SKKN một số biện pháp quản lý chỉ đạo GD phẩm chất cho HS tiểu học

Hình thành và phát triển dục phẩm chất cho học sinh Tiểu học là một mặt củahoạt động giáo dục theo thông tư Số: 22/2016/TT-BGDĐT ngày 22/9/2016 Thông tưSửa đổi, bổ sung một số điều của Q

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài

Thời đại CNH – HĐH đòi hỏi con người cần có tri thức và kĩ năng thực hành.Theo định hướng đó thì bậc tiểu học là nền tảng Mục tiêu giáo dục tiểu học nhằmgiúp cho học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâudài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẫm mĩ và các kĩ năng cơ bản để tiếp tục học trunghọc cơ sở Mỗi môn học ở tiểu học đều góp phần hình thành và phát triển nhân cáchcho học sinh và cung cấp cho các em những tri thức cần thiết

Nền tảng nhân cách, kĩ năng sống, kĩ năng học tập cơ bản của học sinh đượchình thành ở tiểu học và được sử dụng trong suốt cuộc đời của mỗi con người Họcsinh tiểu học được dạy từ những thói quen nhỏ nhất như cách cầm bút, cách thưagửi, đi đứng, ăn mặc cho đến các kĩ năng phục vụ, kĩ năng giao tiếp, các kĩ năng họctập và khả năng tự học, sáng tạo Giáo dục tiểu học chính là nền tảng của giáo dụcphổ thông, đặt cơ sở vững chắc cho sự hình thành nhân cách và sự phát triển toàndiện con người Thành quả của GDTH có giá trị lâu dài, có tính quyết định, vì thếlàm tốt GDTH là đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước

Luật giáo dục năm 2005 (sửa đổi bổ sung 2009) đã nêu rõ: “Mục tiêu giáo dục làđào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm

mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hìnhthành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân đáp ứng với yêucầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Như vậy, giáo dục giữ vai trò hết sức quan trọng trong việc đào tạo và bồi dưỡngnguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước

Từ xưa ông cha ta đã từng dạy “Tiên học lễ, hậu học văn” Điều đó muốn nhấnmạnh rằng trước khi học văn hóa, con người cần phải có đạo đức Hồ Chủ Tịch đãtừng nói: “Dạy cũng như học phải chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức, là cái gốcquan trọng, nếu không có đạo đức thì tài cũng vô dụng” Bởi vậy có thể nói đạo đứcđóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự hình thành và phát triển nhân cách của conngười Xã hội càng phát triển đòi hỏi con người càng phải hoàn thiện, một con ngườihoàn thiện về nhân cách là con người không chỉ có tài mà cần phải có cả đức Sinh

thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “Có tài mà không có đức là người vô dụng Cóđức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Câu nói ấy của Bác vô cùng thấm thíatrong lòng mỗi thầy, cô giáo chúng ta Đức và tài gắn chặt nhau, vì có đức mà không

có tài thì làm việc gì cũng khó, có tài mà không có đức thì vô dụng, thậm chí còn cóhại Giữa đức và tài thì đức là gốc, trong đức có tài và trong tài có đức, tài càng caothì đức càng lớn Con người phải có tài và đức thì mới làm tròn nhiệm vụ Tuy nhiên,nhân cách của con người muốn được xây dựng và phát triển cần bắt đầu ngay từ khimới sinh ra và đặc biệt là trong giai đoạn ngồi trên ghế nhà trường chứ không phảichỉ trong một sớm một chiều Có thể nói, việc hình thành và phát triển các phẩm chất,năng lực, tri thức cho thế hệ trẻ là một trong những nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết,đây cũng là một nhiệm vụ của nhà trường nói riêng, của ngành giáo dục nói chungcần phải thực hiện

Hình thành và phát triển dục phẩm chất cho học sinh Tiểu học là một mặt củahoạt động giáo dục theo thông tư Số: 22/2016/TT-BGDĐT ngày 22/9/2016 Thông tưSửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinh tiểu học ban hành kèmtheo Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 của Bộ trưởng BộGiáo dục và Đào tạo chính là giáo dục các em biết chăm học, chăm làm; tự tin, tráchnhiệm; trung thực, kỉ luật; đoàn kết, yêu thương Qua đó góp phần hình thành cho trẻnhững tính cách nhất định và bồi dưỡng cho các em những quy tắc hành vi thể hiệntrong thái độ với bạn bè, gia đình, người khác và đối với Nhà nước, Tổ quốc Phẩmchất của con người mới xã hội chủ nghĩa không chỉ là thành phần quan trọng về cơbản của giáo dục mà là mục đích của toàn bộ công tác giáo dục thế hệ trẻ Trong giáodục không những có kiến thức mà phải có phẩm chất Vì vậy công tác giáo dục trướctiên phải đặt chăm lo bồi dưỡng phẩm chất cho học sinh, coi đó là cái căn bản, cáigốc cho sự phát triển nhân cách Để nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh thìngoài việc học tập rèn luyện kiến thức ở lớp, học sinh còn phải tu dưỡng và rèn luyện

về phẩm chất, kỹ năng sống, kỹ năng hòa nhập và ứng xử trong cuộc sống

Tuy nhiên, ngày nay cùng với sự phát triển của quá trình CNH - HĐH thì nhữngtác động và ảnh hưởng của mặt trái kinh tế thị trường càng gia tăng Kéo theo đó lànhững tệ nạn xã hội, sự xuống dốc cực kì nghiêm trọng về mặt nhân cách của con

người Trên các phương tiện thông tin đại chúng, hiện tượng học sinh vô lễ với thầy

cô giáo, con cái không vâng lời ông bà, cha mẹ; thậm chí còn có những trường hợpsát hại cả người thân để có tiền ăn chơi phung phí Hay tình trạng học sinh quay cóp,gian lận trong thi cử; không chấp hành các quy định trường, lớp; chưa biết nhận lỗi vàsửa lỗi Đó là những vấn đề nhức nhối đang được cả xã hội quan tâm

Năm học 2017-2018 là năm học tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW củaBCH TW Đảng (Khóa XI) về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đápứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, trong đó hình thành và phát triển phẩmchất, năng lực của người học là một trong những nhiệm vụ mà Nghị quyết đề ra Trêntinh thần đó, bản thân nhận thấy được tầm quan trọng của việc giáo dục phẩm chất,nâng cao kĩ năng sống cho học sinh tiểu học, với cương vị là người quản lí, bản thânhết sức băn khoăn và trăn trở: Nguyên nhân nào khiến những giá trị đạo đức truyềnthống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam ngày càng bị mai một và đâu là giải pháp ngănchặn sự tha hóa về mặt nhân cách của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ? Với mong

muốn góp phần vào việc luận giải những vấn đề nói trên, bản thân chọn đề tài: "Một

số biện pháp quản lí, chỉ đạo hình thành và phát triển phẩm chất góp phần giáo dục toàn diện học sinh tiểu học.” Vấn đề mà chắc hẳn không chỉ riêng bản thân mà

rất nhiều đồng nghiệp khác quan tâm suy nghĩ là làm sao học sinh của mình có những

kĩ năng sống tốt cho tương lai sau này, trở thành những con người tốt, có ích cho xãhội

1.2 Điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm

Đề tài đề cập đến những biện pháp quản lí, chỉ đạo hình thành và phát triển

phẩm chất học sinh tiểu học góp phần giáo dục toàn diện con người Để hình thành vàphát triển phẩm chất tốt cho học sinh đòi hỏi người giáo viên phải điều chỉnh phươngpháp dạy học, các hình thức tổ chức hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm ngaytrong quá trình dạy học và kết thúc mỗi giai đoạn dạy học; kịp thời phát hiện những

cố gắng, tiến bộ của học sinh để động viên, khích lệ và phát hiện kịp thời những khókhăn chưa thể tự vượt qua của học sinh để hướng dẫn, giúp đỡ; đưa ra nhận định phảnánh đúng những ưu điểm nổi bật, những hạn chế của mỗi học sinh để có giải pháp kịp

thời nhằm rèn luyện cho học sinh có những phẩm chất tốt góp phần thực hiện mụctiêu giáo dục toàn diện học sinh tiểu học.

