BC đề tài giải pháp hạn chế bồi tụ sạt lở ven sông, ven biển sóc trăng (a008)

Nguyên nhân ngo i sinh .... Gi i pháp phi công trình .... Các gi i pháp công trình ...

M C L C

Trang

M U 1

CH NG I: TH C TR NG B I T , S T L VEN SÔNG VEN BI N T NH SÓC TR NG 2

I.1 HI N T NG B I T , S T L VEN SÔNG, VEN BI N 2

I.1.1 Hi n tr ng b i t , xói l ven sông 2

I.1.2 Hi n tr ng b i t , xói l ven bi n 2

I.2 NGUYÊN NHÂN B I T , S T L VEN SÔNG, VEN BI N 4

I.2.1 Nguyên nhân ngo i sinh 4

I.2.2 Tác đ ng c a con ng i 6

CH NG II: TÁC NG NH H NG DO B I L NG, S T L VEN SÔNG, VEN BI N T I T NH SÓC TR NG TRONG TH I GIAN QUA VÀ XU T CÁC GI I PHÁP H N CH 8

II.1 TÁC NG NH H NG DO B I L NG, S T L GÂY RA T I T NH SÓC TR NG TRONG TH I GIAN QUA 8

II.1.1 nh h ng xói l t i môi tr ng sinh thái 8

II.1.2 nh h ng b i l ng t i môi tr ng sinh thái 9

II.2 NH N NH XU TH DI N BI N S T L B I L NG LÒNG D N, D I VEN BI N TRONG TH I GIAN T I 9

II.2.1 Gia t ng quá trình xói l do nh h ng c a vi c xây d ng các công trình tr n c phía th ng ngu n sông MêKông 9

II.2.2 nh h ng do quá trình bi n đ i khí h u (B KH) trên toàn c u 10

II.2 XU T CÁC GI I PHÁP H N CH HI N T NG B I T , S T L VEN SÔNG, VEN BI N T I T NH SÓC TR NG 11

II.2.1 Gi i pháp phi công trình 11

II.2.2 Các gi i pháp công trình 12

K T LU N VÀ KI N NGH 15 TÀI LI U THAM KH O

nhieu.dcct@gmail.com

M U

Sóc Tr ng n m phía Nam c a sông H u v i b bi n dài và ng tr ng r ng

l n, có h th ng sông, r ch ch ng ch t t o đi u ki n thu n l i cho Sóc Tr ng m r ng giao l u kinh t v i các n c trong khu v c, là c u n i các t nh mi n Tây Nam b v i bên ngoài Trong nh ng n m g n đây, quá trình s t l và b i t ven sông, ven bi n t nh Sóc Tr ng x y ra r t rõ r t, đ c bi t là đ ng b bi n Nh ng vùng b s t l do nh

h ng c a các quá trình t nhiên nh các dòng h i l u, th y tri u, gió ch ng, ho t

đ ng c a sóng… đã làm cho vùng c a sông và bi n ven b b bi n d ng

Nh v y, hi n tr ng s t l , b i l ng lòng d n kênh r ch trên đ a bàn t nh Sóc

Tr ng s là l c c n r t l n kìm hãm phát tri n kinh t xã h i, c n tr ti n trình công nghi p hóa, hi n đ i hóa t nh Sóc Tr ng, vì th c n nghiên c u v th c tr ng s t l , b i

t do tác đ ng c a thiên tai bi n đ i khí h u và đ xu t các “Gi i pháp h n ch hi n

t ng b i t , s t l ven sông, ven bi n t nh Sóc tr ng” là r t c n thi t trong giai đo n

hi n nay, đây đ c xem là c s đúng đ n trong vi c qu n lý nh m h n ch m c thi t

h i th p nh t và an toàn cho cu c s ng ng i dân c ng nh trong quá trình phát tri n kinh t t nh

nhieu.dcct@gmail.com

CH NG I

TH C TR NG B I T , S T L VEN SÔNG VEN BI N T NH

SÓC TR NG

I.1 HI N T NG B I T , S T L VEN SÔNG, VEN BI N

I.1.1 Hi n tr ng b i t , xói l ven sông

C a nh An là c a sông có di n bi n khá ph c t p, th ng xuyên b sa b i Theo s li u kh o sát t n m 1991 đ n nay, lu ng tàu qua c a nh An luôn d ch chuy n và b b i l p t o thành các bãi c n phía B c và Nam c a nh An sâu t nhiên bãi ngang c a sông ch c n nh t đ n -2,6m (CD) Riêng n m 2000 do l l t

