Do đó đòi hỏi giáo viên Mầm non phải biết linh hoạtvận dụng các phơng pháp một cách có hệ thống nhằm khơigợi cảm xúc, hứng thú và khả năng tích cực hoạt động ở trẻ.Những năm qua đợc sự p
Trang 1Đề tài: “Làm thế nào để phát huy đợc tính
tích cực chủ động sáng tạo của trẻ 5- 6 tuổi
trong hoạt động tạo hình.” (Hoạt động vẽ)
đợc trong trờng Mầm non
Hoạt động tạo hình ở lứa tuổi Mầm non là một hoạt độngmang tính sáng tạo Qua hoạt động tạo hình trẻ mong muốn
đợc tái hiện lại hiện thực khách quan từ cuộc sống xungquanh theo cách nghĩ, cách nhìn, cách cảm nhận và khảnăng vốn có của mình Hoạt động tạo hình có vai trò nhmột phơng tiện truyền đạt biểu lộ nhận thức về thế giớixung quanh, giúp trẻ diển đạt, suy nghĩ tâm t của mìnhvào sản phẩm
Trang 2Bên cạnh đó hoạt động tạo hình giúp trẻ tăng khả năngtri giác đối với đồ vật và hình dạng, cấu trúc, màu sắc, đ-ờng nét, tỉ lệ không gian Phát triển trí tởng tợng khả năngvận động cho trẻ Khả năng tạo hình không phải là bẩm sinh
mà nó đợc hình thành và phát triển qua quá trình hoạt
động Do đó đòi hỏi giáo viên Mầm non phải biết linh hoạtvận dụng các phơng pháp một cách có hệ thống nhằm khơigợi cảm xúc, hứng thú và khả năng tích cực hoạt động ở trẻ.Những năm qua đợc sự phân công giảng dạy trẻ 5 - 6 tuổi,tôi luôn suy nghĩ tìm tòi những biện pháp tối u, có hiệuquả nhất để áp dụng nhằm tạo đợc sự tích cực chủ độngsáng tạo, hứng thú tham gia và niềm say mê của trẻ đối vớimôn học này, làm cho họat động tạo hình trở thành hoạt
động đúng với mục đích và ý nghĩa của nó Đó là lý do đểtôi chọn đề tài: “Làm thế nào để phát huy tính tích cựcchủ động sáng tạo cho trẻ 5- 6 tuổi trong hoạt động tạohình"
B/ Nội dung:
Trang 3I Cơ sở lý luận:
Nh chúng ta đã biết hoạt động tạo hình là một hoạt
động nhận thức đặc biệt mang tính sáng tạo, phản ánhhiện thực của thế giới xung quanh bằng hình tợng nghệthuật Từ lâu hoạt động tạo hình vốn đợc xem là một phầnquan trọng trong chơng trình giáo dục Mầm non Các nhàgiáo dục
Mầm non cho rằng: “ Trẻ nhỏ nên tham gia vào sáng tạo nghệthuật và thởng thức chiêm ngỡng sản phẩm của bạn bè.” Bỡivì hoạt động tạo hình là nơi trẻ thể hiện mình và cũng là
điều kiện giúp trẻ phát triển toàn diện.”
Vẽ là một hình thức hoạt động tạo hình ở trờng Mầm non
Vẽ giúp trẻ thể hiện cảm xúc, ấn tợng về vẽ đẹp của thiênnhiên, đồ vật, cuộc sống xung quanh bằng đờng nét, hìnhdáng, màu sắc trên mặt phẳng của giấy Qua hoạt độngnày hình thành ở trẻ đức tính tốt, giúp trẻ phát triển tốt các
Trang 4giác quan, đặc bịêt giúp trẻ phát triển cơ bàn tay, cổ tay,ngón tay Trẻ biết làm đến nơi đến chốn, khéo léo linhhoạt cũng là một nghẹ thuật của trẻ thơ Và nh chúng ta đãbiết, lứa tuổi Mầm non là lứa tuổi còn ngây thơ, trongsáng, ở lứa tuổi này cha tự mình xác định đợc mục đích
và phơng thức hành động Ngời giáo viên sẽ truyền thụ sựhiểu biết cho trẻ bằng lời nói, nét vẽ tuy nhiên không phảilúc nào sự gợi ý và hớng dẩn của cô giống ý thích của trẻ Đặcbiệt đối với trẻ
5 - 6 tuổi khả năng cảm nhận và lĩnh hội thế giới xungquanh phong phú và do đó hoạt động tạo hình càng đadạng Sản phẩm của trẻ thật ngộ nghĩnh ngây thơ đáng yêunhng đều mang mục đích
II Cơ sở thực tiễn:
* Thực trạng: Hoạt động tạo hình là phơng tiện thể hiện ấntợng, hiểu biết, ý muốn của mình về thế giới xung quanh.Kết quả của hoạt động tạo hình phụ thuộc vào kiến thức,kinh nghiệm mà trẻ tích luỹ đợc trong các hoạt động khácnhau Việc tham gia vào các hoạt động trẻ tạo nguồn cảm
Trang 5hứng làm nãy sinh những ý tởng sáng tạo của trẻ nhằm pháttriển toàn diện trẻ về trí tuệ, đạo đức, lao động và đặcbiệt với giáo dục thẩm mĩ.
