tiểu luận kinh tế lượng ẢNH HƯỞNG củа CHI TIÊU CHÍNH PHỦ CHО sức KHỎЕ đến CHỈ số HDI ở một số nước TRÊN THẾ GIỚI năm 2015

LỜI MỞ ĐẦUCƠ SỞ LÝ THUYẾT Đề tài nghiên cứu: Đối tượng của nghiên cứu này là kiểm tra tác động của chi tiêu của chính phủ cho sức khỏe ảnh hưởng như thế nào đến chỉ số phát triển con ngư

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGОẠI THƯƠNG KHОА KINH TẾ VÀ QUỐC TẾ

ĐỀ TÀI:

ẢNH HƯỞNG CỦА CHI TIÊU CHÍNH PHỦ CHО SỨC KHỎЕ ĐẾN CHỈ

SỐ HDI Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI NĂM 2015

Thành viên: Vũ Thị Thu Phương 1714410191

Phùng Thị Phương Thảо 1714410210 Nguyễn Mạnh Đông 1714410041 Ngô Thị Hương Lаn 1714410125 Khương Thаnh Huyền 1714410118

Lớp: KTЕ218(2-1819) Giáо viên hướng dẫn: Cô Nguyễn Thu Giаng

Hà Nội, ngày 24 tháng 3 năm 2019

LỜI MỞ ĐẦU

CƠ SỞ LÝ THUYẾT

Đề tài nghiên cứu:

Đối tượng của nghiên cứu này là kiểm tra tác động của chi tiêu của chính phủ cho sức khỏe ảnh hưởng như thế nào đến chỉ số phát triển con người HDI của một số nước trên thế giới năm 2015 Ngoài ra, nghiên cứu này sẽ xem xét ảnh hưởng của các yếu tố khác như là tăng trưởng GDP đầu người , tỷ lệ tử vong và trình độ giáo dục đến chỉ số HDI, với mục đích để xét xem ảnh hưởng của hai nhân tố này cùng chiều hay ngược chiều với tác động chi tiêu chính phủ của một số nước trên thế giới Đối với nghiên cứu này ta kì vọng chi tiêu chính phủ cho sức khỏe tác động cùng chiều với chỉ số phát triển con người

Lí do lựa chọn đề tài:

Con người là vốn quý của xã hội, giữ vai trò là chủ thể, vừa là sản phẩm của quá trình cải biến tự nhiên và xã hội Nguồn lực con người được xem xét, dự tính như một tiềm năng, một điều kiện cần và có để phát triển xã hội Phát triển con người toàn diện chính là một trong những quan điểm cơ bản không thể thiếu để đảm bảo tính nhân văn và tính hiện thực của xã hội mới Nhất là trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì phát triển con người càng là mối quan tâm lớn của tất cả các nước Hai khía cạnh chính ảnh hưởng trực tiếp lên nguồn nhân lực chính là giáo dục và y tế Trong các nghiên cứu

về tăng trưởng và phát triển kinh tế của các quốc gia, sức khỏe không chỉ được coi là một thành phần của nguồn lực con người mà nó còn được coi là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp lên các lĩnh vực mô hình tăng trưởng khác Việc cải thiện sức khỏe được chứng minh sẽ làm gia tăng, phát triển nguồn nhân lực và sự gia tăng này biểu hiện qua tuổi thọ và năng suất lao động

Một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng lên báo cáo sức khỏe chính là chi tiêu của chính phủ dành cho sức khỏe Chi tiêu của chính phủ dành cho sức khỏe sẽ giúp

cải thiện chất lượng ngành y tế, và được xem là ảnh hưởng tới nguồn nhân lực và tăng trưởng kinh tế đang ảnh hưởng đến sự phát triển của con người Tính toán được mức độ ảnh hưởng của chi tiêu chính phủ trong việc phát triển con người ở khía cạnh sức khỏe thì

từ đó chúng ta có những nhận định, chiến lược phù hợp để phát triển con người ở quốc gia đó Dù biết sức khỏe sẽ ảnh hưởng ít nhiều lên chỉ số phát triển con người nhưng tính toán cụ thể được số liệu thì chúng ta mới có cái nhìn chính xác và đưa ra được các chiến lược phù hợp nhất để phát triển nguồn lực này

Mục tiêu nghiên cứu:

Mục tiêu của nghiên cứu này là kiểm tra tác động của chi tiêu của chính phủ cho sức khỏe ảnh hưởng như thế nào đến chỉ số phát triển con người HDI của một số nước trên thế giới năm 2015 Ngoài ra, nghiên cứu này sẽ xem xét ảnh hưởng của các yếu tố khác như là tăng trưởng GDP đầu người, chỉ số tuổi thọ và chí số giáo dục đến chỉ số HDI, với mục đích để xét xem ảnh hưởng của các nhân tố này cùng chiều hay ngược chiều với tác động chi tiêu chính phủ của một số nước trên thế giới

Đối tượng, phạm vi và cách thức nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu là chi tiêu công cho sức khỏe của chính phủ

Với việc lấy ngẫu nhiên ra một số nước trên thế giới ( tầm 59 nước ) để đưa ra các nhận định khách quan nhất cho vấn đề chi tiêu chính phủ cho sức khỏe ảnh hưởng quan trọng như thế nào đến chỉ số phát triển con người HDI

Có 2 hướng nghiên cứu đề tài : định lượng và định tính Trong nghiên cứu này, chúng em sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng Trong đó phương pháp ước

lượng được chúng em sử dụng để phân tích vấn đề là Phương pháp bình phương tối thiểu

OLS Và các biến giải thích có liên quan chặt chẽ đến biến phụ thuộc

Trоng phần tiếp thео, Cơ sở lý thuyết sẽ dựа trên những ảnh hưởng củа sức khоẻ đến sự phát triển củа cоn người Sаu đó, đánh giá sơ lược về các nghiên cứu thực nghiệm

và lý thuyết để phân tích mối quаn hệ giữа chi phí công chо sức khỏе và phát triển cоn

người Cuối cùng là chạy mô hình với những dữ liệu được đưа rа, kiểm định lại giả thuyết đưа rа đầu bài và kết luận

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA CHI TIÊU CHÍNH PHỦ CHO SỨC KHỎE ĐẾN CHỈ SỐ PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI (HDI)

Các lý thuyết kinh tế liên quan và hỗ trợ cho nghiên cứu:

Một phân tích thực nghiệm về tác động của chi tiêu công chính phủ đối với chỉ số HDI ở Trung Quốc của PAN Lei- chi (Trường quản trị Kinh tế công cộng, Thượng Hải) Qua phân tích chuỗi dữ liệu thời gian từ năm 1990-2003, người ta chỉ ra rằng không có mối quan hệ đáng kể nào giữa những thay đổi của chính sách tài khóa và HDI ở Trung Quốc Xem xét độ trễ thời gian của chính sách tài khóa, họ tìm ra những thay đổi của tốc

độ tăng trưởng chi tiêu chính phủ thậm chí có tác động tiêu cực đến những thay đổi của HDI

Theo tạp chí Quản lý tri thức, Kinh tế và Công nghệ thông tin, cùng nghiên cứu này nhưng trong giai đoạn 1990-2009 ở Iran Kết quả cho thấy một sự phấn khích tích cực và

có ý nghĩa giữa chi tiêu y tế của chính phủ và chỉ số phát triển con người Ngoài ra, thử nghiệm nhân quả Granger chỉ ra rằng không có mối quan hệ song phương giữa chi phí y

tế của chính phủ và HDI ở Iran

Chi tiêu công và tuổi thọ trung bình:

Opreana & Mihaiu , 2011, trong một bài nghiên cứu có tựa đề: “Phân tích mối quan

hệ giữa hệ thống sức khỏe và mức độ phát triển con người ở Châu Âu” đã chỉ ra rằng có

một mối tương quan giữa chi tiêu cho sức khỏe và sự phát triển con người Bài viết đề cập đến vấn đề: tuổi thọ là một thành phần trong chỉ số phát triển con người, vì vậy nó có

sự tương quan mạnh mẽ đến sức khỏe Hơn nữa, những nước có sự phát triển con người cao thường có chi tiêu cho sức khỏe lớn Phát hiện này đã chỉ ra rằng, chi phí dành cho sức khỏe sẽ làm tăng sự phát triển con người và chính sự phát triển con người lại thúc đẩy sức khỏe tốt hơn

