BC đề tài xác định hướng chiến lược quản lý tổng hợp vùng bờ hạ long 2006

Bộ khoa học và công nghệ Đề tài 17/2004/HĐ-ĐTNĐT Hợp tác Việt Nam – Hoa Kỳ theo Nghị định thư Quy hoạch và lập kế hoạch quản lý tổng hợp vùng bờ vịnh Hạ Long, Quảng Ninh Cơ quan chủ t

Trang 1

Bộ khoa học và công nghệ

Đề tài 17/2004/HĐ-ĐTNĐT Hợp tác Việt Nam – Hoa Kỳ theo Nghị định thư

Quy hoạch và lập kế hoạch quản lý tổng hợp vùng bờ

vịnh Hạ Long, Quảng Ninh

Cơ quan chủ trì

Viện Kinh tế và Quy hoạch thuỷ sản

Báo cáo chuyên đề

Xác định các định hướng chiến lược Quản Lý Tổng Hợp Vùng Bờ

VịNH Hạ LONG - QUảNG NINH

Người thực hiện:

ThS Đào Thị Thuỷ Trung tâm Khảo sát Nghiên cứu Tư vấn Môi trường biển

Trang 2

M c l c

Danh sách b ng 1

Danh sách Hình 1

Các thu t ng 2

Gi i thi u 4

1 T ng quan v vùng b H Long 8

V trí và các đ c đi m hành chính: 8

c đi m t nhiên, KTXH 10

Khí t ng thu v n 10

a hình 11

Dân s và c s h t ng 11

C c u s d ng đ t 12

C c u phát tri n kinh t 12

2 Các v n đ / đe do đ i v i vùng b H Long 13

Gia t ng t i l ng các ch t ô nhi m đ n môi tr ng bi n và ven b 14

M t các sinh c nh quan tr ng, đ c bi t là r ng và các h sinh thái bi n 16

Suy gi m ngu n l i h i s n 18

Gia t ng b i l ng các khu v c c a sông, ven bi n, khu v c c ng; 19

Gia t ng s c môi tr ng: s c tràn d u, xói l b sông và b bi n 19

Thi u n c s ch cho dân c , t i tiêu và các ho t đ ng khác 21

Suy gi m ch t l ng n c bi n ven b 21

Các v n đ v th ch 22

3 Các đ nh h ng chi n l c Qu n lý T ng h p Vùng b (QLTHVB) v nh H Long 25

C s xây d ng Chi n l c 25

Nhu c u c a đ a ph ng 25

Kinh nghi m trong n c và qu c t 25

Nh ng c n tr thách th c đ i v i QLTHVB: 26

Các tho thu n qu c t quan tr ng liên quan đ n qu n lý môi tr ng vùng ven b 26

Các v n b n pháp lý và chính sách quan tr ng liên quan đ n qu n lý môi tr ng vùng b c p Qu c gia 27

nhieu.dcct@gmail.com

Trang 3

Các ch ng trình, v n b n pháp lý liên quan đ n qu n lý vùng ven b c a

Thành ph H Long 28

M c tiêu chi n l c 29

Các h p ph n chi n l c, nguyên t c và các ch ng trình hành đ ng 30

H p ph n 1 Tuyên truy n, giáo d c, đào t o 30

H p ph n 2: Ng n ng a, gi m thi u 31

H p ph n 3: B o v , ph c h i 32

H p ph n 4: B o t n 33

H p ph n 5: Phát tri n 33

H p ph n 6: T ng c ng th ch qu n lý 34

4 Phân công th c hi n Chi n l c 35

5 Tiêu chí s d ng đ giám sát, đánh giá vi c th c hi n Chi n l c 36

6 C ch giám sát đánh giá báo cáo 37

Tài li u tham kh o 39

Trang 4

Danh sách b ng

Tên b ng Trang

B ng 1 Dân s và m t đ dân s vùng b v nh H Long 11

B ng 2 D báo v ngu n nhân l c đ n n m 2010 12

B ng 3: S n l ng khai thác cá n i và cá đáy c a khu v c v nh

Hình 7 Suy gi m s loài và đ ph c a san hô H Long 17

Hình 8 N ng đ k m trong n c bi n v nh Bãi Cháy 22

Hình 9 Xu h ng t ng TSS theo th i gian trong n c bi n 22

Trang 5

Các thu t ng

D i đây là m t s khái ni m quan tr ng liên quan đ n QLTHVB đ c s

d ng trong D th o Chi n l c QLTHVB v nh H Long:

Vùng b Là vùng h n h p c a vùng bi n ven b và vùng đ t ven bi n,

n i có s t ng tác đáng k gi a chúng Trong th c t qu n lý, vùng b đ c xác đ nh m t cách t ng đ i, tùy thu c vào m c đích và n ng l c qu n lý và đ đ n gi n hóa, nó th ng đ c xác đ nh theo ranh gi i hành chính

Tài nguyên

vùng b

Là nh ng tài nguyên thu c vùng đ t ho c bi n c a vùng b ; các giá tr v kinh t , môi tr ng, gi i trí, v n hoá, th m m , c a chúng đ c nhân lên do chúng n m trong vùng b

Qu n lý t ng

h p

Là m t ph ng th c qu n lý nh m đ t hi u qu cao nh t trong

s d ng các ngu n l c, trên c s hài hòa l i ích gi a các ngành

và các bên liên quan khác nhau Nó đ c thi t k đ kh c ph c tính phân tán trong cách ti p c n qu n lý đ n ngành, theo lãnh

th , t p trung vào gi i quy t các mâu thu n s d ng đa ngành,

lý ti n tri n liên t c, nh m đ t đ c s phát tri n b n v ng

Trang 6

cỏc quỏ trỡnh đ ng l c và sinh thỏi ph c t p,

cú liờn quan ch t ch v i nhau V m t kinh

Vựng b cú th đ c ch n khỏc nhau tu theo m c tiờu c a cỏc ch ng trỡnh, ho t

đ ng c th v i cỏc đ nh h ng khỏc nhau, nh nghiờn c u m t l nh v c chuyờn

T t c cỏc y u t trờn đ c xem xột trong m t th i đo n nh t đ nh, đ t ra cho m t

ch ng trỡnh, d ỏn, k ho ch hay chi n l c QLTHVB Nh v y khỏi ni m vựng

b cú tớnh m , ngh a là nú s thay đ i theo v n đ , cỏc ràng bu c phỏp lý, c ng

nh m i quan tõm và n ng l c qu n lý c a chớnh quy n

Môi trường lục địa

Hoạt động của con người

Môi trường biển

Vùng bờ

về mặt

tự nhiên

Vùng bờ cần quản lý

Môi trường lục địa

Hoạt động của con người

Môi trường biển

Vùng bờ

về mặt

tự nhiên

Vùng bờ cần quản lý

Trang 7

Gi i thi u

Ch ng trình Ngh s 21 đ c thông qua t i H i ngh Th ng đ nh Trái đ t

v Môi tr ng và Phát tri n Rio de Janero 1992 đã coi QLTHVB nh m t mô hình

thích h p đ i v i s phát tri n b n v ng và khuy n khích các qu c gia có bi n áp

d ng T đó đ n nay nhi u qu c gia và vùng b trên th gi i đã th c s tri n khai

các ch ng trình QLTHVB vào th c t và đ t đ c nhi u k t qu quý giá H i

gi i quy t mâu thu n s d ng mang tính c nh tranh v tài nguyên

Trên th gi i, QLTHVB đã và đang đ c tri n khai t t c các châu l c, t i nhi u qu c gia và vùng b khác nhau Nhi u ch ng trình/d án QLTHVB đã

đ c tri n khai b i các t ch c qu c t nh UNEP, IMO, UNDP, ADB, World Bank, và các qu c gia, nh t là nh ng qu c gia tiên phong trong l nh v c này nh

Hà Lan, M , Nh t, Singapore, Trung Qu c và Philippines

Vi t Nam, QLTHVB đang ngày càng đ c quan tâm và ch p nh n trong

qu n lý tài nguyên và b o v môi tr ng vùng b c bi t, QLTHVB đã b c đ u

• Qu ng Nam trong D án i m song song v Qu n lý T ng h p Vùng b

PEMSEA/ICM Qu ng Nam (2005-2006) và D án QLTHVB trong khuôn

kh B Tài nguyên Môi tr ng (2003-2007)

Trang 8

Bà R a - V ng Tàu) D án d ki n tri n khai vào cu i 2006 có s ph i h p ch t

ch v i d án đ u t C i thi n đ i s ng c ng đ ng ven bi n c a B KH& T

Ngày 04/2/2004, Th t ng Chính ph đã có Công v n s 494/VPCP-KG giao B TN&MT làm c quan đ u m i c a Vi t Nam đ ch trì ph i h p v i các