Đối với trẻ 5 - 6 tuổi hoạt động tạo hình còn có ý nghĩakhông nhỏ trong việc chuẩn bị điều kiện thuận lợi cho trẻvào học tiểu học Trong chơng trình giáo dục mầm nonmục đích của việc dạy tạo hình cho trẻ là phát hiện tínhtích cực chủ động sáng tạo của trẻ trong học, lấy trẻ làmtrung tâm nhằm phát triển khả năng cảm thụ của trẻ và cảmxúc thẩm mĩ, bồi dỡng thị hiếu thẩm mĩ hình thành tìnhyêu với vẽ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống con ngời và nghệthuật Hoạt động tạo hình còn giúp trẻ hình thành kỹ năng,
kỹ xảo, năng lực quan sát, phát triển trí nhớ, trí tởng tợngsáng tạo Thực hiện tốt hoạt động tạo hình trong trờng mầmnon sẽ góp phần nâng cao chất lợng giáo dục trẻ một cáchtoàn diện
Đặc điểm chung nhất của trẻ ở trờng Mầm non là rất thích
vẽ, nặn, cắt, xé dán và đây là nhu cầu nên trẻ rất say sanhng phần lớn những sản phẩm của trẻ có khi thiếu, cũng có
Trang 6khi thừa các chi tiết nhỏ hoặc tỉ lệ bố cục của tranh dể bịsai lệch Chính vì sự say sa của trẻ nên trẻ không quan tâmlắm đến t thế thực hiện hoạt động, cách cầm bút Nămhọc 2009 - 2010 tôi đợc nhà trờng phân công giảng dạy lớpMẫu giáo 5 - 6 tuổi Trong quá trình thực hiện bộ môn tạohình nhất là đối với việc dạy vẽ cho trẻ 5 - 6 tuổi Bản thântôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
Thuận lợi:
- Bản thân tôi có lòng yêu nghề mến trẻ luôn nhiệt tình vớicông việc, đặc biệt luôn có sự đam mê đối với bộ môn tạohình Tôi luôn không ngừng tìm tòi học hỏi để sáng tạo cáctiết dạy hấp dẫn, đạt kết quả cao
- 100% trẻ trong lớp có cùng một độ tuổi, hầu hết đã quahọc lớp mẫu giáo nhỡ, do đó việc thực hiện hoạt động đã cókiến thức, kỹ năng cơ bản
- Lãnh đạo nhà trờng rất quan tâm trong việc bồi dỡng
ph-ơng pháp giảng dạy cho tập thể giáo viên
Trang 7- Bản thân tôi luôn học hỏi đồng nghiệp để trau dồi kiếnthức về nghiệp vụ giẳng dạy thông qua các buổi tập huấn,sinh hoạt chuyên môn liên trờng, dự giờ đồng nghiệp
- Luôn đợc sự quan tâm giúp đỡ của phụ huynh về việc sutầm tranh ảnh, tìm kiếm phế liệu để làm đồ dùng đồchơi phục vụ cho việc dạy học
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện tôi cũng gặp không
ít khó khăn
Khó khăn:
- Là lớp có số lợng đông ( 56 cháu), một số trẻ còn rất rụt rè, ítnói Do đó mỗi khi có giờ dạy vẽ tôi gặp trở ngại rất lớn từviệc sắp xếp chổ ngồi, cũng nh việc hớng dẩn làm sao100% trẻ đợc quan sát và tiếp nhận kiến thức từ cô rõ ràngchính xác Đến phần trng bày sản phẩm cũng không kémphần vất vã, cháu đông quá gây nhốn nháo, lộn xộn khi kẹpbài Vì vậy, khả năng bao quát lớp cha cao Khi nhận xét sảnphẩm các cháu còn rất nhút nhát không nói lên đợc ý thíchcủa mình do đó, chất lợng hoạt động cha cao Những bài
vẽ của trẻ còn nghèo nàn, đơn điệu đồng loạt theo ý của cô,
Trang 8cha thể hiện đợc óc sáng tạo, thẩm mỹ trong bài vẽ Quakhảo sát chất lợng đầu năm, khi tiến hành cho trẻ hoạt độngtạo hình với bài vẽ, tôi hoàn toàn thất vọng với kết quả đạt
đợc
- Trẻ cầm bút cha đúng: 12/ 56 trẻ, chiếm tỉ lệ: 21,4%
- T thế ngồi cha đúng: 28/56 trẻ, chiếm tỉ lệ: 50%
- Trẻ cha biết sắp xếp bố cục tranh: 35/56 trẻ, chiếm
Đứng trớc tình hình nh vậy, tôi luôn trăn trở một suy nghĩ:
“mình sẽ có biện pháp thế nào để trẻ chủ động sáng tạo,hoạt động tích cực hơn trong hoạt động tạo hình nói chung
và hoạt động vẻ nói riêng làm cho giờ hoạt động đợc tốt hơn
đây!?”