ng b ng sông C u Long, cao đ đáy lu ng ch còn -1,6m (CD) Trong mùa m a

l ng n c trong sông v n chuy n nhi u bùn cát đ ra b bi n v i t l b i l ng l n át

ti n trình ng c l i sinh ra do đ ng l c (n ng l ng th y tri u - dòng h i l u) c c b Vào mùa khô, do l u l ng sông nh nên các ho t đ ng c a th y tri u l i th ng th

S thay đ i theo mùa và s đ o ng c dòng ch y ven b k t h p gió mùa đã t o ra

ti n trình hình thành đ a m o c a sông H u Ti n trình này s không bao gi thay đ i,

k t qu này d n đ n vi c đ sâu lu ng l ch c ng không n đ nh

Theo b n đ bi n đ ng b bi n hi n có, đã kh ng đ nh r ng toàn b đ ng b ng đang trong giai đo n phát tri n n ng đ ng Cù Lao Dung c a sông H u đang m

r ng v i t l trung bình t 20 t i 50 m m i n m Vùng đ ng b ng g n phía B c c a

nh An c ng cho th y m c đ phát tri n v i t c đ 10 - 15m m i n m B i l ng c a sông H u là nghiêm tr ng do dòng ch y sông v n chuy n kh i l ng l n bùn cát ra

c a và b đ ng l i d i các nh h ng c a th y tri u và m t ti n trình hình thành b

bi n ph c h p Khi v n t c dòng ch y trong sông l n th ng l u c a và gi m r t nhi u khi dòng sông m r ng ra c a sông Cùng v i vi c gi m v n t c r t nhi u s kéo

vi c gi m n ng l c v n chuy n ch t b i l ng Bùn cát s l ng đ ng theo hình d ng tròn (gi i hình vành kh n - bán nguy t), trình t l ng đ ng s b t đ u là v t li u thô s

d i đáy ch ngay sau v trí m r ng (c a sông) Theo tài li u v n o vét n m 1981, thì

t c đ b i l ng vào kho ng 350.000 m3/tháng t i tuy n lu ng 81 - 83, n m 1983 t l

b i l ng là 250.000 m3/tháng Tháng 5 n m 1997, đã ti n hành m t đ t n o vét m i

d c theo lu ng s 94 - 96 S b i l ng di n ra r t nhanh v i t c đ 0,40 m3/m2/tháng,

đ n tháng 8 n m 1997 lu ng đã b l p đ y hoàn toàn Tháng 5/1998 đã ti n hành đào

lu ng s 98 Quan tr c cho th y ch sau 2 tháng, t l b i l ng là 0,20 m3/m2/tháng I.1.2 Hi n tr ng b i t , xói l ven bi n

Trên đo n b bi n dài h n 72 km c a t nh Sóc Tr ng, đ ng b bi n th hi n các quá trình xói l và b i t r t rõ r t Nh ng vùng b xói l do nh h ng c a các quá trình t nhiên nh các dòng h i l u, th y tri u, gió ch ng, ho t đ ng c a sóng

nh ng ch y u do r ng ng p m n b o v b bi n b ch t phá nghiêm tr ng

I.1.2.1 ng b bi n di n ra quá trình xói l

a ng b bi n b xói l liên t c giai đo n 1965 – 2008

Có 2 đo n b thu c huy n V nh Châu

- o n b bi n các xã Lai Hòa, V nh Tân, V nh Ph c, th tr n V nh Châu và kho ng 0,5 km v phía d i xã V nh Châu T ng chi u dài đo đ c đ c kho ng g n 20

nhieu.dcct@gmail.com

km, v i t c đ xói l trong bình kho ng 10 m/n m Quá trình này di n ra m nh nh t trong giai đo n 1965 – 1990 – 2000 Còn trong giai đo n 2000 – 2008 v n di n ra quá trình xói l , xong không liên t c c tuy n b , mà x y ra ch y u m t s đo n b p Khu Sáu thu c th tr n V nh Châu, p Bi n Trên, Bi n Trên A, Bi n D i xã V nh