B , ngành có liên quan và các chính quy n đ a ph ng ven bi n t ch c th c hi n

“Chi n l c Phát tri n b n v ng các vùng bi n ông á”, đã đ c 12 n c thành

viên c a Ch ng trình Khu v c PEMSEA phê chu n và cam k t tri n khai t i cu c

h p B tr ng các n c Khu v c ngày 12/12/2003, Putrajaya, Malaysia

Bên c nh đó, B Tài nguyên và Môi tr ng và B K ho ch và u t đang xây d ng và trình Th t ng Chính ph các tài li u quan tr ng liên quan đ n tài

nguyên, môi tr ng bi n và ven b :

• Chi n l c phát tri n kinh t bi n và ven bi n Vi t Nam đ n n m 2020;

• án t ng th đi u tra c b n và qu n lý tài nguyên - môi tr ng bi n

nh h ng c a các ch ng trình d án QLTHVB, đ c bi t là D án QLTHVB t i à N ng và D án VNICZM đ n các ho t đ ng qu n lý tài nguyên

và môi tr ng bi n và ven bi n ngày càng m nh và nhi u t nh ven bi n mong

mu n đ c áp d ng QLTHVB t i đ a ph ng mình Nhi u b , ngành liên quan

c ng đã nh n th y vai trò c a QLTHVB trong phát tri n ngành mình, đ c bi t

trong vi c đi u ch nh các quy ho ch, k ho ch, l ng ghép b o t n tài nguyên và

b o v môi tr ng theo mô hình t ng h p, nh m gi m thi u các b t c p n y sinh

trong s d ng đa ngành, đa m c tiêu

M t trong nh ng ho t đ ng quan tr ng c a QLTHVB là xây d ng Chi n

l c QLTHVB, trong đó đ a ra các m c tiêu và nhi m v tr c m t c ng nh lâu

dài cho vi c s d ng, qu n lý tài nguyên và môi tr ng vùng b , h ng t i phát

tri n b n v ng

Nhi u chi n l c ho c k ho ch mang tính chi n l c v QLTH B đã đ c xây d ng cho nhi u khu v c, qu c gia, đ a ph ng khác nhau trên th gi i Nh ng

v n b n này đã đ c công b r ng rãi và tr thành đ nh h ng quan tr ng cho các

ho t đ ng khai thác, b o v , b o t n, ph c h i và phát tri n các tài nguyên, môi

tr ng c a khu v c, qu c gia, vùng đó

Chi n l c QLTHVB v nh H Long đ c xây d ng trong khuôn kh đ tài

c a B Thu s n, đ a ra các m c tiêu đ n 2020 v QLTHVB c a V nh và đ xu t

Trang 9

các nhi m v /k ho ch chi n l c, n i dung c th đ đ t đ c các m c tiêu đó

Chi n l c t p trung vào vi c b o v , b o t n, duy trì và ph c h i các ngu n tài

nguyên, môi tr ng, ph c v phát tri n kinh t xã h i c a Thành ph H Long

Chi n l c c ng th hi n các quan tâm lâu dài h n, thông qua nh ng đ nh h ng

và t m nhìn cho t ng lai xa Cách ti p c n và quá trình xây d ng Chi n l c đ c

minh ho trên hình 1 và hình 2

Hình 1 Cách ti p c n xây d ng Chi n l c QLTHVB v nh H Long

Chi n l c đ c xây d ng v i s tham gia đóng góp tích c c c a nhi u chuyên gia và đ i di n các b , ngành, c quan liên quan, b n th o Chi n l c đ c

đi u ch nh thông qua m t quá trình tham v n r ng rãi v i các bên liên quan B c

ti p theo, b n th o chi n l c này s đ c hoàn thi n và phê chu n b i UBND Thành ph H Long và là c s đ các ngành và các bên liên quan th c hi n

C ng nh m i chi n l c hay k ho ch khác, chi n l c QLTHVB v nh H Long có th đ c c p nh t, đi u ch nh t i nh ng th i đi m nh t đ nh, ví d vào

các th i đi m mà các s , ngành liên quan xây d ng k ho ch 5 n m c a ngành

Tài nguyên

và giá tr

Áp l c, tác đ ng,

Trang 10

Hỡnh 2 Quỏ trỡnh xõy d ng chi n l c QLTHVB v nh H Long

Hội thảo các bên liên quan mở rộng

đồng Chuyên gia

UBND thành ph

Củng cố

số liệu

Xây dựng cấu trúc CL

Phác thảo CL

Hoàn thiện CL

Phê chuẩn CL Ban ĐP đa ngành

Họp Ch gia

Thu thập

số liệu

Trang 11

Vùng b v nh H Long v phía bi n bao g m v nh Bãi Cháy - là m t v nh

n a kín, n i v i v nh H Long qua eo C a L c và toàn b v nh H Long V phía

đ t li n, vùng b bao g m toàn b thành ph H Long v i các th tr n l n là Bãi

Cháy và Hòn Gai (Hình 3)

