CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐộc lập - Tự do - Hạnh phúc MỘT SỐ KINH NGHIỆM ĐỂ LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP 5 ĐỐI VỚI HỌC SINH KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ Quảng Bình, tháng 5 năm 2017..
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MỘT SỐ KINH NGHIỆM
ĐỂ LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP 5 ĐỐI
VỚI HỌC SINH KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ
Quảng Bình, tháng 5 năm 2017
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
MỘT SỐ KINH NGHIỆM
ĐỂ LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP 5 ĐỐI
VỚI HỌC SINH KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ
Họ và tên: Nguyễn Văn Sơn
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật Lệ Thủy
Quảng Bình, tháng 5 năm 2017
Trang 31 Phần mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết, từ xưa đến nay giáo dục là một vấn đề rất quan trọng trong xã hội và nhất là trong xã hội ngày nay Nó đòi hỏi con người toàn diện có tri thức, đạo đức Muốn có một thế hệ con người như vậy thì ngay bậc tiểu học của giáo dục nói chung và giáo dục trẻ khuyết tật trí tuệ nói riêng phải quan tâm chú trọng giáo dục con người phát triển toàn diện, giúp học sinh khuyết tật trí tuệ dần dần hòa nhập vào cộng đồng xã hội, để các em không còn mặc cảm về bản thân, sống có ích cho bản thân, gia đình và xã hội Đòi hỏi người thầy phải có đủ trình độ hiểu biết về kiến thức sư phạm, có năng lực quản
lý, có lòng say mê với nghề nghiệp Từ đó mới giúp các em hình thành những cơ
sở ban đầu về nhân cách cũng như ngôn ngữ giao tiếp, kiến thức cơ bản để sau này vững bước lên các lớp trên Để làm được việc này là nhờ phần lớn ở người thầy, mà kể đến đó là công tác chủ nhiệm lớp Từ nhiệm vụ và mục tiêu đó với mục đích giáo dục và xây dựng cho mỗi học sinh khuyết tật trí tuệ có một số kiến thức về văn hóa, giao tiếp, kỹ năng sống hàng ngày và điều quan trọng nữa
đó là có lối sống lành mạnh , có văn hóa, biết yêu thương ông bà, cha mẹ, người thân, bạn bè, biết ơn thầy cô giáo, lịch sự, lễ phép trong giao tiếp… và hòa đồng cùng bạn bè trang lứa tuổi, có nhân cách đạo đức tốt, có nền tảng vững chắc để tiếp bước trong những chặng đường tiếp theo
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm trong việc đổi mới
đánh giá, tôi mạnh dạn chọn đề tài : “Một số kinh nghiệm để làm tốt công tác
chủ nhiệm lớp 5 đối với học sinh khuyết tật trí tuệ”.
1.2 Điểm mới của đề tài:
Sáng kiến “Một số kinh nghiệm để làm tốt công tác chủ nhiệm đối với học
sinh khuyết tật trí tuệ”, đáp ứng yêu cầu đổi mới đánh giá học sinh tiểu học theo
thông tư 30/2014/TT- BTBGDĐT và TT22 /2016/TT- BTBGDĐT Sáng kiến đưa ra những kinh nghiệm, những giải pháp nhằm quản lý, giáo dục; giúp học
Trang 4sinh khuyết tật về mặt trí tuệ có nhiều cơ hội phát triển một cách toàn diện về đạo đức và năng lực phẩm chất Đồng thời, sáng kiến đưa ra những kinh nghiệm giúp giáo viên chủ nhiệm phát huy tối đa tính tích cực, sáng tạo chủ động của học sinh trong học tập, rèn luyện, phù hợp với đổi mới phương pháp dạy học hiện nay và đánh giá học sinh theo thông tư hiện hành
1 3 Phạm vi áp dụng:
