Điểm mới của đề tài, sáng kiến, giải pháp Theo chương trình giáo dục mầm non hiện nay, giáo dục thể chất nhằm giúp trẻ có một thể lực tốt, cân đối, hài hòa, khỏe mạnh, cân nặng và chiều
Trang 11 Phần mở đầu
1.1.Lý do chọn đề tài, sáng kiến, giải pháp
Đất nước ta đang chuyển sang một giai đoạn mới, giai đoạn công nghiệp hóa –hiện đại hóa, làm cho dân giàu, nước mạnh, xây dựng một xã hội công bằng và vănminh Nghị quyết Hội nghị lần thứ IV Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VII
đã nêu “ Con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú vềtinh thần, trong sáng về đạo đức là động lực của sự nghiệp xây dựng xã hội mới,đồng thời là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội” Vấn đề vị trí của giáo dục Mầm nontrong chiến lược “Phát triển nguồn lực con người” đã và đang được Đảng và Nhànước ta rất quan tâm Vậy sự phát triển thể lực của trẻ em ở lứa tuổi mầm non hiệnnay như thế nào?
Chúng ta đều biết tầm vóc của đứa trẻ lớn lên hàng ngày bởi vì cơ thể trẻ em là
cơ thể đang lớn, đang phát triển không ngừng theo từng giai đoạn Sự phát triển thểchất của trẻ được đánh giá dựa vào một số chỉ số thông thường như: Cân nặng,chiều cao, vòng ngực, vòng đầu và tỉ lệ các phần của cơ thể
Xuất phát từ những đặc điểm cơ thể trẻ luôn phát triển tuân theo những quy luật
cơ bản của sinh học, trình tự và tốc độ phát triển phụ thuộc vào những yếu tố như
di truyền, môi trường sống và đặc biệt là phương pháp nuôi dưỡng, chế độ sinhhoạt và rèn luyện thân thể một cách có ý thức
Trong vài thập kỉ và đặc biệt là trong những năm gần đây, cùng với sự chuyểnbiến mọi mặt của xã hội và đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế - xã hội trẻ
em đã có điều kiện được chăm sóc tốt hơn dẫn đến tình trạng thừa cân, béo phì rấtnhiều Trên thực tế có nhiều yếu tố ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển thể chất
Trang 2của trẻ như kinh tế, xã hội, chất lượng môi trường sống song yếu tố chính vẫn làhình thức tổ chức giáo dục thể chất cho trẻ Không thể tự nhiên mà có được nhữngcon người phát triển toàn diện về tinh thần và thể chất Đó chỉ có thể là kết quả doảnh hưởng của điều kiện xã hội nhất định, trong đó có giáo dục nói chung và giáodục thể chất nói riêng có vai trò đặc biệt.
Vì thế việc tìm hiểu cách tổ chức các hình thức giáo dục thể chất cho trẻ để từ
đó tìm ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho trẻ làmột việc làm rất quan trọng trong việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe của trẻ
Từ những vấn đề nêu trên, là một giáo viên mầm non lại là giáo viên dạy ởtrường mầm non nông thôn, vấn đề đặt ra hiện nay đối với tôi là cách tổ chức cáchình thức giáo dục thể chất cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non ra sao? Vì thế tôi
đã mạnh dạn chọn đề tài “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục pháttriển vận động cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non” làm đề tài nghiên cứu
1.2 Điểm mới của đề tài, sáng kiến, giải pháp
Theo chương trình giáo dục mầm non hiện nay, giáo dục thể chất nhằm giúp trẻ có một thể lực tốt, cân đối, hài hòa, khỏe mạnh, cân nặng và chiều cao phát triển bình thường theo lứa tuổi, thực hiện được các vận động cơ bản một cách vữngvàng, đúng tư thế Có khả năng phối hợp các giác quan và vận động nhịp nhàng, biết định hướng trong không gian Có kĩ năng trong một số hoạt động cần sự khéo léo của đôi bàn tay…Vì vậy việc giúp trẻ 4- 5 tuổi phát triển tốt về thể chất là một vấn đề quan trọng trong toàn xã hội hiện nay Chính vì thế mà tôi đã mạnh dạnđưa đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục phát triển thể chất chotrẻ 4- 5 tuổi” vào để nghiên cứu, áp dụng cho lớp, trường tôi đang công tác
Trang 3Hệ thống các giải pháp tôi đưa ra sau đây nó mang tính thực thi cao, phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất, đặc thù vùng miền, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 4- 5 tuổi, phù hợp với nội dung chương trình chăm sóc giáo dục trẻ tronggiai đoạn hiện nay.
