3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 24

1.3.1 Ph ng pháp ch n vùng nghiên c u 24

1.3.2 Ph ng pháp thu th p s li u 24

1.3.2.1 Ph ng pháp thu th p s li u th c p 24

1.3.2.2 Ph ng pháp thu th p s li u s c p 25

1.3.3 Ph ng pháp phân tích 25

1.3.3.1 Ph ng pháp phân tích th ng kê mô t : 25

1.3.3.2 Ph ng pháp tính các ch tiêu kinh t , tài chính 25

1.3.3.3 Phân tích chu i giá tr theo ph ng pháp ti p c n chu i giá tr

c a GTZ, M4P 26

1.3.3.4 Ph ng pháp phân tích ma tr n SWOT 28

CH NG 2: TH C TR NG CHU I GIÁ TR THANH LONG N HOÀNG T I V NH LONG 29

2.1 T NG QUAN V A BÀN NGHIÊN C U 29

2.2 TH C TR NG C A NGÀNH HÀNG THANH LONG N HOÀNG T I T NH V NH LONG 31

2.2.1 Thông tin chung v thanh long 31

2.2.1.1 Ngu n g c, xu t s 31

2.2.1.2 Giá tr dinh d ng 31

2.2.1.3 Giá tr kinh t 33

2.2.1.4 S xu t hi n c a thanh long N hoàng t i Vi t Nam 34

2.2.2 Tình hình s n xu t thanh long N hoàng t i t nh V nh Long 34

2.2.3 Tình hình tiêu th thanh long N hoàng t i t nh V nh Long 37

2.3 PHÂN TÍCH CHU I GIÁ TR THANH LONG N HOÀNG V NH LONG 38

2.3.1 S đ chu i giá tr thanh long N hoàng 38

2.3.2 C u trúc chu i giá tr thanh long N hoàng 40

2.3.2.1 Ch c n ng c b n trong chu i giá tr thanh long N hoàng 40

2.3.2.2 Ho t đ ng c a các tác nhân tham gia chu i 40

2.3.2.3 Các nhà h tr và thúc đ y chu i hi n t i 64

2.3.3 M i liên k t gi a các tác nhân tham gia trong chu i 66

2.3.3.1 Liên k t ngang 66

2.3.3.2 Liên k t d c 66

2.3.4 Kênh th tr ng thanh long N hoàng t nh V nh Long 69

2.3.4.1 Kênh th tr ng n i đ a 69

2.3.4.2 Kênh th tr ng xu t kh u 71

2.3.5 Phân tích giá tr gia t ng và giá tr gia t ng thu n chu i giá tr thanh

long N hoàng t nh V nh Long 72

2.3.5.1 Kênh 1: Nhà v n, Th ng lái, V a thu mua trong t nh, V a thu mua ngoài t nh, Bán l , Ng i tiêu dùng – N i đ a 72

2.3.5.2 Nhà v n, V a thu mua trong t nh, V a thu mua ngoài t nh, Bán l , Ng i tiêu dùng - n i đ a 74

2.3.5.3 Kênh 3: Nhà v n, V a thu mua trong t nh, Bán l , Ng i tiêu dùng - n i đ a 76

2.3.5.4 Kênh 4: Nhà v n, V a thu mua ngoài t nh, Bán l , Ng i tiêu dùng - n i đ a 76

2.3.5.5 Kênh 5: Nhà v n, Bán l , Ng i tiêu dùng - n i đ a 77

2.3.5.6 Kênh 6: Nhà v n, Th ng lái, V a thu mua trong t nh , V a thu mua ngoài t nh, Xu t kh u 78

2.3.5.7 Kênh 7: Nhà v n, V a thu mua trong t nh, V a thu mua ngoài t nh, Xu t kh u 81

2.3.5.8 Kênh 8: Nhà v n, Th ng lái, V a thu mua trong t nh , Xu t kh u 82

2.3.5.9 Kênh 9: Nhà v n, V a thu mua trong t nh, Xu t kh u 83

2.3.5.10 Kênh 10: Nhà v n, V a thu mua ngoài t nh, Xu t kh u 83

2.3.6 Phân tích l i th c nh tranh s n ph m thanh long N hoàng t i t nh V nh Long 85

2.3.6.1 i th c nh tranh trong ngành 85

2.3.6.2 i th c nh tranh ti m n ng 85

2.3.6.3 Quy n l c c a nhà cung c p 86

2.3.6.4 Quy n l c c a khách hàng 87

2.3.6.5 S n ph m thay th 87

2.3.7 Phân tích ma tr n SWOT 88

2.3.7.1 Thu n l i và khó kh n chung c a toàn chu i 88

2.3.7.2 C h i và nguy c chung c a toàn chu i 89

CH NG 3: M T S GI I PHÁP NÂNG C P CHU I GIÁ TR THANH

LONG N HOÀNG T NH V NH LONG N 2020 92

3.1 QUAN I M NÂNG C P CHU I 92

3.2 T M NHÌN 92

3.3 CH N CHI N L C NÂNG C P CHU I 92

3.4 XU T GI I PHÁP NÂNG C P CHU I 94

3.4.1 Gi i pháp đ i v i nhà v n 94

3.4.2 Gi i pháp đ i v i nhà v n 96

3.4.3 Gi i pháp nâng cao giá tr gia t ng và phân b l i nhu n h p lý gi a các tác nhân 98

K T LU N VÀ KI N NGH 99

K T LU N 99

KI N NGH 100

H NG NGHIÊN C U TI P THEO 100 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

UNIDO United Nations Industrial Development Organistation - T ch c phát tri n công ngh Liên Hi p Qu c

USAID United States Agency for International Development - C quan phát tri n Qu c t Hoa K

IC Chi phí trung gian

UBND y ban nhân dân

BSCL ông b ng sông C u Long

B KH Bi n đ i khí h u

GAP Good Agricultural Practice- Th c hành t t nuôi tr ng d c li u

CN- TTCN Công nghi p- ti u th công nghi p

Q - TTg Quy t đ nh- Th t ng

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1 Ma tr n SWOT 23

B ng 2.1 Di n tích ( ha) cây n trái t nh V nh Long t n m 2010 đ n 2015 30

B ng 2.2 S n l ng cây n trái ( t n) t nh V nh Long t n m 2010 đ n 2015 30

B ng 2.3 Các lo i thanh long 31

B ng 2.4 Thành ph n có trong thanh long 32

B ng 2.5 Lý do tr ng thanh long N hoàng c a nhà v n 35

B ng 2.6 Thu n l i trong kinh doanh c a C a hàng VTNN 43

B ng 2.7 D đoán nhu c u phát tri n thanh long N hoàng c a C a hàng VTNN 44 B ng 2.8 Phân ph i tu i ch h s n xu t thanh long N hoàng 44

B ng 2.9 S nhân kh u c a nhà v n 46

B ng 2.10 Chi phí s n xu t 1kg thanh long N hoàng 48

B ng 2.11 Trái thanh long N hoàng thu ho ch n m 2015 49

B ng 2.12 Giá bán trái thanh long N hoàng 50

B ng 2.13 Thu n l i trong vi c tr ng thanh long N hoàng 50

B ng 2.14 Khó kh n trong vi c tr ng thanh long N hoàng 51

B ng 2.15 Gi i quy t khó kh n c a th ng lái 58

B ng 2.16 D đoán tình hình phát tri n c a ngành hàng thanh long N hoàng trong th i gian t i c a th ng lái 58

