Tạo hứng thú học tập bộ môn hóa học cho học sinh lớp 9 bằng liên hệ thực tế

Như chúng ta biêt hoa hoc gắn vơi thưc tiễn cuôc sông, một trong nhữữ̃ng yếu tố để đạt giờ dạy có hiệu quả, nâng cao tinh hưng thú cho hoc sinh là phát huy tính thực tế của học sinh

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: “TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP BỘ MÔN HÓA HỌC CHO HỌC SINH LỚP 9 BẰNG LIÊN HỆ THỰC TẾ”

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài :

Trong sự nghiệp đổi mới đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay, đòi hỏi cần phải có nhân lực, nhân tài để đáp ứng và thích ứng với việc phát triển mạnh mẽ của xã hội trong đó sự nghiệp giáo dục có vai trò hết sức quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ, năng động, sáng tạo, có bản lĩnh và thích ứng cao với cuộc sống thực tế Vì vậy, việc trang bị kiến thức cơ bản cho học sinh trung học cơ sở là vấn đề cấp thiết của bậc học, trong đó có bộ môn Hóa học

Hoá học là bộ môn khoa học rất quan trọng, cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức phổ thông, cơ bản và thiết thực đầu tiên về hoá học, vi thê cần hình thành ở các em học sinh những kỹ năng cơ bản, phổ thông, thói quen học tập và làm việc khoa học để làm nền tảng cho việc giáo dục xã hội chủ nghĩa, phát triển năng lực nhận thức, năng lực hành động Có nhữữ̃ng phẩm chất cần thiết như cẩn thận, kiên trì, trung thực, tỉ mỉ, chính xác, yêu chân lí khoa học, có ý thức trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội có thể hoà hợp với môi trường thiên nhiên, chuẩn bị cho học sinh học lên cao và đi vào cuộc sống lao động

Hóa học là môn học tiếp cận muộn đối với hoc sinh THCS, mà khối lượng kiếế́n thức học sinh cần tiếp thu tương đối nhiều, phần lớn các bài gồm những khái niệm, kiến thưc mới, rất trừu tượng, khó hiểu nên viêc lĩnh hội kiến thưc của hoc sinh không phải dễ dang, nhiêu hoc sinh cảm thây chan hoc, kết quả hoc tập bộ môn rât thâp Như chúng ta biêt hoa hoc gắn vơi thưc tiễn cuôc sông, một trong nhữữ̃ng yếu tố để đạt giờ dạy có hiệu quả, nâng cao tinh hưng thú cho hoc sinh là phát huy tính thực tế của học sinh, giúú́p học sinh giải thích nhữữ̃ng hiện tượng trong tự nhiên, hiểu được nhữữ̃ng dụng ý khoa học hóa học trong nhữữ̃ng câu ca dao – tục ngữữ̃ mà thế hệ trước để lại và có thể ứng dụng trong thực tiễữ̃n đời sống thường ngày chỉ bằng nhữữ̃ng kiến thức rất phổ thông mà không gây nhàm chán, xa lạ Bên canh đo co tác dụng kích thích tính chủ động, sáng tạo, suy luận nhanh nhạy và hứng thúú́ trong môn học, lam hoc sinh cam thây yêu thich môn hoc Để giúú́p học sinh giải thích tốt các

hiện tượng thực tế, tạo hứng thúú́ và yêu thích bộ môn, khơi dậy lòng say mê tìm hiểu và sáng tạo, thuận lợi cho việc dạy học và bồi dưỡng học sinh giỏi, tôi mạnh

dạn nghiên cứu và áp dụng thực tiễữ̃n đề tài: “Tạo hứng thú học tập bộ môn Hóa học cho hoc sinh lớp 9 bằng liên hệ thực tế” vào dạy học môn Hóa và bồi dưỡng

HSG ở trường THCS đơn vị tôi công tac

* Điểm mới của đề tài: Với chúú́t ít kinh nghiệm của bản thân và nhữữ̃ng kinh nghiệm học hỏi từ các đồng nghiệp, …tôi đã trang bị cho các em nhữữ̃ng bí quyết tự tin, sáng tạo khi giải thích một số hiện tượng thực tế, lồng ghép giải thích hiện tượng vào bài học nhằm tạo hứng thúú́ học tập cho học sinh, nâng cao chất lượng các bài dạy, từ đó góp phần nâng cao được chất lượng bộ môn Hóa 9, và bồi dưỡng học sinh giỏi Hóa ở trường