2 Phần nội dung
2.1 Thực trạng của vấn đề mà đề tài, sáng kiến, giải pháp cần giai quyết
Bản thân tôi luôn xác định rõ mục tiêu muốn cho trẻ phát triển toàn diện vềmọi mặt: Đức – Trí – Thể - Mĩ – Lao động là phải dạy tốt các bộ môn trongChương trình Giáo dục mầm non đặc biệt trong quá trình giáo dục thể chất cho trẻtuổi mẫu giáo, nhiệm vụ đặt ra hàng đầu cho chúng ta là hoàn thiện kĩ năng vậnđộng cơ bản như: đi, chạy, nhảy, bò, trườn, trèo, tung, bắt, ném và phát triển các tốchất vận động như: nhanh nhẹn, mạnh dạn, bền bỉ và khéo léo
Năm học 2019- 2020 tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo 4- 5 tuổi, quathời gian nghiên cứu đề tài, bản thân tôi gặp một số thuận lợi và khó khăn sau: 2.1.1 Thuận lợi
- Được sự quan tâm của Phòng giáo dục, hàng năm đã tổ chức bồi dưỡng chuyênmôn nghiệp vụ về chuyên đề Phát triển vận động cho cán bộ, giáo viên
- Thường xuyên được tham dự các buổi sinh hoạt chuyên môn liên trường để traođổi kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau
- Dự giờ đồng nghiệp để trau dồi kiến thức, kỹ năng tổ chức các hoạt động pháttriển thể chất cho trẻ
- Được sự giúp đỡ nhiệt tình của Ban giám hiệu nhà trường, UBND xã
- Trường lớp sạch sẽ, thoáng mát, đủ diện tích cho trẻ hoạt động
Trang 4- Một số phụ huynh có ý thức trách nhiệm, quan tâm đến việc học tập, sức khỏe của con em mình, phối hợp thường xuyên với giáo viên
- Các giáo viên trong trường luôn quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau
- Lớp có 2 cô đều có trình độ trên chuẩn, có tinh thần trách nhiệm trong công việc,yêu nghề, mến trẻ
- Bản thân năm học 2019 – 2020 mới dạy trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi nên chưa hiểu hếtđược đặc điểm tâm sinh lý, khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ ở lứa tuổi này
- Trình độ nhận thức, tiếp thu của trẻ còn hạn chế, không đồng đều
Với những thuận lợi và khó khăn trên, bản thân tôi đã không ngại khó khăn, nổ lực, cố gắng học hỏi để tìm ra các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ lớp mình phụ trách
Trang 5Đi, chạy 6/28=21,4% 6/28=21,4% 7/28=25% 9/28= 32,1%
Bò, trườn, trèo 5/28=17,8% 7/28=25% 8/28=28,5% 8/28=28,5%Tung, ném, bắt 6/28=21,4% 5/28=17,8% 7/28=25% 10/28=35,7%Bật, nhảy 6/28=21,4% 5/28=17,8% 7/28=25% 10/28=35,7%
2.2.Nội dung đề tài, sáng kiến, giải pháp
Dựa vào mục tiêu giáo dục mầm non nói chung và yêu cầu cần đạt trẻ độ tuổimẫu giáo lớn nói riêng về nhận thức, trí tuệ, ngôn ngữ và đặc biệt là thể lực và cácnhu cầu của trẻ để từ đó tìm hiểu và đưa ra “ Một số giải pháp nâng cao chất lượnggiáo dục vận động cho trẻ 4 – 5 tuổi” Đây là một việc cần thiết vì nó mang lại chođứa trẻ niềm vui, sự tự tin, mạnh dạn và có một sức khỏe tốt tham gia vào các hoạtđộng trong gia đình, trong lớp học và ngoài xã hội Từ đó, tôi đã đưa ra một số giảipháp sau:
Trang 6Giải pháp 1: Lập kế hoạch giáo dục phát triển vận động