B ng 2.17 Giá tr gia t ng chu i giá tr thanh long N hoàng theo kênh n i đ a 74

B ng 2.18 Giá tr gia t ng chu i giá tr thanh long N hoàng kênh xu t kh u 79

B ng 2.19 Ma tr n SWOT 90

DANH M C HÌNH V , S

S đ 1: Khung nghiên c u 13

Hình 1.1 Mô hình 5 áp l c c nh tranh 22

S đ 1.1 Chu i giá tr theo cách ti p c n c a GTZ, 2007 27

Hình 2.1 B n đ ranh gi i hành chính t nh V nh Long 29

Hình 2.2 T tr ng thanh long trong xu t kh u hoa qu t i c a Vi t Nam 33

Hình 2.3 T tr ng kim ng ch XK c a thanh long Vi t Nam theo th tr ng 34

Hình 2.4 Di n tích thanh long N hoàng t nh V nh Long ( 2010 - 2015 ) 36

Hình 2.5 S n l ng thanh long N hoàng (t n) t nh V nh Long (2010 đ n 2015) 37

S đ 2.1 Chu i giá tr thanh long N hoàng t nh V nh Long 39

Hình 2.6 T tr ng thanh long N hoàng nhà v n bán cho các đ i t ng 47

Hình 2.7 Xu h ng tham gia GAP c a nhà v n 56

Hình 2.8 Thu n l i trong mua bán thanh long N hoàng c a th ng lái 56

Hình 2.9 Khó kh n c a th ng lái trong ho t đ ng mua bán 57

Hình 2.10 S n l ng (t n) bán theo đ i t ng mua thanh long N hoàng c a v a thu mua trong t nh V nh Long 61

Hình 2.11 Ngu n mua thanh long N hoàng c a ng i bán l 63

S đ 2.2 Liên k t d c c a các tác nhân tham gia chu i 67

Hình 2.14 Phân ph i giá tr gia t ng thu n c a t ng tác nhân kênh n i đ a 78

Hình 2.15 Phân ph i giá tr gia t ng thu n c a t ng tác nhân theo kênh xu t kh u 84 S đ 3.1 Chi n l c nâng c p chu i giá tr thanh long N hoàng 93

TÓM T T

Lu n v n này đ c th c hi n nh m phân tích ho t đ ng c a các tác nhân tham gia chu i giá tr thanh long N hoàng, phân tích giá tr gia t ng và s phân

ph i giá tr gia t ng gi a các tác nhân tham gia chu i giá tr s n ph m thanh long

N hoàng Thông qua đó đ xu t gi i pháp nâng cao giá tr chu i s n ph m thanh long N hoàng nh m góp ph n nâng cao thu nh p cho các tác nhân tham gia trong chu i

S li u c a lu n v n đ c thu th p t các tác nhân tham gia chu i giá tr thanh long N hoàng t i t nh V nh Long v i t ng c ng 135 quan sát bao g m: nhóm tác nhân cung ng đ u vào ( tr i cây gi ng, c a hàng VTNN), tác nhân s n xu t nông dân, nhóm tác nhân tham gia th ng m i (th ng lái, v a, bán l ), nhóm tác nhân thúc đ y (chuyên gia ngành, qu tín d ng, v n chuy n….)

Ph n l n gi ng thanh long mà nhà v n tr ng không ph i F1, t m Bên

c nh đó ngu n v n c a nhà v n r t h n ch , ph n l n là thi u v n và thi u đ t canh tác, nhi u nhà v n mu n m r ng quy mô canh tác nh ng thi u kh n ng tài chính ây là nguyên nhân không nh nh h ng đ n hi u qu đ u t c a nhà v n

Chu i giá tr thanh long N hoàng t nh V nh Long có 2 th tr ng chính là

n i đ a và xu t kh u H u h t các tác nhân đ u đ u t có hi u qu :

- Th tr ng n i đ a: trong th tr ng này có 5 kênh phân ph i và s n ph m

đi t nhà v n cho đ n tay ng i tiêu dùng trong n c chi m kho ng 8% trong

t ng s s n l ng s n ph m thanh long N hoàng c a T nh V nh Long

- Th tr ng xu t kh u: trong th tr ng này c ng có 5 kênh trong đó có 2 kênh chính là s n ph m t nhà v n đ n v a thu mua trong/ ngoài t nh và v a xu t

tr c ti p sang Trung Qu c ây là th tr ng ch y u c a ngành hàng này chi m 92% t ng s n l ng s n ph m thanh long N hoàng toàn t nh

Nhà v n là tác nhân t o ra giá tr gia t ng cao nh t trong chu i giá tr s n

ph m thanh long N hoàng, k đ n là tác nhân v a thu mua trong t nh và v a thu mua ngoài t nh Tùy vào kênh th tr ng mà s phân ph i giá tr gia t ng thu n gi a các tác nhân có s chênh l ch Tuy nhiên h u h t các kênh th tr ng chính, nhà

v n luôn là tác nhân đ c s phân ph i giá tr gia t ng thu n cao nh t trong chu i giá tr

S liên k t gi a các tác nhân trong chu i giá tr đ c hình thành d a trên s quen bi t và h tr l n nhau nh trao đ i thông tin th tr ng, thông tin khoa h c

k thu t, cho gi ng, … do không có s c nh tranh

Trong đ tài đã đ a ra 3 nhóm gi i pháp chi n l c đ phát tri n chu i thanh long N hoàng g m:

- Nhóm gi i pháp nâng cao l i th c nh tranh

- Nhóm gi i pháp nâng cao hi u qu s n xu t

- Nhóm gi i pháp nâng cao giá tr gia t ng và phân b l i nhu n h p lý gi a các tác nhân

PH N M U

Ph n này s gi i thi u t ng quan vi c t i sao ph i nghiên c u đ tài, m c tiêu c n

đ t đ c trong v n đ nghiên c u là gì, n i dung nghiên c u, ph m vi và đ i t ng nghiên c u c a đ tài, và ý ngh a do k t qu nghiên c u mang l i

1 TÍNH C P THI T C A TÀI

Thanh long N hoàng hay còn g i là thanh long ru t đ (có tên khoa h c Hylocereus) có xu t x t Colombia du nh p vào Vi t Nam n m 1995 là lo i trái cây đ c s n có ch t ch ng oxy hóa và ch ng ung th , b nh tim và làm gi m huy t

áp Thanh long N hoàng là m t s n ph m m i, l , ngon, b d ng và r t b t m t

b i v bên ngoài r t đ p

Vi c phát tri n thanh long mang l i nhi u l i ích tr c ti p cho nông nghi p

đ a ph ng nh s d ng đ c s c lao đ ng nhàn r i c a nông dân vào các tháng mùa khô, góp ph n gi i quy t công n vi c làm và thúc đ y các ngành ngh nông thôn, đa d ng hóa ngu n s n v t đ a ph ng, tránh đ c r i ro trong s n xu t nông nghi p th ng g p Nó đem l i hi u qu kinh t cao và thu nh p n đ nh cho nông dân

Trong nh ng n m qua, ngành nông nghi p Vi t Nam có nh ng b c t ng

tr ng khá t t, đó là k t qu c a vi c tái c c u ngành nông nghi p và v n d ng khoa h c k thu t hi n đ i đ tr thành nhà s n xu t và nhà xu t kh u l n Nông s n

