tiểu luận kinh tế lượng những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định uống trà sữa của sinh viên đại học ngoại thương

Trà sữa là thức uống thường có quán riêng với những cách bài trí trẻ trung, hiện đại, không gian rất thích hợp cho giới trẻ lui tới để học tập và giải trí sau mỗi giờ là

TRƯỜN

G ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA KINH TẾ QUỐC TẾ

- -TIỂU LUẬN

MÔN: KINH TẾ LƯỢNG 1

Đề tài: “Những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định uống trà sữa của sinh viên đại học ngoại thương”

Giảng viên hướng dẫn : ThS Nguyễn Thúy Quỳnh

Nhóm thực hiện : Nhóm 19

Nguyễn Việt Hải Nguyễn Thị Hiền Trần Thị Mai Hương

Hà Nội, 6/2019

DANH SÁCH THÀNH VIÊN

BẢNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ

Người được đánh giá

Mục lục

LỜI MỞ ĐẦU 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 5

1.1 Lý thuyết về cung - cầu 5

1.2 Lý thuyết về nhân tố ảnh hưởng đến hành vi của người tiêu dùng 6

CHƯƠNG 2 : XÂY DỰNG MÔ HÌNH KINH TẾ LƯỢNG 8

2.1 Phương pháp luận của nghiên cứu 8

2.2 Phương trình kinh tế lượng 8

2.3 Mô tả dữ liệu 8

CHƯƠNG 3 ƯỚC LƯỢNG VÀ SUY DIỄN THỐNG KÊ 18

3.1 Mô hình ước lượng 18

3.2 Kiểm định kết quả ước lượng 19

3.3 Giải thích cơ chế 21

KẾT LUẬN 24

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

PHỤ LỤC 1 26

PHỤ LỤC 2 29

LỜI MỞ ĐẦU

Trà sữa trân châu là thức uống được tạo ra bởi người Đài Loan khoảng 30 năm vềtrước Loại đồ uống này trở nên nổi tiếng khắp thế giới nhờ hương vị thơm ngon, những nguyên liệu đi kèm như trân châu,thạch tạo cảm giác cho người uống vô cùng ngon miệng và thích thú Qua thời gian, trà sữa được biến đổi và cải tiến với nhiều chủng loại và cách thức pha chế khác nhau và chính điều này đặc biệt thu hút giới trẻ đến thưởng thức và khám phá Hiện nay việc đầu tư vào trà sữa là một trong những miếng mồi ngon cho doanh nghiệp chen chân vào thị trường Trà sữa là thức uống thường có quán riêng với những cách bài trí trẻ trung, hiện đại, không gian rất thích hợp cho giới trẻ lui tới để học tập và giải trí sau mỗi giờ làm việc căng thẳng và mệt mỏi

Đặc biệt gần những trường đại học tại Hà Nội, các quán trà sữa mọc lên vô cùng nhiều với đủ các thương hiệu nổi tiếng lẫn cả những thương hiệu bình dân Cũng là những sinh viên đang học tại ngôi trường Đại học Ngoại Thương, chúng em vô cùng băn khoăn và trăn trở điều gì lại khiến cho các bạn sinh viên trường mình thích thú với món trà sữa đến như vậy? Vì vậy chúng em quyết định thực hiện đề tài nghiên cứu:

“Các yếu tố ảnh hưởng đến lượng tiêu thụ trà sữa của sinh viên trường Đại học Ngoại Thương”

Mục tiêu chung của nhóm là khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùngcủa sinh viên trường Đại học Ngoại thương, cụ thể hơn là tìm hiểu rõ hơn về sở thích, thói quen uống trà sữa của sinh viên ngoại thương để có thể hiểu hơn về nhu cầu của họ về trà sữa; từ đó có thể góp vốn kinh doanh trà sữa trong tương lai

Đề tài này còn khá mới, trước đây chưa từng có báo cáo nào tương tự về chủ đềnày, vì vậy chúng em mạnh dạn triển khai nghiên cứu để lượng hóa các yếu tố ảnhhưởng đến lượng tiêu thụ trà sữa của sinh viên Đại học Ngoại thương Bởi vậy nhómtin rằng những kết quả từ báo cáo này sẽ rất thiết thực, sáng tạo, có giá trị tham khảo vàgiúp sinh viên có cái nhìn tổng quát hơn về các thị trường này

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là sinh viên trường Đại học Ngoại thương cơ sở Hà Nội Đề tài được nghiên cứu trong khoảng thời gian nghiên cứu là 16/5/2019 - 1/6/2019 và thời gian thu thập dữ liệu: 23/5/2019 – 29/5/2019.