Điểm mới của đề tài này là sự kết hợp hài hòa giữa việc truyền thụ tri thức lồngghép với việc hình thành và phát triển phẩm chất cho học sinh qua các tiết dạy và cáchoạt động giáo dục khác Chú trọng chỉ đạo các biện pháp giáo dục nhằm hình thành

và phát triển các biểu hiện phẩm chất học sinh tiểu học đã được quy định ở Thông tư22/2016/TT-BGDĐT ngày 22/9/2016 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về sửa đổi, bổ sungmột số điều của Quy định đánh giá học sinh Tiểu học ban hành kèm theo Thông tư30/2014/TT-BGDĐT ngày 28/8/2014 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Mặtkhác đặc biệt chú trọng các giải pháp giúp hạn chế những biểu hiện phẩm chất chưatốt của đối tượng học sinh cá biệt, khó giáo dục

1.3 Phạm vi áp dụng của đề tài

Sáng kiến này được áp dụng ngay từ đầu năm học đến nay trong các tiết học hằng ngày, các tiết sinh hoạt, hoạt động ngoại khóa và các tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm hình thành và phát triển phẩm chất cho học sinh trường Tiểu học nơi tôi

công tác

2 PHẦN NỘI DUNG 2.1 Thực trạng sự hình thành và phát triển phẩm chất của học sinh ở trường tiểu học hiện nay.

Hiện nay, đất nước ta đang trong thời kì đổi mới, hội nhập và phát triển Do vậy,nước ta tiếp cận với sự phát triển vượt bật của các quốc gia phát triển trên thế giới vềmọi lĩnh vực kinh tế, khoa học công nghệ, văn hóa,… Việc tiếp cận này luôn thể hiệntính hai mặt Nếu chúng ta tiếp thu và vận dụng đúng đắn những thành quả mà nhânloại đạt được vào thực tiễn đất nước thì sẽ mang lại những thuận lợi rất lớn, giúp chođất nước phát triển Ngược lại, nếu chúng ta tiếp thu không chọn lọc và vận dụngnhững thành tựu ấy không phù hợp với điều kiện thực tiễn nước ta sẽ mang lại nhữnghậu quả khôn lường

Trong những năm gần đây, nước ta chịu ảnh hưởng rất lớn bởi nền văn hóaphương Tây, tiếp cận với nền kinh tế thị trường nên sẽ có nhiều mặt tiêu cực tác độngđến phẩm chất, tư duy và lối sống của nhân dân Đặc biệt, sự tác động của chúng ảnhhưởng đến phẩm chất, lối sống của một bộ phận không nhỏ thế hệ trẻ của Việt Nam,nhất là các em học sinh Trong các nhà trường, trong lớp học sinh chưa chăm làmviệc nhà, việc trường Tham gia các hoạt động còn chiếu lệ, các em chưa mạnh dạn,

tự tin khi thực hiện các nhiệm vụ học tập, thực hiện chưa thật nghiêm túc quy định vềhọc tập Học sinh ít nhiều vẫn còn có hiện tượng cãi nhau, đánh nhau, chưa lễ phép,gây mất đoàn kết trong tập thể,…Các em rụt rè khi bày tỏ ý kiến, ngại giao tiếp Khiphát biểu các em nói không rõ ràng, trả lời trống không, không tròn câu và ít nói lờicảm ơn, xin lỗi với cô, thầy, bạn bè Nhiều em đến trường tỏ ra nói nhiều vì ở nhà các

em không có người trò chuyện, chia sẻ, các em ỉ lại bố mẹ không biết tự phục vụ , …Nhìn chung, phẩm chất, kĩ năng sống trong học đường đang có nguy cơ xuống cấp.Điều tệ hại nhất là một số học sinh rơi vào những tệ nạn xã hội, bạo lực học đường;không kính trọng thầy cô, xem thường bạn bè, mọi người xung quanh; không hiếuthảo với ông bà cha mẹ; thiếu tính nhân đạo; các em mê games, bỏ học….Từ đó làmsuy thoái những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc và kĩ năng sống cũngrất hạn chế Vì vậy việc giáo dục phẩm chất trong học sinh là điều rất cấp thiết đểthúc đẩy sự hoàn thiện con người nói riêng và đẩy nhanh sự phát triển của đất nướcnói chung

2.2 Thực trạng sự hình thành và phát triển phẩm chất học sinh tiểu học tại trường tôi công tác

2.2.1 Thuận lợi

Những năm qua, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã ban hành các thông tư về quy địnhđánh giá học sinh tiểu học, trong đó đã chỉ rõ các mục đích của việc đánh giá, nguyêntắc đánh giá, nội dung đánh giá một cách cụ thể Như vậy học sinh tiểu học không chỉđược đánh giá quá trình học tập, sự tiến bộ về kết quả học tập từng môn học mà cònđược đánh giá sự hình thành và phát triển một số năng lực, phẩm chất Những phẩmchất học sinh được cụ thể hóa như: Chăm học, chăm làm; tự tin trách nhiệm; trungthực, kỉ luật; đoàn kết yêu thương; đã giúp cho nhà trường, giáo viên có những địnhhướng về giáo dục cũng như đánh giá phẩm chất của các em

Trong suốt khoảng thời gian dài công tác tại trường (vừa làm giáo viên rồi lênlàm quản lí phụ trách về công tác chuyên môn), đây là cơ hội để cho tôi tiếp xúc vớihọc sinh nhiều lớp qua việc tổ chức nhiều hoạt động chung của nhà trường, giảng dạytheo phần hành ở nhiều lớp, tham gia kiểm tra định kì, trao đổi về công tác giáo dụcvới tất cả các thầy cô giáo trong nhà trường, ….chính những cơ hội này giúp cho tôi

có cái nhìn chung nhất về học sinh trong từng lớp, trong toàn trường, nắm được điểmmạnh, điểm yếu của học sinh từng lớp, ……

Trường học nơi bản thân công tác là ngôi trường đã đạt chuẩn quốc gia mức độ

II nên thuận lợi trong việc thực hiện nội dung xây dựng môi trường giáo dục Nhà

trường luôn quan tâm tạo điều kiện cho các lớp có đầy đủ phòng học, bàn ghế khangtrang vừa tầm với học sinh, phòng học thoáng mát, nhà vệ sinh sạch sẽ ,