Vi t Nam đã xu t kh u đi nhi u qu c gia, th m chí có m t hàng còn x p vào “top”

nh t, nhì trên th gi i

Trong vài n m g n đây, di n tích tr ng thanh long N hoàng mà ng i dân

v n hay g i là thanh long ru t đ t i t nh V nh Long t ng lên đáng k nh t là trong

n m 2015 ó là do hi u qu c a vi c tr ng lo i trái cây này đem l i r t cao V i

đ c đi m d tr ng, d ch m sóc, ít sâu b nh v i m c giá t 25 – 30 ngàn đ ng/kg,

có khi lên đ n 45 – 60 ngàn đ ng/kg Thanh long N hoàng r t đ c ng i tiêu dùng a chu ng nên bán r t ch y, s n ph m không đ đáp ng cho nhu c u c a th

tr ng Thanh long N hoàng là lo i cây tr ng lâu n m, có tu i th bình quân kho ng trên 20 n m Chi phí ban đ u không nhi u l m, kho ng trên d i 100 tri u

đ ng/ha g m chi phí đúc tr , mua gi ng và v t t phân bón nên vi c m r ng di n tích cây thanh long N hoàng là không khó

Hi n nay, thanh long N hoàng đã đ c Hoa K c p code xu t kh u v i các tiêu chí vô cùng nghiêm ng c v v sinh an toàn th c ph m, d l ng thu c b o v

th c v t và các yêu c u khác….Hi n thanh long N hoàng đã có m t các n c khó tình v xu t kh u nh M , Nh t, Châu Âu…

Tuy nhiên, vi c s n xu t, kinh doanh, phân ph i s n ph m này còn g p nhi u khó kh n b i nh ng nguyên nhân khách quan và ch quan, nh t là trong qu n lý chu i giá tr ngành nên giá thành s n xu t còn cao và giá bán th p l i ch a có nhãn

hi u c nh tranh trong khu v c và Th gi i Vì th Tôi ch n đ tài nghiên c u: “Gi i

pháp nâng c p chu i giá tr thanh long N hoàng t nh V nh Long” Thông qua vi c

phân tích chu i không ch giúp cho các nhà qu n lý nhìn l i vi c qu n lý chu i giá

tr thanh long mà còn giúp đ a ra các gi i pháp c th đ nâng c p chu i, nâng cao

n ng l c c nh tranh c ng nh thu nh p c a các tác nhân tham gia chu i, nh t là

ng i tr ng thanh long N hoàng

2 M C TIÊU NGHIÊN C U, CÂU H I NGHIÊN C U VÀ N I DUNG NGHIÊN C U

2.1 M c tiêu nghiên c u

2.1.1 M c tiêu chung

M c tiêu nghiên c u chung c a lu n v n “Gi i pháp nâng c p chu i giá tr

thanh long N hoàng t nh V nh Long” nh m phân tích ho t đ ng c a các tác nhân

tham gia chu i giá tr , phân tích giá tr gia t ng và s phân ph i giá tr gia t ng gi a các tác nhân tham gia chu i, đ ng th i phát hi n các đi m h n ch , đi m ngh n c n thi t ph i c i thi n đ nâng cao giá tr kinh t chu i Thông qua đó đ xu t gi i pháp nâng c p hi u qu chu i giá tr thanh long N hoàng t nh V nh Long

2.1.2 M c tiêu c th

- M c tiêu 1: ánh giá th c tr ng s n xu t và tiêu th thanh long N hoàng

t i V nh Long

- M c tiêu 2: Phân tích c u trúc, ho t đ ng chu i, liên k t chu i, phân tích giá tr gia t ng và phân ph i giá tr gia t ng giá tr thanh long N hoàng

- M c tiêu 3: xu t các gi i pháp nâng c p chu i giá tr nh m nâng cao giá

(3) Có nh ng gi i pháp nào đ nâng c p chu i giá tr thanh long N hoàng t i

V nh Long trong th i gian t i?

2.3 N i dung nghiên c u

N i dung 1: ánh giá th c tr ng s n xu t và tiêu th thanh long N hoàng

t i V nh Long c n các thông tin sau:

- Tình hình s n xu t thanh long N hoàng đ a bàn nghiên c u: di n tích, s n

l ng, n ng su t,…

- Tình hình trao đ i mua bán c a nhà v n v i th ng lái, v a, doanh nghi p,…

N i dung 2: Phân tích c u trúc, m i liên k t chu i, phân tích m i quan h gi a

các tác nhân tham gia trong chu i d i g c đ kinh t nh m đánh giá n ng l c, hi u

su t v n hành c a chu i Bao g m: xác đ nh s n l ng, chi phí, giá bán, l i nhu n

và giá tr gia t ng c a các tác nhân t i các khâu trong chu i

- L p s đ chu i và mô t ch th chu i

- Phân tích tình hình chi phí, c u trúc chi phí t i m i tác nhân tham gia chu i

c ng nh giá tr đ t đ c c a t ng tác nhân tham gia v n hành trong chu i giá tr

- Phân tích toàn b giá tr t ng thêm đ c t o ra trên toàn chu i và t tr ng

c a giá tr t ng thêm t i các khâu khác nhau trong chu i

- Mô t kênh th tr ng thanh long N hoàng t nh V nh Long

- Mô t các t ch c h tr , thúc đ y chu i

N i dung 3: Các gi i pháp nâng cao hi u qu s n xu t và phân ph i, đ ng th i

nâng cao kh n ng c nh tranh c a thanh long N hoàng, phát tri n s n xu t và tiêu

th trong th i gian t i

- tài ti n hành phân tích ma tr n SWOT và k t h p v i ph ng pháp phân tích t ng h p đ xác đ nh l i th c nh tranh c a s n ph m trên th tr ng t đó hình thành các gi i pháp chi n l c nh m hoàn thi n và nâng cao giá tr chu i giá tr thanh long N hoàng

3.1 i t ng nghiên c u

i t ng nghiên c u ch y u c a lu n v n này là chu i giá tr thanh long N hoàng V nh Long, giá tr gia t ng (GTGT) đ c t o ra t ng tác nhân tham gia chu i, tính kinh t và s phân ph i GTGT và giá tr gia t ng thu n (GTGTT) trong chu i giá tr

Theo cách ti p c n chu i giá tr , đ i t ng kh o sát c a lu n v n s là các tác nhân tham gia chu i giá tr s n ph m thanh long: Nhóm tác nhân cung ng nguyên

v t li u đ u vào (c s s n xu t gi ng, nhà cung ng v t t nông nghi p, b o v

th c v t,…), tác nhân s n xu t (nhà v n), nhóm tác nhân th c hi n ch c n ng

th ng m i (thu gom/th ng lái, ch v a, bán l ), tác nhân th c hi n ch c n ng ch

bi n (v a thu mua) và các tác nhân gi vai trò h tr thúc đ y (v n chuy n, các S ban ngành liên quan)

3.2 Ph m vi nghiên c u

3.2.1 Gi i h n th i gian nghiên c u

Các thông tin, s li u liên quan đ n đ tài nghiên c u đ c thu th p trong giai

đo n t n m 2010 đ n n m 2016 Thông tin thu th p tr c ti p qua m u đi u tra th c

hi n t tháng 01/2016 đ n tháng 9/2016

3.2.2 Gi i h n không gian nghiên c u

Nghiên c u chu i giá tr thanh long N hoàng t nh V nh Long đ c kh o sát

ch y u các huy n Mang Thít, Bình Minh, Tam Bình c a t nh V nh Long

3.2.3 Gi i h n v n i dung nghiên c u

Do h n ch v th i gian và kinh phí nên đ tài ch t p trung nghiên c u:

- Tình hình s n xu t và tiêu th thanh long không chuyên sâu vào ph n k thu t h n th n a hi n nay thì v n đ k thu t tr ng thanh long đ a bàn nghiên

c u không ph i là v n đ quan tâm trong hi u qu kinh t tài ch gi i h n nghiên c u nh ng ch s tài chính c a chu i giá tr s n ph m thanh long

- Th tr ng n i đ a, chính vì th khi ti p c n tác nhân công ty đ tài ch d ng

l i công ty bán s n ph m trong n c mà không ph ng v n các công ty xu t kh u

s n ph m

- tài không nghiên c u chi phí đ u t ban đ u c a các tác nhân Vì h i l i

t ng chi phí đ u t ban đ u khi nhà v n b t đ u tr ng thanh long thì h u nh nhà

v n không nh đ n chi ti t t ng kho n m c này Th ng lái hay ch v a hay m t

s các tác nhân khác c ng v y, h không có thói quen ghi chép l i

- tài ch nghiên c u lo i thanh long N hoàng ru t đ , vì đây là lo i r t ph

bi n vùng nghiên c u

3.2.4 Gi i h n đ i t ng nghiên c u

i v i nhà v n tham gia s n xu t thanh long N hoàng V nh Long t i đ a bàn nghiên c u:

- Nghiên c u ch kh o sát ch y u các tác nhân t nhà v n tr ng thanh long

N hoàng đ n tác nhân phân ph i trong chu i (không kh o sát ng i tiêu dùng cu i cùng) Ngoài ra, còn tham kh o thêm m t s ý ki n c a nhà cung c p s n ph m đ u vào (phân bón, thu c BVTV, cây gi ng) Do h n ch v m t th i gian và kinh phí nên ch áp d ng nghiên c u m u, thay vì nghiên c u t ng th

- Do nhà cung c p đ u vào (phân bón, thu c BVTV, gi ng cây tr ng) ch a t o

ra s n ph m ban đ u và các kho n chi phí đ u vào này đ c ph n ánh trong chi phí

s n xu t c a nhà v n, do v y giá tr gia t ng, giá tr gia t ng thu n và phân ph i

l i ích chi phí c a nh ng ng i cung c p đ u vào cho vi c tr ng thanh long không

ph n ánh chung trong toàn chu i

- Nh ng khó kh n nh đã đ c p v i các nông h s n xu t thì trong quá trình thu th p thông tin, s li u v các tác nhân tham gia vào kênh phân ph i ph i thanh long n hoàng t nh V nh Long (ng i s n xu t, th ng lái, ch v a, bán l , ) g p thêm m t s tác nhân nh : ch v a thu mua, ti u th ng bán l ngoài đ a bàn nghiên c u

5 Ý NGH A C A LU N V N

5.1 Ý ngh a khoa h c c a lu n v n

Lu n v n đ c th c hi n v i nh ng ý ngh a khoa h c nh sau:

Th nh t, lu n v n th a k thành qu c a nhi u nghiên c u khoa h c trong

và ngoài n c v cách ti p c n, ph ng pháp phân tích, n i dung phân tích và hàm

ý chính sách nâng c p chu i giá tr nông s n T đó rút ra bài h c kinh nghi m trong su t quá trình th c hi n lu n v n

Th hai, công c ki m đ nh th ng kê đ c k t h p s d ng v i công c phân tích chu i giá tr đ so sánh giá tr gia t ng và giá tr gia t ng thu n s n ph m thanh long N hoàng gi a các tác nhân

Th ba, đ i t ng ti p c n c a nghiên c u c u r t đa d ng, đ c bi t là nhà

v n tham gia s n xu t thanh long, s n ph m thanh long N hoàng c ng khá đ c thù nên vi c v n d ng ph ng pháp phân tích chu i giá tr c n có s linh ho t, ph i

h p đa d ng nhi u cách ti p c n Trong lu n v n vày tác gi t p trung v n d ng cách ti p c n chu i giá tr c a Kaplinsky và Morris (2001), lý thuy t “Liên k t chu i giá tr - ValueLinks” c a GTZ (2007) và “Th tr ng cho ng i nghèo – công

c phân tích chu i giá tr ” M4P (2007)đ làm c s đ nghiên c u, đánh giá chu i giá tr và xây d ng chi n l c nâng c p chu i giá tr góp ph n nâng cao thu nh p cho nhà v n tr ng thanh long N hoàng t nh V nh Long

Th t , nh ng khám phá m i t k t qu nghiên c u c a lu n v n s là c s khoa h c n n t ng đ các nhà nghiên c u, nhà khoa h c tri n khai các nghiên c u

ti p theo ng th i, k t qu nghiên c u s là tài li u tham kh o h u ích cho công tác gi ng d y các ngành qu n tr , kinh t t i các tr ng i h c

5.2 Ý ngh a th c ti n c a lu n v n

Th nh t, v i đi u ki n đ t đai và th i ti t phù h p, lãnh đ o t nh V nh Long đang xây d ng k ho ch phát tri n vùng thanh long nguyên li u t p trung t i huy n Mang Thít ây là vùng tr ng thanh long N hoàng l n c a t nh, chính vì th gi i pháp nâng c p chu i giá tr s n ph m thanh long s giúp phát tri n ngành hàng thanh long Mang Thít nói riêng và thanh long V nh Long nói chung v n t m th

gi i

Th hai, k t qu nghiên c u s ph n ánh nh ng t n t i, h n ch c a t ng tác nhân tham gia chu i giá tr s n ph m thanh long ây là c n c đ m i tác nhân có

th tham kh o và rút ra nh ng gi i pháp nh m nâng cao GTGT cho s n ph m thanh long, c i thi n hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh

Th ba, h th ng gi i pháp nâng cao GTGT s n ph m thanh long và chi n

l c nâng c p chu i giá tr s n ph m thanh long s là tài li u tham kh o quan tr ng

đ lãnh đ o t nh V nh Long, ngành nông nghi p t nh V nh Long xây d ng k ho ch hành đ ng, phát tri n ngành hàng thanh long N hoàng b n v ng

n ng chu i

- Phân tích đ c th c tr ng tr ng b p non, đánh giá ph n tr m phân ph i l i nhu n gi a các tác nhân trong chu i

- Trong các tác nhân: nông dân, đ i lý, nhà máy ch bi n xu t kh u thì nông dân là ng i đ c phân chia l i nhu n cao nh t trong chu i

- S d ng SWOT

- S d ng công c 4P

- Phân tích th c tr ng v tình hình s n

xu t và tiêu th c a b i th tr ng trong và ngoài n c

- ánh giá th c tr ng s n xu t và tiêu

th thanh long t i huy n Ch G o t nh

tr c a GTZ Eschborn (2007)

- B công c phân tích chu i giá tr c a Võ Th Thanh L c và Nguy n Phú Son

(2013)

Ti n Giang

- xu t các gi i pháp chi n l c nâng

c p chu i giá tr nh m nâng cao giá tr

gia t ng s n ph m thanh long

Morris (2000), Recklies (2001), Eschborn GTZ (2007), M4P (2007) và Võ Th

Thanh L c (2013)