Trang 9Sau khi đợc bồi dỡng chuyên đề tạo hình do tổ chuyên môncủa trờng, cụm trờng tôi đã áp dụng một số biện pháp sau:
III Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ
động sáng tạo cho trẻ trong hoạt độnh tạo hình
Biện pháp 1: Lập kế hoạch:
Ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành xây dựng kế hoạchhoạch động cho trẻ làm quen với tạo hình phù hợp với từng chủ
điểm, với tình hình thực tế của lớp nh làm thêm đồ dùng
đồ chơi phục vụ hoạt động Kế hoạch rèn trẻ yếu, trẻ cá biệt,phân nhóm cụ thể cho giáo viên phụ trách và theo dõi, kếthợp với phụ huynh
Kế hoạch đã đợc ban giám hiệu nhà trờng duyệt và bổ sungqua từng chủ điểm, bằng những biện pháp tích cực tôi luônthực hiện đúng theo kế hoạch đề ra
Mặt khác, bản thân tôi luôn trau dồi kiến thức, luôn tạo ýthức tự học, tự rèn luyện, bồi dỡng, tham khảo ở sách báo, tậpsan thờng xuyên dự giờ đồng nghiệp để đúc rút kinhnghiệm, nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.Thực hiện đúng chơng trình, sáng tạo trong tổ chức hoạt
Trang 10động Vì thế, đến nay việc xây dựng kế hoạch phục vụ
bộ môn tạo hình ở lớp tôi luôn đúng trọng tâm, sát thực cụthể và thu đợc nhiều kết quả tốt
Biện pháp 2: Tạo môi trờng tạo hình: ( nghệ thuật) trong
và ngoài lớp học.
Lớp học tôi đang phụ trách có không gian tơng đối rộng nên
dể dàng cho việc trang trí tạo môi trờng
Muốn tạo cho trẻ có niềm say mê hứng thú khám phá,quan sát tìm tòi chủ động sáng tạo sau đó tự mình muốnthể hiện đợc sản phẩm Thì trớc hết giáo viên phải xâydựng đợc môi trờng phong phú, hấp dễn, kích thích hứngthú cho trẻ để lần sau trẻ đến lớp những hình ảnh chủ
đích đập vào mắt trẻ trẻ muốn đến quan sát, sờ lên tranh,
tự trò chuyện về cảnh vật trong tranh, qua đó phát huy đợctính sáng tạo cũng nh phát triển ngôn ngữ đồng thời giáodục đợc đức tính thẩm mỹ cho trẻ
Ví dụ: ở chủ điểm thế giới động vật, hoạt động chủ đích
trong chủ điểm vẽ gà trống, gà mái thì ngay ở ngoài cửatôi vẽ thật nhiều bức tranh nh sự lớn lên của gà, chú gà trồng
Trang 11đang đứng trên đống rơm để gáy, haygà mẹđang dắt
đàn con đi ăn
ở bên trong lớp học, ở các góc đợc tôi trang trí theo kế hoạchcủa từng chủ điểm, tôi đã xây dựng ở lớp tôi một góc mà tôithấy thật sự lôi cuốn trẻ đó là góc: “ Bé tập làm hoạ sĩ” ở
đó tôi trng bày tất cả các dụng cụ nh giấy màu bút sáp, mun
ca, cọ, bột màu Đồ chơi nh các con vật đợc tôi làm từ xốp
và may từ vải làm thú nhồi bông với nhiều con vật khácnhau Ngoài ra tôi cũng không quên trng bày những sảnphẩm đẹp của trẻ và những bức tranh đợc tôi vẽ hoàn chỉnhcắt thành nhiều mảnh để trẻ ghép thành những con vật,