Qua nhiều năm học, tôi được lãnh đạo trung tâm phân công giảng dạy và chủ nhiệm lớp học sinh khuyết tật trí tuệ Bản thân đã đưa ra những biện pháp cụ thể, hiệu quả để áp dụng vào nhiệm vụ được phân công Khi nghiên cứu đề tài, tôi cũng không có nhiều tham vọng mà chỉ nhằm mục đích đóng góp một phần công sức của mình vào công tác giáo dục học sinh, giúp các em phát triển toàn diện theo hướng đổi mới đánh giá học sinh tiểu học hiện hành của Bộ GD&ĐT Tôi mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm làm công tác chủ nhiệm cũng như đưa ra những biện pháp hữu hiệu cùng những bài học kinh nghiệm để có thể áp dụng vào thực tiễn làm tốt công tác chủ nhiệm với học sinh khuyết tật trí tuệ
2 Phần nội dung
2.1 Thực trạng tình hình học sinh lớp 5 khuyết tật trí tuệ lớp tôi giảng dạy:
2.1.1 Khảo sát tình hình học sinh khuyết tật trí tuệ:
Tại trung tâm khuyết tật Lệ Thủy, hiện nay đang có 91 em, trong đó có 1 lớp phục hồi chức năng 18 em còn 73 em là học sinh khuyết tật , tỉ lệ học sinh khuyết tật rí tuệ chiếm 78 %
Các em ở khắp các vùng miền khác nhau trên toàn huyện Đa số các em phải
ở lại nội trú hoặc bán trú; hoàn cảnh gia đình các em rất khó khăn Độ tuổi các
em chênh lệch nhau khá lớn nên ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển thể chất, tâm sinh lí, quá trình học tập, giao tiếp trong cuộc sống hàng ngày của các em
Trẻ khuyết tật trí tuệ thường xuyên xảy ra nhiều hành vi bất thường khó kiểm soát và điều chỉnh, làm ảnh hưởng rất lớn đến bản thân, gia đình và các học sinh khác
Trang 5Trẻ khuyết tật trí tuệ trí nhớ kém thường hay hành động theo bản năng và không tự chủ được bản thân Kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự phục
vụ bản thân… còn rất nhiều hạn chế Tiếp thu kiến thức chậm, chưa có nề nếp
và ý thức tự quản như các em học sinh tiểu học… Chính vì vậy bản thân tôi nhận thấy mình cần có trách nhiệm nghiên cứu nhiệm vụ của người giáo viên chủ nhiệm lớp Nghiên cứu thực trạng học sinh trong lớp chủ nhịêm, rút kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp Tôi cảm thấy vai trò người giáo viên chủ nhiệm lớp rất cần thiết và vô cùng quan trọng trong sự phát triển toàn diện của của các em
2.1.2 Thực trạng nhận thức nội dung, phương pháp giáo dục của giáo viên
về công tác chủ nhiệm lớp.
Hiện nay tại Trung tâm có 14 giáo viên đứng lớp, đạt chuẩn đào tạo 100%,
trên chuẩn 10/14 ( đạt 72%), trong đó số giáo viên dạy trẻ khuyết tật trí tuệ là 14 (kể cả giáo viên dạy bộ môn, tin, PHCN), các giáo viên chưa qua lớp đào tạo về dạy trẻ khuyết tật trí tuệ, đa số giáo viên cũ của trung tâm và các giáo viên thuyên chuyển từ các trường tiểu học về Vì vậy, trong quá trình dạy học và giáo dục các em gặp rất nhiều khó khăn Giáo viên phải tự tìm tòi, nghiên cứu và học hỏi lẫn nhau các kinh nghiệm dạy học, giáo dục các em, tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ thường xuyên để tìm ra nhiều biện pháp dạy học có hiệu quả Chính những khó khăn đó đã dẫn đến chất lượng giáo dục trẻ khuyết tật trí tuệ có phần hạn chế, trẻ có những hành vi bất thường làm ảnh hưởng rất lớn đến quá trình dạy học của giáo viên và của gia đình và xã hội Nề nếp lớp học cũng như các kỹ năng sống hàng ngày, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự phục vụ bản thân… có rất nhiều hạn chế