Ph c, p No Pol xã V nh Tân và p Xung Thum xã Lai Hòa

o n b bi n xã V nh H i, t p Hu nh K (các c a kênh H Bé v phái B c kho ng 1 km) lên đ n g n p M Th nh T ng chi u dài đo đ c kho ng 7 km, t c đ xói l trung bình kho ng 12 – 15 m/n m Quá trình này di n ra m nh nh t trong giai

đo n 1965 – 1990 – 2000 Còn trong giai đo n 2000 – 2008, t c đ và quy mô xói l

có gi m h n

b ng b di n ra quá trình xói l giai đo n n m 2000 – 2008

Có đo n b sông H u, phía Nam c a Tr n , t p Ngan Rô 1 qua p Kinh

Ba đ n g n p u Gi ng thu c xã Trung Bình, huy n Long Phú Chi u dài đo đ c kho n 2,5 km

I.1.2.2 ng b bi n di n ra quá trình b i t

a ng b bi n đ c b i t thu c huy n Cù Lao Dung

ng b bi n khu v c này di n ra quá trình b i t m nh, đi n hình không

nh ng ch Sóc Tr ng mà c đ i v i vùng đ ng b ng sông C u Long T i đây ghi

nh n đ c quá trình b i t phía ngoài c a Cù Lao Dung, t c a Vàm H L n ch y xuôi theo b sông H u vòng qua m i c a Tr n thu c xã An Th nh Nam đi lên phía

B c, đ n m i c a nh An thu c xã An Th nh 3, chi u dài kho ng g n 18 km, v i t c

đ b i t l n nh t kho ng 70 – 80 km/n m phía m i c a Tr n Quá trình này di n

ra m nh nh t trong giai đo n 1965 – 1990 – 2000 Còn trong giai đo n 2000 – 2008

v n di n ra quá trình b i t , nh ng không m nh b ng giai đo n tr c và quy mô c ng không l n b ng, ch y u ch có phía 2 đ u cù lao, m i phía dài kho ng 4 km So v i tuy n đê bi n, vùng đ t b i đã cách xa có ch đ n t h n 1 km

o n b phía B c sông C n Tròn t i p Nguyên T ng thu c xã i Ân 1, c ng ghi nh n đ c quá trình b i t v i chi u dài kho ng 4,5 km Quá trình này ch di n ra trong giai đo n 1965 – 1990 - 2000 Riêng ngã ba ch giao nhau c a 2 c a sông C n Tròn và Vàm H l n có bãi n i đ c hình thành trong giai đo n 1990 – 2000 - 2008

b ng b bi n và b sông đ c b i t thu c huy n Long phú có 2 đo n

- o n b đ c b i t t p Nhà Th thu c xã Trung Bình xu ng đ n m i c a

M Thanh thu c xã L ch H i Th ng, dài kho ng 8 km Trong đó, đ c b i t trong giai đo n 1965 – 1990 ch kho ng 0,8 km 2 phía c a kênh Ông Khánh thu c p Nhà

Th o n b đ c b i dài nh t trong giai đo n 1990 – 2000 - 2008, v i t c đ b i l n

nh t kho ng 60 - 70 m/n m

- o n b sông H u thu c p u Gi ng, xã Trung Bình dài kho ng 1,5 km

đ c b i trong giai đo n 1990 – 2000 v i t c đ b i l n nh t ch kho ng 10 – 15 m/n m o n m i b i trong giai đo n 2000 – 2008 dài kho ng 0,5 km

c ng b bi n đ c b i t thu c huy n V nh Châu có 2 đo n

- o n dài nh t t trên c a kênh H B g n p Hu nh K xã V nh H i xuôi

xu ng phía d i, đ n p Cà L ng A Bi n thu c xã V nh Châu, dài kho ng g n 20 km Trong đó b i giai đo n 1965 – 1990 có đo n t p Hu nh K đ n p Âu Th B xã

nhieu.dcct@gmail.com

V nh H i, dài kho ng 9 km, v i t c đ b i t l n nh t g n 60 m/n m Còn l i là b i trong giai đo n 1990 – 2000, trong đó đo n 2 bên c a kênh H B kéo dài t p

