SKKN sử dụng phần mềm trình diễn power point vào thiết kế bài giảng vật lí

Quyết định 331/QĐ-TTg của thủ tớng chính phủ phê duyệt Chơng trình phát triển nguồn nhân lực về CNTT đến năm 2010 đã đề ra: “Phổ cập các kiến thức và kĩ năng sử dụng máy tính và Internet

s¸ng kiÕn kinh nghiÖm

sö dông phÇn mÒm tr×nh diÔn power point vµo thiÕt kÕ

bµi gi¶ng vËt lÝ

Ngêi thùc hiÖn: NguyÔn Anh Minh §¬n vÞ: Trêng THCS Sen Thuû

A Đặt vấn đề

I - Lí do chọn đề tài:

Công nghệ thông tin là một trong các phơng tiện quan trọng nhất của sự phát triển, đang làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục của thế giới hiện đại, trong đó có Việt Nam Chúng ta đang ở thời đại thông tin kĩ thuật số, thời đại Internet

Chỉ thị số 58-CT/TW của bộ chính trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển CNTT trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đã chỉ rõ:

“ứng dụng và phát triển CNTT là một nhiệm vụ u tiên trong chiến lợc phát triển kinh tế - xã hội, là phơng tiện chủ lực để đi tắt đón đầu, rút ngắn khoảng cách phát triển so với các nớc đi trớc”.

Quyết định 331/QĐ-TTg của thủ tớng chính phủ phê duyệt Chơng trình phát triển nguồn nhân lực về CNTT

đến năm 2010 đã đề ra:

“Phổ cập các kiến thức và kĩ năng sử dụng máy tính và Internet đến 100% cán bộ công chức và viên chức, 100% sinh viên đại học và cao đẳng, 100% học sinh trung học chuyên nghiệp, trung học nghề và trung học phổ thông, 50% học sinh THCS và một bộ phận dân c có nhu cầu”

Chỉ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT của Bộ GD&ĐT về tăng cờng giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục đã chỉ rõ:

“Nâng cao nhận thức về vai trò của CNTT, ứng dụng và phát triển CNTT trong giáo dục và đào tạo sẽ tạo một bớc chuyển cơ bản trong quá trình đổi mới nội dung, chơng

trình, phơng pháp giảng dạy, học tập và quản lí giáo dục”.

“Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giáo dục và đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học theo hớng sử dụng CNTT nh là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phơng pháp giảng dạy, học tập ở tất cả các môn học”

II Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

Đề tài này đợc thực hiện trong thời gian từ năm học 2007- 2008 trong phạm vi Trờng THCS Sen Thuỷ, huyện

Lệ Thuỷ

B Cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn

I Cơ sở lý luận:

Hoạt động dạy học là hoạt động tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh, mà một trong những nhiệm vụ tổ chức điều khiển hoạt động nhận thức đó của giáo viên là việc tổ chức điều khiển quá trình tri giác cảm tính những sự vật hiện tợng đợc nghiên cứu của học sinh Tuy nhiên những sự vật hiện tợng đó không phải bao giờ cũng đợc hiện ra một cách trực tiếp vì vậy phải tái hiện chúng một cách gián tiếp thông qua hình vẽ, tranh ảnh, sơ đồ, mô hình, thí nghiệm ảo Nhờ

đó mà có thể tạo nên trong ý thức của học sinh những hình ảnh trực quan cảm tính của sự vật hiện tợng, làm phong phú quá trình t duy học tập của học sinh, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận tri thức mới Để dễ dàng thực hiện

đợc việc tái hiện gián tiếp các sự vật hiện tợng cho học sinh nghiên cứu cần phải có các trang thiết bị dạy học hiện đại (nh máy chiếu Projector), phải ứng dụng CNTT, các phần mềm dạy học, đặc biệt là phần mềm trình diễn PowerPoint

Tiết học có ứng dụng CNTT, sử dụng các thiết bị dạy

học sinh học tập hứng thú hơn, tiết học sinh động hơn,

đạt đợc hiệu quả cao hơn, đặc biệt là khi các em đợc quan sát văn bản với nhiều màu sắc, nổi rõ những kiến thức trọng tâm, hình ảnh phong phú, các dạng đồ thị và những đoạn âm thanh, video minh hoạ, các phần mềm dạy học chuyên dụng cho từng bộ môn mở ra cho HS một khả năng t duy sáng tạo mạnh mẽ

II Cơ sở thực tiễn:

Hiện nay, việc ứng dụng CNTT vào dạy học đã phát triển rộng rãi ở các cấp học Điều này đã góp phần đáng

kể trong việc thực hiện các chủ trơng của Đảng, nhà nớc nói chung, của ngành GD-ĐT nói riêng