Hình 3 Vùng b v nh H Long

Trang 12

Thành ph H Long là th ph c a t nh Qu ng Ninh, cách th đô Hà N i

160 km v phía đông b c, phía b c và phía tây thành ph giáp huy n Hoành B ,

phía đông giáp th xã C m ph , phía nam giáp v nh H Long

Thành ph có di n tích t nhiên là 12.285 ha, tr i dài ven b bi n Eo bi n

C a L c chia Thành ph thành hai khu v c đông và tây là Bãi Cháy và Hòn Gai,

hi n ph i dùng phà n i đôi b c a Thành ph Trong t ng lai, c u Bãi Cháy s

đ c xây d ng đ đ m b o giao thông thông su t cho Thành ph và toàn t nh

Qu ng Ninh c ng nh cho khu v c phía B c Ð o Tu n Châu là đ o l n nh t n m

trong v nh H Long, đã có đ ng giao thông n i v i đ t li n

Ngày 27/12/1993, Th t ng Chính Ph ra ngh đ nh 102 NÐ/CP đ i th xã Hòn Gai thành Thành ph H Long Ð n nay thành ph có 18 đ n v hành chính

c s , g m 16 ph ng (B ch Ð ng, Hòn Gai, Y t Kiêu, H ng H i, Hà Kh u, Cao

Xanh, H ng Hà, Hà Trung, Gi ng Ðáy, Bãi Cháy, Cao Th ng, Hà Phong, Hà

Khánh, Hà Kh u, Hà Tu, Tr n H ng Ð o) và 2 xã Hùng Th ng và Tu n Châu

V phía bi n, ngoài các đ o l n nh Tu n Châu, Hang Trai, C ng , Ba Hòn, vùng b v nh H Long còn có hàng nghìn đ o l n nh khác có t ng di n tích

kho ng g n 600 nghìn km2, t o cho vùng bi n v nh H Long có phong c nh vô

cùng h p d n có m t không hai trên th gi i Do v y, v nh H Long đã đ c công

nh n là Di s n Thiên nhiên c a Th gi i t 1994

Giáp ranh c a vùng b v nh H Long là th tr n C m Ph v i nhi u ho t

đ ng sôi đ ng nh khai thác than, v n t i bi n và thuong m i, đ ng th i c ng là

khu v c đô th đông dân c , do v y mà có nhi u nh h ng đ n môi tr ng c a

v nh Các huy n Hoành B và Yên H ng c ng có nhi u ho t đ ng nh h ng đ n

môi tr ng vùng b v nh H Long do tính ch t xuyên biên gi i, đ c bi t là các

ho t đ ng nông nghi p, lâm nghi p và nuôi tr ng thu s n trên các l u v c sông

Tr i, Di n V ng, V Oai,… mang t i l ng các ch t ô nhi m và đ t xói mòn

xu ng các vùng n c ven bi n c a v nh Bãi Cháy và v nh H Long

Giao thông đ ng b và thu trong vùng b v nh H Long r t phát tri n và thu n ti n Có th d dàng ti p c n đ n vùng b Thành ph H Long n m trên