đồ vật có chủ đích, cứ nh vậy nhận thức của trẻ về môn tạohình đợc diển ra một cách dần dần, từ từ có hiệu quả
Biện pháp 3: Phát huy tính tích cực và khã năng sáng tạo của trẻ thông qua việc cho trẻ hoạt động tạo hình ở mội lúc mọi nơi:
Trẻ ở lứa tuổi mầm non học mà chơi, chơi mà học do đótuỳ theo yêu cầu của từng bài trớc mỗi giờ vẽ tôi luôn tạo
điều kiện cho trẻ đi tham quan, dạo chơi để trẻ quan sát
Trang 12đ-ợc nhiều cảnh vật, hiện tợng, vì qua việc đi dạo tiếp xúc vớithiên nhiên giúp trẻ ghi nhớ những cảnh vật màu sắc, hình
ảnh, để khi trẻ vẽ trẻ sẽ vận dụng vào trong bài vẽ của mình
đợc tốt hơn
Ví dụ: Khi chuẩn bị cho trẻ vẽ vờn cây ăn quả: “ tôi dẩn trẻ ra
ngoài quan sát một số cây ăn quả và một số cây khác, tôicùng trẻ trò chuyện về thân cây, tán lá, màu sắc, quả Trẻvừa đợc xem cây sau đó lại đợc học vẽ cây nên khi đợc vẽ trẻrất say mê, tập trung chú ý để vẽ và tô màu cho đẹp hơn Tận dụng mọi lúc mọi nơi tôi phát cho trẻ những tờ giấy,bút màu, phấn, bảng cho trẻ vẽtheo ý thích của trẻ, tôi vận
động trẻ với nhiều hình thức” Thi đua xem ai vẽ đợc nhiềuquà tặng chú bộ đôị hơn, thi đua xem ai vẽ đợc vờn cây
có nhiều loại quả ngon ) và tôi không quên động viên, khenngợi trẻ kịp thời Ngoài hình thức cho trẻ đi tham quan dạochơi thì công nghệ thông tin là phơng tiện truyuền thụkiến thức cho trẻ một cách dễ dàng thu hút sự tập trung chú
ý cũng nh kích thích khả năng sáng tạo của trẻ rất lớn Nắm
Trang 13bắt đợc điều đó cũng là lúc lớp tôi đợc phòng giáo dục đàotạo
Lệ Thuỷ cấp máy vi tính, tận dụng đợc điều đó tôi đã tiếnhành cho trẻ làm quen với hoạt động tạo hình, dới hình thức
điều khiển cho trẻ quan sát trên máy, vẽ trên máy cho trẻxem Tập trẻ điều khiển, sử dụng con chuột trên máy Từ
đó mà đã kích thích các cháu hoạt động tích cực và hammuốn đợc vẽ
Biện pháp 4: Tổ chức hớng dẩn cho trẻ thể hiện sự chủ
động và khã năng sáng tạo của mình thông qua hoạt động chung( hoạt động vẻ):
Hình thức trên tiết học là điều kiện thuận lợi nhất để cungcấp vốn hiều biết, kiến thức, kỹ năng cho trẻ Vì vậy, trớcmỗi tiết dạy tôi luôn dành thời gian nghiên cứu kỹ bài soạn
để xác định rõ mục đích yêu cầu, kiến thức, kỹ năng cầntruyền thụ cho trẻ trong mỗi tiết học, tìm ra những phơngpháp hay phù hợp với tình hình của lớp Chuẩn bị kỹ phơngtiện truyền thụ đảm bảo yêu cầu đẹp, hấp dẫn, an toàn
đối với trẻ
Trang 14Khi hớng dẫn cho trẻ vẽ tôi luôn chú ý đến phân bố thời gianhợp lý.