Theo yêu cầu của việc đổi mới mục tiêu, nội dung chơng trình của bộ môn vật lí trong trờng THCS nhằm

đáp ứng với yêu cầu của xã hội trong thời kì đổi mới đòi hỏi phải nâng cao hơn nữa chất lợng giáo dục nói chung cũng nh chất lợng bộ môn khoa học vật lí nói riêng

Những năm trở lại đây, việc đổi mới phơng pháp dạy học đã diễn ra một cách mạnh mẽ, đặc biệt là từ khi thực hiện nội dung chơng trình, sách giáo khoa mới Trang thiết bị dạy học, đồ dùng thí nghiệm đợc trang cấp một cách khá đầy đủ CNTT đã đợc ứng dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đa số các trờng học đã đợc trang cấp phòng máy vi tính và có nối mạng Internet Việc mua sắm trang thiết bị dạy học hiện đại

đang từng bớc thực hiện Đội ngũ GV đã đạt trình độ cơ bản về lĩnh vực tin học, bộ môn tin học đã đợc đa vào giảng dạy trong các nhà trờng THCS Tuy nhiên, việc ứng dụng CNTT trong dạy học nói chung và ứng dụng CNTT trong dạy học bộ môn Vật lí ở trờng THCS nói riêng vẫn còn hạn chế, cha đợc ứng dụng rộng rãi Đội ngũ GV còn ngại sử dụng do cha đợc tập huấn kĩ càng, việc tiếp cận với Internet còn nhiều hạn chế cộng với tâm lí ngại sử

dụng thí nghiệm trong các tiết lên lớp đã làm cho sự hứng thú của học sinh đối với bộ môn vật lí không còn dẫn

đến chất lợng dạy học bộ môn vật lí còn thấp

c quá trình thực hiện

I thực trạng tình hình:

Trờng THCS Sen Thuỷ là một trờng nằm trên địa bàn của xã Sen Thuỷ có trục đờng quốc lộ 1A đi qua, có biên giới phía nam giáp với tỉnh Quảng Trị, là một xã thuộc

địa bàn kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn nhng có truyền thống hiếu học

Từ năm học 2003-2004 trờng THCS Sen Thuỷ đã đợc

dự án ADB trang cấp 1 phòng máy vi tính gồm 9 máy phục vụ cho việc đa tin học vào nhà trờng, là một trong bảy trờng THCS đa tin học vào giảng dạy sớm nhất trong huyện Cơ sở vật chất của trờng khá đầy đủ hai năm trở lại đây số lợng máy vi tính liên tục đợc đầu t mua sắm Mặc dù địa bàn xa trung tâm nhng nhà trờng đã quan tâm đầu t trong việc nối mạng Internet Đội ngũ GV không ngừng đợc chuẩn hoá về trình độ tin học Có 1 phòng thực hành vật lí tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học vật lí một cách có hiệu quả Tuy nhiên do điều kiện kinh phí còn hạn hẹp nên việc mua sắm trang thiết bị dạy học hiện

đại (máy chiếu Projector) cha thực hiện đợc Việc tập huấn, hớng dẫn ứng dụng CNTT vào dạy học, sử dụng các phần mềm dạy học cha đợc thực hiện, nên GV lúng túng trong thực hiện

Sự quan tâm của phụ huynh đến việc học tập của con em còn nhiều hạn chế Sự tiếp cận với các đồ dùng hiện đại trong sinh hoạt hàng ngày của học sinh còn ít nên kiến thức thực tiễn về khoa học của học sinh còn

nhiều hạn chế, mức độ hứng thú của học sinh đối với bộ môn Vật lí còn ít

Từ thực tiễn tình hình trên đã ảnh hởng đến chất l-ợng giáo dục nói chung và bộ môn vật lí nói riêng Trớc tình hình đó cần phải nâng cao trình độ Tin học cho

đội ngũ GV nói chung đồng thời tập huấn, hớng dẫn ứng dụng phần mềm trình diễn Power Point vào dạy học nói chung, bộ môn Vật lí nói riêng và cách khai thác, sử dụng các phần mềm dạy học Vật lí ở trờng THCS nhằm nâng cao chất lợng dạy học bộ môn vật lí trong trờng THCS

II – nội dung:

PowerPoint là một phương tiện trỡnh diễn sinh động bài giảng thụng qua màu sắc của văn bản, sự phong phỳ của hỡnh ảnh, cỏc dạng đồ thị và những đoạn õm thanh, video minh hoạ