Hu nh K ra c a kênh dài kho ng 2,5 km, v i t c đ b i t l n nh t ra phía bi n kho ng 70 m/n m o n b i ti p theo trong giai đo n này thu c p Trà S t xã V nh

H i đ n p Cà L ng A Bi n thu c xã V nh Châu dài kho ng 16 km, v i t c đ b i l n

nh t c ng kho ng 50 – 70 m/n m Riêng trong giai đo n 2000 – 2008 ch di n ra quá trình b i t đo n cu i c a p Cù L ng A Bi n, kho ng g n 3,5 km và xen k là các

đo n b xói l c c b t i m t s đo n ng n phía ngoài, không đáng k

- o n b đ c b i t thu c vùng b phía Nam c a M Thanh thu c xã V nh

H i dài kho ng h n 3 km su t t n m 1965 – 1990 – 2000, v i t c đ b i l n nh t kho ng 30 m/n m T n m 2000 đ n 2008 quá trình này ch di n ra m t đo n phía trên

đo n b này t i vùng c a sông M Thanh v i t c đ b i có ch m h n, ch kho ng 10 –

15 m/n m

I.1.2.3 ng b bi n di n ra c 2 quá trình b i t /xói l xen k nhau

C đo n b này th ng n m gi a các đo n b đ c b i t liên t c v i đo n b

b xói l liên t c, c th nh sau:

- o n b khu v c p Ch đ n p Nhà Th thu c xã Trung Bình huy n Long Phú, di n ra quá trình b i n m 1965 – 1990 và xói l n m 1990 – 2000 ho c xói l

n m 1990 – 2000 và b i t n m 2000 – 2008

- o n b n m gi a đo n b b i t phía Nam c a M Thanh v i đo n b b xói

l p Hu nh K thu c huy n V nh Châu, di n ra quá trình b i n m 1965 – 1990 và xói l n m 1990 – 2000

- Các đo n b ng n n m r i rác khu v c đ ng b b i t thu c xã V nh H i

và V nh Châu thu c huy n V nh Châu, di n ra quá trình b i n m 1990 – 2000 và xói

l n m 2000 – 2008

I.2 NGUYÊN NHÂN B I T , S T L VEN SÔNG, VEN BI N

I.2.1 Nguyên nhân ngo i sinh

Các y u t nh h ng đ n các quá trình b i t , xói l do các y u t t nhiên đây ch y u là: c u t o vùng b , h ng đ ng b , tác đ ng c a gió, th y tri u, dòng

ch y d c b , sóng (trong bão)

I.2.1.1 Nguyên nhân s t l

a Do c u t o vùng b , h ng b

c đi m đ a hình b bi n đ ng b ng Nam B nói chung và khu v c b bi n

t nh Sóc Tr ng nói riêng đ u thu c ki u b tam giác châu có sú v t n m trong nhóm

b bi n thành t o ch y u do các y u t không ph i là sóng V c u trúc hình thái, b

bi n đây th p, b ng ph ng b chia c t b i các c a sông, kênh r ch và có nhi u th c

v t ng p m n B m t đ a hình vùng b th ng ch cao h n m c n c bi n trung bình 1,2 – 1,6m H u nh toàn b vùng b đ c c u t o b i l p phù sa c v i thành ph n

ch y u là bùn sét màu nâu, bùn sét màu nâu ch a cát có l n v n v xác th c v t (d ng

l p kép) Nhi u n i vùng b đ c c u t o b i l p phù sa m i

Các thành t o tr m tích phù sa c khi đ c l p th m th c v t ph dày, trong

đi u ki n môi tr ng m t cao thì đ d o và đ k t dính t t, còn nh ng n i th m

th c v t th a th t ho c không có th m th c v t che ph , khi b ph i n ng thi u n c

nhieu.dcct@gmail.com

th ng xuyên, chúng m t n c d n, co rút l i, h u qu là b n t n , tr nên khô x p và khi th m n c tr l i chúng b b r i, t i v n ra Khi đó ch c n đ ng l c r t nh (sóng gió), chúng đã b n c làm d ch chuy n và mang đi ây là m t đi u ki n thu n l i đ quá trình xói l b trong vùng di n ra m nh m