Một thuận lợi nữa cũng phải kể đến là trường vốn nổi tiếng về truyền thống hiếuhọc Bởi vậy học sinh nơi đây đa số là chăm ngoan, ham học Phụ huynh cũng rấtchăm lo đến việc học của con em và Ban đại diện cha mẹ học sinh lúc nào cũng quantâm sâu sát và hỗ trợ kịp thời Chính vì vậy các em có những điều kiện thuận lợi cho

sự phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và nhân cách Ủy ban nhân dân xã cùng vớicác cấp học khác trên địa bàn cũng có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau nên đãphát hiện và ngăn chặn kịp thời những hành động sai trái, những tệ nạn xã hội tránh

để xảy ra hậu quả và sai lầm đáng tiếc

Bắt đầu từ năm hoc 2015 – 2016 trường chúng tôi mở rộng mô hình VNEN toànphần Cùng với đó là sự đổi mới về nội dung và phương pháp giảng dạy, trong đó chútrọng nhất là việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Chính vìvậy đây là cơ hội giúp các em tự tin, mạnh dạn, năng động hơn trong giao tiếp, họctập đồng thời đây cũng chính là cơ hội để các em tự rèn luyện và chứng tỏ khả năngcủa mình Trong những năm qua đơn vị không có học sinh nào vi phạm đạo đức,đánh giá mức độ hình thành và phát triển phẩm chất của học sinh: 100% đạt

Bên cạnh những thuận lợi trên nhà trường còn những khó khăn sau:

2.2.2 Khó khăn

* Đối với nhà trường:

Với đơn vị trường nơi tôi công tác cũng gặp rất nhiều khó khăn và nhiều điềucần quan tâm Toàn trường có 14 lớp với 422 học sinh trong đó có : 217 em nam ,

205 em nữ Đây là một trong những đơn vị có số lượng học sinh khá đông Nhiều em

có hoàn cảnh khó khăn, hơn 70% phụ huynh là lao động chân tay, có 40 em thuộcdiện hộ nghèo và cận nghèo 46 em có hoàn cảnh khó khăn (gia đình khó khăn về kinh

tế, bố mẹ ly hôn, mồ côi bố hoặc mẹ và mồ côi cả bố và mẹ ) Thông tin 2 chiều và sựphối hợp giữa phụ huynh giáo viên và nhà trường đôi khi thiếu kịp thời Nhiều phụhuynh có hoàn cảnh khó khăn nên lơ là, thiếu quan tâm trong công tác giáo dục và kếthợp với ban Đại diện cha mẹ học sinh của lớp, của trường để chăm lo việc học vàgiáo dục cho các em

Ngoài ra số lượng học sinh mỗi lớp khá đông (bình quân 30em/lớp ) đây cũng

là một khó khăn trong việc giáo dục học sinh

* Đối với giáo viên:

Trong thực tế hiện nay, việc nhận thức tầm quan trọng, cần thiết đánh giá sựhình thành và phát triển phẩm chất cho học sinh ở một số giáo viên còn hạn chế Nộidung đánh giá phẩm chất đối với giáo viên từ trước tới nay còn mang tính chungchung, chưa cụ thể Trong giảng dạy, một bộ phận giáo viên vẫn chỉ quan tâm đếnviệc truyền thụ kiến thức lý thuyết, không tạo cho học sinh được học tập thực sự.Trong lúc những phẩm chất học sinh được hình thành và phát triển thông qua việclồng ghép trong các môn học như giáo dục đạo đức, tự nhiên xã hội, Tiếng Việt, tàiliệu sống đẹp … hay trong các các hoạt động giáo dục khác như chào cờ đầu tuần,hoạt động tập tthể,… Qua dùng phiếu thăm dò, tổ chức các hoạt động chung,khảo sát thực tế cho thấy một số giáo viên còn lúng túng và khó khăn cả về nội dung,biện pháp, khó khăn trong các bước thực hiện; khó khăn trong việc xác định các biểuhiện chính giúp cho việc nhận xét về phẩm chất của học sinh tiểu học; khó khăn trongviệc đưa ra nhận định; cách ghi nhật ký tự đánh giá đối với học sinh; cách phối hợpvới gia đình và cộng đồng, huy động cả xã hội cùng tham gia vào quá trình giáo dụchọc sinh…đặc biệt là làm thế nào để phát huy việc đánh giá của học sinh và đánh giácủa phụ huynh học sinh, cộng đồng Một số giáo viên còn chưa linh hoạt, sáng tạotrong đánh giá Và điều đặc biệt quan trọng là giáo viên còn lúng túng trong việc lựachọn nội dung, phương pháp dạy học và tổ chức hoạt động như thế nào để tạo cơ hộicho học sinh hình thành và phát triển phẩm chất

*Đối với học sinh

Qua việc tham gia vào giảng dạy trực tiếp học sinh tất cả các khối lớp, tổ chứccác hoạt động tập thể, tham gia vào các hoạt động Đội như đội cờ đỏ, kiểm tra côngtác vệ sinh các lớp, trao đổi cùng các giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, bảnthân tôi thấy phẩm chất của học sinh ở trường thông qua một số hành vi và kĩ năngsống chưa cao Chỉ một số học sinh có hành vi, thói quen, kĩ năng tốt, các em biếtchăm học, chăm lao động, mạnh dạn trong giao tiếp, hợp tác, tự trọng, tự tin, đoàn kếtvới bạn bè,… còn nhiều em có các biểu hiện của sự thiếu văn hóa như:

- Nghỉ học không có lí do

- Xả giấy rác bừa bãi

- Chưa có ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường, bảo vệ của công

- Lười biếng trong lao động, làm vệ sinh trường lớp

- Không chấp hành nội quy lớp học

- Chưa biết sắp xếp thời gian học tập; không làm việc theo yêu cầu của giáoviên

- Chưa biết nhận lỗi khi làm sai Thậm chí còn đổ lỗi cho người khác

- Chưa biết tôn trọng lời hứa và giữ đúng lời hứa; chưa có ý thức sữa chữa sailầm, dễ tái phạm

- Hiện tượng học sinh vô lễ với thầy cô giáo và người lớn tuổi; cư xử thô lỗ vớibạn bè; chưa biết nhường nhịn em nhỏ

- Vẫn còn hiện tượng học sinh ghen ghét, tị nạnh với bạn; chưa biết giúp đỡ nhaucùng tiến bộ

- Học sinh về nhà không vâng lời ông bà, bố mẹ; thậm chí cãi ngang, vô lễ

- Học sinh nói dối, ăn cắp vặt

- Một số tệ nạn học đường còn diễn ra: học sinh đánh nhau, chia bè phái, chơiđiện tử, trộm cắp…

Đi sâu tìm hiểu về học sinh từng khối lớp tôi nhận thấy:

Học sinh khối 1: Phần lớn học sinh ý thức tự giác học bài, tham gia làm vệ sinh

trường lớp chưa cao, cô bảo gì các em làm việc đó, nhiều em ngơ ngác chưa địnhhình được công việc Đa phần các em chưa biết chịu trách nhiệm về việc làm củamình, tính kỉ luật chưa cao, nhiều em đi học muộn, một số em đi lại, nói năng tùytiện trong lớp