Himanshu, 2006, trong một bài nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của giáo dục và thu nhập lên chi tiêu cho sức khỏe, đã chỉ ra rằng để giảm thiểu tỷ lệ tử thì cần cải thiện chất

lượng sống Thảm họa có thể là nguyên nhân dẫn đến nghèo đói và ốm yếu, kết quả là dẫn đến sự giảm sút trong thu nhập Vì vậy, sự cải tiến trong y tế có thể giúp những người

có thu nhập thấp Bài nghiên cứu đã cho thấy rằng, sự phát triển trong thu nhập và giáo dục sẽ làm tăng chi tiêu cho sức khỏe

Chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế:

Ảnh hưởng chi tiêu công là tích cực hay tiêu cực đối với sự tăng trưởng kinh tế được các nhà kinh tế học bàn luận trong rất nhiều nghiên cứu của họ trước đây Trong những năm 1970, các nhà kinh tế theo trường phái Keynes vẫn cho rằng, chi tiêu chính phủ - đặc biệt là các khoản chi tiêu thông qua vay nợ - có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhờ làm tăng sức mua (tổng cầu) của nền kinh tế Ngược với quan điểm của trường phái Keynes, trong nhiều thập kỷ qua, nhiều nhà kinh tế tin rằng, việc cắt giảm thâm hụt ngân sách là một vấn đề quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế Theo Barro (1990), việc tăng chi tiêu chính phủ hay thuế chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khi tác động tích cực của việc tăng chi tiêu lớn hơn tác động tiêu cực của việc tăng thuế Kết quả nghiên cứu của ông đã cho thấy, chi tiêu dùng chính phủ trên GDP có tác động tiêu cực tới tăng trưởng kinh tế Năm 1985, trong nghiên cứu của mình, Kormendi và Meguire lại chỉ ra rằng, chi tiêu dùng chính phủ không có tác động đến tăng trưởng

Tuy nhiên theo nghiên cứu của Mesghena Yasin (2003), chi tiêu chính phủ, độ mở thương mại và chi tiêu đầu tư tư nhân, tất cả đều có tác động tích cực và đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, hỗ trợ phát triển nước ngoài và tốc độ tăng trưởng dân số là không có ý nghĩa về mặt thống kê Alexiou (2009) đã cung cấp thêm bằng chứng về mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và chi tiêu chính phủ, chỉ ra rằng chi tiêu của chính phủ, sự hình thành vốn, hỗ trợ phát triển, đầu tư tư nhân và độ mở thương mại, đều có tác động tích cực và đáng kể về tăng trưởng kinh tế

Chi tiêu y tế công và sự phát triển con người:

Ngày nay, chi tiêu cho sức khỏe đang giúp cải thiện tình trạng sức khỏe và cung cấp những dịch vụ sức khỏe tốt hơn, yếu tố được xem xét là quan trọng trong mối quan hệ với

sự phát triển con người Bản báo cáo HDR của UNDP năm 2013 đã đưa ra dữ liệu cho thấy, ở những nước có chỉ số HDI rất cao có tổng chi tiêu cho sức khỏe lớn, trung bình 12,2 % trên tổng GDP, trong đó các nước có chỉ số HDI rất thấp chỉ có tổng chi tiêu cho sức khỏe là 5,2 % trên tổng GDP Chi tiêu cho sức khỏe được cho là cải thiện sự phát triển con người thông qua các kênh như: tăng trưởng kinh tế, tăng tuổi thọ trung bình và giảm tỷ lệ tử Tăng trưởng kinh tế là quá trình gia tăng sức chứa của nền kinh tế, góp phần nâng cao mức thu nhập và sản xuất Sự thúc đẩy về sức khỏe không chỉ làm tăng vốn con người thông qua tích lũy vốn sức khỏe, ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng mà còn cải thiện năng suất lao động thông qua tăng tuổi thọ, giảm số ngày nghỉ vì ốm, ảnh hưởng gián tiếp đến năng suất Bên cạnh đó, chi tiêu cho sức khỏe còn ảnh làm tăng tuổi thọ trung bình và giảm tỷ lệ tử

Tổng quan nghiên cứu:

Quan niệm về phát triển con người:

Năm 1990, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) đã xuất bản báo cáo về phát triển con người (HDR) và lần đầu tiên đưa ra Chỉ số phát triển con người (HDI) Trong Báo cáo này, UNDP đã đưa ra quan điểm mới về mục đích của sự phát triển: “Của cải đích thực của một quốc gia là con người của quốc gia đó Và mục đích của phát triển

là để tạo ra một môi trường thuận lợi cho phép con người được hưởng cuộc sống dài lâu, khỏe mạnh và sáng tạo Chân lý giản đơn nhưng đầy sức mạnh này rất hay bị người ta quên mất trong lúc theo đuổi của cải vật chất và tài chính” (UNDP, 1990)

Những quan điểm trước đây về phát triển không còn phù hợp với thế giới hiện đại khi đánh giá phát triển chỉ gói gọn trong tăng trưởng kinh tế Có những quốc gia tăng trưởng kinh tế rất cao, nhưng tình trạng đói nghèo bệnh tật và thất học vẫn còn hiện hữu

Do vậy cần có cách nhìn nhận mới về phát triển Từ các kết quả nghiên cứu thế giới đã thừa nhận rằng tăng trưởng kinh tế chưa hoàn toàn đồng nghĩa với phát triển, mà chỉ là một yếu tố của phát triển, mặc dù đó là yếu tố quan trọng Phát triển phải là mở rộng

phạm vi lựa chọn của con người để đạt đến một cuộc sống trường thọ, khoẻ mạnh, có ý nghĩa và xứng đáng với con người Quan điểm này được gọi là phát triển con người, nó bao hàm hai khía cạnh chính là mở rộng các cơ hội lựa chọn và nâng cao năng lực lựa chọn của con người nhằm hưởng thụ một cuộc sống hạnh phúc, bền vững

Từ năm 1990 đến nаy, Báо cáо PTCN vẫn được xuất bản hàng năm với những chủ

đề khác nhаu, mới nhất là nhận định trong năm 2019: “Tập trung vào sự bất bình đẳng” Báo cáo sẽ vượt ra ngoài diễn ngôn chi phối tập trung vào chênh lệch thu nhập để xem xét sự bất bình đẳng trong các khía cạnh khác như y tế, giáo dục, tiếp cận công nghệ và tiếp xúc với các cú sốc liên quan đến kinh tế và khí hậu Nó sẽ sử dụng dữ liệu và

phương pháp mới để làm nổi bật sự bất bình đẳng ảnh hưởng đến cuộc sống của mọi người theo cách mà các biện pháp dựa trên mức trung bình không thể thực hiện được; và

nó sẽ có một cái nhìn dài hạn vào năm 2030 và thành tựu của các Mục tiêu Phát triển Bền vững và hơn thế nữa Nói chung, những vấn đề củа sự PTCN là rất phоng phú và đа dạng: từ tăng trưởng kinh tế, thu nhập đến chăm sóc sức khỏе, từ giáо dục, dân chủ đến

аn ninh cоn người, từ bình đẳng giới, quyền lực xã hội đến xóа đói giảm nghèо, biến đổi khí hậu, phát triển bền vững,…và phản ánh rõ thách thức đặt rа về phát triển cоn người trоng từng thời kì

Chỉ số phát triển con người và các nhân tố ảnh hưởng:

Theo tổ chức Liên Hợp Quốc công bố vào năm 1990, tuổi thọ, tri thức và mức thu nhập tối thiểu được coi là ba chỉ số chìa khóa ảnh hưởng đến sự phát triển con người Để đánh giá sự phát triển con người, tổ chức Liên Hợp Quốc đã đưa ra chỉ số HDI (chỉ số phát triển con người) Chỉ số HDI bao gồm các thành phần cơ bản sau:

● Sức khỏe của người dân, được tính bằng chỉ số tuổi thọ bình quân tính từ lúc sinh (LEI)

● Giáo dục, được tính bằng chỉ số học vấn (EI): bình quân hóa giữa chỉ số tỷ lệ người lớn biết chữ (dân cư từ 15 tuổi trở lên biết đọc, biết viết) với quyền số là ⅔ và tỷ lệ

đi học các cấp giáo dục (Phổ thông, trung học, cao đẳng, đại học ) với quyền số là ⅓

● Thu nhập, được tính bằng tổng sản phẩm trong nước bình quân đầu người (GNI)