Cùng v i c u t o vùng b , h ng đ ng b c ng là y u t quan tr ng đ quá trình b i t ho c xói l b di n ra K t qu kh o sát, phân tích cho th y, t i các khu

v c có đ ng b m thu n túy (phía Nam c a Tr n ) quá trình xói l x y ra v i

c ng đ m nh, nh ng n i có đ ng b đ c che kín ph n nào đó thì ho c di n ra quá trình b i t - xói l xen k ho c ch di n ra quá trình b i t

b Sóng

Sóng có th do gió hay do tàu thuy n đi l i trên sông gây ra, sóng do gió gây ra

s t l b th ng x y ra các vùng c a sông, n i có đà gió dài Ch đ sóng t i khu

v c nghiên c u hình thành 2 mùa rõ r t:

- Mùa đông sóng có h ng đ nh hành là ông B c chi m kho ng 75 – 85%, đ cao sóng trung bình kho ng 2 – 3,5m Sóng l n có t n su t xu t hi n nhi u nh t vào tháng 11, v i đ cao sóng c c đ i có th lên đ n 5 – 6m

- Mùa hè sóng ch y u có h ng Tây Nam ho c Tây cao sóng trung bình kho ng 2 – 3m Sóng h ng Tây Nam có t n su t xu t hi n c c đ i vào tháng 8 – 9,

v i đ cao c c đ i 4 – 5m Th i gian l ng sóng ho c sóng y u trong n m ch x p x 2%

Sóng v vào b t o áp l c, t o dòng ch y ven b gây s t l có th nh n th y

h u h t các vùng c a sông và ven bi n nh c a Tr n , c a nh An Tác đ ng c a sóng s t o áp l c lên mái b , dòng ch y ven b đo n c a sông, ven bi n gây nên s

m t n đ nh c a b d n t i b b s t l

c Gió

Ch đ gió trong khu v c nghiên c u n m trong vùng khí h u nhi t đ i gió mùa, hàng n m có các h ng gió chính: Tây, Tây Nam, ông B c và chia làm 2 mùa

rõ r t: mùa đông hu ng gió th nh hành là ông B c, ông; mùa hè h ng gió th nh hành là Tây, Tây Nam K t qu phân tích s li u đo đ c t i vùng đ ng b ng Nam B (tháng 6 n m 1999) cho th y r ng, trong đi u ki n đ ng l c c a th i k gió mùa Tây Nam, t i h u h t các vùng b đ u quan sát th y hi n t ng b i t , hi n t ng xói l

h u nh không di n ra Hi n t ng xói l t i các vùng b bi n m thu n túy ch di n

ra vào th i k gió mùa ông B c và th i k gió h ng ông th ng tr

d Tác đ ng c a dòng ch y

Khi dòng ch y có v n t c l n h n v n t c kh i đ ng bùn cát c a lòng d n s làm cho lòng d n b đào xói, kh i đ t ph n áp c a mái b b suy gi m d n n m t

th i gian nh t đ nh mái b s b m t n đ nh và s t l s x y ra Xói l d ng này

th ng x y ra vào th i gian đ u mùa m a, th i đi m m c n c ki t Các đ t s t l x y

ra ng t quãng và có chu k dài h n so v i d ng s t l do sóng thuy n bè gây ra Tuy nhiên kh i đ t m i m t đ t s t l th ng l n h n và nguy hi m h n

I.2.1.2 Nguyên nhân b i t

a Nguyên nhân gây b i t lòng d n do v n t c dòng ch y gi m nh

nhieu.dcct@gmail.com

K t qu nghiên c u đã ch ra r ng, s c t i cát ph thu c r t nhi u vào v n t c dòng ch y, v n t c càng l n, s c t i càng l n Trên dòng sông t i m t th i đi m, t i

m t v trí và vì m t lí do nào đó v n t c dòng ch y gi m nh , s kéo theo s suy gi m

kh n ng mang cát bùn c a dòng ch y Trong tr ng h p v n t c dòng ch y gi m đi nhi u, dòng ch y t i đó không còn đ kh n ng v n chuy n bùn cát trong n i b dòng

ch y đo n sông trên đó đ a l i, khi đó b i t lòng d n x y ra

b S liên k t gi a h t bùn cát v i các Ion trong n c bi n nguyên nhân gây b i t lòng d n đo n sông b nhi m m n