1.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

Thời gian thực hiện đề tài: từ 8/2013 đến nay

* Thưc hiên một số dạng liên hệ thực tế trong cac bai day Hoa 9 va học sinh giỏi lớp 9(tuyến 2) trường THCS

2 PHẦN NỘI DUNG:

2.1 Thực trang cua vấn đê nghiên cưu:

Trong quá trình dạy học giáo viên đã cô gắng áp dụng nhiều phương pháp dạy học

và đã sử dụng công nghệ thông tin vào trong dạy học hoá học để kích thích học sinh tìm tòi, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh Tuy nhiên đây

là môn học các em vừa mới tiếp cận ở lớp 8 kiến thức còn khá mới mẽ nên việc giảng dạy cho các em phần nào củng còn gặp một số khó khăn về năng lực nhận thức của học sinh Măt khac dung lương kiên thưc Hoa 9 kha lơn nên nhiêu khi giao viên chi hương dẫn môt sô dang bai tâp viêt PT va tinh toan cơ ban, chưa chú trong đên viêc liên hê thưc tiễn Phương tiện, thiết bị, hóa chất của trường phần nào vẫữ̃n còn thiếu dẫữ̃n đến chất lượng dạy học chưa cao làm cho tiết học chưa thực sự linh động, hứng thúú́ và có hiệu qua

Các hiện tượng được hoc sinh giải thích chưa đúú́ng nhận thức khoa học bộ

môn 2.1.1 Về giáo viên:

- Trong giang day, giao viên chưa chú trong đên viêc liên hê thưc tê, chưa giúp hoc sinh thây đươc sư gắn liên cua hoa hoc vơi cuôc sông

- Dung lượng kiến thức mỗi tiết kha dài, kho nên nhiều khi giáo viên chủ yếu cho

HS thiên về nghiên cứu lý thuyết

- Cac nội dung kiến thức thực tế rât phong phú, phưc tap mà tài liệu nghiên cứu chưa nhiều

- Giao viên chưa đâu tư thời gian nhiều để nghiên cứu các tài liệu tham khảo

2.1.2 Về học sinh:

- Các em mới làm quen với bộ môn Hóa bắú́t đầu từ lớp 8 nên nhiều học sinh còn

bỡ ngỡ trước nhữữ̃ng kiến thức mới lạ, chưa tìm tòi để phát hiện kiến thức nên khả năng tiếp thu bài còn hạn chế, môt bô phân hoc sinh chưa chăm hoc

- Kiên thưc thưc tê cua hoc sinh qua it, nhiêu hoc sinh tỏ ra lúú́ng túú́ng, không tìm

ra cách xử lí khi găp cac hiên tương thưc tê, ngay cả nhữữ̃ng vấn đề tưởng chừng hết sức cơ bản trong cuộc sống hàng ngày

- Học sinh thường nhàm chán trước kiến thức dài, tương đối khó, cac em chu yêu hoc theo lôi ghi chep, đoc thuôc; các nội dung linh hôi chủ yếu là viết phương trình

và tính toán

- HS bồi dưỡng HSG có nhiều bài tập dạng giải thích hiện tượng nhưng do kiến thức thực tế của các em còn ít nên khả năng giải quyết các bài tập lại khó khăn

- Hoc sinh it co thoi quen nghiên cưu cac tai liêu tham khao

Do nhiều nguyên nhân trên nên khả năng yêu thích bộ môn, năng lực học tập của học sinh vẫữ̃n còn yếu dẫữ̃n đến chất lượng học tập bộ môn Hóa 9 ở các trường THCS nói chung và trường THCS chúú́ng tôi vẫữ̃n chưa mang lại hiệu quả cao Trươc khi nghiên cưu sang kiên kinh nghiêm nay, tôi tiên hanh khao sat trên lơp 9A, B trương THCS đơn vị tôi công tac

Sự hứng thú học tập bộ môn Hóa của học sinh khi chưa nghiên cứu đề tài.