Học sinh khối 2: Tuy các em đã có ý thức về học tập, lao động hơn học sinh lớp

Một, các em có nề nếp hơn tuy nhiên trong mỗi lớp vẫn còn một bộ phận học sinhchưa có ý thức tự giác, còn ỉ lại Khả năng mạnh dạn trong giao tiếp cũng như tính kỉluật một số học sinh còn hạn chế

Học sinh khối 3, 4, 5: Học sinh chú ý hơn trong học tập, lao động, ý thức hoàn

thành nhiệm vụ học tập, lao đông cao hơn song bắt đầu có những biểu hiện như khi

có cô giáo thì nghiêm túc, chăm chỉ nhưng khi không có cô giáo ý thức tự quản chưacao, các em thích nói chuyện riêng, làm việc riêng, tính thiếu trung thực xuất hiệnmột số học sinh như gian lận trong kiểm tra, hay đổ lỗi cho bạn…

Một số hành vi cá biệt khác như: ý thức nhận lỗi chưa cao (em Phú ở lớp 3C),lấy cắp đồ dùng của bạn (em Cường ở 4C) Một số em chưa thân thiện, đoàn kết như

em Hiệu lớp 3C, em Đạt ở 5C

Mặt khác do đặc điểm của địa phương nên học sinh thuộc khối A của trường(vùng dân chủ yếu làm nghề cá, đời sống thấp) học sinh phần lớn rụt rè, thiếu tự tincòn học sinh thuộc khối B (gần chợ, gần trung tâm) học sinh mạnh dạn, tự tin hơn,nhưng hay nói chuyện riêng, nhiều em lười học, chưa có kĩ năng trong lao động, họcsinh thuộc khối C có nhiều học sinh cá biệt

* Đối với phụ huynh học sinh

Về phía các bậc cha mẹ các em luôn nóng vội trong việc dạy con, họ chỉ chútrọng đến việc con mình về nhà mà chưa đọc, viết chữ , hoặc chưa biết làm toán thì lolắng một cách thái quá Ngoài ra, một trở ngại nữa là một số phụ huynh quá nuôngchiều con, cung phụng con cái khiến trẻ không có ý thức tự lập, ý thức tập thể Ngượclại, một số phụ huynh vì bận nhiều công việc nên chưa quan tâm đến việc học tậpcũng như giáo dục phẩm chất cho con em mình Một số học sinh con em gia đình làmthuê, làm mướn, điều kiện kinh tế khó khăn, gia đình chủ yếu lo làm kiếm sống chonên ít có điều kiện quan tâm giáo dục các em Địa bàn rộng, một số học sinh nhà xanên công tác phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường còn hạn chế

* Công tác điều tra, khảo sát những biểu hiện phẩm chất đầu năm học:

Ngay từ đầu năm học, với phần hành 4 tiết/tuần tôi đã lần lượt tham gia giảngdạy từng khối lớp (mỗi khối một tuần) đến thời điểm cuối tháng 9 tôi được giảng dạytất cả các lớp trong trường với nhiều môn học khác nhau Trong các tiết học tôi đặcbiệt chú ý đến thái độ học tập như các em đã chăm học chưa, đã mạnh dạn, tự tinchưa, có tính kỉ luật hay không Bên cạnh đó tôi còn tham gia đánh giá các hoạt độnglao động như tham gia kiểm tra nề nếp vệ sinh cùng đội cờ đỏ; tổ chức các hoạt độngchung của Liên đội như tổ chức Tết Trung thu, khai giảng,…Ngoài ra để nắm đượcthông tin về các biểu hiện phẩm chất học sinh tôi đã trao dổi với tất cả các thầy côgiáo chủ nhiệm, thầy cô giáo bộ môn trong trường Kết quả thu được như sau:

Kết quả qua khảo sát lần 1

Từ bảng số liệu và thực tế cho thấy học sinh khối 1 các biểu hiện về phẩm chấtnhư chăm học, chăm làm; tự tin, trách nhiệm; trung thực, kỉ luật; còn quá nhiều hạnchế (dưới 30%), nhưng lên đến lớp 4, lớp 5 học sinh có ý thức hơn trong học tập,mạnh dạn, tự tin hơn, song vẫn còn một bộ phận học sinh lười học tập, lao động, nétránh công việc, gian lận trong kiểm tra.

Từ những thực trạng trên thôi thúc bản thân tìm ra nguyên nhân dẫn đến tìnhtrạng “Học sinh chưa có những biểu hiện phẩm chất tốt” là do đâu? Đề từ đó tìm rabiện pháp chỉ đạo đội ngũ thực hiện tốt việc hình thành và phát triển phẩm chất gópphần giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học

2.2.3 Nguyên nhân

* Nguyên nhân khách quan

Nguyên nhân về phía gia đình

Phải nói rằng thời gian mà các em sống với gia đình là khoảng thời gian dài nhất.Chính vì thế môi trường sống của gia đình có ảnh hưởng rất lớn đối với sự hình thành

và phát triển phẩm chất cho các em Những thái độ, hành vi, cách cư xử trong giađình sẽ hình thành cho các em nền móng để các em tiếp xúc ngoài xã hội Tuy nhiênhiện nay do mặt trái của sự phát triển của nến kinh tế thị trường, tình trạng cha mẹmải lo kiếm tiền, không quan tâm đến con cái; cuộc sống gia đình không hạnh phúc,bạo hành gia đình… đã dẫn đến những hệ lụy vô cùng nghiêm trọng trong sự hìnhthành và phát triển nhân cách của con trẻ Những em thiếu may mắn sinh ra trong giađình cha mẹ bất hoà, cách cư xử của cha mẹ thô bạo, rượu chè bê bết đã tạo cho các

em một ấn tượng không tốt Nó ít nhiều có ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triểnnhân cách của các em Điều đó có thể dẫn đến tình trạng học sinh trở nên lầm lì ít nói,

dễ nổi nóng cáu gắt, tính tình thô bạo Thậm chí có em còn ngại giao tiếp, sống khépkín… Có em còn ảnh hưởng những thói quen không tốt đó cũng có những hành vi cử

xử không tốt với mọi người Một số cha mẹ học sinh thiếu gương mẫu, ông bà cha

mẹ, chửi mắng lẫn nhau, một số gia đình còn khoán trắng bỏ mặc cho nhà trường và

xã hội, thậm chí còn nuông chiều con cái quá mức, dẫn đến một số học sinh vô lễ vớingười trên, nhiều em không vâng lời ông bà, bố mẹ, lười lao động lười học, trộm cắp

… Trong giao tiếp nói năng thô lỗ, cục cằn Bên cạnh đó, một số cha mẹ chưa quantâm đến việc lựa chọn môi trường, chọn bạn cho con chơi Do đó, các em dễ bị rủ rê,

sa ngã vào các thói hư tật xấu Chính những điều đó dần hình thành nên tính cáchxấu, những hành động không có văn hóa trong chính bản thân các em mà các emkhông hề hay biết và không nhận thức được tác hại của nó.