Quá trình trung hòa, dính k t các h t bùn cát t th ng ngu n đ a v v i các Ion d ng, âm trong n c bi n (Na+ CL-) s t o thành các h t có kích th c l n h n,

có t c đ l ng chìm cao h n và vì th kh n ng l ng đ ng có c h i di n ra Bùn, cát

gi ng nh m t lo i keo, quanh h t keo trong t ng h p ph đ c bao b i hai l p đi n t

âm và d ng, khi h t bùn cát đi vào môi tr ng n c m n, trong n c m n có các thành ph n Na+Cl-, h t bùn cát s tr thành h t nhân hút các Ion trong n c m n, k t

qu bùn cát đ c dính c c, gia t ng đ ng kinh và vì th mà l ng đ ng xu ng đáy

c B i t đo n sông cong

Trên các đo n sông cong v n t c dòng ch y phía b lõm r t l n gây ra xói l b

nh ng ng c l i phía b l i v n t c dòng ch y r t nh , vì th b l i th ng b l ng

đ ng Bên c nh đó t i các đo n sông cong th ng x y ra hi n t ng dòng ch y vòng, dòng ch y này có tác d ng đào xói đ t b phía b lõm r i v n chuy n ra phía b l i

d B i t vùng c a sông ra bi n

b t k c a sông ra bi n nào, s giao thoa gi a các y u t sông bi n th ng đ

l i s n ph m c a các cu c tranh ch p đó là các bãi cát, ng ng cát d i d ng các bar

ch n c a Các bar ch n c a nh h ng l n đ n thoát l và giao thông th y

khu v c Sóc Tr ng h u h t các c a sông đ u x y ra hi n t ng b i t nh t là

c a Tr n , c a nh An, c a M Thanh Ho t đ ng b i t th ng di n ra trong đ t

có gió mùa ông B c, ng c l i trong mùa gió Tây Nam khu v c c a sông l i x y ra

hi n t ng xói l

Ta có th t m hi u c ch b i t t i các c a sông ra bi n nh sau: Bùn cát có ngu n g c bi n đ c dòng ch y ven b do sóng và th y tri u đ a vào c a sông, khi dòng ch y ven g p dòng ch y th ng ngu n, v n t c dòng ch y t i đó gi m đi, n ng

l ng dòng ch y không còn đ s c v n chuy n bùn cát t bi n đ a vào và t ngu n

đ a xu ng, vì th ph i l ng đ ng l i

I.2.2 Tác đ ng c a con ng i

Trong nh ng n m g n đây, ngh nuôi tr ng th y s n (đ c bi t là nuôi tôm sú, tôm càng xanh, cua bi n, các loài nhuy n th ,…) phát tri n m nh t i h u h t các huy n ven bi n t nh Sóc Tr ng Chính ngh này đã tr thành ngành kinh t m i nh n c a nhi u t nh Nh ng s phát tri n t phát, tràn lan, thi u quy ho ch đã tàn phá nhi u hecta r ng ng p m n ven b bi n, đã có d u hi u gây suy thoái môi tr ng, làm m t cân b ng sinh thái t ng nguy c phá v quá trình phát tri n kinh t - xã h i b n v ng trong khu v c H u qu tr c m t là làm m t cân b ng đ a đ ng l c vùng b gây nên xói l b nghiêm tr ng t i nhi u n i nh đo n b p Khu Sáu thu c th tr n V nh Châu, đ an p No Pol xã V nh Tân, phía Nam c a Tr n

nhieu.dcct@gmail.com

Ngoài ra, tình tr ng xây d ng các công trình trái phép l n chi m m t sông làm

c n tr vi c thoát l , d n đ n hi n t ng xói l c c b phía sau công trình; tình tr ng xây d ng các tuy n đ ng giao thông có cao trình v t l n m 2000 và đê bao trong

th i gian qua c ng đã làm gi m l ng n c l ch y vào n i đ ng, đ ng th i làm t ng

t c đ dòng ch y và l u l ng l vào hai dòng chính gây xói l b sông; xói l do sóng t o ra t ho t đ ng v n t i th y gây ra, ngoài ra còn nhi u di n tích nuôi th y s n các khu v c bãi b i và neo đ u bè cá không đúng qui ho ch, làm co h p và chuy n

d ch dòng ch y gây xói l b sông

Bên c nh đó, ho t đ ng khai thác cát sông t i khu v c Cù Lao Dung là m t trong nh ng nguyên nhân tác đ ng tr c ti p đ n thay đ i dòng d n Tình tr ng khai thác cát t, b a bãi làm thay đ i dòng ch y và gây ra s t l đ ng b , nh h ng đ n