- Phân tích ho t đ ng th tr ng c a các tác nhân tham gia chu i giá tr , nâng cao giá tr kinh t c a chu i, đ nâng cao thu nh p cho các tác nhân khác trong chu i

- K t qu cho th y quy mô s n xu t c a nhà v n nh l , ch có m t HTX xoài,

Morris (2001)

- Ph ng pháp liên k t chu i giá

tr c a GTZ

- Phân tích ho t đ ng c a các tác nhân, giá tr gia t ng và s phân ph i giá tr gia t ng gi a các tác nhân

- a ra 7 chi n l c và 6 gi i pháp

nh m nâng cao giá tr gia t ng s n

ph m khóm, góp ph n nâng cao thu

nh p cho nông h nghèo

- Chu i giá tr s n có 5 kênh th tr ng chính Trong đó tiêu dùng n i đ a chi m 71,29% H u h t các tác nhân tham gia chu i giá tr đ u có hi u qu

đ u t kh quan

* ÁNH GIÁ T NG QUAN TÀI LI U

D a vào các nghiên c u đã l c kh o cho th y, ph n l n nghiên c u đ u ti p

c n theo m t s khung lý thuy t chu i giá tr ph bi n nh Kaplinsky và Morris (2001), chu i giá tr c a Recklies (2001), đ c bi t là v n d ng lý thuy t “Liên k t chu i giá tr - ValueLinks” c a GTZ (2007) Các nghiên c u s d ng b công c phân tích chu i giá tr đ xác đ nh GTGT s n ph m và phân ph i GTGT s n ph m cho t ng tác nhân tham gia chu i giá tr i m h n ch c a ph n l n nghiên c u là không ti p c n, phân tích chi ti t ngu n l c c a nông h , c ng nh kh n ng s

d ng ngu n l c đ u vào c a nông h nh h ng đ n GTGT nông s n mà ch khai thác chu i giá tr t nông h đ n ng i tiêu dùng ây là “nút th t” quan tr ng nh t

c a ngành nông nghi p Vi t Nam, vì chính nông h là ng i t o ra s n ph m, là

ng i luôn đ u t nhi u công s c và tâm huy t h n nh ng l i là đ i t ng ch u nhi u r i ro nh t trong chu i giá tr

M t s nghiên c u liên quan đ n chu i giá tr c a h nghèo ti p c n theo lý thuy t “Liên k t chu i giá tr - ValueLinks” c a GTZ (2007) k t h p khung nghiên

c u “Th tr ng cho ng i nghèo – công c phân tích chu i giá tr ” c a M4P (2007) đã thành công khi xác đ nh các chu i giá tr nông s n ch l c tác đ ng đ n

s c i thi n thu nh p c a h nghèo, kh n ng tham gia c a h nghèo vào chu i giá

tr Tuy nhiên, v i ph ng pháp phân tích đ nh tính, các nghiên c u này ch a ch ng minh đ c v m t ý ngh a th ng kê s tác đ ng c a chu i giá tr hay GTGT c a s n

ph m nông nghi p đ n thu nh p c a nông h , ch a làm rõ s khác bi t, chênh l ch

v GTGT, s phân ph i GTGT c a các nhóm nông h trong chu i giá tr , c a các tác nhân trong t ng kênh th tr ng

H u h t các nghiên c u t p trung phân tích các tác nhân tham gia chu i giá

tr , GTGT s n ph m qua các tác nhân theo t ng kênh th tr ng chính, m t s nghiên c u l i chia theo kênh n i đ a và kênh xu t kh u H u nh r t ít nghiên c u

t p trung vào đ i t ng nông h , đ c bi t là nông h nghèo đ tìm hi u GTGT, GTGTT đ c t o ra t các nhóm nông h trong chu i giá tr , các y u t nh h ng

đ n GTGT và GTGTT c a các nhóm nông h S tác đ ng c a vi c s d ng ngu n

l c đ n hi u qu s n xu t c a nông h trong chu i giá tr c ng là n i dung còn h n

ch c a nhi u nghiên c u v chu i giá tr nông s n

Hi n nay có nhi u nghiên c u v chu i giá tr , quan đi m nâng c p v chu i giá tr đ c nhi u nhà nghiên c u quan tâm, đây c ng là xu h ng chung nh m phát tri n m t s n ph m hay m t chu i các ho t đ ng nào đó Các nghiên c u chu i giá

tr đ c th c hi n nhi u n c trên th gi i nh : nghiên c u v chu i giá tr g o Thái Lan, chu i giá tr m t ong Mexico, đ u nành B c Lào, khóm Srilanka…

Vi t Nam vi c nghiên c u v chu i giá tr xu t hi n và phát tri n khá

m nh m các n m g n đây D án “ Nâng cao hi u qu th tr ng cho ng i nghèo” (M4P, 2007) đã th c hi n nhi u nghiên c u v chu i giá tr nh m tìm gi i pháp h

tr cho ng i nghèo Các nghiên c u v chu i giá tr bao g m g o, ca cao, chè, rau xanh, cá tra, hàng th công, hàng d t may…

Ho t đ ng phát tri n chu i giá tr c a T ch c h p tác k thu t c a c (GTZ) Vi t Nam th c hi n theo ph ng pháp lu n liên k t giá tr ValueLinks và các tài li u liên quan ây là m t b công c đ c s d ng nh m t ng c ng n ng

l c th ch và quan h h p tác trong các ti u ngành, t o c h i cho các nhà s n xu t

ti p c n v i th tr ng trong n c và qu c t , gia t ng giá tr cho s n ph m, đ y

m nh xu t kh u, qua đó t ng thu nh p cho ng i s n xu t T ch c này đã nghiên

c u các chu i giá tr nh v i, nhãn, cà phê, h t đi u, b , cá tra – cá basa và rau t các t nh H i D ng, H ng Yên, Qu ng Nam, k L k và An Giang (GTZ ,2009)

Theo nh n xét c a GTZ m c dù có r t nhi u ti m n ng đã đ c khám phá trong các nghiên c u chu i giá tr t i các t nh, s n xu t nông nghi p v n b c l nhi u thi u sót và tr ng i chính mà các tác nhân trong chu i không th t gi i quy t đ c nh : (i) m i liên h và h p tác l ng l o c a các tác nhân d c theo chu i; (ii) Ng i s n xu t th ng không chú ý t i th tr ng và các yêu c u c a th tr ng; (iii) C c u h tr đào t o, nghiên c u và phát tri n còn l c h u; (iv) Ch t l ng và

ru t tr ng thông th ng và t p trung ch y u vào các v n đ liên quan đ n th c

tr ng s n xu t, tiêu th T đó đ xu t gi i pháp phát tri n ngành hàng thanh long

M r ng v n đ và nghiên c u m t cách toàn di n h n, lu n v n này ng d ng

ph ng pháp ti p c n chu i giá tr nh m khám phá các v n đ có tính h th ng h n

t khâu nguyên li u đ u vào cho đ n đ u ra s n ph m

* KHUNG NGHIÊN C U:

D a vào cách ti p c n chu i giá tr c a Kaplinsky và Morris (2001), v n

d ng lý thuy t “Liên k t chu i giá tr - ValueLinks” c a GTZ (2007) và “Th tr ng cho ng i nghèo – công c phân tích chu i giá tr ” M4P (2007), k th a k t qu nghiên c u c a các tác gi tr c, k t h p v i m c tiêu nghiên c u đ t ra, khung nghiên c u c a lu n v n đ c đ xu t nh sau:

(Ngu n: tác gi đ xu t)

S đ 1: Khung nghiên c u

S đ chu i giá tr

GTGT và GTGTT phân

ph i cho t ng tác nhân theo kênh

Phân tích

m i liên k t c a các tác nhân

Gi i pháp nâng cao giá

tr gia t ng cho

s n ph m thanh long N hoàng

Gi i pháp nâng cao l i

th c nh tranh

Gi i pháp nâng cao hi u

tr thanh long N hoàng

CH NG 1

1.1 KHÁI QUÁT V CHU I GIÁ TR

1.1.1 Khái ni m v chu i giá tr

Chu i giá tr là chu i c a các ho t đ ng c a m t công ty ho t đ ng trong m t ngành c th S n ph m đi qua t t c các ho t đ ng c a m t công ty ho t đ ng m t ngành ngh c th S n ph m đi qua t t c các ho t đ ng c a chu i theo th t và

t i m i ho t đ ng s n xu t thu đ c m t s giá tr nào đó

Khái ni m chu i giá tr sau đó đ c áp d ng cho m i chu i cung ng và phân

ph i Ch ng h n, Gereffi và c ng s , (2005), theo Ph m V n Sáng, (2009) phát tri n khái ni m “Chu i cung ng toàn c u” (GCC), s d ng khung phân tích chu i giá tr đ đánh giá m c đ h i nh p c a các doanh nghi p và các qu c gia Khái

ni m GCC t p trung vào m i quan h quy n l c trong ho t đ ng đi u ph i các h

th ng s n xu t toàn c u Gereffi ch ra r ng các chu i giá tr th ng do m t m t xích lãnh đ o, quy t đ nh tính ch t, đ c đi m c a toàn b chu i Các quan h trong chu i đ c Gereffi chia làm 4 nhóm chính: quan h đ u vào, đ u ra; quan h c c u lãnh th ; quan h th ch và quan h qu n tr (Kaplinsky và Morris, 2002) Khái

ni m này c ng đ c áp d ng trong qu n tr ch t l ng, ví d nh qu n tr ch t

l ng cafe trong nghiên c u c a Ponte (2002)

Trên th gi i, có nhi u nghiên c u và cách ti p c n phân tích chu i giá tr khác nhau và theo Kaplinsky và Morris (2001) thì không có cách ti p c n nào là

“chu n nh t” V c b n, ph ng pháp phân tích c th ph thu c vào câu h i nghiên c u và đ c đi m c a s n ph m nghiên c u i u này là do chu i giá tr hi n nay có th r t ph c t p, đ c bi t v i nhi u m t xích trung gian M t h s n xu t nông nghi p (hay m t doanh nghi p) có th tham gia vào nhi u chu i giá tr khác nhau

M t chu i giá tr t n t i khi t t c nh ng ng i tham gia trong chu i đ u

ho t đ ng đ t o ra t i đa giá tr trong toàn chu i Theo ngh a h p: M t chu i giá tr

g m m t chu i các ho t đ ng đ c th c hi n trong m t công ty đ s n xu t ra m t

s n l ng nào đó Theo ngh a r ng: là m t ph c h p nh ng ho t đ ng do nhi u

ng i tham gia khác nhau th c hi n đ ch bi n nguyên li u thô đ c s n xu t liên

k t v i ng i tiêu dùng cu i cùng

Chu i giá tr là c lo t nh ng ho t đ ng c n thi t đ bi n m t s n ph m ho c

m t d ch v t lúc còn là khái ni m, thông qua các giai đo n s n xu t khác nhau đ n khi phân ph i đ n tay ng i tiêu dùng cu i cùng và v t b sau khi đã s d ng ( Kaplins Rapheal, 1999)

Trong khi ti p c n chu i giá tr c a UNIDO và USAID t p trung nhi u vào

m c tiêu phân tích chu i giá tr thì ti p c n c a T ch c h p tác k thu t c (GTZ) l i chú tr ng vào ph ng pháp th c hi n h tr phân tích chu i giá tr trên th c t m t cách hi u qu và nh t quán, GTZ đi theo ph ng pháp lu n Liên

k t giá tr (ValueLinks) Ti p c n c a GTZ h ng v th c hành, trong đó phân chia phân tích chu i giá tr thành các module bao g m các nguyên t c và tiêu chu n l a

ch n công c phân tích Các module này không ph i là các nhi m v c đ nh, mà

ch là các tiêu chu n, nguyên t c, còn vi c th c hi n th c t l i r t linh ho t Phân tích liên k t giá tr s thu th p và phân tích thông tin sao cho có đ c s c n thi t

đ th c hi n các hành đ ng can thi p vào chu i giá tr , đ m b o hi u qu can thi p

Chu i giá tr là m t lo t các ho t đ ng kinh doanh (hay ch c n ng) có quan

h ch t ch v i nhau, t vi c cung c p các đ u vào cho đ n s n xu t và phân

ph i m t s n ph m nào đó đ n ng i tiêu dùng cu i cùng (GTZ, 2007)

Theo Võ Th Thanh L c (2013) phân tích chu i giá tr là phân tích m i quan

h t ng tác c a các tác nhân đang kinh doanh cùng m t s n ph m trên m t th

tr ng c th Phân tích chu i giá tr mô t h th ng kinh t đ c t ch c xoay quanh các th tr ng s n ph m c th Phân tích chu i giá tr cung c p m t cái nhìn

t ng th và m t bí quy t s n xu t sâu s c v các th c ti n kinh t c th K t qu

c a các phân tích này đ c s d ng đ chu n b cho các quy t đ nh v m c tiêu và chi n l c D a trên m t phân tích chu i đ c chia s , các doanh nghi p có th xây d ng m t t m nhìn chung và xác đ nh các chi n l c nâng c p ph i h p

1.1.2 Các khái ni m khác có liên quan

Ch th trong chu i giá tr bao g m t t c các cá nhân, doanh nghi p và các

c quan c a Nhà n c có quan h v i chu i giá tr C th là nh ng ng i v n hành chu i, các nhà cung c p d ch v v n hành, và nh ng nhà cung c p d ch v h tr Nói r ng h n m t s c quan Nhà n c c p v mô c ng có th đ c coi là ch th

c a chu i n u h th c hi n nh ng ch c n ng quan tr ng trong môi tr ng kinh doanh c a chu i

Ng i v n hành chu i là các doanh nghi p th c hi n nh ng ch c n ng c b n

c a chu i giá tr Nh ng ng i v n hành đi n hình là nhà v n, các doanh nghi p

nh và v a, các công ty công nghi p, các nhà xu t kh u, các nhà bán buôn và các nhà bán l H có m t đi m chung là t i m t khâu nào đó trong chu i giá tr , h s

tr thành ng i ch s h u c a s n ph m (nguyên li u thô, bán thành ph m hay thành ph m)

Ng i h tr chu i là nh ng ng i t o đi u ki n giúp chu i phát tri n nh :

chính quy n đ a ph ng các c p; vi n/tr ng và các d ch v h tr đ i di n cho l i ích chung c a các ch th trong chu i