Nguyên nhân về phía nhà trường

Trường học chính là ngôi nhà thứ hai, giáo viên chính là người mẹ hiền thứ haicủa các em Môi trường giáo dục tốt sẽ giúp các em có điều kiện phát triển toàn diện

về mọi mặt Nhưng để đạt được đúng như điều vừa nêu cũng không phải là dễ Thực

tế cho thấy học sinh hiện nay rất nhạy cảm, rất dễ thích ứng với các hiện tượng tiêucực ngoài xã hội như: hiện tượng nói tục, các hành vi thiếu văn hoá vẫn còn Đặc biệtmột số học sinh không biết áp dụng kiến thức đã học vào thực tế Chẳng hạn học sinhvừa được học bài “Lễ phép vâng lời thầy cô giáo’’ nhưng lại chỉ chào hỏi thầy cô giáodạy mình hoặc không biết cảm ơn, xin lỗi khi được người khác giúp hay làm điều gì

đó không phải Đâu đó còn có những thầy cô giáo chưa nhiệt tình, chưa thật sự yêunghề mến trẻ, chưa có tâm huyết với sự nghiệp giáo Cũng có một vài thầy cô giáođôi khi không làm chủ được hành vi, dễ nổi nóng, quát nạt, la mắng, thậm chí xúcphạm nhân cách học sinh Do cách cư xử chưa phù hợp nên đâu đó dễ khiến học sinh

bị tổn thương, thậm chí có trường hợp giáo viên còn trở thành những “gương điểnhình” về cách ứng xử cho học sinh noi theo Một số giáo viên do quỹ thời gian eo hẹpnên chưa quan tâm đúng mức trong việc phát hiện những hành vi sai trái và kịp thờiuốn nắn cho học sinh Việc kết hợp, lồng ghép, liên hệ trong giảng dạy giữa các phânmôn nhằm nâng cao nhận thức và rèn luyện phẩm chất cho học sinh còn lúng túng vàhạn chế Bên cạnh đó, một số trường do điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạyhọc còn thiếu thốn, kinh phí hạn hẹp nên ở trong các giờ học thì giáo viên ít có điềukiện tổ chức các trò chơi học tập, nhà trường không thường xuyên cho các em thamgia các buổi sinh hoạt ngoại khoá Việc rèn luyện nề nếp cho học sinh chưa thực sựđược quan tâm Ngoài ra thì một số giáo viên nhận thức chưa đầy đủ nên còn chỉ tậptrung vào giáo dục Toán, Tiếng Việt chứ chưa chú trọng rèn luyện phẩm chất cho các

em

Nguyên nhân về phía môi trường xã hội

Ngoài môi trường gia đình và nhà trường, sự hình thành và phát triển nhân cáchhọc sinh còn phụ thuộc rất lớn vào môi trường xã hội Hiện nay do sự phát triển kinh

tế - xã hội, sự phát triển của mạng lưới thông tin hiện đại, sự du nhập của nhiều loạihình văn hoá khác nhau đã ảnh hưởng không ít đến tầng lớp thanh thiếu niên Hiệntượng học sinh nghiện Net, nghiện game là chuyện thường ngày, có cả em hết tiềnnảy sinh hành vi trộm cắp Nổi trội hiện nay là tình trạng sử dụng facebook để làmquen, kết bạn và nảy sinh tình cảm yêu đương quá sớm… Do còn quá non dại nên các

em dễ bị rủ rê, lôi kéo vào các tệ nạn xã hội, gây nên những hệ lụy nghiêm trọng vềnhân cách và đạo đức lối sống của tuổi học trò

* Nguyên nhân chủ quan về nhận thức của các em

Do đặc điểm tâm sinh lý của học sinh, lứa tuổi mà nhiều người cho rằng "Ăn chưa no, lo chưa đến", suy nghĩ còn non nớt, nhận thức chưa cao chính vì thế các em

có những hành vi thiếu chuẩn xác là điều không thể tránh khỏi

Thêm vào đó, do suy nghĩ chưa thấu đáo, khi phạm phải sai lầm các em chưabiết lắng nghe, tiếp thu và sửa chữa để tiến bộ Chính tư tưởng bảo thủ, cố chấp, luôncho rằng người lớn áp đặt mình đã khiến các em khó sửa sai và tiến bộ

2.3 Một số biện pháp quản lí chỉ đạo hình thành và phát triển phẩm góp phần giáo dục toàn diện học sinh tiểu học

2.3.1 Giúp đội ngũ nhận thức sâu sắc về đánh giá sự hình thành và phát triển phẩm chất cho học sinh tiểu học

Hàng năm, công tác bồi dưỡng đội ngũ của nhà trường luôn được chú trọng, bồidưỡng đội ngũ về phẩm chất đạo đức, về đổi mới phương pháp giảng dạy, về kiểm trađánh giá học sinh, ….trong đó bồi dưỡng để nhận thức đúng đắn về sự thay đổi trongđánh giá người học sinh mà Thông tư số 30/2014/BGDĐT ngày 22/8/2014 của BộGiáo dục và Đào tạo Thông tư Ban hành quy định đánh giá học sinh Tiểu học đã đưa

ra và những điều chỉnh, sửu đổi, bổ sung của Thông tư số 22/2016/TT-BGDĐT ngày22/9/2016 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy địnhđánh giá học sinh Tiểu học ban hành kèm theo Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT ngày28/8/2014 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo là một việc làm thường xuyên vàođầu năm học, vào cuối học kì I, vào cuối năm học Qua việc tổ chức cho đội ngũ ôn

lại về mục đích, nguyên tắc, nội dung và cách thức đánh giá giúp cho mỗi giáo viênthay đổi nhận thức về cách đánh giá học sinh Để giáo viên vận dụng tốt cách đánhgiá học sinh theo thông tư thì nhà trường đã dành thời gian thích đáng để mỗi giáoviên đọc kĩ, nghiên cứu kĩ Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT ngày 22/9/2016 của BộGiáo dục và Đào tạo về sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinhTiểu học ban hành kèm theo Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28/8/2014 của Bộtrưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Bằng sự trải nghiệm thực tế của mình hãy phân tích,

so sánh giữa cách đánh giá cho điểm trước đây, với đánh giá kết hợp cho điểm định kìvới đánh giá thường xuyên bằng nhận xét, để hiểu sâu sắc ý nghĩa, tính ưu việt của sựthay đổi Đặc biệt, lý giải cho được vì sao phải đổi mới đánh giá, nội dung cốt lõi củađánh giá mới là gì và điều quan trọng là nó mang lại lợi ích gì cho học trò? Bởi việc

gì có lợi cho học trò, sẽ được sự ủng hộ của phụ huynh học sinh và xã hội

Nội dung đánh giá xoay quanh đánh giá hoạt động học tập, sự tiến bộ và kếtquả học tập của HS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình giáo dục tiểu họctheo từng môn học và hoạt động giáo dục Đánh giá sự hình thành và phát triển nănglực chung của HS tiểu học: tự phục vụ, tự quản; giao tiếp, hợp tác; tự học và giảiquyết vấn đề Đánh giá sự hình thành, phát triển các phẩm chất của HS tiểu học: yêucha mẹ, gia đình; yêu bạn bè, trường lớp; yêu quê hương, đất nước, con người; tự tin,

tự trọng, tự chịu trách nhiệm; trung thực, kỉ luật; chăm học, chăm làm, thích hoạtđộng nghệ thuật, thể thao Những đánh giá trên góp phần quan trọng đến việc giáodục con người toàn diện