Số lượng Hứng thúú́ hoc tâp Không hứng thúú́ hoc tâp

Chất lượng bộ môn Hóa khi chưa áp dụng đề tài như sau:

Chất lượng Giỏi - Khá TB Yếu Kém TB trở lên

Tỷ lệ TB trở lên chưa cao(82%), trong đó học sinh khá giỏi còn ít(43%).

Trước thực trạng trên, để khơi dậy trong các em sự hứng thúú́ học tập, yêu thích

bộ môn, say mê khám phá, tìm tòi kiến thức, phát triển tư duy, tính sáng tạo cho học sinh, nhằm nâng cao chất lượng dạy học, va giúp hoc sinh gioi(tuyên 2) giai quyêt tôt cac bai tâp giai thich hiên tương tôi nghiên cứu và áp dụng thực tiễữ̃n đề

tài: “Tạo hứng thú học tập bộ môn Hóa học cho hoc sinh lớp 9 bằng liên hệ thực tế” Trong đề tài nghiên cứu này, tôi chỉ đi sâu vào mảng kiến thức liên hê

thưc tê trong chương trình hoá học 9 THCS

2.2 Biện pháp thựự̣c hiện các giải pháp của đề tài.

* Thư nhât: Giao viên nghiên cưu ky nôi dung bai hoc, bam sat chuân kiên thưc ki

năng đê nắm chắc nôi dung trong tâm cua bai; tham khao cac tai liêu, sach, bao đê tim hiêu môi liên hê giữa kiên thưc bai hoc va kiên thưc thưc tiễn va ngươc lai Phân loai đôi tương hoc sinh đê giảng day cho phù hơp

* Thư hai: Phân thanh cac dang liên hê thưc tê phù hơp vơi nôi dung cac bai hoc:

- Đăt tinh huông vao bai mơi đê co thê tao sư bât ngơ, gây sư chú y quan tâm trong qua trinh hoc tâp cua hoc sinh

- Nêu các hiện tượng thực tiễữ̃n xung quanh trong đời sống hàng ngày qua các phản ứng hoá học cụ thể trong bài học hoăc từ các hiện tượng thực tế có thể dẫữ̃n dắú́t học sinh nghiên cứu các nội dung hóa học cụ thể trong bài học mà không cần thực hiện thí nghiệm Cách nêu vấn đề này làm cho học sinh hiểu, dễ nhơ hiên tương, phương trinh và thấy được ý nghĩa thực tiễữ̃n của bài học và giải thích để giải toả tính tò mò của hoc sinh

- Liên hệ thực tế sau khi đã kết thúú́c bài học; có thể tạo cho học sinh căn cứ vào nhữữ̃ng kiến thức đã học tìm cách giải thích hiện tượng ở nhà hay nhữữ̃ng lúú́c bắú́t gặp hiện tượng đó, học sinh sẽ suy nghĩ, ấp ủ câu hỏi vì sao lại có hiện tượng đó

- Liên hệ thực tế qua nhữữ̃ng câu chuyện ngắú́n có tính chất khôi hài, gây cười có thể xen vào bất cứ thời gian nào trong suốt tiết học; có thể góp phần tạo không khí học tập thoải mải va cũng là cách kích thích niềm đam mê học hóa

- Tự làm thí nghiệm qua các hiện tượng thực tiễữ̃n xung quanh đời sống hằng ngày…sau bai hoc; giúp học sinh căn cứ vào nhữữ̃ng kiến thức đã học tìm cách giải thích hay tự tái tạo lại kiến thức qua các thí nghiệm, nhăm phát huy khả năng ứng

dụng hóa học vào đời sống thực tiễữ̃n, tính sáng tạo, hứng thúú́ của học sinh.

* Thư 3: Đưa ra môt sô vi du cu thê vê liên hê thưc tê trong chương trinh Hoa 9

2.2.1 Liên hệ thực tế khi giớớ́i thiệu bài giảng mớớ́i Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho học sinh bất ngờ, có thể là một câu hỏi rất khôi hài hay một vấn đề rất bình thường mà hàng ngày học sinh vẫn gặp nhưng lại tạo sự chú ý quan tâm của học sinh trong quá trình học tập.