S n ph m là m t nhóm s n ph m có chung các đ c tính v t lý h u hình c ng

nh các d ch v có chung đ c tính đ c bán cho khách hàng Chu i giá tr đ c xác

đ nh b i m t s n ph m hay m t nhóm s n ph m, ví d nh chu i giá tr cà chua, hay chu i giá tr rau t i

Thúc đ y chu i giá tr có ngh a là h tr s phát tri n c a chu i giá tr b ng

cách t o đi u ki n t bên ngoài cho m t chi n l c nâng c p chu i

Nâng c p chu i là nói v ho t đ ng nhi u khía c nh nh m c i thi n các

liên k t kinh doanh, các hi p h i, các đ i tác; t ng c ng cung và c u d ch v ; và

đ a vào áp d ng các tiêu chu n và c i thi n chính sách, môi tr ng kinh doanh c a

chu i M t khía c nh n a là vi c m r ng n ng l c s n xu t nh m t ng l ng hàng hóa bán ra (Thu t ng c a Valuelinks)

Chi n l c nâng c p chu i là m t th a thu n gi a các ch th trong chu i v

nh ng bi n pháp chung nh m nâng c p chu i

Ph i h p theo chi u d c / h p nh t theo chi u d c :Khi chu i giá tr đ c

nâng c p, s ph i h p theo chi u d c gi a các khâu khác nhau trong chu i giá tr

c ng t ng lên i u này có ngh a là nh ng m i quan h đ c đi u ti t thông qua các tho thu n và các h p đ ng b ng v n b n Ch c n ng đi u ph i ho t đ ng này

th ng đ c m t công ty đ u m i th c hi n c p đ cao nh t, m i quan h gi a các nhà cung c p và ng i mua s đ c “h p nh t” t i m c các ch c n ng s n xu t

và marketing c a nhà cung c p s hoàn toàn b k m soát b i công ty mua

T m nhìn/ xác đ nh t m nhìn (đ phát tri n chu i giá tr ): Thúc đ y chu i giá

tr c n ph i có m t t m nhìn chi n l c T m nhìn này mô t s thay đ i mà chúng

ta mong mu n đ i v i chu i giá tr , tr l i cho câu h i: sau n m n m n a, chu i giá

tr c a chúng ta trông s nh th nào? M t đi u vô cùng quan tr ng là ph i đ m b o

r ng t m nhìn đ c các ch th và các t ch c h tr chu i giá tr cùng nhau xây

d ng và chia s , đ có th đ t đ c các m c tiêu v n hành và t o đi u ki n cho vi c

ph i h p các ho t đ ng nâng c p chu i

1.2 C S PHÂN TÍCH

1.2.1 Ph ng pháp l a ch n chu i giá tr đ phân tích chu i giá tr thanh long

N hoàng t i t nh V nh Long (công c 1)

tài nghiên c u ch n chu i giá tr thanh long N hoàng t i t nh V nh Long

là phù h p v i các tiêu chí sau:

- Ti m n ng t ng tr ng c a s n ph m

- Ti m n ng phát tri n đ u t : Hi n t i, các s ban ngành t nh V nh Long đã

và đang th c hi n phát tri n s n ph m trái cây nói chung và thanh long ru t đ nói riêng theo chu i giá tr nh m nâng cao v th c a trái thanh long v n xa h n n a

đ ng th i nâng cao thu nh p c a ng i dân

- Ti m n ng s d ng ngu n l c lao đ ng đ a ph ng cao

1.2.2 V s đ và mô t chu i giá tr thanh long N hoàng (công c 2)

Nh m mô t m t b c tranh v s k t n i, ph thu c và hi u bi t l n nhau gi a các tác nhân và các quy trình v n hành trong chu i giá tr s n ph m thanh long N hoàng t nh V nh Long

1.2.2.1 L p s đ chu i giá tr thanh long N hoàng

S đ chu i giá tr thanh long N hoàng th hi n các ch c n ng c a chu i

đ c th c hi n b i nh ng nhà v n hành chu i và nó c ng mô t đ c m i liên h

c a các tác nhân trong chu i

1.2.2.2 Mô t và l ng hoá chi ti t các chu i giá tr

Chu i giá tr nhà cung ng, chu i giá tr nhà s n xu t, chu i giá tr th tr ng

và chu i giá tr khách hàng

1.2.2.3 Tính giá tr gia t ng, hi u qu kinh t và phân ph i thu nh p gi a các

tác nhân trong t ng chu i giá tr

* Liên k t ngang: là liên k t gi a các tác nhân trong cùng m t khâu (Ví d :

liên k t nh ng ng i s n xu t/kinh doanh riêng l thành l p nhóm c ng đ ng/ t

h p tác) đ gi m chi phí, t ng giá bán s n ph m

Nhà v n tr ng thanh long N hoàng h p tác v i nhau và mong đ i có đ c thu nh p cá nhân cao h n t nh ng c i thi n trong ti p c n th tr ng đ u vào, đ u

ra và các d ch v h tr Tóm l i, liên k t ngang m ng l i các l i th nh sau:

Gi m chi phí s n xu t, kinh doanh cho t ng thành viên c a t /nhóm qua đó

t ng l i ích kinh t cho t ng thành viên c a t

- T /nhóm có th đ m b o đ c ch t l ng và s l ng cho khách hàng

- T /nhóm có th ký h p đ ng đ u ra, s n xu t quy mô l n

- T /nhóm phát tri n s n xu t, kinh doanh m t cách b n v ng

* Liên k t d c: là liên k t gi a các tác nhân trong chu i (Ví d : nhóm c ng

đ ng nhà v n liên k t v i doanh nghi p thông qua h p đ ng tiêu th s n ph m).

Liên k t d c mang l i các l i th nh sau:

- Ni m tin phát tri n chu i r t cao

* Giá tr gia t ng: Là th c đo v giá tr đ c t o ra trong n n kinh t Khái

ni m này t ng đ ng v i t ng giá tr đ c t o ra b i nh ng ng i v n hành chu i

(doanh thu c a chu i = giá bán cu i cùng X s l ng bán ra)

1.2.3 Phân tích kinh t chu i giá tr thanh long N hoàng (công c 3)

Phân tích kinh t đ i v i chu i giá tr thanh long N hoàng là phân tích các

m i quan h gi a các tác nhân tham gia trong chu i d i g c đ nhà kinh t nh m đánh giá n ng l c, hi u su t v n hành chu i Bao g m vi c xác đ nh s n l ng, chi phí, giá bán, l i nhu n, giá tr gia t ng c a các tác nhân t i các khâu trong chu i và

đ a ra nh n xét phù h p

Phân tích kinh t chu i bao g m:

- Phân tích tình hình chi phí, c u trúc chi phí t i m i tác nhân tham gia chu i giá tr thanh long N hoàng t i t nh V nh Long

- Phân tích giá tr đ t đ c c a t ng tác nhân tham gia v n hành trong chu i giá tr thanh long N hoàng

- Phân tích toàn b giá tr t ng thêm đ c t o ra trên toàn chu i và t tr ng c a giá tr t ng thêm t i các khâu khác nhau trong chu i trong chu i giá tr thanh long

N hoàng

- Phân tích n ng l c c a tác nhân tham gia chu i giá tr thanh long N hoàng (quy mô, n ng l c s n xu t, l i nhu n,…)