Tham gia đánh giá học sinh không chỉ riêng mình giáo viên mà còn có HS (tựđánh giá và đánh giá bạn qua hoạt động của tổ, nhóm, hội đồng tự quản…); cha mẹ

và những người có trách nhiệm trong cộng đồng (gọi chung là phụ huynh) Cụ thể:

- GV đánh giá: GV dựa trên đặc điểm và mục tiêu của bài học, của mỗi hoạt

động mà HS phải thực hiện trong bài học (hoạt động cơ bản, hoạt động thực hành,hoạt động ứng dụng), GV thường xuyên quan sát, theo dõi cá nhân HS, nhóm HStrong quá trình học tập để có nhận định, động viên hoặc gợi ý, hỗ trợ kịp thời đối vớitừng việc làm, từng nhiệm vụ của mỗi cá nhân hoặc của cả nhóm HS; nếu hoàn thànhnhiệm vụ thứ nhất thì chuyển sang nhiệm vụ thứ hai cho đến khi hoàn thành bài học;chấp nhận sự khác nhau (nếu có) về thời gian, tiến độ hoàn thành từng nhiệm vụ họctập của các HS trong lớp

Các phẩm chất và năng lực được hình thành và phát triển trong quá trình trảinghiệm, tham gia thường xuyên hàng ngày vào các hoạt động học tập, sinh hoạt tậpthể Việc đánh giá quá trình phát triển, đánh giá sự tiến bộ mới là đánh giá thiết thực

và hiệu quả nhất cho sự phát triển của mỗi học sinh Điều này đòi hỏi giáo viên phảithường xuyên quan sát, theo dõi cá nhân học sinh, nhóm học sinh trong quá trình họctập để có nhận định, động viên hoặc gợi ý, hỗ trợ kịp thời đối với từng việc làm, từngnhiệm vụ của mỗi cá nhân hoặc của cả nhóm học sinh Từ đó, động viên, khích lệ,giúp học sinh khắc phục khó khăn, phát huy ưu điểm và các tố chất riêng, sửa chữakhuyết điểm để học sinh ngày càng tiến bộ

Trong quá trình đánh giá thường xuyên, GV ghi vào Nhật kí đánh giá của mìnhnhững điều cần đặc biệt lưu ý, giúp ích cho quá trình theo dõi, giáo dục đối với cánhân hoặc tập thể HS

- HS tự đánh giá: đối với mỗi nhiệm vụ, hoạt động cá nhân thì HS cố gắng tự

thực hiện; trong quá trình thực hiện hoặc sau khi thực hiện nhiệm vụ, HS tự đánh giáviệc làm và kết quả thực hiện nhiệm vụ của mình Chia sẻ kết quả hoặc khó khănkhông thể vượt qua với bạn, nhóm bạn hoặc giáo viên để giúp bạn hoặc được bạn hay

GV giúp đỡ kịp thời

- HS đánh giá bạn: ngay trong quá trình tổ chức các hoạt động học tập, sinh

hoạt tập thể, GV hướng dẫn HS tham gia đánh giá bạn hoặc nhóm bạn Ví dụ: GV yêucầu HS quan sát hoạt động để nhận xét bài làm, câu trả lời của bạn, nhóm bạn hoặcgiúp bạn hoạt động hiệu quả hơn GV có thể đưa ra lời nhận xét, góp ý đối với cácđánh giá của HS cũng trên tinh thần tôn trọng ý kiến của các em

- Phụ huynh đánh giá: phụ huynh được mời tham gia hoặc quan sát các hoạt

động dạy học, giáo dục của nhà trường, sử dụng tài liệu hướng dẫn học tập, đáp ứngcác yêu cầu của HS trong quá trình học tập, nhất là những hoạt động học tập, sinhhoạt ở gia đình, ở cộng đồng và nên ghi nhận định vào phiếu đánh giá Thông qua đóđộng viên, giúp đỡ các em học tập, rèn luyện, phát triển kĩ năng sống, vận dụng kiếnthức vào cuộc sống và tham gia các hoạt động xã hội, tìm hiểu về những sự vật, hiệntượng tự nhiên và văn hóa, lịch sử, nghề truyền thống của địa phương

Chính vì thế bên cạnh hướng dẫn học sinh cách đánh giá kết quả học tập củamình, của bạn, nhóm bạn thì người giáo viên còn làm tốt công tác tuyên truyền vàphối hợp chặt chẽ với phụ huynh trong quá trình giảng dạy, giáo dục nghĩa là thay đổicách nhận thức về đánh giá trong phụ huynh Cần tăng cường công tác tuyên truyềntrong phụ huynh, cộng đồng về ý nghĩa, tính nhân văn của cách đánh giá mới Giúp

cha mẹ học sinh thay đổi thói quen mỗi khi trẻ đi học về hỏi: “Hôm nay con đượcđiểm mấy?” sang cách quan tâm khác “Hôm nay con tham gia học tập, hoạt độngnào?”; “Con giúp đỡ bạn được những việc gì?”; “Ở trường con tự làm được nhữngnhiệm vụ gì”…

Việc phối hợp với phụ huynh học sinh không chỉ giúp giáo viên có thêm nguồnthông tin bổ ích khi đánh giá các năng lực, phẩm chất mà còn gắn kết trách nhiệmgiữa nhà trường và gia đình

Để thực hiện tốt cách đánh giá như vậy thì người giáo viên phải chuyển từ quátrình dạy học thành quá trình tự học của học sinh nghĩa là chuyển quá trình thuyếtgiảng một cách hình thức, áp đặt của người dạy thành quá trình tự học, tự tìm tòi,khám phá của người học

2.3.2 Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm làm tốt công tác chủ nhiệm lớp

Thứ nhất: Xác định đúng vai trò, vị trí, nhiệm vụ của mình: Theo khoản 1 điều

19 TT 22 thì giáo viên chủ nhiệm “Chịu trách nhiệm chính trong việc đánh giá họcsinh, kết quả giáo dục học sinh trong lớp; hoàn thành hồ sơ đánh giá học sinh theoquy định; nghiệm thu, bàn giao chất lượng giáo dục học sinh” Như vậy, người giáoviên chủ nhiệm giữ vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục học sinh phát triểntoàn diện Người giáo viên chủ nhiệm phải tham gia các hoạt động dạy học, phải rènluyện đạo đức, tác phong sư phạm đây vừa là trách nhiệm vừa yêu cầu cần thiết trongviệc giáo dục học sinh Vì vậy để làm tốt công tác chủ nhiệm trước hết phải xây dựngđược hình tượng thầy giáo trong lòng học sinh, được học sinh tin yêu quý trọng, cóvậy thì trong lời nói, cử chỉ, hành động của người GV mới có tính thuyết phục caođối với học sinh Ngoài ra, người GVCN cần nắm vững mục tiêu của giáo dục nóichung, của lớp học Có trách nhiệm cao trong việc giáo dục những phẩm chất, rènluyện năng lực để các em trở thành những công dân tốt của đất nước