Ví dụ 1: Trươc khi vao giang day bai: “Môt sô oxit quan trong - CaO” (lơp 9), giao

viên co thê nêu vân đê vao bai băng câu hoi:

Tại sao khi cho vôi sống vào nướớ́c, ta thấy khói bốc lên mù mịt, nướớ́c vôi như bị sôi lên và nhiệt độ hố vôi rất cao có thể gây nguy hiểm cho tín mạng của người và động vật Do đó cần tránh xa hố đang tôi vôi hoặc sau khi tôi vôi ít nhất 2 ngày ?

Đê giai quyêt thắc mắc trên, chúng ta nghiên cưu bai : “Môt sô oxit quan trong - CaO”

* Vơi cach giơi thiêu trên se gơi mơ cho hoc sinh chú y tim hiêu hiên tương khi cho vôi sông vao nươc Trong qua trinh hoc tinh chât hoa hoc cua CaO se giai thich:

Khi tôi vôi(cho vôi sông vao nươc) xảy ra phản ứng tạo thành canxi

hiđroxit: CaO + H2O Ca(OH)2

Phản ứng này tỏa rất nhiều nhiệt nên làm nước sôi lên và bốc hơi đem theo cả nhữữ̃ng hạt Ca(OH)2 rất nhỏ tạo thành như khói mùù̀ trắú́ng Do nhiệt tỏa ra nhiều nên nhiệt độ của hố vôi rất cao Do đó người và động vật cần tránh xa hố vôi để tránh rơi xuống hố vôi tôi sẽ gây nguy hiểm đến tín mạng

Ví dụ 2 : Khi day bai “Phân bon hoa hoc” (lơp 9) giao viên co thê đăt vân đê:

Vì sao ngươi ta dung tro bêp đê bon cho cây trồng?

HS co thê biêt se tra lơi tro bêp la phân bon hoa hoc

* Vơi cach giơi thiêu nay gơi mơ hoc sinh chú y tim hiêu tro bêp chưa thanh phân dinh dương gi đươc goi la phân bon hoa hoc Trong qua trinh nghiên cưu vê phân bon hoa hoc, biêt đươc tro bêp chưa thanh phân chinh K2CO3 (thuôc loai phân bon

Kali), kich thich qua trinh ra hoa, tao qua vi thê ngươi ta mơi sư dung tro bêp đê bon cho cây trông

Ví dụ 3 : Trước khi vào giảng dạy bài: “Sự ăn mòn kim loại và bảo vệ kim loại

không bị ăn mòn” (lơp 9), giáo viên có thể nêu vấn đề vào bài với câu hỏi sau: Tại sao những đồồ̀ dùng bằng sắt thường bị gỉ tạo thành gỉ sắt và dần dần đồồ̀ vật không dùng được ?

Để giai quyêt thắc mắc trên, chúú́ng ta nghiên cứu bài “Sự ăn mòn kim loại

và bảo vệ kim loại khỏi bị ăn mòn”

* Vơi cach giơi thiêu nay gơi mơ hoc sinh chú y tim hiêu vi sao đô vât băng kim loai bi gi, cach bao vê cac đô vât đo như thê nao Trong qua trinh nghiên cưu bai “Sư ăn mon kim loai” biêt đươc dươi tac dung hoa hoc cua cac chât trong môi trương tiêp xúc: nươc mưa, đât, không khi âm,… ma cac đô dùng băng kim loai bi ăn mon, không dùng đươc va tư đo biêt cach bao quan cac đô dùng băng kim loai khoi bi ăn mon

Ví dụ 4 : Khi dạy về bài “Clo” (ở lớp 9), giáo viên có thể mở bài như sau :

- GV : Mỗi khi mở vòi nước máy chúú́ng ta thường ngửi thấy có mùù̀i xốc rất

khó chịu Đó là vì tại nhà máy nước người ta đã sục vào đó một chất khí có tác dụng diệt khuẩn Các em có biết khí đó là khí gì không ?

- HS: có thể biết sẽ trả lời đó là khí clo.