d i hành lang công nghi p tr c đ ng 18, có h th ng đ ng b (18A, 18B,

đ ng 10, đ ng 279, đ ng 4) và đ ng s t (Hà N i-Kép-Bãi Cháy) khá thu n

l i, cho phép thành ph giao l u v i th đô Hà N i, thành ph H i Phòng, các

t nh vùng đ ng b ng sông H ng, các t nh mi n núi phía B c và khu v c c a kh u

biên gi i v i Trung Qu c c bi t, Thành ph có các tuy n đ ng bi n, đ ng

sông và m t s c ng bi n l n (c ng n c sâu Cái Lân, X ng d u B12, c ng than

Trang 13

Hòn Gai, c ng nam C u Tr ng và các b n tàu thu ) t o đi u ki n thu n l i cho

H Long giao l u v i các t nh b n và các n c khác trong khu v c và qu c t

giá tr trung bình tháng cao nh t vào tháng 7 là 390,9 mm, th p nh t vào tháng 12

là 28,1 mm S ngày m a trung bình trong n m là 118,9 ngày

H th ng sông ngòi trong vùng th ng có đ d c khá l n theo h ng Tây

B c và ông B c ch y vào v nh Bãi Cháy và v nh H Long Các con sông chính

g m Tr i, Míp, Man, V Oai, Di n V ng và Mông D ng Di n tích l u v c các

con sông này kho ng 2.250km2 M i khi có m a l , l ng đ t đá b bào mòn t

vùng đ t nông nghi p, r ng và các khu khai thác than trên th ng ngu n theo các

dòng ch y sông thoát xu ng bi n, làm gia t ng các ch t ô nhi m và ch t r n l

l ng vào v nh Bãi Cháy và v nh H Long

Hàng n m, vào tháng 6 đ n tháng 10, trong vùng th ng có l c, áp th p nhi t đ i và bão đ b vào Vùng bi n Qu ng Ninh m i n m trung bình ch u nh

h ng c a 5 đ n 6 c n bão và áp th p nhi t đ i, th ng x y ra vào tháng 8, 9 Tính

t 1954 đ n 2001 (47 n m) có c th y 53 c n bão đ b vào vùng bi n Qu ng

Ninh Trong s đó, có 15 c n bão l n (c ng đ t 30mb tr lên), th ng gây ra

l t l i và thi t h i v ng i và tài s n cho nhân dân vùng ven bi n

Th y tri u khu v c Qu ng Ninh ch y u là nh t tri u đ u (kho ng 25 ngày)

Biên đ tri u vùng này thu c lo i l n nh t n c ta, đ t t 3,5 - 4,1 m vào k n c

c ng Khi tri u lên xu ng, ch t l ng n c c a hai v nh Bãi Cháy và H Long

nh h ng và tác đ ng qua l i l n nhau, đ c bi t là đ đ c và ch t r n l l ng là

hai thông s r t đ c quan tâm khi đánh giá ch t l ng n c c a hai v nh này

Trang 14

a hình

D i ven b v nh H Long v phía B c và phía Tây có nhi u đ i núi th p v i

đ cao ch kho ng d i 200m D i đ t h p ven b v nh là vùng đ t phát tri n các

khu đô th , công nghi p và c ng bi n R ng ng p m n (RNM) phân b ch y u

vùng ven b v nh Bãi Cháy, chi m kho ng 29% di n tích đ t ng p n c c a v nh

này Loài cây phát tri n ch y u là sú, v t cao không quá 3m, có tác d ng ch n

sóng t t, “b y phù sa” t sông ra và là n i sinh c c a nhi u loài thu s n Các bãi

tri u cao và bãi tri u th p có ho c không có th c v t ng p m n phân b d c theo

đ ng b bi n Trong v nh H Long có nhi u đ o núi đá, trên b m t ph l p th c

v t dày và nhi u hang đ ng v i nh th ch đ p, t o c nh quan quy n r

Do có đ a hình ch y u là đ i núi và d c nh v y, cùng v i các ho t đ ng t

th ng ngu n nh khai thác than làm m t l p ph th c v t, nên hàng n m, nh t là

vào mùa m a, l ng đ t đá r a trôi theo n c m a tràn xu ng vùng n c ven bi n

r t l n, làm gia t ng đáng k hàm l ng ch t r n l l ng trong n c

Dân s và c s h t ng

Dân s thành ph H Long hi n nay là 193.575 ng i (tính đ n 31 tháng 12

n m 2004) Chi ti t v di n tích, dân s và m t đ dân s c a vùng b đ c cho

M t đ dân s (ng i/km2)

Thành ph H Long 208,7 193.575 925

Ngu n: Niên giám th ng kê Qu ng Ninh 2004

T c đ t ng dân s trong vài n m tr l i đây là 2,68%/n m thành ph H Long M t đ dân s quá l n so v i m t đ trung bình c t nh và t l dân s thành

th chi m trên 95% cho th y quá trình đô th hoá và phát tri n kinh t th tr ng có

s c hút r t l n t i khu v c này

C dân ch y u c a vùng b v nh H Long là ng i Vi t (Kinh) Nh ng

ng i dân chài có quê g c đây đ u là ng i các huy n khác và c a các t nh khác

đ n làm n sinh s ng, đông nh t là t các t nh đ ng b ng B c B

Trang 15

Khi ch a có ho t đ ng khai thác m , đây là vùng dân c th a th t, ch y u làm ngh chài l i Sau này, khi có ho t đ ng khai thác than vào th i k Pháp

thu c, m i phát tri n ngh khai thác m và th tr n m Hòn Gai đ c hình thành và

m r ng v phía tây, thêm các xã Thành Công, Tu n Châu, các thôn Cái D m, Cái

Lân, Ð ng Mang, Gi ng Ðáy,… Ngày nay, các ho t đ ng d ch v và công nghi p

r t phát tri n bao g m d ch v du l ch, th ng m i, giao thông v n t i, v n hành

các khu công nghi p đã thu hút nhi u nhân l c c a vùng b

B ng 2 D báo v ngu n nhân l c đ n n m 2010 (ng i )