Thứ hai: Tìm hiểu đặc điểm tình hình lớp: Đối tượng giáo dục của giáo viên chủ

nhiệm là học sinh Người giáo viên chủ nhiệm lớp muốn nâng cao chất lượng và hiệuquả giáo dục của lớp mình thì giáo viên phải có những biện pháp cụ thể phù hợp vớilứa tuổi, đặc điểm tâm sinh lớp, nhân cách của từng học sinh trong lớp Vì vậy, khinhận phân công của BGH nhà trường nhận lớp chủ nhiệm, giáo viên phải phải tìmhiểu hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lý, nhân cách, những ưu điểm, hạn chế của từng

học sinh Sau khi nắm bắt lý lịch học sinh, giáo viên phải nắm bắt những điểm mạnh,điểm yếu của cha mẹ các em, lựa chọn những người tiêu biểu, có khả năng tuyêntruyền và biết thu hút mọi người cùng quan tâm đến các phong trào chung của lớp.Đối với những phụ huynh có hoàn cảnh khó khăn, giáo viên phải tiếp xúc, gặp gỡ đểnắm bắt và chia sẽ, động viên về mặt tinh thần cũng như giúp đỡ Nhờ vào việc nắmbắt đặc điểm tình hình của lớp, nắm bắt các thông tin kịp thời từ phụ huynh và họcsinh giúp để xây dựng được một kế hoạch chủ nhiệm phù hợp, sát tình hình thực tế và

có tính khả thi cao

Thứ ba: Chỉ đạo xây dựng kế hoạch chủ nhiệm: Để lớp có nề nếp tốt, ngay từ

đầu năm học tôi chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp cho

cả năm học, từng tháng, từng tuần dựa trên kế hoạch của nhà trường của bộ phậnchuyên môn nhưng phải phù hợp với thực tế của lớp Việc xây dựng và lập kế hoạchnày giúp giáo viên có tầm nhìn xa, bao quát hơn trong công tác chủ nhiệm Kế hoạchchủ nhiệm cần xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu các mặt giáo dục học sinh theo từngtháng, học kì, cả năm học và đặc biệt đề ra những biện pháp cụ thể nhằm đạt mục tiêu

đề ra, phải được quán triệt đến tất cả phụ huynh trong các cuộc họp cha mẹ học sinhđầu năm học Những biện pháp giáo dục phải phù hợp với đặc điểm riêng của lớp,của từng học sinh Đầu năm học, qua hàng tháng tôi đều theo dõi và kiểm tra sổ côngtác chủ nhiệm của các giáo viên chủ nhiệm và nhận thấy hầu hết các giáo viên đã hiểu

rõ đặc điểm học sinh trong lớp, nắm được những học sinh cá biệt về phầm chất và đã

có những biện pháp giáo dục phù hợp, những biện pháp được thay dổi khi những biệnpháp khác áp dụng chưa mang lại hiệu quả Các giáo viên chủ nhiệm lớp Một có biệnpháp hướng dẫn tỉ mỉ, làm mẫu để học sinh làm theo, kiểm tra lại kết quả sau khi họcsinh đã làm Các giáo viên chủ nhiệm lớp Hai duy trì biện pháp hướng dẫn cụ thể,làm mẫu, nhắc nhở, tăng cường tổ chức hoạt động tập thể để các em mạnh dạn, tự tinhơn Các giáo viên chủ nhiệm lớp Ba, Bốn, Năm có các biện pháp như gắn việc thựchiện nội quy lớp học, nội quy nhà trường với việc thi đua giữa các nhóm, giữa cáclớp,…chú ý đến những học sinh cá biệt Bên cạnh đó chỉ đạo các giáo viên dạy họcsinh khối A cần tăng cường tổ chức hoạt động tập thể, tạo điều kiện để các em đượcthể hiện mình, giao tiếp nhiều hơn Các giáo viên dạy khối B cần có những biện phápcứng rắn, răn đe, gắn với thi đua, kết hợp động viên khen ngợi để các em có ý thức kỉluật hơn Các giáo viên dạy khối C cần có những biệ pháp riêng với những học sinh

cá biệt như em Hùng, em Phú, em Hiệu 3C; em Cường 4C, em Đạt 5C Ví dụ:

Với học sinh khối lớp 1, phần lớn các em chưa chú ý trong giờ học, chưa biếtcách tham gia vệ sinh trường lớp, nhiều em tụt rè, thiếu tính kỉ luật như đi học muộn,thích gì làm nấy ngay trong lớp học, một số học sinh hoang nghịch, chọc ghẹo bạn,…giáo viên chủ nhiệm lớp 1 cần chỉ rõ từng công việc kết hợp làm mẫu như trong giờhọc yêu cầu học sinh lấy quyển sách gì thì giơ sách lên làm mẫu, hướng dẫn học sinhviết cần bắt tay từng em Trong lao động vệ sinh trường lớp cần nêu yêu cầu côngviệc như yêu cầu các tổ đầu giờ phải quét lớp, cách quét lớp học giáo viên cũng làmmẫu để học sinh quan sát; Trong việc giáo dục sự tự tin cần tổ chức các hoạt động tậpthể như tổ chức trò chơi, thi hát múa,….tạo điều kiện cho những học sinh nhút nháttham gia Hay muốn giáo dục tính kỉ luật giáo viên yêu cầu học sinh về nói với bố mẹcần chở đi học đúng giờ Hoặc ở lớp 1A có em học sinh hay lấy bút chì của bạn ngoàiviệc trao đổi với phụ huynh thì giáo viên đã đến và nhắc nhở riêng, quan sát nhữngbiểu hiện của em, nói chuyện gần gũi với em, đưa ra những câu hỏi như : “ Nếu bạnlấy bút của em thì em lấy gì để dùng? Em có bút để dùng không? Hay Em có cảmthấy tiếc khi bị mất bút không?

Với một số học sinh có biểu hiện thiểu trung thực như em Nguyễn Văn Cường lớp 4C, em Phú lớp 3C giáo viên sử dụng biện pháp trò chuyện gần gũi em, giữ đúnglời hứa của mình, tôn trọng em, giao việc vừa sức (phù hợp) cho em, khuyến khích, khen ngợi khi em nhận lỗi, phối hợp với giáo viên bộ môn để uốn nắn em, trao đổi với phụ huynh để cùng nhau giáo dục

Với học sinh thiếu thân thiện với bạn bè như em Hiệu lớp 3C, em Đạt lớp 5C giáo viên đã đưa ra giải pháp tổ chức nhiều hoạt động tập thể, động viện em tham gia

để giúp em hòa đồng hơn Sử dụng hộp thư bè bạn bè, gửi thư cho em để chuyện trò, cũng như động viên cả lớp thường gửi thư cho em để em tự tin hơn