- GV : Đây cũng là tên bài học của chúú́ng ta hôm nay.

* Cách giới thiệu này sẽ tạo cho học sinh chúú́ ý hơn để tìm hiểu tại sao Clo lại có tính chất như vậy Và trong quá trình học về tính chất của khí Clo các em sẽ giải thích được như sau :

Khi sục vào nước một lượng nhỏ Clo, nước có tác dụng sát trùù̀ng do clo tan một phần (gây mùù̀i) và một phần tác dụng với nước :

H2O + Cl2 HCl + HClO

Hợp chất HClO không bền có tính oxi hóa mạnh, có khả năng tẩy màu và diệt khuẩn

- Lưu y: Không nên dùng nươc may đê tươi cây canh

2.2.2 Liên hệ thực tế qua các phản ứng hóa học cụ thể trong bài học hoăc

từ các hiện tượng thực tế, giáo viên có thể dẫn dắt học sinh nghiên cứu các nội dung hóa học cụ thể trong bài học mà không cần thực hiện thí nghiệm.

Cách nêu vấn đề này có thể sẽ mang tính cập nhật, làm cho học sinh hiểu và thấy được ý nghĩa thực tiễn bài học va thấy môn hóa học rất gần gũi vớớ́i cuôc sống các em, giáo viên có thể giải thích để giải tỏa tính tò mò của học sinh Đồng thơi gop phân giup hoc sinh nhớ hiên tương va phương trinh nhanh hơn.

Vi du 1: Khi day bai “Môt sô oxit quan trong” (lơp 9), sau khi xong phân tinh chât

hoa hoc cua SO2, giao viên co thê liên hê thưc tê va liên hê bao vê môi

trương(hoăc co thê hướng dân HSG lớp 9 lam bai tâp giai thich hiên tương)

“Hiện tượng mưa axit” là gì ? Tác hại như thế nào ?

- Giai thich: Trong khí thải công nghiệp và khí thải của các động cơ đốt trong (ô

tô, xe máy) có chứa các khí SO2, NO, NO2,…Các khí này tác dụng với O2 và hơi nước trong không khí nhờ xúú́c tác oxit kim loại (có trong khói, bụi nhà máy) tạo ra axit sunfuric H2SO4, HNO3,…

2SO2 + O2 + 2H2O → 2H2SO4

Axit H2SO4 và HNO3 tan vào nước mưa tạo ra mưa axit

- Hiện nay mưa axit là nguồn ô nhiễữ̃m chính ở một số nơi trên thế giới Mưa axit làm mùù̀a màng thất thu và phá hủy các công trình xây dựng, các tượng đài làm

từ đá cẩm thạch, đá vôi, đá phiến……

Ví dụ2: Khi day bai “Môt sô axit quan trong - H2SO4”, sau khi hoc xong tinh

chât vât ly cua H2SO4 giao viên co thê liên hê thưc tê va lưu y hoc sinh qua câu hoi:

“Vìồ̀ sao không nên rót nướớ́c vào axit sunfuric đậm đặc mà chỉ có thể rót

từ từ axit sunfuric đậm đặc vào nướớ́c” ?

Giải thích: Khi axit sunfuric tan vào nước sẽ tỏa ra một nhiệt lượng lớn Axit sunfuric đặc giống như dầu và nặng hơn trong nước Nếu bạn cho nước vào

axit, nước sẽ nổi trên bề mặt axit Tại vị trí nước tiếp xúú́c với axit nhiệt độ cao làm cho nước sôi mãnh liệt và bắú́n tung tóe gây nguy hiểm

Trái lại khi cho axit sunfuric vào nước thì tình hình sẽ khác: axit sunfuric đặc

nặng hơn nướớ́c, nếu cho từ từ axit vào nước, nó sẽ chìm xuống đáy nước, sau đó phân

bố đều trong toàn bộ dung dịch Như vậy nhiệt lượng sinh ra được phân bố đều trong dung dịch, nhiệt độ sẽ tăng từ từ không làm cho nước sôi lên một cách quá nhanh

Chú y: khi pha loãng axit sunfuric bạn luôn luôn nhớ là “ phải rót từ từ ”

axit vào nước và không nên cho nươc vao axit

Ví dụ3: Khi dạy về bài “Canxihidroxit” (ở lớp 9), sau khi học xong tính chất hóa

học của Ca(OH)2 tác dụng với oxit axit, giáo viên có thể liên hệ thực tế như sau :

Giải thích hiện tượng quét vôi tường nhà ?