2.1.3 Thực trạng nhận thức về sự hợp tác giáo dục trẻ của gia đình học sinh.
Phần lớn các gia đình có con là khuyết tật trí tuệ họ đều có hoàn cảnh gia đình rất khó khăn: về vật chất, phương tiện đi lại, neo người… Các bậc phụ huynh thường giao hết trách nhiệm cho giáo viên, nhân viên chăm sóc, ít quan tâm chia sẻ những tâm tư tình cảm cũng như những mong muốn của trẻ
Trang 6Nhiều gia đình có thái độ thờ ơ, lạnh nhạt với các em vì các em bị khuyết tật trí tuệ nên chẳng giúp gì được cho gia đình, chỉ là gánh nặng cho gia đình mà thôi
Nhiều gia đình có kinh tế khá giả, cuộc sống đầy đủ nhưng lại thiếu kinh nghiệm về giáo dục trẻ, thường xuyên chiều chuộng trẻ qua mức làm cho trẻ ỷ lại
2.2 Các giải pháp của giáo viên chủ nhiệm lớp 5 đối với học sinh khuyết tật về mặt trí tuệ
2 2 1 Giáo viên chủ nhiệm lớp cần nhận thấy rõ nhiệm vụ và chức năng của mình.
Giáo viên chủ nhiệm là người tổ chức thực hiện mọi quá trình giáo dục Người giáo viên chủ nhiệm lớp phải có năng lực chuyêm môn khá giỏi, có uy tín với học sinh và phụ huynh học sinh
Bản thân giáo viên phải nắm bắt được chủ trương đổi mới của sự nghiệp giáo dục là phải đổi mới mục tiêu, nội dung phương pháp giáo dục sao cho phù hợp với thời đại Do vậy người giáo viên chủ nhiệm phải có tư tưởng chính trị đạo đức, lối sống lành mạnh, chấp hành tốt đường lối chính sách của Đảng nhà nước Có lý tưởng nghề nghiệp, có kiến thức về khoa học giáo dục, biết tôn trọng yêu thuơng học sinh, đối xử công bằng, có ý thức trách nhiệm cao, tận tụy sáng tạo trong lao động, có tinh thần khắc phục khó khăn, là một tấm gương sáng về nếp sống cho học sinh noi theo
Giáo viên chủ nhiệm lớp cần dạy học và tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi trong và ngoài giờ của học sinh Làm trung tâm là hạt nhân trong việc xây dựng quan hệ thầy trò Xây dựng lớp thành một tập thể lớp đoàn kết, yêu thương, đùm bọc chia sẽ, giúp đỡ nhau trong học tập, cùng nhau tiến bộ… mang tính chất giáo dục toàn diện, phát huy tính tự giác, tự quản của học sinh Tạo niềm tin cho phụ huynh, để họ tin tưởng gửi gắm con em mình đến trường, đến lớp
2 2 2 Xây dựng nề nếp tự quản - lập kế hoạch cụ thể:
Trang 7a, Xây dựng nề nếp tự quản
Để lớp có được nề nếp tự quản tốt thì ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng
và hình thành cho học sinh thói quen sau:
Mỗi học sinh đến lớp đều phải thực hiện nói lời hay làm việc tốt, không nói tục chửi bậy, biết cảm ơn khi được giúp đỡ, biết nói lời xin lỗi khi mắc lỗi và có thái độ sai Lễ phép với người trên, tôn trọng mọi người, biết chào hỏi xưng hô đúng mực, biết đoàn kết hoà nhã với bạn bè, thật thà trong cuộc sống không gian dối trong học tập
100% học sinh phải thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của học sinh
b.Nề nếp :
Tạo thói quen ra vào lớp đúng giờ, tự giác xếp hàng Hoạt động 15 phút đầu giờ nghiêm túc, có ý thức vệ sinh cá nhân và vệ sinh chung của trường, lớp, không vứt rác bừa bãi Có ý thức chăm sóc bồn hoa, cây cảnh của trường Biết
tự giác bảo vệ đồ dùng học tập ngăn nắp gọn gàng Trong giờ học phải nghiêm túc không đựơc nói chuyện riêng
Biện pháp :
Giáo viên đưa các chỉ tiêu ra trước lớp, phân công trách nhiệm cho lớp trưởng, giáo viên hướng dẫn cán sự lớp cách hoạt động điều hành lớp Yêu cầu học sinh theo dõi lẫn nhau Phát động thi đua giữa các tổ Cuối mỗi tuần vào giờ sinh hoạt lớp có kiểm tra đánh giá, nhắc nhở, tuyên dương kịp thời Giáo viên đánh giá cụ thể, nhận xét rõ ràng và nêu phương hướng hoạt động tuần tiếp theo Có vấn đề vướng mắc, tồn tại thì cần phối hợp kịp thời với các đoàn thể, với phụ huynh học sinh
c.Học tập:
Ngay từ đầu năm dựa vào đặc điểm tình hình của lớp và kết quả khảo sát chất lưọng đầu năm tôi đề ra những yêu cầu sau:
Mỗi học sinh phải có:
Đầy đủ đồ dùng, sách vở học tập
Trong lớp chú ý nghe giảng, hăng hái phát biểu xây dựng bài
Trang 8Đi học đúng giờ quy định và đi học đầy đủ.