Ngay từ đầu năm tôi đã căn cứ vào kế hoạch giáo dục của nhà trường, căn cứvào mục tiêu đặt ra trong Chương trình giáo dục mầm non, căn cứ vào độ tuổi vàkhả năng của trẻ, căn cứ vào tình hình thực tế của lớp, tôi đã lựa chọn nội dunggiáo dục phù hợp, cụ thể theo hướng phát huy tính tích cực của trẻ, phù hợpvới điều kiện của địa phương Từ nội dung giáo dục đó tôi đã cụ thể hóa thành cácvận động cụ thể trong từng giờ giáo dục phát triển vận động cho trẻ theo nguyêntắc hệ thống, liên tục và có sự phối hợp giữa các vận động, theo mức độ tăng dần
độ khó, đồng thời phù hợp với từng chủ đề, phù hợp với chế độ sinh hoạt củatrường
Ví dụ: Chủ đề: Bản thân
Thời gian thực hiện: Từ 26/9-14/10/2019
I Mục tiêu chủ đề
1 Phát triển thể chất:
- Giúp trẻ phát triển cơ và hô hấp, đi thay đổi tốc độ theo hiệu lệnh
- Trẻ biết tập luyện một số thói quen tốt về giữ gìn sức khỏe như: tập các động tácthể dục sáng, ăn ngủ đúng giờ đủ giấc
- Dạy trẻ biết ăn đa dạng các món ăn khác nhau để có sức khỏe tốt
- Biết phối hợp cơ chân, cơ tay và toàn thân để thực hiện các vận động bò bằng bàntay bàn chân 4-5m, tung và bắt bóng bằng hai tay, bò bằng bàn tay bàn chân, tung
và bắt bóng bằng hai tay
- Dạy trẻ biết ăn đa dạng các món ăn khác nhau để có sức khỏe tốt
Chủ đề: Cơ thể tôi
Trang 7Thời gian thực hiện từ 03- 07/10/2019
Thể dục sáng: - Chạy thay đổi tốc độ theo hiệu lệnh
- Hô hấp 2, Tay vai 4, Bụng lườn 3, Chân 1, Bật 1
Hoạt động học: PTTC “Tung và bắt bóng bằng hai tay”, TC: Cáo và thỏ
Hoạt động ngoài trời: Chủ đích “Ôn đi nối bàn chân tiến lùi”
TCVĐ: Bịt mắt bắt dê
Sinh hoạt chiều: HD trẻ chơi trò chơi có luật “Lùa vịt về chuồng”
Giải pháp 2: Tạo môi trường vận động cho trẻ
Như chúng ta đã biết, hiện nay xu hướng của giáo dục mầm non dựa trên việcthiết kế môi trường cho trẻ tự học, tự khám phá một cách chủ động tích cực là mộtviệc làm không thể thiếu nhằm thỏa mãn nhu cầu sinh học của trẻ, giúp trẻ pháttriển toàn diện
Môi trường luôn đặt cho trẻ những thử thách, tìm tòi, khám phá trong các hìnhthức hoạt động phát triển vận động hấp dẫn, lôi cuốn trẻ tích cực, hứng thú thamgia vận động một cách tự nguyện và tự giác Môi trường cần cung cấp cho trẻ emnhiều cơ hội để thực hiện các hoạt động phát triển vận động phù hợp Môi trườngkích thích nhu cầu trải nghiệm và thử thách khả năng vận động của trẻ Vậy làmthế nào để giáo viên kích thích trẻ tích cực vận động hiệu quả?
Ngay từ đầu năm học tôi đã sắp xếp, bố trí lớp học theo một định hướng, cụ thể:Xây dựng các góc hoạt động phù hợp với chủ đề, sắp xếp bố trí các góc một cáchkhoa học dưới dạng mở, các giá để đồ dùng cho trẻ hoạt động đều được sắp xếphợp lý, có ký hiệu và quy định rõ ràng cho trẻ dễ lấy, dễ cất Khi đến giờ hoạt độngthể chất, trò chơi vận động hay hoạt động ngoài trời trẻ có thể dễ dàng lấy những
Trang 8đồ dùng theo yêu cầu của cô giáo Những đồ dùng vận động cồng kềnh, nặng nhưđích ném xa, cột ném bóng, thang leo tôi sắp xếp riêng một góc để đảm bảo antoàn cho trẻ trong hoạt động, những đồ dùng có tính năng giống nhau như túi cát,bóng hay vòng, gậy tôi sắp xếp cùng nhau để trẻ dễ lấy, dễ cất.