Phần giới thiệu bài cần ngắn gọn súc tích, nhng vẫn gây
đợc sự chú ý tập trung của trẻ Sử dụng đồ dùng dạy học
đúng lúc, đúng chổ luôn tạo đợc sự bất ngờ cho trẻ
Tôi luôn dành thời gian cho trẻ vẽ Muốn gây hứng thú,tạo sựchủ động cho trẻ lúc vẽ tôi đa ra hình thức tạo sự thi đuacho trẻ nh vậy trẻ sẽ hứng thú tích cực và cố gắng vẽ đẹp
nh bạn và hơn bạn
Ví dụ: Khi cho trẻ qua sát bức tranh vẽ “bó hoa” tôi nói đây
là bức tranh bạn búp bê vẽ tặng mẹ nhân ngày 8/3 các concũng nh bạn búp bê rất yêu mẹ nên chắc chắn ai cũng sẽ vẽ
đợc nhiều bông hoa nh bạn để tặng mẹ phải không nào?Trong quá trình dạy trẻ vẽ tôi không nôn nóng trớc kết quảhọc tập của trẻ, không cầm tay hộ trẻ mà tôi dùng hình thứckhuyến khích động viên kịp thời để tạo hứng thú và chủ
động cho trẻ Khi bao quát trẻ tôi luôn chú ý nhẹ nhàng gợi ýcho những cháu vẽ cha đợc, không nói to để tránh sự phântán của trẻ
Trang 15Trong mỗi tiết học vẽ tôi cố gắng lồng một số trò chơi đểthay đổi trạng thái hoạt động chống mệt mỏi cho trẻ, giúptrẻ có tinh thần sảng khoái trong mỗi giờ học
Ví dụ: Khi trẻ vẽ xong tôi cho trẻ đọc bài thơ: “ Bàn tay xinh”
do tôi tự sáng tác
Bàn tay xinh.
(Trẻ thực hiện động táctheo bài thơ)
“Đã hết giờ Bé ngồi ngay ngắn, cấtbút
Tay giữ vở Tay trái cuộn cổ tayhai lần
Tay cầm bút Tay phải cuộn cổ tay hai lần
Cùng nghĩ ngơi Hai tay cùng co duổiCùng bé chơi Hai tay cùng co duổiBài thể dục Hai tay cùng co duổi
Trang 16Tay giơ cao Hai tay đa lên caoTay giơ thấp Hai tay đa xuống thấp
Chống mệt mỏi Hai tay vòng qua đầu
Tạo dẻo dai Hai tay vòng qua đầu
Để ngày mai Đa tay trái lên cao
Cùng học tốt.” Đa tay phải lên cao ************
Với đặc thù của lớp tôi rất đông nên việc treo sản phẩmcủa trẻ thời gian đầu rất vất vã Vì vậy, phải làm thế đây
để giờ nhận xét sản phẩm đợc nhanh chóng và có hiệuquả
Tôi quan sát cho cháu vẽ xong trớc thì mang bài của mìnhcô kẹp vào giá trng bày sản phẩm trớc sau đó về chổ ngồigiữ im lặng quan sát sản phẩm của mình, các bạn còn lạitiếp tục vẻ Nh vậy, khâu nhận xét sản phẩm đợc nhẹnhàng hơn, không còn cảnh cô đứng kẹp tranh còn cháu
đứng nhao nhao phía sau “Tha cô cháu vẽ xong rồi cô kẹpbài cho cháu” Với cách thức này
Trang 17tôi cảm thấy việc trng bày và nhận xét sẩn phẩm của trẻcuối tiết học thích thú, không có gì trở ngại và khó khăntrong nhận xét đánh giá sản phẩm của trẻ tôi cũng chú ýthay đổi nhiều hình thức khác nhau Có bức tranh tôi cho trẻ tự đặt tên cho sản phẩm của mình ( vẽ theo ý thích) Cókhi tôi sữ dụng hệ thống câu hỏi gợi mở nhằm giúp trẻ pháttriển t duy và tích cực tham gia vào tiết học “Trong nhữngbức tranh trên đây con thích bức tranh nào nhất? Vì saocon thích bức tranh này?
Trong khi nhận xét tranh vẽ của cháu tôi luôn chú ý dùnghình thức động viên khích lệ là chính không chê bai tranh
vẽ của trẻ Vì thế giúp trẻ mạnh dạn tự tin khi thực hiện sảnphẩm cũng nh đánh giá sản phẩm của mình, của bạn
Sau mỗi giờ vẽ tôi để nguyên sản phẩm trên giá để cho trẻquan sát, so sánh bài vẽ của mình với bài vẽ của bạn để giờhọc sau trẻ vẽ đẹp hơn, có sáng tạo hơn, sữ dụng màu sắchợp lý và bố cục cân đối hơn Ngoài ra, sau mổi giờ vẽ tôiluôn dặn trẻ về nhà vẽ lại cho ông bà, bố mẹ, anh chị xem ,
để tặng ông bà bố mẹ, anh chị Qua biện pháp này tôi