- Giai thich: Khi cho vôi sống vào nước thu được nước vôi, quét nước vôi vào tường, Ca(OH)2 hấp thụ CO2 trong không khí, tạo CaCO3(r) bám chặt vào tường nhà

CO2 + Ca(OH)2→ CaCO3 + H2O

Ví dụ4: Khi dạy về bài “Các oxit của cacbon” (ở lớp 9), sau khi học xong nôi dung

khi CO có thể liên hệ thực tế va liên hê bao vê môi trương như sau :

Vì sao vê mua đông không đươc dung than ẩm đê sưởi âm trong phòng kin?

Hoc sinh sau khi nghiên cưu tinh chât vât ly, hoa hoc cua CO biêt đươc CO

là khí độc, co thê kêt hơp vơi hemoglobin trong mau ngăn không cho mau nhân oxi

va cung câp oxi cho tê bao, gây rôi loan hê thông hô hâp, tuân hoan, nhiều trường hợp tử vong do ngửi nhiều khí này, nó sinh ra trong lò khí than đặc biệt là than ẩm,

vì thế khi sưởi than phải khô, lò phải thoáng, tuyệt đối không dùù̀ng bếp than để sưởi và ủ bếp trong phòng kín

Ví dụ 5 : Khi dạy về bài “Protein”(ở lớp 9), sau khi học xong phần tính chất của

protein, giáo viên có thể liên hệ thực tế như sau:

Giải thích vìồ̀ sao khi nấu canh cua thìồ̀ có gạch cua nổi lên? Khi nấu trứng, hoặc cho rượu etylic vào thìồ̀ lòồ̀ng trắng trứng kết tủa lại ?

- Khi nghiên cưu xong phân tinh chât cua protein thi co thê giai thich: Vì gạch cua, lòng trắú́ng trứng là protein, trong nhữữ̃ng trường hợp đó có xảy ra sự kết tủa protein bằng nhiệt, hoặc bằng hóa chất, gọi là sự đông tụ

Ví dụ6 : Khi dạy về bài “Canxi oxit” (ở lớp 9), để tìm hiểu tính chất CaO tác dụng

với oxit axit liên hệ thực tế để dẫữ̃n dắú́t học sinh tìm hiểu như sau :

Khi mua vôi sống (CaO) về để làm vật liệu xây dựng, nếu bảo quản không cẩẩ̉n thận để ngoài trời một thời gian có hiện tượng gìồ̀?

- HS : Vôi sống bị vón cục.

- GV: Giải thích: vôi sống hấp thụ CO2 trong không khí tạo đá vôi(vón cục)

CO2 + CaO→ CaCO3

Từ đó dẫữ̃n dắú́t cho học sinh biết CaO có thể phản ứng với một số oxit axit

- Từ đó cũng nhắú́c nhở HS cách bảo quản vôi sống để không làm giảm chất lượng

Ví dụ7: Khi day bai “ Protein” (ơ Hoa 9), đê tim hiêu tinh chât hoa hoc protein bi

phân huy bơi nhiêt giao viên không cân lam thi nghiêm ma co thê dẫn dắt hoc sinh tim hiêu tư hiên tương kho ca, thit(protein) bi chay, co mùi khet đê HS hiêu đươc khi đun nong manh va không co nươc, protein bi phân huy tao ra những chât bay hơi va co mùi khet, tư đo hoc sinh biêt cach bao vê môi trương qua tinh chât nay

2.2.3 Liên hệ thực tế sau khi đã kết thúc bài học Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho học sinh căn cứ vào những kiến thức đã học tìm cách giải thích hiện tượng ở nhà hay những lúc bắt gặp hiện tượng đó, học sinh sẽ suy nghĩ, ấp ủ câu hỏi vì sao lại có hiện tượng đó ?