Thứ tư: Xây dựng Hội đồng tự quản có năng lực Việc xây dựng bộ máy tổ chức

lớp học sẽ tạo ra nhân tố rất quan trọng, tích cực để giáo viên chủ nhiệm quản lý lớp,giáo dục học sinh một cách chủ động Xây dựng bộ máy tổ chức lớp tốt sẽ đẩy mạnhcác hoạt động phong trào thi đua của lớp, của trường và đồng thời phát huy vai trò tựquản của mỗi học sinh và của tập thể lớp, góp phần giáo dục toàn diện cho các em Giáo viên phải tổ chức cho lớp bầu Hội đồng tự quản của lớp sau đó hướng dẫncác em cách tự quản lớp học và cách xử lí một số tình huống thường xảy ra Hội đồng

tự quản của lớp không những chỉ có học sinh tiêu biểu mà còn có cả một số em hiếuđộng ở trong lớp để các em có ý thức tự giác, biết sửa chữa bản thân, để các em đều

có tiến bộ và trở thành những học sinh gương mẫu

Giáo viên phải hướng dẫn giao nhiệm vụ cụ thể với kế hoạch từng tuần rõ ràng.Xây dựng hội đồng tự quản gương mẫu, tự giác là một yếu tố quan trọng giúp giáoviên thành công trong công tác chủ nhiệm lớp Luôn đề cao vai trò của cán bộ lớp vàluôn thay đổi Hội đồng tự quản trong các tháng để tạo cơ hội cho các em phát huynăng lực lãnh đạo của mình, các em này thực sự là những thầy,cô giáo nhỏ của lớphọc Nhưng tất cả các hoạt động của các em đều phải trong sự kiểm soát của giáoviên chủ nhiệm lớp Đây cũng chính là rèn và giáo dục kỹ năng lãnh đạo cho các em

Thứ năm: Xây dựng nề nếp và ý thức tự quản trong giờ học: Đó là việc giáo dục

các em biết chấp hành các nội quy, quy định của lớp học Điều này sẽ tạo điều kiệnthuận lợi để thực hiện tốt nề nếp học tập Giáo viên phải giáo dục học sinh ý thức giờnào việc nấy, biết chú ý nghe bạn nói, biết lắng nghe thầy cô giảng bài Giáo viênkhông quên tạo phong trào thi đua giữa các tổ, cá nhân Phong trào thi đua này đượctiến hành liên tục tuần nối tuần, suốt trong cả năm học Với hình thức khen thưởng,động viên kịp thời là một yếu tố vô cùng quan trọng không thể thiếu vì đó là động lựcgiúp các em cố gắng, nổ lực hơn

Thứ sáu: Nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt lớp, nhận xét học sinh theo tinh thần

của thông tư 22: Cùng với việc xây dựng cho học sinh có nề nếp về học tập, tự quảngiáo viên phải còn hướng đến tập trung bồi dưỡng, rèn luyện học sinh nâng cao chấtluợng giờ sinh hoạt lớp Để làm tốt công tác chủ nhiệm thì giáo viên chủ nhiệm(GVCN) cần phải tổ chức tốt giờ sinh hoạt lớp, tổ chức làm sao cho học sinh thíchhọc từ đó sẽ giáo dục học sinh học tốt hơn Để giờ sinh hoạt lớp có thu hút được sựquan tâm của học sinh cả lớp thì hình thức tổ chức giờ sinh hoạt lớp cũng rất quantrọng, tránh đơn điệu, nhàm chán, không hứng thú với học sinh Bản thân giáo viênphải luôn thân mật và gần gũi với các em, không quá nghiêm khắc luôn đặt mình vào

vị trí của học sinh Luôn hướng dẫn và tập cho các em cùng nhau tổ chức và thamgia.Trong giờ sinh hoạt lớp, ngoài sự đánh giá nhận xét của các ban, các thành viêntrong lớp thì việc nhận xét của giáo viên có một vai trò hết sức quan trọng Trong cácbuổi sinh hoạt lớp bản thân giáo viên phải luôn cố gắng khen học sinh nhiều hơn làphê bình, biết khen, phê bình đúng mực sẽ khiến học sinh thích thú trong học tập.Vềnguyên tắc khen phải nhiều hơn phê bình để tạo tâm lí tích cực vì ai cũng thích khen.Khen ngợi phải cụ thể, gọi tên các phẩm chất, học sinh thường nhớ đến những phẩmchất nào mà GVCN hay tuyên dương Sự công nhận đó nó có thể mở ra cơ hội chonhững em cảm thấy bất lực, các em sẽ thay đổi quan điểm của mình từ tiêu cực sangtích cực

VD: Thầy thấy em đúng là người bình tĩnh, biết suy nghĩ, em đã không đánhbạn khi bị bạn chế giễu; hoặc : Thầy đánh giá cao sự tự nguyện giúp đỡ bạn của em,

em rất có tinh thần hợp tác

+ Khen ngợi phải chân thật, gây được cảm xúc tích cực nơi người khen

+ Lời nói của GVCN phải chân thật mới cảm hoá được học sinh Chính lòngyêu thương sẽ tạo nên cảm xúc gieo vào lòng học sinh sự thích thú và có thể giúpchúng tạo nên sự nỗ lực rất lớn cho kết quả học tập về sau Đối với một số học sinh,một cái nhìn trân trọng đã có thể thay thế cho ngàn lời thừa nhận rồi

VD: GV nói với HS: “ Em đã tập trung làm bài tập rất nhanh Tốt lắm, hãy cốgắng học em nhé”

+ Cần khen ngay hành vi tích cực mới khi nó vừa xuất hiện nhất là những emhay mắc khuyết điểm, những em học yếu, nhút nhát…

+ Khi phê bình học sinh cũng cần lưu ý là phê bình hành vi cụ thể chứ khôngkhái quát hoá, phê bình không được chì chiết, nhắc đi nhắc lại những khuyết điểm đãxảy ra từ lâu

2.3.3 Hình thành và phát triển phẩm chất cho học sinh tiểu học thông qua quá trình dạy học các môn học

Bản thân quá trình dạy học và ngay trong các nhiệm vụ dạy học là nhằm gópphần giáo dục phẩm chất cho học sinh Tính chất giáo dục của việc dạy học đòi hỏinhà giáo phải khai thác đúng đắn, sâu sắc nội dung các môn học, thông qua việc dạyhọc mà thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục nhằm phát triển các phẩm chất đạođức, hoàn thiện nhân cách học sinh

Trong chương trình tiểu học, môn đạo đức là môn học chính để giáo dục phẩmchất cho học sinh Thông qua môn đạo đức, các em bước đầu có khái niệm về đạođức và các chuẩn mực đạo đức Các em biết phân biệt tốt – xấu, đúng – sai, lễ phép –

vô lễ… Từ đó có cái nhìn đúng đắn trong nhận thức và suy nghĩ; ý thức được việcnên và không nên làm Đối với môn Đạo đức tôi có thể xem là một phương tiện quantrọng để thực hiện nhiệm vụ giáo dục tư tưởng, tình cảm, và những hiểu biết trongcuộc sống cho học sinh một cách trực tiếp, hoàn chỉnh và sâu sắc

Nếu thực hiện tốt các nhiệm vụ trên chúng ta đã và sẽ đặt được những viêngạch hồng đầu tiên trong quá trình giáo dục, bồi dưỡng hình thành cơ sở ban đầu của