Chấp hành tốt các nội quy của Trung tâm đề ra
Tham gia đầy đủ các hoạt động
Biện pháp :
Xây dựng đôi bạn cùng tiến để nâng cao chất luợng học tập Phân loại học sinh để có hướng bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh nhận thức chậm Giáo viên phân công những em học sinh giỏi kèm cặp giúp đỡ các bạn học sinh yếu hơn
Giáo viên luôn quan tâm sâu sát từng đối tượng học sinh, nhất là học sinh yếu, học sinh có hoàn cảnh khó khăn trong mỗi giờ học
Thường xuyên trao đổi với phụ huynh học sinh để có biện pháp giáo dục kịp thời những vấn đề còn vướng mắc
c Kế họach của giáo viên
Hoàn chỉnh hồ sơ học sinh
Hình thành tổ chức lớp, cán sự lớp
Tổ chức họp phụ huynh đầu năm Đưa phương hướng, kế hoạch giáo dục cá nhân giữa phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm lớp
Giáo viên cùng với phụ huynh luôn theo dõi sự chuyển biến hoặc thay đổi khác thường của học sinh để có thông tin liên lạc kịp thời
Giáo viên lập kế hoạch mỗi tháng thăm hỏi, gặp gỡ gia đình phụ huynh, thông tin hai chiều đầy đủ để bảo đảm toàn cho học sinh từ nhà đến trường và từ trường về nhà Luôn thực hiện tốt an toàn giao thong Làm tốt công tác cam kết với phụ huynh học sinh ngay từ đầu năm học
Kế hoạch rèn chữ cho học sinh thường xuyên trong tất cả các giờ học, môn học
Đưa kế hoạch và phát động phong trào thi đua giành bông hoa điểm tốt kính tặng thầy cô nhân những ngày lễ lớn trong năm
2 2 3 Quá trình thực hiện công tác chủ nhiệm:
Giai đoạn 1: Từ đầu năm đến 20 tháng 10
Trang 9Giáo viên gần gũi và làm quen, trò chuyện thân mật với từng em học sinh, nắm bắt tâm tư tình cảm của từng em, biết được điều kiện hoàn cảnh từng em để có phương pháp giáo dục cụ thể Tổ chức thăm một số em có hoàn cảnh khó khăn, học sinh nhận thức yếu Nắm bắt năng lực tiếp thu bài của từng em, phát hiện những em yếu về từng mặt để kịp thời tìm phương pháp giáo dục dạy học tốt nhất, giúp các em học tập tốt các bộ môn
Tổ chức họp phụ huynh học sinh thông báo những khó khăn, những thuận lợi của lớp, của trường, của từng em học sinh cho phụ huynh nắm rõ Thông báo nội quy, quy định của lớp, của trường, quy định giờ đưa đón học sinh, quy định về chuẩn bị đồ dùng sách vở, phương pháp kết hợp giáo dục giữa phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm
Đề cao tinh thần trách nhiệm của phụ huynh với con em mình, bầu chi hội trưởng hội phụ huynh Cử nhóm phụ huynh đỡ đầu một số em học sinh theo vùng
Cử một số học sinh khá giỏi kèm cặp, giúp đỡ học sinh yếu,
Giáo viên lên kế hoạch cụ thể về giáo dục cá nhân học sinh, phụ đạo học sinh trung bình yếu ngay từ dầu năm học
Từ những việc làm trên kết quả đạt được trong giai đoạn này là:
100% học sinh được trang bị đồ dùng sách vở
Các em có nề nếp tốt, thực hiện tốt những nội quy của lớp, của trường, các em
lễ phép với thầy cô và người trên, giao tiếp tự tin, đoàn kết với mọi người
Các em hứng thú học tập sôi nổi trong giờ học
Giai đoạn 2: Từ 20 tháng 10 đến hết kì 1.