Tôi trang trí lớp bằng những hình ảnh vận động từ tranh ảnh hoặc xốp lên cácmảng tường trong lớp học, ngoài hành lang, từ những hình ảnh đó trẻ có thể dễdàng thực hiện các vận động đúng quy trình mà không cần có giáo viên ở bên cạnhhướng dẫn Như vậy trẻ có thể tham gia vận động khi nào trẻ muốn như khi được
bố mẹ đưa đến lớp, những giờ hoạt động ngoài trời hoặc khi được bố mẹ đón về.Khi xây dựng góc vận động tôi nhận thấy trẻ lớp tôi tiến bộ nhiều hơn, trẻ tham giacác vận động tích cực và tự nhiên hơn, đồng thời phụ huynh lớp tôi thấy được tầmquan trọng của phát triển thể chất cho trẻ, họ quan tâm hơn đến vận động của conmình, xem con mình thực hiện vận động này như thế nào, thực hiện được đếnđâu
Bên cạnh đó môi trường ngoài lớp học là yếu tố không thể thiếu được, để cóđược môi trường ngoài lớp học phù hợp tôi đã chủ động đề xuất với ban giáo hiệunhà trường bố trí 5-6 loại đồ chơi ngoài trời phù hợp với sân trường, tạo khoảngkhông gian, vị trí chơi, tập luyện cho trẻ thoải mái, đặc biệt đảm bảo an toàn chotrẻ Tuỳ theo vị trí mỗi loại đồ chơi tôi đều tận dụng các loại nệm mỏng đã cũ đặtvào vị trí phù hợp để khỏi bị trầy xước khi trẻ chơi, ví dụ như: cầu trượt, thangleo, thường xuyên kiểm tra trước khi trẻ luyện tập Ngoài ra, tuỳ theo thời tiếttrong ngày tôi có thể cho trẻ lao động, vệ sinh, chăm sóc vườn hoa, đây cũng là
Trang 9một hoạt động giúp trẻ phát triển thể lực qua đó giúp cho trẻ biết yêu thiên nhiên,yêu lao động.
Giải pháp 3: Tổ chức hoạt động phát triển thể chất cho trẻ.
Tổ chức hoạt động giáo dục thể chất cho trẻ là nội dung thiết yếu trong quátrình phát triển vận động cho trẻ mầm non, vì vậy khi lựa chọn nội dung giáo dụcphát triển vận động cho trẻ tôi cần theo các nguyên tắc:
Bám sát chương trình giáo dục mầm non hiện hành để lựa chọn nội dung, mụctiêu phù hợp độ tuổi
Đảm bảo tính liên tục và tính hệ thống, tính cá biệt Sự kết hợp hợp lý giữa cácvận động có tính chất động và tĩnh, phù hợp với điều kiện thực tế của trường, lớp
và địa phương Như chúng ta đã biết qua tài liệu “Giáo dục phát triển vận động chotrẻ trong trường mầm non” có 9 hình thức:
“Giờ thể dục, thể dục sáng, phút thể dục, trò chơi vận động, dạo chơi ngoài trời, tuần lễ sức khoẻ ở trường mầm non, ngày hội thể dục, thể thao ở trường mầm non, bài tập phát triển vận động cá nhân, các hoạt động nhằm giáo dục phát triển
cử động của bàn tay, ngón tay phối hợp vận động tay, mắt và kỹ năng phối hợp sử dụng các đồ dùng dụng cụ”
Để đạt được những kỹ năng kỹ xảo vận động có mục đích và hình thànhnhững kỹ năng vận động đúng thì giờ thể dục được coi là hình thức cơ bản để tổchức hoạt động giáo dục phát triển vận động cho trẻ
Ở mỗi hình thức tuỳ theo từng nội dung bài dạy mà tôi có thể lựa chọnphương pháp đồ dùng dụng cụ luyện tập khác nhau
Trang 10* Khi tổ chức một tiết thể dục: Bám vào kế hoạch năm, trước hết tôi phải lựa
chọn nội dung bài dạy, sau đó xác định mục tiêu cần đạt sau bài dạy
* “Giờ thể dục” gồm có 3 phần: Khởi động, trọng động và hồi tĩnh, mỗi
phần đều giải quyết một nhiệm vụ nhất định, mỗi phần có tác dụng và hỗ trợ lẫnnhau và hoàn thiện cho nhau, để trẻ hứng thú hơn giữa các phần tôi cho trẻ thựchiện phần chuyển tiếp nhẹ nhàng như trò chơi nhỏ “Chuông reo ở đâu?” “Bạn ởphía nào của con” hay trò chơi “Tiếng gọi của ai?” Ngoài ra, tuỳ theo mỗi phần tôi
có thể kết hợp nhũng bài hát, bản nhạc cho trẻ thêm thoải mái, hứng thú trong khiluyện tập
Ví dụ: Chủ đề: Gia đình
Phần khởi động: Kết hợp bài hát “Cả nhà thương nhau”
Phần hồi tĩnh: Cho trẻ đi nhẹ nhàng kết hợp những tiếng nhạc du dương củalời ru, tiếng hát về gia đình
Đặc biệt trong giờ học tôi dùng một loại tín hiệu thống nhất để khỏi ảnhhưởng đến sự chú ý của trẻ, bên cạnh đó tôi luôn sử dụng khẩu lệnh, mệnh lệnhnhư: “Nghiêm”, “Nghỉ”, “Đi”, “Chạy”, “Dừng lại”, mệnh lệnh, khẩu lệnh rõ ràng,dứt khoát và lôi cuốn sự tập trung chú ý của trẻ Trong quá trình trẻ tập luyện tuỳtheo đối tượng cháu tôi có thể nâng cao dần yêu cầu của hoạt động, tuỳ theo từngchủ đề tôi lựa chọn các bài hát phù hợp
Ví dụ:
1 Hoạt động 1: Ổn định tổ chức, gây hứng thú, giới thiệu bài
- Cô và trẻ hát bài “ Vui đến trường”
- Cô và các con vừa hát bài hát gì?