HDI nhận giá trị từ 0 đến 1 HDI càng gần 1 có nghĩa là trình độ phát triển con người càng cao, trái lại càng gần 0 nghĩa là trình độ phát triển con người càng thấp Bất kỳ nhân

tố nào có thể làm tăng ba thành phần trên đều có thể thúc đẩy sự gia tăng trong chỉ số HDI Trong phạm vi bài nghiên cứu này, ngoài yếu tố chi tiêu chính phủ dành cho sức khỏe còn có các yếu tố khác: tỷ lệ tử, tỷ lệ tăng trưởng GDP bình quân đầu người

Giả thuyết nghiên cứu

Nghiên cứu nhóm đưa ra là về ảnh hưởng của chi tiêu công cho sức khỏe của chính phủ đến chỉ số phát triển con người của các nước trên Thế giới Nhóm cho rằng, chi tiêu công của chính phủ sẽ có ảnh hưởng tích cực đến chỉ số HDI ở 59 nước trên Thế giới Ngoài ra, từ những nghiên cứu liên quan trên, bài nghiên cứu còn xét ảnh hưởng của tăng trưởng kinh tế ,chỉ số giáo dục và chỉ số tuổi thọ, ba yếu tố được cho là chịu sự tác động của chi tiêu công từ các nghiên cứu liên quan, đến chỉ số HDI Tuy nhiên, vấn đề chi tiêu công của chính phủ được cho là có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế vẫn đang nhận nhiều sự tranh cãi giữa các nhà kinh tế học, nhất là giữa các nước phát triển và đang phát triển Vì vậy, điểm tiêu cực của giả thuyết là có thể không phản ánh được rõ ràng mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với chỉ số HDI, bởi sự phát triển không đồng đều của các nước trên Thế giới

Chi tiêu công của chính phủ là một phần của tổng chi tiêu cho sức khỏe của một quốc gia, bên cạnh đầu tư của tư nhân, và luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách chi tiêu ngân sách nhà nước Theo Tổ chức y tế thế giới, để đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khỏe, tỷ lệ chi tiêu công cho y tế so với tổng tài chính y tế của toàn xã hội phải đạt tối thiểu 50% và có chiều hướng tăng theo thời gian Trong những mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của Liên hợp quốc đưa ra đã chỉ sự quan trọng trong việc phát triển, nâng cao sức khỏe người dân, và sự cung cấp, cải thiện dịch vụ y tế công của chính phủ cần được nhấn mạnh Chi tiêu công của chính phủ sẽ giúp thúc đẩy chất lượng, số lượng dịch vụ y tế công cộng, từ đó thông qua các kênh như đã nêu ở trên, đẩy mạnh sự phát triển con người Vì vậy,các nước đang phát triển nếu muốn đạt được mục tiêu phát triển thiên niên kỷ, được khuyến cáo rằng chi tiêu cho y tế theo thu nhập bình quân đầu người và dân số nên tăng một cách vững chắc theo thời gian

XÂY DỰNG MÔ HÌNH Phương pháp nghiên cứu

Có 2 phương pháp nghiên cứu đề tài: định lượng và định tính Trong bài báo cáo này, chúng em sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng

Trong đó phương pháp ước lượng được chúng em sử dụng để phân tích vấn đề là

Phương pháp bình phương tối thiểu OLS.

Xây dựng mô hình lý thuyết

Xác định dạng mô hình

Đề tài này xét sự ảnh hưởng của chi tiêu công cho sức khỏe của Chính phủ các nước trên thế giới đến chỉ số phát triển con người(HDI) trong năm 2015

Nhóm chúng em đã xây dựng mô hình như sau:

HDI= β 0 + β 1 log(Expend) + β 2 Gdp+ β 3 Edu+ β 4 Life+ u i

Mô tả các biến

Giải thích các biến:

Biến phụ thuộc (Y) HDI Chỉ số phát triểncon người

Biến độc lập

Expend

Chi tiêu công cho sức khỏe của Chính

Edu Chỉ số giáo dục Life Chỉ số tuổi thọ GDP Tăng trưởng GDPtrên đầu người %

− Expend (Chi tiêu công cho y tế của chính phủ trên tổng GDP (%))được xem là yếu tố

quyết định đến chất lượng y tế của một đất nước Như đã đề cập ở trên, những nước phát triển luôn ưu tiên đầu tư cho y tế, vì chất lượng y tế ảnh hưởng trực tiếp đến vấn đề bảo