Lao đ ng trong đ tu i lao đ ng 94.886 105.800 119.000 160.000

K t qu d báo cho th y, ngu n nhân l c c a thành ph r t d i dào, đ n n m

2010, thành ph c n ph i t o ra trên 6 v n vi c làm (ch a k đ n vi c gi i quy t

vi c làm cho lao đ ng dôi d do khai thác than b thu h p d n và các doanh nghi p

ng d ng công ngh m i), đây v a là m t thu n l i v a là khó kh n cho thành ph

C c u s d ng đ t

t dùng cho nông nghi p chi m t l nh , ch kho ng 2-8%, ch y u dùng cho tr ng lúa ho c cây n qu lâu n m t và đ t đ c d ng chi m kho ng 43%

H Long, ch y u đ c s d ng cho xây d ng, v n t i, t i tiêu, dân c đô th và

khai thác khoáng s n Còn l i là đ t r ng và đ t không s d ng Trong nh ng n m

g n đây, t c đ đô th hoá và phát tri n kinh t t ng nhanh, c c u s d ng đ t

c ng chuy n d ch theo h ng gi m di n tích đ t r ng và đ t nông nghi p, t ng

di n tích đ t , đ t cho các khu công nghi p, c ng và khai thác khoáng s n

C c u phát tri n kinh t

T 2001 đ n 2004, t ng tr ng kinh t n đ nh m c 12-13%, c c u kinh

t d ch chuy n theo h ng công nghi p hoá, hi n đ i hoá, gi m t tr ng phát tri n

ngành nông - lâm - ng nghi p, t ng t tr ng phát tri n công nghi p và xây d ng

c b n Hình 4 ch ra c c u kinh t c a Qu ng Ninh trong nh ng n m g n đây

Hình 4 C c u kinh t c a Qu ng Ninh 2001-2004 nhieu.dcct@gmail.com

Trang 16

9.2 52.3 38.5

8.6 52.1 39.2

8.7 53 38.4

8.3 54.2 37.5

Ngu n: Niên giám th ng kê Qu ng Ninh 2004

t ng Ngoài ra vùng ven bi n c ng ti m n nguy c gió l c, vòi r ng và sóng th n

c tính sóng th n có th đ t đ n đ cao c c đ i là 4m Khi có sóng th n, chi u

r ng c a d i đ t ng p n c tính t b bi n và d i đ t th p ven bi n ph i ch u nh

h ng có th đ t đ n 40 km, t c là toàn b vùng b v nh H Long, trong đó vùng

nh y c m nh t v i sóng th n, bão là các đ o ngoài v nh H Long

M c dù v y, hi n t i đa s dân s ng vùng ven bi n làm ngh nông nghi p, đánh b t cá và nuôi tr ng thu s n (50% t i các xã ven bi n) H là nh ng ng i

s ng ch y u nh vào ngu n l i c a bi n và c ng là nh ng ng i ph i ch u t n

th ng nhi u nh t do các th m ho thiên nhiên liên quan đ n bi n nh bão bi n,

ng p l t, xói l ,

Do v y, vi c nghiên c u và đ a ra các bi n pháp phòng ch ng và gi m nh thi t h i do thiên tai đ i v i vùng b là vô cùng c n thi t

Trang 17

V con ng i: ây là vùng b có đa d ng các lo i hình ho t đ ng kinh t -

xã h i, đan xen c a nhi u ngành và c a nhi u thành ph n kinh t khác nhau

Nh ng đe do /v n đ đã đ c nh n di n đ i v i vùng b v nh H Long bao g m:

• Gia t ng t i l ng các ch t ô nhi m đ n môi tr ng bi n và ven b ;

• M t các sinh c nh quan tr ng, suy thoái các ngu n tài nguyên, đ c bi t là tài

nguyên r ng và đa d ng sinh h c bi n;

• Suy gi m ngu n l i h i s n;

• Gia t ng b i l ng các khu v c c a sông, ven bi n, khu v c c ng;

• Gia t ng s c môi tr ng: s c tràn d u, xói l b sông và b bi n;