Bài giảng sử dụng PowerPoint trỡnh diễn là cụng cụ hữu hiệu để đặt vấn đề cho bài giảng, phõn tớch những hiện tượng Vật lớ khú diễn tả bằng lời, đưa ra những cõu hỏi tỡnh huống cho bài giảng, những cõu hỏi cú kốm hỡnh ảnh hay đồ thị giỳp học sinh dễ nắm bắt vấn đề, đưa thờm những thụng tin mà giỏo viờn cần truyền đạt để củng cố kiến thức cho học sinh, tổ chức cỏc hỡnh thức học tập mới

Để sử dụng phần mềm trình diễn Power Point vào thiết kế bài giảng Vật lí tôi đã thực hiện những nội dung sau:

1) Sử dụng hỡnh ảnh động để trỡnh chiếu trờn PowerPoint Khỏc với một tranh tĩnh, tranh động giỳp mụ tả quỏ trỡnh Vật lớ một cỏch rừ ràng,

dễ quan sỏt, dễ hiểu

V ớ d ụ:

2) Sử dụng PowerPoint để mô phỏng quá trình Vật lí mà tranh ảnh thường không thể diễn tả được bản chất của hiện tượng Ví dụ mô tả đường truyền của tia sáng và sự tạo ảnh ở võng mạc trong mắt khi đeo kính và khi không đeo kính, diễn tả chuyển động của các electron xung

quanh hạt nhân nguyên tử V í d ụ:

3) Sử dụng PowerPoint để mô phỏng hoạt động của các thiết bị máy móc như rơ le điện từ, các kỳ hoạt động của động cơ nhiệt, hoạt động của

Hình ảnh động mô tả hoạt động đông cơ 4 kỳ Trộn màu - Vật lí 9

+

-Nguồn

điện +

-Cuộn dây

Lá thép đàn Hồi

Miếng sắt

Tiếp

điểm Chuông

Chốt

kẹp

loa điện, của băng kộp trong bàn là điện Phạm vi ứng dụng hỡnh thức này khỏ phong phỳ và hiệu quả phụ thuộc nhiều vào kịch bản của giỏo viờn cho đoạn bài giảng

V ớ d ụ:

Cấu tạo của chuụng điện

4) Một trong những ưu điểm của PowerPoint là cú thể đưa vào những đoạn video, ảnh flash dựng mụ tả hiện tượng Vật lớ mà khụng thể hoặc

khó thực hiện thí nghiệm trên lớp như hiện tượng nhật thực, nguyệt thực, hiện tượng sét, hoạt động về sự điều tiết của mắt, có thể thiết kế để quan sát được sự thay đổi đồng thời vị trí của vật khi tiến dần tới mắt người quan sát với sự thay đổi độ tụ của thuỷ tinh thể để ảnh của vật vẫn hiện trên võng mạc

V í d ụ:

5) Trong các tiết thực hành Vật lí, ta có thể sử dụng những trang trình

Hình Video mô tả sự điều tiết của mắt

Ảnh Flash mô tả ảnh tạo bởi TK hội tụ

hành thí nghiệm, cách xử lý số liệu đo và đặt câu hỏi cho học sinh về nội dung bài thí nghiệm

V í d ụ:

6) Sử dụng kết hợp của kênh chữ, hình ảnh và âm thanh trên trang trình diễn để đặt câu hỏi nêu vấn đề cho bài giảng, hay những câu hỏi tình huống để hình thành kiến thức sẽ tập trung được sự chú ý của học sinh hơn

V ớ d ụ:

7) Thiết kế trũ chơi ụ chữ và điều khiển sự hiển thị của cỏc ụ chữ này

để ỏp dụng cho tiết ụn tập, hệ thống hoỏ kiến thức Cú thể ỏp dụng hỡnh thức này vào tổ chức cỏc hoạt động dạy học khỏc

V ớ d ụ:

8) Thiết kế một số thí nghiệm ảo để HS có thể quan sát lại hiện tợng diễn ra của thí nghiệm một cách rõ ràng,

VÝ dô: ThÝ nghiÖm vÒ sù dÉn nhiÖt.