đ i s ng c a ng i dân n i đây

nhieu.dcct@gmail.com

CH NG II

SÔNG, VEN BI N T I T NH SÓC TR NG TRONG TH I

II.1 TÁC NG NH H NG DO B I L NG, S T L GÂY RA T I T NH SÓC TR NG TRONG TH I GIAN QUA

II.1.1 nh h ng xói l t i môi tr ng sinh thái

II.1.1.1 Xói l nh h ng đ n da d ng sinh h c

Nh các nhà khoa h c đã k t lu n h sinh thái ven bi n Sóc Tr ng khá đa d ng,

có ti m n ng thiên nhiên phong phú v i 3 h sinh thái khác nhau, đ c bi t là vùng h

l u sông H u V i di n tích r ng h n 10.000 ha; trong đó bao g m nhi u qu n th

đ ng, th c v t và th y h i s n phong phú nh : Qu n th kh đuôi dài (Macaca fasclularis) h n 300 cá th ; Rái cá Lông M t (Lutra perspicillata) 500 cá th ; D i

ng a l n (Pteropus -vampyrus) kho ng 15.000 cá th và các loài chim n c, h đ ng

v t l ng c , bò sát.v.v Riêng th m th c v t r ng đ c kh o sát trong n m 1996 cho

th y c ng đa d ng và phong phú không kém v i kho ng 20 loài th c v t thu c 16 h

đ c ghi nh n Các loài ph bi n nh t là B n Chua, (Sonneratia caseolaris), D a n c (Nipa frutican), M m tr ng (Avicennia alba), M m đen (Avicennia offieinalis), M m

bi n (Avicennia maina), c (Rhizophora apiculata)

Tuy nhiên, di n tích r ng ng p m n t nh Sóc Tr ng ngày m t suy gi m d n đ n

s suy gi m v đa d ng sinh h c T i khu v c đuôi c n Cù Lao Dung, qu n th d i

ng a l n theo th ng kê m i nh t gi còn không t i 1.000 con do môi tr ng sinh s ng

c a chúng đã b thay đ i nhi u cùng v i s s n b t c a con ng i Loài rái cá lông

m t tr c đây s ng r t nhi u t i vùng này gi c ng g n nh bi n m t Các cây nh

d a n c, cây m m, cây đ c hi n đang đ c khôi ph c d n

Công tác ph c h i r ng Sóc Tr ng đã di n ra t n m 1991, v n khôi ph c

r ng do các ch ng trình tái tr ng r ng c a nhà n c nh ch ng trình 327, 661; các ngu n v n tài tr c a n c ngoài nh Hà Lan, Nh t B n, Ngân hàng th gi i… đã khôi ph c di n tích r ng ng p m n lên đ n 2.357,66 ha, v i loài cây ch y u là B n 1.394,4 ha, c 521,12 ha và M m tr ng h n giao 440,14 ha K t qu tr ng r ng

th i gian qua đã làm cho di n tích tích vùng ven bi n các huy n V nh Châu, Long Phú

và Cù Lao Dung t ng b c n đ nh và phát huy đ c tác d ng phòng h ch n sóng, gió, b o v đê bi n là n i sinh s ng c a nhi u th y s n có giá tr kinh t cao nh các loài tôm, cá, nhuy n th … K t qu khôi ph c r ng n i b t nh t là tr ng đ c d i r ng

B n chua, ch y dài t m t ph n c a xã V nh H i (R ch H L n), V nh Châu qua huy n Long Phú đ n xã An Th nh 3, Cù Lao Dung, kéo dài h n 20 km t o thành b c

t ng b o v đê bi n khá v ng ch c

II.1.1.2 Xói l m t đ t canh tác

Hi n t ng xói l đ ng b đ c bi t là ven bi n t nh Sóc Tr ng x y ra t ng

đ i m nh trong nh ng n m g n đây K t qu nghiên c u c a D án b o v phát tri n các vùng đ t ng p n c ven bi n phía Nam đ ng b ng sông C u Long t n m 1996