• Suy gi m ch t l ng n c m t, n c bi n ven b

Gia t ng t i l ng các ch t ô nhi m đ n môi tr ng bi n và ven b

Các ch t ô nhi m vào môi tr ng bi n ch y u t n c th i, rác th i do sinh

ho t c a dân c trong các khu đô th đông đúc c a Hòn Gai và Bãi Cháy, ho t

đ ng c a các nhà máy, c s công nghi p, nông nghi p, ng nghi p và tàu thuy n

v n t i hàng hoá và khách du l ch

Trong m y n m g n đây, do s c ép dân s và t c đ t ng dân s nhanh, đ c

bi t các khu v c t p trung dân c sát b bi n c a Thành ph H Long làm gia

t ng l ng ch t th i trong đi u ki n c s h t ng còn y u kém Cho đ n nay,

l ng n c th i m i ch thu gom và x lý đ c là 2500m3

/ngày, l ng n c th i

ch a qua x lý đ c th i tr c ti p vào môi tr ng bi n ho c vào sông hay h th ng

c ng rãnh r i ch y ra bi n Các ch t ô nhi m chính trong dòng n c th i sinh ho t

bao g m: BOD, COD, SS, T-N, T-P, d u th i và các ch t h u c

ây là ngu n ô nhi m quan tr ng, gây tác đ ng l n đ n môi tr ng Ngoài

ra, còn l ng n c th i t các khu dân du c s ng trên các thuy n bè, sinh ho t c a

thu th và dân s ng trên các đ o

Ch t th i r n sinh ho t c ng là ngu n đáng k gây ô nhi m môi tr ng, t l thu gom ch t th i t i đô th ch đ t kho ng 60-70%, t i nông thôn đ t 40-50% Vi c

thu gom ch t th i ch a đ c th c hi n các đ o Ch t th i c a các vùng đó ch

y u do dân c t p trung t i v n r i đ t ho c làm phân bón gây ô nhi m môi

tr ng

Ch t th i t ho t đ ng khai thác m có th coi là đáng k nh t c a ngành công nghi p N m 2004, kho ng 115 tri u t n đ t, đá đã th i vào môi tr ng Kh i

l ng đ t đá kh ng l này cùng v i n c th i t quá trình sàng tuy n than gây các

tác đ ng sau:

• M t sinh c nh vùng ven b , đ c bi t là m t r ng, t ng di n tích đ t tr ng đ i

tr c

Trang 18

• Suy gi m ch t l ng n c m t do gia t ng đ đ c, ch t r n l l ng, kim lo i

n ng

• Gây ô nhi m tr m tích đáy

• Suy gi m các h sinh thái quan tr ng nh r n san hô, th m c bi n, bãi tôm

cá

• Gây ô nhi m không khí do b i và n các vùng khai thác và vùng lân c n

• B i l p trong các l u v c sông, vùng ven bi n

Các ho t đ ng c a ngành du l ch hi n t i và trong t ng lai c ng đóng góp đáng k vào t i l ng ô nhi m Ch t th i r n, l ng t ho t đ ng du l ch trên bi n

m i ch thu gom đ t 70-80%, do kinh phí ho t đ ng còn h n ch , tàu thu gom rác

ch a đáp ng nhu c u Trong t ng lai khi l ng khách đ t h n 1 tri u/n m, ngành

du l ch c n đ u t vào h th ng thu gom ch t th i t các tàu thuy n du l ch và trên

các đ o

Ho t đ ng khai thác và nuôi tr ng thu s n c ng có ti m n ng gây gia t ng các ch t ô nhi m, đ c bi t các ch t h u c , thu c kháng sinh t các vùng nuôi thâm

canh, bán thâm canh và nuôi l ng bè trên bi n và d u th i t tàu thuy n đánh b t

g n b và xa b đang ngày càng phát tri n

Ho t đ ng n o vét và đ bùn th i xu ng bi n: M i n m t ng l ng bùn th i

đ ra vùng n c bi n lân c n v nh H Long lên đ n 3 tri u m3

, trong s đó, ch y u

là bùn n o vét t các c ng sông và c ng bi n S l ng bùn cát này là các tác nhân

có th gây đ c, ô nhi m n c và lan truy n sang khu v c v nh H Long

B ng 4 c tính t ng th i l ng ch t ô nhi m trong vùng b v nh H Long (kg/ngày)