Ví dụ 1 : Sau khi học xong bài “Phân bón hóa học” (ở lớp 9) Để tạo cho học sinh

ở khu vực làm nông nghiệp có thể kiểm nghiệm trong đời sống, giáo viên có thể liên hệ thực tế như sau :

“ Lúa chiêm lấp ló đầu bờ,

Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên”

Câu ca dao mang hàm ý khoa học hóa học như thế nào ?

Vụ chiêm khi lúú́a đang trổ đòng đòng mà có trận mưa rào, kèm theo sấm chớp thì sẽ rất tốt và cho năng suất cao sau này

Do trong không khí có ~ 80% khí N2 và ~ 20% khí O2, khi có chớp (tia lửa điện) sẽ tạo điều kiện cho N2 hoạt động:

N2+O2 T ia lửa điện 2 NO

Khí NO2 sẽ tan trong nước mưa:

4NO2 + 2 H2O + O2 4HNO3

HNO3 hoa tan trong đât, kêt hơp vơi cac gôc kim loai tao muôi nitrat, cung câp N cho cây

Nhờ hiện tượng này, hàng năm làm tăng 6−7 kg N cho mỗi mẫữ̃u đất.

Ví dụ 2 : Sau khi học xong bài “Tính chất vật lý của kim loại” (ở lớp 9), giáo viên

có thể liên hệ thực tế như sau :

Tại sao nhôm lại được dùng làm dây dẫn điện cao thế ? Còn dây đồng lại được dùng làm dây dẫn điện trong nhà?

- Giai thich: Tuy đồng dẫữ̃n điện tốt hơn nhôm nhưng nhôm (khối lượng

riêng của nhôm là 2,70g/cm3) nhẹ hơn đồng (khối lượng riêng của đồng là 9,1 g/cm3) Do đó, nếu như dùù̀ng dây đồng làm dây dẫữ̃n điện cao thế thì phải tính đến việc xây các cột điện sao cho chịu được trọng lực của dây điện Việc làm đó không

có lợi về mặt kinh tế Còn trong nhà việc chịu trọng lực của dây dẫữ̃n điện không ảnh hưởng lớn lắú́m Vì vậy, ở trong nhà thì ta dùù̀ng dây dẫữ̃n điện bằng đồng

Ví dụ 3: Sau khi day xong tinh chât hoa hoc cua kim loai hoăc tinh chât hoa hoc cua

phi kim: Kim loai tac dung vơi phi kim(lơp 9), giao viên co thê liên hê thưc tê va lưu y hoc sinh qua câu hoi sau:

Tại sao khi đánh rơi vỡ nhiệt kế thủy ngân thìồ̀ không được dùng chổi quét mà nên rắc bột S lên trên?

Thủy ngân (Hg) là kim loại ở dạng lỏng, dễữ̃ bay hơi và hơi thủy ngân là một chất độc Vì vậy khi làm rơi vỡ nhiệt kế thủy ngân nếu như ta dùù̀ng chổi quét thì thủy ngân sẽ bị phân tán nhỏ, làm tăng quá trình bay hơi và làm cho quá trình thu gom khó khăn hơn Ta phải dùù̀ng bột S rắú́c lên nhữữ̃ng chỗ có thủy ngân, vì S có thể tác dụng với thủy ngân tạo thành HgS dạng rắú́n và không bay hơi

Hg + S to

HgS

Quá trình thu gom thủy ngân cũng đơn giản hơn

Vi du 4: Sau khi hoc xong bai « Tinh chât cua phi kim » ơ Hoa 9, giao viên co thê liên hê thưc tê hoăc hương dẫn HSG lam bai tâp giai thich:

“Ma trơi” là gìồ̀ ? Ma trơi thường xuất hiện ởẩ̉ đâu ?

Giải thích: Trong xương của động vật hoăc xương ngươi luôn có chứa một

hàm lượng photpho Khi cơ thể động vật chết đi, nó sẽ phân hủy một phần thành photphin PH3 và lẫữ̃n một ít điphotphin P2H4 Photphin không tự bốc cháy ở nhiệt độ thường(khi đun nóng đến 150oC mới cháy được) Còn điphotphin P2H4 thì tự bốc