VÝ dô: ThÝ nghiÖm vÒ sù dÉn nhiÖt cña c¸c chÊt

9) Sử dụng phần mềm trình diễn PowerPoint nh một bảng phụ để thể hiện các câu hỏi, các kết luận điền khuyết, nội dung ghi nhớ của bài học

d bài học kinh nghiệm:

Sử dụng bài giảng thiết kế trờn PowerPoint nõng cao được hiệu quả giờ dạy Sự hỗ trợ của hỡnh ảnh và õm thanh và nghệ thuật giảng dạy của người thầy làm cho bài giảng sinh động hơn Tuy nhiờn, khi thiết kế bài giảng điện tử cũng cần lưu ý một số điểm sau đõy:

* Khụng nờn quan niệm trong tiết dạy sử dụng giỏo ỏn điện tử là khụng cần sử dụng bảng, phấn Những phần trỡnh chiếu chỉ là phương tiện hỗ trợ giỏo viờn điều khiển tiến trỡnh dạy học trờn lớp cú hiệu quả hơn, phần ghi bảng của thầy luụn giỳp học sinh hệ thống được kiến thức bài giảng

* Cần bố cục mỗi trang trỡnh diễn hợp lý về cỡ chữ, màu chữ, màu nền Thụng thường với phũng học sỏng thỡ nờn dựng nền sỏng và chữ màu tối

* Khụng nờn lạm dụng cỏc hiệu ứng hiển thị, điều này gõy mất tập trung của học sinh vào nội dung bài giảng

* Diễn giảng khụng nờn nhanh quỏ, khi đưa ra cỏc tỡnh huống trờn mỏy chiếu cần cú đủ thời gian để học sinh suy nghĩ

* Khụng nờn thay thế trỡnh diễn thớ nghiệm ảo thay thế thớ nghiệm học sinh phải tiến hành trờn lớp để hỡnh thành kiến thức Vật lớ học là bộ mụn khoa học thực nghiệm, hỡnh thành phương phỏp thực nghiệm, rốn luyện những kỹ năng thực hành cho học sinh là một trong những mục tiờu của mụn học

e Kết luận

Từ tình hình thực tiễn cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học cũng nh xu thế phát triển của việc ứng dụng CNTT vào phục vụ công tác đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng THCS chúng tôi đã có một số kinh nghiệm trong việc sử dụng phần mềm trình diễn PowerPoint vào thiết

kế bài giảng bộ môn Vật lí trong trờng THCS đem áp dụng vào quá trình giảng dạy và đã thu đợc một số kết quả nhất định Tuy nhiên đây mới chỉ là một số kinh nghiệm nhỏ đợc rút ra từ thực tiễn dạy học, để đáp ứng với yêu cầu về việc ứng dụng CNTT vào dạy học nhằm

đổi mới phơng pháp dạy học và nâng cao chất lợng dạy học hiện nay, đòi hỏi mỗi một giáo viên cần phải học tập nghiên cứu nhiều hơn nữa về lĩnh vực CNTT, mạng Internet - một lĩnh vực kiến thức khoa học vô cùng rộng lớn để có đợc một phơng pháp dạy học thực sự đổi mới,

đáp ứng với yêu cầu của sự nghiệp giáo dục trong thời đại mới

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài chắc chắn sẽ có những tồn tại, khiếm khuyết không thể tránh khỏi Tôi xin đợc sự góp ý của các đồng nghiệp để bản sáng kiến kinh nghiệm càng đợc hoàn thiện hơn góp phần vào việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT vào dạy học nhằm nâng cao chất lợng dạy học nói chung và chất lợng dạy học bộ môn vật lí nói riêng, đáp ứng yêu cầu chất lợng dạy học trong thời kì mới

Tôi xin chân thành cảm ơn ban giám hiệu nhà trờng cùng các bạn đồng nghiệp đã quan tâm góp ý, giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài này !

Lệ Thuỷ, ngày 09 tháng 01 năm 2008

Ngời thực hiện

Xác nhận của

Hội đồng khoa học trờng

Nguyễn Anh Minh

mục lục

Trang

A Đặt vấn

đề

1

I Lí do chọn đề tài

1

II Phạm vi nghiên cứu của đề tài 1

B Cơ sở lí luận, cơ sở thực tiễn 2

I Cơ sở lí luận

2

II Cơ sở thực tiễn

2

C Quá trình thực hiện

3

I Thực trạng tình hình 3

II Nội

dung .4

1 Sử dụng hình ảnh để trình chiếu trên

PowerPoint 4

2 Sử dụng PowerPoint để mô phỏng quá trình

Vật lí 5

3 Sử dụng PowerPoint để mô phỏng HĐ của các TB

máy móc 6

4 Đa vào những đoạn Video, ảnh

flash 6

5 Sử dụng trang trình diễn để mô tả các

b-ớc thực hành 7

6 Sử dụng kết hợp kênh chữ, kênh

hình 7

7 Thiết kế trò chơi ô

chữ 8

8 Thiết kế một số thí nghiệm

ảo 8

9 Sử dụng phần mềm trình diễn PowerPoint

nh một bảng phụ 9

D Bài học kinh

nghiệm .10

E Kết luận

11