Trang 11- Đến trường các con thấy có vui không?
- Đến trường các con được cô giáo dạy những gì?
- Đúng rồi, đến trường các con được cô dạy rất nhiều hoạt động như hát, múa, đọc thơ và hôm nay đến với lớp mình cô sẽ tổ chức chương trình “ Bé khỏe, bé khéo”,các con đã sẵn sàng tham gia chương trình này chưa?
2 Hoạt động 2: Nội dung
2.1 Khởi động:
- Mở đầu chương trình là màn diễu hành của 2 đội “ Đội tím và đội vàng”
- Cô cho trẻ làm đoàn tàu đi các kiểu chân theo nhạc bài hát “ Đi tàu lửa”
+ Tàu đi thường ( Trẻ đi bình thường)
+ Tàu lên dốc ( Trẻ đi mũi bàn chân, 2 tay đưa cao)
+ Tàu xuống dốc ( Trẻ đi gót chân, 2 tay dang ngang)
+ Tàu vào cua ( Trẻ đi bằng mép ngoài bàn chân, 2 tay chống hông)
+ Tàu chạy chậm, chạy nhanh ( Trẻ nhấc cao đùi 2 tay chống hông)
+ Tàu về ga ( trẻ đi thường về đội hình 2 hàng dọc
- Cho trẻ điểm số 1,2
- Trẻ chuyển đội hình từ 2 hàng dọc thành đội hình 4 hàng dọc
2.2 Trọng động:
a Bài tập phát triển chung ( màn đồng diễn – tập theo bài hát “ Nắng sớm” )
- TV2: Hai tay đưa ra trước, sang ngang (2lx4n)
- BL5: Quay người sang 2 bên ( 3lx4n)
- C1: Khuỵu gối ( 2lx4n)
b Vận động cơ bản:
Trang 12- Kết thúc phần đồng diễn cô thấy cả 2 đội đều tập đều và đẹp, cô khen tất cả các con nào!
- Bây giờ là phần thi “ Tài năng”
- Cho trẻ chuyển đội hình thành 2 hàng ngang quay mặt vào nhau:
- Các con cùng nhìn xem cô có cái gì đây? ( Cô xếp các cột mốc và cho trẻ đếm)
- Trong phần trổ tài các bé sẽ “Bò dích dắc qua 5 điểm” bằng bàn tay bàn chân, khi
bò các bé nhớ phải bò dích dắc qua lần lượt các cột mốc không bỏ qua cột mốc nào
và khi bò phải phối hợp chân nọ tay kia, mắt nhìn thẳng và bò thật khéo léo để không chạm vào các cột mốc Bé nào thực hiện đúng sẽ giành chiến thắng!
- Cô thực hiện mẫu lần 1: Không phân tích
- Cô thực hiện mẫu lần 2: Phân tích rõ từng động tác:
Tư thế chuẩn bị: Cô cúi người xuống 2 tay và 2 đầu gối chạm đất sau vật xuất phát, mắt nhìn thẳng Khi có hiệu lệnh “Bò”, cô bò phối hợp chân nọ tay kia, khi
bò mắt luôn nhìn thẳng, quan sát cột mốc và khéo léo bò qua các cột mốc mà