Phương pháp nghiên cứu ở đây là phương pháp định lượng Mẫu được chọn là

105 sinh viên trường Đại học Ngoại Thương Hà Nội

Nội dung và cấu trúc của bài tiểu luận gồm 3 phần:

Chương 1: Cơ sở lý thuyết

Chương 2: Xây dựng mô hình

Chương 3: Ước lượng và suy diễn thống kê

Cụ thể, dựa vào cơ sở lý luận và các nghiên cứu đi trước, nhóm xây dựng mô hình hồi quy bội Sau khi hồi quy bằng phần mềm Stata 14.2 và phân tích kết quả, nhóm đã lựa chọn được mô hình phù hợp hơn để tiến hành kiểm định và đưa ra các suydiễn thống kê cần thiết Tuy nhiên, do kiến thức chuyên ngành chưa sâu và điều kiện thời gian không cho phép nên bài làm có thể còn nhiều thiếu sót Rất mong cô thông cảm cho chúng em và nhận xét để nghiên cứu của chúng em được hoàn thiện hơn.Chúng em xin chân thành cảm ơn!

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT

1.1 Lý thuyết về cung - cầu

Nguyên lý cung - cầu, hay quy luật cung cầu, phát biểu rằng thông qua sự điềuchỉnh của thị trường, một mức giá cân bằng (còn gọi là mức giá thị trường) và mộtlượng giao dịch hàng cân bằng (lượng cung cấp bằng lượng nhu cầu) sẽ được xác định.Cầu là nhu cầu cộng với khả năng thanh toán cho nhu cầu đó; là sự cần thiết củamột cá thể về một hàng hóa hay dịch vụ nào đó mà cá thể sẵn sàng có khả năng thanhtoán cho hàng hóa hay dịch vụ đó Khi cầu của toàn thể các cá thể đối với một mặthàng trong một nền kinh tế gộp lại, ta có cầu thị trường Khi cầu của toàn thể các cá thểđối với tất cả các mặt hàng gộp lại, ta có tổng cầu

Số lượng cầu về hàng hóa là số lượng mà người mua sẵn sàng mua và có khảnăng mua trong một thời kỳ nhất định Khi mức giá không đổi, các yếu tố khác thayđổi, cả đường cầu sẽ dịch chuyển khiến lượng cầu thay đổi

Nếu mặt hàng mà người mua có nhu cầu là hàng hóa thông thường hoặc hàng hóa

xa xỉ hay hàng hóa cao cấp, thì khi thu nhập của anh ta tăng, lượng cầu mặt hàng nàycũng tăng Nếu là hàng hóa thứ cấp, thì khi thu nhập của người mua tăng, lượng cầumặt hàng lại giảm vì anh ta khá giả hơn nên sở thích thay đổi

Mức độ nhạy cảm của thay đổi về lượng cầu của một mặt hàng khi thu nhập củangười mua thay đổi gọi là độ co dãn của nhu cầu theo thu nhập

Lượng cầu một mặt hàng không chỉ chịu tác động từ giá cả của chính nó, mà còn

từ giá cả của các mặt hàng khác Giả định các yếu tố khác không thay đổi Lượng cầumột mặt hàng sẽ giảm, khi giá cả của những mặt hàng thay thế cho nó hạ xuống Giảđịnh các yếu tố khác không thay đổi, khi người tiêu dùng thay đổi sở thích của mìnhđối với mặt hàng nào đó, thì lượng cầu của hàng hóa đó sẽ thay đổi theo Ví dụ, nếungười tiêu dùng trở nên không thích đồ uống có ga, và giả định các yếu tố khác trongđó có giá cả mặt hàng này không đổi, thì lượng cầu về đồ uống có ga sẽ giảm đi

Số lượng cung là số lượng hàng hóa mà người bán sẵn sàng bán trong một thời kỳnhất định