đ n nay t i khu v c ven bi n huy n V nh Châu cho th y: Các xã V nh Tân, xã Lai Hòa, xã V nh H i đo n b bi n C ng xóm đáy p M Thanh dài 3,5 km, b bi n b xói

nhieu.dcct@gmail.com

l v i m c đ bình quân t 15 đ n 40 mét/n m C th nh t i m t đo n c a xã V nh

H i (huy n V nh Châu) m i n m b l n sâu vào b t 8 - 15 mét, m t ph n xã V nh Tân (40 m/n m), xã Lai Hòa (20 m/n m) Hi n t ng s t l này đã gây ra nh ng thi t

h i không nh , t o ra nh ng khó kh n trong khâu quy ho ch phát tri n công trình ven

bi n

II.1.2 nh h ng b i l ng t i môi tr ng sinh thái

Hi n t ng b i l ng và xói l là hai hi n t ng t t y u c a m t dòng ch y Vì

v y, có th nói không có dòng sông hay bi n nào là không b i l ng ho c b i xói, không có m t dòng sông nào là n đ nh và n đ nh ch là t ng đ i… bi n hình và xói

b i m i là tuy t đ i… Có đi u h u qu c a b i l ng và xói l tác đ ng đ n môi tr ng

t nhiên và môi tr ng xã h i nh th nào thì m i n i m i lúc m t khác Có th nói

b i l ng lòng d n s làm:

- Gia t ng di n tích đ t s n xu t;

- C n tr giao thông th y;

- Gi m n ng l c, hi u qu c a các công trình th y l i;

- Gây ô nhi m môi tr ng, góp ph n gây nên d ch b nh, gây nên th m h a r t

l n n u nh b i l ng x y ra t i các c a sông, làm gi m kh n ng tiêu thoát n c cho khu v c

II.1.2.1 B i l ng lòng d n t o thêm đ t đai ru ng v n

B i l ng x y ra Sóc Tr ng ch y u t i các khu v c nh thu c huy n Cù Lao Dung đo n b bi n t c a vàm H L n ch y xuôi d c sômg H u đ n c a Tr n ,

đo n b bi n thu c huy n Long Phú, đo n sông H u thu c p u Gi ng và đo n b

bi n thu c huy n V nh Châu v i t c đ b i t khá l n t 10 – 70m/n m Hi n t ng

b i t t i khu v c đã làm t ng thêm di n tích đ t đáng k ph c v phát tri n tr ng tr t

và nuôi tr ng th y s n trong nông nghi p

II.1.2.2 B i l ng lòng d n làm gi m kh n ng c p và tiêu thoát n c, gây ô nhi m môi tr ng

B i l ng lòng d n, c a sông, kênh s làm gi m m t c t lòng d n, gi m kh n ng

c p và tiêu thoát n c, nh t là các c a sông M Thanh b i l ng s khi n cho lòng d n

b h p c n tr đ n dòng ch y, d n đ n gia t ng m c đ ô nhi m n c trong sông r ch

n i đ ng và ven bi n Ph n l n di n tích nuôi tr ng th y s n (ch y u là nuôi tôm) Sóc Tr ng t p trung các huy n Long Phú, V nh Châu và Cù Lao Dung khi môi

tr ng b ô nhi m s nh h ng n ng n đ n n ng su t s n xu t, do con tôm r t nh y

c m v i môi tr ng

II.2 NH N NH XU TH DI N BI N S T L B I L NG LÒNG D N, D I VEN BI N TRONG TH I GIAN T I

II.2.1 Gia t ng quá trình xói l do nh h ng c a vi c xây d ng các công trình

tr n c phía th ng ngu n sông MêKông

Trong th i gian v a qua, phía th ng ngu n sông MêKông là các n c Campuchia, Lào và Trung Qu c, đ c bi t là Trung Qu c v a hoàn thành xong vi c xây

d ng đ p l u tr n c t i trên đo n sông ch y qua đ a ph n c a mình đã làm suy

gi m kh i l ng n c sông MêKông phía h l u trong đó có Vi t Nam

nhieu.dcct@gmail.com