1.2.4 Phân tích l i th c nh tranh c a Micheal Porter cho s n ph m thanh long N hoàng t nh V nh Long

Mô hình 5 áp l c c nh tranh c a Michael Porter còn g i là mô hình “N m

l c l ng c a Porter” là công c h u d ng và hi u qu đ đ nh v s n ph m trên th tr ng và đ ng th i mô hình này còn cung c p thêm các thông tin v

đ i th c nh tranh ti m tàng và quy n l c th tr ng c a Nhà cung c p, c ng nh

ng i mua Theo Michael Porter, c ng đ c nh tranh trên th tr ng trong m t

- Tình tr ng ngành: Nhu c u, t c đ t ng tr ng c a ngành, s l ng đ i th

c nh tranh

- C u trúc c a ngành: Ngành t p trung hay phân tán Ngành phân tán là ngành

có nhi u doanh nghi p c nh tranh v i nhau nh ng không có doanh nghi p nào có

đ kh n ng chi ph i các doanh nghi p còn l i Ngành t p trung là ngành có m t

ho c vài doanh nghi p n m gi vai trò chi ph i ngành

- Các rào c n rút lui: Rào c n rút lui là các y u t khi n cho vi c rút lui

kh i ngành c a doanh nghi p tr nên khó kh n

1.2.4.3 Áp l c c nh tranh t khách hàng (N ng l c th ng l ng c a ng i

mua)

Khách hàng đây đ c hi u là ng i tiêu dùng tr c ti p ho c nh ng nhà phân

ph i s n ph m S c m nh khách hàng là nh h ng c a khách hàng đ i v i lo i trái cây này Nhìn chung, khi s c m nh khách hàng l n, thì m i quan h gi a khách hàng v i s n ph m thanh long N hoàng s g n v i cái mà các nhà kinh t

g i là đ c quy n mua – t c là th tr ng có nhi u nhà cung c p nh ng ch có m t

ng i mua Trong đi u ki n th tr ng nh v y, khách hàng có kh n ng áp đ t giá

N u khách hàng m nh, h có th bu c giá hàng ph i gi m xu ng, khi n t l

l i nhu n c a ngành gi m Khách hàng có s c m nh l n trong nh ng tr ng h p sau:

th th hi n nhu c u trái cây có đ co giãn càng cao vì lúc này ng i mua có nhi u

s l a ch n h n Vì v y, s t n t i c a các lo i trái cây thay th làm h n ch

kh n ng t ng giá c a các tác nhân trong vi c s n xu t và kinh doanh s n ph m thanh long N hoàng

( Ngu n: Võ Th Thanh L c và Nguy n Phú Son, 2013)

Hình 1.1 Mô hình 5 áp l c c nh tranh

1.2.5 Phân tích SWOT toàn chu i s n ph m thanh long N hoàng (công c 7)

Phân tích thu n l i và khó kh n c ng nh c h i và thách th c/nguy c c a

m i tác nhân tham gia chu i c ng nh c a toàn chu i giá tr thanh long N hoàng

t đó đ xu t các chi n l c phù h p nh m phát tri n b n v ng chu i giá tr thanh long N hoàng

i th ti m

n ( nh ng vùng,

n c ngoài)

Lo i trái cây thay th (cam, quýt, b i, xoài…)

C nh tranh n i

b ngành (gi a các vùng tr ng thanh long N hoàng)

( Ngu n: Qu n tr chi n l c, Fred R.David, 2015)

S (đi m m nh): Nh ng y u t thu n l i, ngu n l c bên trong chu i giá tr thanh long góp ph n thúc đ y phát tri n t t h n (x y ra trong hi n t i)

W (đi m y u): Các y u t b t l i, nh ng đi u ki n không thích h p bên trong chu i giá tr thanh long làm h n ch phát tri n (x y ra trong hi n t i)

O (c h i): Nh ng y u t tác đ ng bên ngoài c n đ c th c hi n nh m t i u hóa s phát tri n, các k t qu d ki n s đ t đ c (x y ra trong t ng lai)

T (thách th c/nguy c ): Nh ng y u t bên ngoài có kh n ng t o ra nh ng

k t qu x u, nh ng k t qu không mong đ i, h n ch ho c tri t tiêu s phát tri n (x y ra trong t ng lai)

SWOT có th đ a ra mô hình k t h p l n l t t ng c p gi a các y u t bên trong (đi m m nh và đi m y u) và các y u t bên ngoài (c h i và thách th c) S

k t h p này nh m t n d ng m t cách t t nh t các y u t có l i và gi m thi u ho c

né tránh các y u t b t l i

Ph i h p S – O: S d ng các m t m nh đ t n d ng các c h i

Ph i h p W – O: Kh c ph c các y u kém đ t n d ng t t các c h i, đ ng

th i t n d ng các c h i đ kh c ph c y u kém hi n nay

Ph i h p S – T: S d ng các m t m nh đ kh c ph c, né tránh các đe d a

Ph i h p W – T: Kh c ph c nh ng m t y u kém, h n ch đ gi m nguy c

1.2.6 Nâng c p chu i giá tr thanh long N hoàng (công c 9)

Nâng c p chu i giá tr là y u t quan tr ng trong m t h th ng chu i giá tr

vì nó cung c p các gi i pháp đ đ t đ c t m nhìn chi n l c nâng c p c ng nh k

ho ch hành đ ng c th nh m phát tri n chu i giá tr b n v ng

đ a ra chi n l c nâng c p chu i giá tr d a trên c s phân tích chu i giá tr hi n t i c a chu i giá tr thanh long N hoàng, phân tích ho t đ ng c a các tác nhân, l i th c nh tranh c a s n ph m thanh long N hoàng và phân tích SWOT

1.3.2.2 Ph ng pháp thu th p s li u s c p

+ Th o lu n v i nông dân ch y u là thu th p thông tin, trao đ i v i h v

nh ng v n đ liên quan đ n vi c s n xu t và tiêu th thanh long Thông qua vi c trao đ i s giúp xác đ nh đ c nh ng thu n l i, khó kh n và tâm t nguy n v ng

c a ng i nông dân tr ng thanh long Nh ng thông tin này s dùng trong vi c phân tích, t ng h p và làm báo cáo

+ Ph ng v n các tác nhân trong ngành thanh long nh ng i có kinh nghi m

tr ng thanh long lâu n m, ng i bán s , ng i bán l , công ty, doanh nghi p thu mua thanh long, ng i tiêu dùng theo ph ng pháp liên k t chu i đ ph c v cho

1.3.3.1 Ph ng pháp phân tích th ng kê mô t :

Phân tích th ng kê mô t là t ng h p các ph ng pháp đo l ng, mô t , trình bày s li u và l p b ng phân ph i t n s , hình,… ây là c s đ t ng h p và phân tích c b n các d li u đ c thu th p trên t t c các tác nhân tham gia chu i Trong

đ tài này, ph ng pháp th ng kê mô t đ c s d ng đ phân tích th c tr ng và tình hình tiêu th thanh long N hoàng trong th i gian qua c a các tác nhân (lao

đ ng, thu nh p, s lao đ ng tham gia, chi phí, giá bán, s n l ng, các ho t đ ng mua bán, h tr chu i,…)

1.3.3.2 Ph ng pháp tính các ch tiêu kinh t , tài chính

* Giá tr gia t ng: Là th c cách đo l ng m c đ t nh v ng đã đ c t o ra

trong n n kinh t Theo đ nh ngh a đã đ c s d ng trong các h th ng k toán qu c