Gáo viên tiếp tục giáo dục đạo đức, nề nếp, thường xuyên đi sát với lớp Quan tâm sao sát từng em, uốn nắn kịp thời những sai lệch của học sinh
Tổ chức động viên kịp thời những thành tích của các em và nêu tấm gương người tốt việc tốt
Kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu, trung bình thường xuyên
Trang 10Phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh, với các đoàn thể Để kịp thời phát hiện những sai lệch của học sinh để có biện pháp giáo dục
Kết quả cụ thể đạt được như sau:
* Các môn học và hoạt động giáo dục
Môn toán
- HTT: 2
- HT: 4
Môn tiếng việt
- HTT: 1
- HT : 5
* Năng lực phẩm chất:
Đạt: 100%
Giai đoạn 3: Bắt đầu từ cuối kì I đến giữa kì II.
Tiếp tục các công việc giáo dục như ở giai đoạn 1, 2
Giai đoạn này các em đã ổn định nề nếp
Giáo viên cần tăng cường tổ chức cho các em phát huy tính tự quản, nêu cao tinh thần tự giác trong mọi hoạt động Giáo viên tạo mọi cơ hội để học sinh phát huy tính năng động, chủ động, sáng tạo của bản thân
Tiếp tục bồi dưỡng nâng cao kiến thức cho học sinh về văn hóa, đạo đức, lối sống, giao tiếp, cử chỉ Để làm được việc này giáo viên cần phải là tâm gương sáng mấu mực trong mọi hoạt động để học sinh noi theo
Thường xuyên phối kết hợp với phụ huynh học sinh
Tiếp tục rèn chữ, rèn đọc cho học sinh ở tất cả các tiết học Tiếp tục phụ đạo học sinh trung bình, yếu thường xuyên trong các giờ học , buổi chiều ôn tập
Kết quả của giai đoạn 3 :
Các môn học và hoạt động giáo dục
Môn toán:
HTT: 02 em
HT: 5 em
Môn tiếng việt
HTT: 01 em HT: 08 em
Năng lực và phẩm chất
100% đạt
Lớp luôn được đánh giá xếp loại A sau mỗi đợt thi đua
Trang 11Từ kết quả trên cho ta thấy chất lượng giáo dục được nâng lên rõ rệt so với đầu năm học, kết quả học sinh khá, giỏi, trung bình chiếm tỷ lệ 100% không có học sinh yếu Tất cả các em đều ngoan lễ phép, đoàn kết, tích cực học tập, sôi nổi trong các phong trào của trường, lớp
- 100% Phụ huynh học sinh tin tưởng gửi gắm con em mình vào môi trường giáo dục của lớp, của Trung tâm nơi tôi giảng dạy
Kết quả của giai đoạn 4 :
Các môn học và hoạt động giáo dục
Môn toán:
HTT: 02 em
HT: 7 em
Môn tiếng việt
HTT: 2em HT: 08 em
Năng lực và phẩm chất
100% đạt
Kết quả thi đua của trường:
Lớp luôn được đánh giá xếp loại A sau mỗi đợt thi đua
Từ kết quả trên cho ta thấy chất lượng giáo dục được nâng lên rõ rệt so với đầu năm học, kết quả học sinh khá, giỏi, trung bình chiếm tỷ lệ 100% không có học sinh yếu Tất cả các em đều ngoan lễ phép, đoàn kết, tích cực học tập, sôi nổi trong các phong trào của trường, lớp
- 100% Phụ huynh học sinh tin tưởng gửi gắm con em mình vào môi trường giáo dục của lớp, của Trung tâm nơi tôi giảng dạy
3 Phần kết luận
3 1 Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm:
Công tác chủ nhiệm lớp là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp giáo dục Làm tốt công tác chủ nhiệm sẽ có tác dụng nâng cao giáo dục toàn diện cho học sinh, giúp học sinh phát triển đầy đủ “Đức - trí – thể – mĩ ” mà nhất là đối với học sinh khuyết tật trí tuệ thì công tác chủ nhiệm lại
có vai trò quan trọng hơn Người giáo viên chủ nhiệm như người mẹ thứ hai của các em Dìu dắt các em từng bước trưởng thành từ những kĩ năng nhỏ nhất, dần dần các em hòa mình vào tập thể vào cộng đồng xã hội