Sinh ho t Du l ch Công

nghi p

Nuôi tr ng thu s n

Trang 19

Hình 5 T l t ng th i l ng TSS, BOD vào v nh Bãi Cháy và H Long

M t các sinh c nh quan tr ng, đ c bi t là r ng và các h sinh thái bi n

Vùng b H Long có di n tích đ i núi và r ng chi m t l

N¨m

Ngµn ha

Hình 6 Suy gi m di n tích RNM c a Qu ng Ninh

Trang 20

đ i m c đích s d ng sang nuôi

tr ng thu s n, xây d ng khu dân

c đô th , đ t nông nghi p ho c

xây d ng các công trình h t ng

ho c khu công nghi p

Sinh c nh r n san hô có

n ng su t sinh h c cao và là n i

c trú c a nhi u loài h i s n quý

hi m, nh ng c ng b suy gi m v

đ ph , thành ph n loài và di n

tích Nguyên nhân xác đ nh đ c là do s khai thác, đánh b t thu s n ch a h p lý,

s d ng các công c đánh b t có tính hu di t nh mìn, xung đi n và các lo i l i

rê, l i vét, th neo trên vùng

r n Ngoài ra, vi c khai thác

chuy n đ i các vùng có c bi n thành n i nuôi tr ng thu s n, l n bi n làm khu du

Sù suy gi¶m sè loµi san h« trªn vÞnh H¹ Long

29

48 30

22

35

0 10 20 30 40 50 60 70 80 90

Cèng L¸ Ba Tr¸i §µo Hang Trai Cèng §á Cäc ChÌo

Tr−íc n¨m 1998 N¨m 2003

Cèng L¸ Ba Tr¸i §µo Hang Trai Cèng §á Cäc ChÌo

Tr−íc n¨m 1998 N¨m 2003

Dù ®o¸n n¨m 2010 Hình 7 Suy gi m s loài và đ ph c a san hô H Long

Trang 21

l ch C bi n cung c p sinh c nh và là n i nuôi d ng đ ng v t bi n, cung c p v t

ch t làm n đ nh, b o v b bi n tránh xói mòn M t các th m c bi n s gây suy

gi m ngu n l i thu s n và m t các ch c n ng b o v b bi n

S suy gi m các sinh c nh quan tr ng trong vùng b H Long c ng kéo theo

s suy gi m v đa d ng sinh h c do m t các loài s ng trong các sinh c nh đó M t

s loài quý hi m nh bò bi n, cá heo, đã t ng xu t hi n trong vùng bi n v nh H

Long, đ n nay g n nh không còn th y n a M t s loài cây d c li u quý trong

r ng t nhiên và r ng ng p m n c ng b m t

Suy gi m ngu n l i h i s n

M c dù s n l ng khai thác h i s n t ng qua các n m, nh ng vi c khai thác, đánh b t thu h i s n v n ch y u t p trung vùng g n b Có th th y s c n ki t

ngu n l i h i s n thông qua các ch th nh t l h i s n ch a đ n tu i tr ng thành

t ng cao trong t ng s h i s n đánh b t đ c; suy gi m loài cá có giá tr kinh t

nh h cá H ng, cá S o và cá Phèn; nguy c tuy t ch ng m t s loài quý nh tôm

hùm, cá mòi, bào ng b u d c và suy gi m s n l ng đánh b t khi s d ng cùng

lo i công c , các vùng ven b v nh H Long v i đ sâu t 0-20m đã b khai

thác quá m c, vi c khai thác hi n nay ch có th gia t ng các vùng n c sâu trên

20m, đ c bi t là các vùng n c sâu trên 50m

Các nguyên nhân suy gi m ngu n l i h i s n đã xác đ nh đ c là do:

• S bùng n c a các ph ng ti n đánh b t có đ ng c nh các vùng ven b ,

Tàu khai thác g n b chi m t i 97%, công ngh l c h u, khai thác thi u ch n

l c, n ng su t th p M t đ tàu khai thác t p trung cao t i 30-50 tàu/km2

, trình đ dân trí th p

• S d ng các lo i d ng c đánh b t có tính hu di t, nh h ng l n đ n kh

n ng ph c h i ngu n l i, nh dùng ch t n , xung đi n đ đánh b t và dùng các lo i l i có m t dày đ b t c nh ng cá th ch a đ t đ tr ng thành

• M t các sinh c nh nuôi d ng ngu n l i thu s n nh r ng ng p m n, r n

san hô, th m c bi n, bãi tri u,…

• Ô nhi m môi tr ng n c: suy gi m n ng đ DO m t s vùng n c nông

ven b , gia t ng kim lo i n ng (K m, Chì, Cadimi ), ch t r n l l ng, d u

m và thu c tr sâu trong n c c ng là các tác nhân có kh n ng gây r i ro cho ngu n l i h i s n trong v nh

Định dạng
Số trang	42
Dung lượng	825,91 KB