Nguyên lý cung - cầu, hay quy luật cung cầu, phát biểu rằng thông qua sự điềuchỉnh của thị trường, một mức giá cân bằng (còn gọi là mức giá thị trường) và mộtlượng giao dịch hàng cân bằng sẽ được xác định Mức giá và lượng hàng đó tương ứngvới giao điểm của đường cung và đường cầu Trạng thái cân bằng của một mặt hàngnhư thế gọi là cân bằng bộ phận Khi đạt trạng thái cân bằng của cùng lúc tất cả cácmặt hàng, kinh tế học gọi đó là cân bằng tổng thể hay cân bằng chung Ở trạng thái cânbằng, sẽ không có dư cung (lượng cung lớn hơn lượng cầu) hay dư cầu (lượng cầu lớnhơn lượng cung)

1.2 Lý thuyết về nhân tố ảnh hưởng đến hành vi của người tiêu dùng

Hành vi của người mua chịu ảnh hưởng của bốn yếu tố chủ yếu: văn hóa, xã hội,cá nhân, và tâm lý

1.2.1 Các yếu tố văn hóa

Nền văn hóa là yếu tố quyết định cơ bản nhất những mong muốn và hành vi của một người Một đứa trẻ khi lớn lên sẽ tích luỹ được một số những giá trị, nhận thức, sở thích và hành vi thông qua gia đình của nó và những định chế then chốt khác

bố mẹ, thì ảnh hưởng của bố mẹ đối với hành vi của người mua vẫn có thể rất lớn

 Mỗi vai trò đều gắn với một địa vị Người ta lựa chọn những sản phẩm thể hiệnđược vai trò và địa vị của mình trong xã hội

1.2.3 Những yếu tố cá nhân

- Người ta mua những hàng hóa và dịch vụ khác nhau trong suốt đời mình Thị hiếu của người ta về các loại hàng hóa, dịch vụ cũng tuỳ theo tuổi tác Việc tiêu dùng cũng được định hình theo giai đoạn của chu kỳ sống của gia đình

- Nghề nghiệp của một người cũng ảnh hưởng đến cách thức tiêu dùng của họ Những người có nghề nghiệp khác nhau sẽ có nhu cầu tiêu dùng khác nhau ngay từ những hàng hóa chính yếu như quần áo, giày dép, thức ăn…đến những loại hàng hóa khác như: Mĩ phẩm, máy tính, điện thoại…

- Việc lựa chọn sản phẩm chịu tác động rất lớn từ hoàn cảnh kinh tế của người đó.Hoàn cảnh kinh tế của người ta gồm thu nhập có thể chi tiêu được của họ (mức thu nhập, mức ổn định và cách sắp xếp thời gian), tiền tiết kiệm và tài sản (bao gồm cả tỷ lệ phần trăm tài sản lưu động), nợ, khả năng vay mượn, thái độ đối với việc chi tiêu và tiết kiệm

- Phong cách sống là cách thức sống, cách sinh hoạt, cách làm việc cách xử sự của một người được thể hiện ra trong hành động, sự quan tâm, quan niệm và ý kiến củangười đó đối với môi trường xung quanh Lối sống miêu tả sinh động toàn diện một

con người trong quan hệ với môi trường của mình

- Nhân cách có thể là một biến hữu ích trong việc phân tích hành vi của người tiêu dùng, vì rằng có thể phân loại các kiểu nhân cách và có mối tương quan chặt chẽ giữa các kiểu nhân cách nhất định với các lựa chọn sản phẩm và nhãn hiệu

CHƯƠNG 2 : XÂY DỰNG MÔ HÌNH KINH TẾ LƯỢNG

2.1 Phương pháp luận của nghiên cứu

Nhóm sử dụng phương pháp định lượng: dùng mô hình kinh tế lượng, cụ thể là sửdụng mô hình hồi quy tổng thể

Các hệ số của mô hình được ước tho phương pháp bình phương tối thiểu OLS

2.2 Phương trình kinh tế lượng

2.2.1 Mô hình hồi quy tổng thể PRF

Amount = 1 + 2 * inc+ 3 * pri + 4 * ser + 5 * bra + 6 * rec + u i

Trong đó ui là sai số ngẫu nhiên thể hiện các yếu tố khác có ảnh hưởng tới số lượng trà sữa tiêu thụ trung bình mỗi tháng của mỗi sinh viên Đại học Ngoại thương nhưng không được thể hiện trong mô hình

2.2.2 Mô hình hồi quy mẫu SRF

Amount i = 1 + 2 * inc+ 3 * pri + 4 * ser + 5 * bra + 6 * rec + e i

Trong đó 1, 2, 3, 4, 5 và 6 lần lượt là các ước lượng cho 1, 2, 3, 4, 5 và 6

2.3 Mô tả dữ liệu

2.3.1 Nguồn thu thập dữ liệu

Đầu tiên, nhóm liệt kê ra các vấn đề liên quan đến việc thu thập số liệu:

- Số liệu nào cần thu nhập: các số liệu liên quan đến lượng tiêu thụ trà sữa cũng như mức độ ảnh hưởng của các nhân tố liên quan đến lượng tiêu thụ trà sữa

- Đối tương thu thập số liệu: các sinh viên bất kì của Trường đại học Ngoại thương

- Thời gian thu thấp số liệu: từ ngày 25 tháng 05 đến ngày 30 tháng 05 năm 2019

Tiếp theo, nhóm liệt kê ra các yếu tố chính ảnh hưởng đến số lượng tiêu thụ trà sữa của sinh viên Đại học Ngoại Thương Từ đó, nhóm xây dựng ra những câu hỏi cụ thể, trọng tâm và không gây khó hiểu đối với sinh viên.

Phương pháp thu thập số liệu: Nhóm đã tạo một biểu mẫu Google và chú trọng tính súc tích và thuận tiện của biểu mẫu Đa số câu hỏi đều có nhiều lựa chọn đáp án hoặc câu trả lời ngắn để thu hút sinh viên làm khảo sát vì công việc này không tốn nhiều thời gian

Đối với biến amo , người tham gia khảo sát sẽ cho biết cụ thể số lượng trà sữa trung bình mỗi tháng mà hộ tiêu thụ Người được khảo sát sẽ điền mức thu nhập trung bình hàng tháng của mình ( ứng với biến inc) Với các biến giá cả (pri), chất lượng phục vụ (ser), thương hiệu trà sữa (bra) và sự gợi ý từ người khác ( rec), chúng tôi có mức đánh giá từ 1-5 theo mức độ quan trọng để người tham gia khảo sát lựa chọn Tất cả các thành viên trong nhóm đều có trách nhiệm chia sẻ biểu mẫu đến nhiều sinh viên nhất có thể Cuối cùng, sau 5 ngày, nhóm thu được kết quả là: có 105 người tham gia điền vào biểu mẫu; có nghĩa là có 105 quan sát Trong đó, 11 sinh viên (10,5%) là Khóa 54; 32 sinh viên (30,5%) là Khóa 55, 43 sinh viên (41%) là Khóa 56 và 19 sinh viên (18%) khóa 57

2.3.2 Giải thích các biến

STT TÊN

BIỂN

KÍHIỆU

ĐƠN

VỊ GIẢI THÍCH BIẾN

KÌ VỌNG ẢNH HƯỞNG

Biến phụ thuộc

lượng

trà sữa

amo Cốc Số cốc trà sữa trung bình

mỗi sinh viên Đại học ngoạithương tiêu thụ mỗi tháng

STT TÊN

BIỂN

KÍHIỆU

ĐƠN

VỊ GIẢI THÍCH BIẾN

KÌ VỌNG ẢNH HƯỞNG

+Thu nhập tăng làmlượng tiêu thụ trà sữa

tăng

3 Giá cả pri Điểm Mức độ quan trọng của giá

cả trà sữa tới lượng tiêu thụ trà sữa (theo thang điểm từ 1-5)

Mức độ quan trọng củagiá cả tăng làm lượngtiêu thụ trà sữa giảm

-4 Chất

lượng

phục

vụ

ser Điểm Mức độ quan trọng của chất

lượng phục vụ tới lượng tiêuthụ trà sữa (theo thang điểm

từ 1-5)

Mức độ quan trọng củachất lượng phục vụtăng làm lượng tiêu thụtrà sữa giảm

-5 Thương

hiệu

của

quán

bra Điểm Mức độ quan trọng của

thương hiệu trà sữa tới lượngtiêu thụ trà sữa ( theo thang điểm từ 1-5)

+Mức độ quan trọng củathương hiệu tăng làmlượng tiêu thụ tăng

6 Gợi ý

của

người

khác

rec Điểm Mức độ quan trọng của việc

đợi người khác rủ và gợi ý đến lượng tiêu thụ trà sữa (theo thang điểm từ 1-5)

+Mức độ quan trọng củaviệc gợi ý tăng làm việctiêu thụ tăng

2.3.3 Mô tả số liệu thống kê

2.3.3.1 Giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất, giá trị trung bình và độ lệch chuẩn của các

biến.

Sử dụng lệnh summarize trong phần mềm stata, thu được mô tả các biến như sau

Biến Giá trị nhỏ

nhất

Giá trị lớn nhất

Giá trị trung bình

Độ lệch chuẩn Số quan sát

*Mô tả chi tiết các biến

Sử dụng lệnh tab trong phần mềm stata, thu được mô tả chi tiết các biến như sau

Biến inc

- Có tất cả 13 giá trị, dao động từ 0 đến 10, trong đó giá trị 1 chiếm số lương cao nhất là 41 quan sát, ứng với 31.05%

- 5 giá trị chiếm số lượng cao nhất là 0, 2.3, 3.5, 8, 10 là 1 quan sát, chiếm 0.95%

- Độ lệch chuẩn tương đối lớn cho thấy sự phân tán khá mạnh quanh giá trị trung bình (1.896691)

Biến pri

- Có tất cả 5 giá trị, dao động từ 1 đên 5, trong đó giá trị 4 chiếm số lượng cao nhất là 33 quan sát, tương ứng với 31.43%

- Các giá trị phân bổ tương đối đều, giá trị có số lượng thấp nhất là 1, với ố lượng

5 quan sát, ứng với 4.76%

- Độ lệch chuẩn tương đối nhỏ cho thấy sự phân tán khá yếu quanh giá trị trung bình (1.110473)

Biến ser

- Có tất cả 5 giá trị, dao động từ 1 đên 5, trong đó giá trị 4 chiếm số lượng cao nhất là 46 quan sát, tương ứng với 43.81%

- Các giá trị có tần suất quan sát khác nhau, giá trị có số lượng thấp nhất là 1, với

số lượng 2 quan sát, ứng với 1.9%

- Độ lệch chuẩn tương đối nhỏ cho thấy sự phân tán khá yếu quanh giá trị trung bình (0.9329146)

- Các giá trị có tần suất xuất hiện khác nhau, giá trị có số lượng thấp nhất là 1 với

số lượng 3 quan sát, ứng với 2.86%

- Độ lệch chuẩn tương đối nhỏ cho thấy sự phân tán khá yếu quanh giá trị trung bình (1.008844)

*Phân tích tương quan giữa các biến

Sử dụng lện corr, trong phần mềm stata, thu được tương quan giữa các niến như sau:

inc pri ser bra rec amo

- Các biến độc lập có tương quan với nhau và mối quan hệ tương quan giữa các biến độc lập với nhau cũng không cao, hệ số tương quan cao nhất chỉ là 0,3176 (giữa biến ser và rec)

- Hệ số tương quan giữa biến amo và inc là: r(amo, inc)= 0.7162 cho thấy hai biến có tương quan cùng chiều và mức độ tương quan tương đối cao Như vậy, nếu thunhập tăng lên 0,7162 triệu đồng thì số lượng trà sữa tiêu thụ sẽ tăng lên 1 cốc Điều nàyphù hợp với kì vọng (Hình 2-1)

Hình 2-1: Tương quan giữa hai biến amo và inc

- Hệ số tương quan giữa biến amo và pri là: r(amo, pri)= 0.0617 cho thấy hai biến có tương quan cùng chiều và mức độ tương quan tương đối thấp Như vậy, nếu mức độ quan trọng của giá cả tăng lên 0,0617 đơn vị thì số lượng trà sữa tiêu thụ sẽ tăng lên 1 cốc Điều này không phù hợp với kì vọng (Hình 2-2)

Hình 2-2: Tương quan giữa hai biến amo và pri

- Hệ số tương quan giữa biến amo và ser là: r(amo, ser)= -0.0228 cho thấy hai biến có tương quan ngược chiều và mức độ tương quan tương đối thấp Như vậy, nếu mức độ quan trọng của chất lượng phục vụ tăng lên 0,0228 đơn vị thì số lượng trà sữa tiêu thụ sẽ giảm đi 1 cốc Điều này phù hợp với kì vọng (Hình 2-3)

Hình 2-3: Tương quan giữa hai biến amo và ser

- Hệ số tương quan giữa biến amo và bra là: r(amo, bra)= 0.0831 cho thấy hai biến có tương quan cùng chiều và mức độ tương quan tương đối thấp Như vậy, nếu mức độ quan trọng của thương hiệu tăng lên 0,7162 đơn vị thì số lượng trà sữa tiêu thụ

sẽ tăng lên 1 cốc Điều này phù hợp với kì vọng (Hình 2-4)