SKKN một số biện pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 1 qua môn tiếng việt 1 – CGD

Và kỹ năng đọc rất quan trọng, nếu kỹ năng đọc được rèn luyện tốt, hình thành tốt ở các em nó sẽ giúp các em đọc tốt suốt cả cuộc đời, giúp các em phát triển tư duy, cảm nhận cái hay, cá

MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 1 QUA MÔN TIẾNG VIỆT 1- CGD

I PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:

Mỗi môn học ở Tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển những cơ sở ban đầu về nhân cách con người Kỹ năng đọc là sự khởi đầu giúp cho học sinh chiếm lĩnh một công cụ mới để sử dụng trong học tập

và trong giao tiếp Nếu kỹ năng viết được coi là phương tiện ưu thế nhất trong hệ thống ngôn ngữ thì kỹ năng đọc có một vị trí quan trọng không thiếu được trong chương trình môn Tiếng Việt ở bậc Tiểu học

Cùng với kỹ năng viết, kỹ năng đọc có nhiệm vụ lớn lao là trao cho các

em cái chìa khóa để vận dụng chữ viết trong học tập Khi biết đọc, biết viết các em có điều kiện nghe lời thầy giảng trên lớp, sử dụng sách giáo khoa, sách tham khảo từ đó có điều kiện học tốt các môn học học khác có trong chương trình

Ở lớp Một các em học sinh bắt đầu làm quen với: Nghe, nói, đọc, viết Và kỹ năng đọc rất quan trọng, nếu kỹ năng đọc được rèn luyện tốt, hình thành tốt ở các em nó sẽ giúp các em đọc tốt suốt cả cuộc đời, giúp các

em phát triển tư duy, cảm nhận cái hay, cái đẹp trong mỗi bài học, hiểu được nghĩa của tiếng, từ, câu, đoạn văn, bài văn mình vừa đọc Mặt khác ở lớp Một các em được tập đọc thành thạo, đọc đúng, đọc trôi chảy thì khi lên các lớp trên các em sẽ học vững vàng, học tốt hơn Các em sẽ ham học, tích cực trong học tập hơn nếu kết quả học tập của các em đạt mức Hoàn thành tốt Hơn nữa thông thạo giúp các em có điều kiện tiếp cận và nắm bắt các môn học, hiểu các văn bản, tiếp thu và chiếm lĩnh được tri thức, tự tin khi giao tiếp nhằm góp phần hình thành

nhân cách con người Việt Nam hiện đại, phát triển toàn diện

về mọi mặt Đức - Trí - Thể - Mĩ cho học sinh Chính vì những lý

do trên mà tôi chọn đề tài “Một số biện pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh

lớp 1 qua môn Tiếng Việt 1 – CGD”

1.2 Điểm mới của đề tài :

Giúp học sinh tháo gỡ những khó khăn do sự phát triển tâm lý chưa đầy

đủ để có phương pháp luyện đọc, chiếm lĩnh tri thức một cách có hệ thống, khoa học, phát triển năng lực trí tuệ Giúp cho học sinh nắm chắc chắn hơn

về phần ngữ âm, cách đọc mô hình tiếng Nguyên, phân tích tiếng trong mô hình, biết đọc và phân biệt đúng các kiểu vần như: Vần chỉ có âm chính, vần

có âm đệm và âm chính, vần có âm chính và âm cuối Từ đó tạo hứng thú học tập từng bước nâng cao năng lực đọc đúng, đọc hay, đọc diễn cảm của mỗi học sinh Bên cạnh đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt 1 – CGD

1.3 Phạm vi sử dụng đề tài :

Đề tài mà tôi nghiên cứu này áp dụng cho giáo viên giảng dạy lớp 1 – CGD bậc Tiểu học

II PHẦN NỘI DUNG

II.1 Thực trạng dạy và học Tiếng Việt 1 - CGD ở trường Tiểu học tôi đang dạy

Đầu năm 2019 – 2020 tôi được phân công giảng dạy và chủ nhiệm lớp 1C với sĩ số lớp 25 em gồm 13 nam, 12 nữ và trực tiếp dạy phân môn Tiếng Việt 1 – CGD Từ khi nhận lớp tháng 8 năm 2019 đến tháng 1 năm

2020 tôi thường xuyên nghiên cứu thiết kế, tài liệu, tạp chí, để tìm hiểu

và thấy được một số thực trạng như sau:

1 Về giáo viên:

* Thuận lợi:

- Được sự quan tâm , chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo về chuyên môn Tổ chức bồi dưỡng giáo viên Tổ trưởng chuyên môn và cán bộ quản

lý cung cấp đủ tài liệu, phương tiện để nghiên cứu, học hỏi, giảng dạy

- Được sự giúp đỡ của Ban Giám Hiệu nhà trường tổ chức sinh hoạt chuyên môn hàng tuần, hàng tháng, thao giảng dự giờ thảo luận theo chuyên

đề từ đó rút ra những ý kiến hay, những bài học bổ ích vận dụng vào trong quá trình giảng dạy hằng ngày

- Số giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp nắm bắt phương pháp, hình thức tổ chức dạy học mới tạo điều kiện cho học sinh tích cực khám phá, chiếm lĩnh kiến thứ có hệ thống

- Giáo viên có ý thức tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tay nghề và luôn trăn trở về phương pháp dạy học Tiếng Việt 1 – CGD

- Giáo viên nắm chắc tiến trình tiết học, đi đúng mục tiêu của bài dạy

- Giáo viên đi đúng phương pháp, sách thiết kế

- Đội ngũ giáo viên có ý thức trách nhiệm với học sinh, giảng dạy nhiệt tình, tâm huyết với nghề dạy học

- Giáo viên luôn có ý thức vận dụng linh hoạt về đổi mới phương pháp dạy học

* Khó khăn:

- Sách thiết kế phục vụ cho giáo viên giảng dạy gồm 3 quyển với ba quy trình khác nhau vì vậy rất mất thời gian cho giáo viên nghiên cứu đi đúng tiến trình

- Có giáo viên còn nóng vội trong giảng dạy

2 Về học sinh:

* Thuận lợi

- Ở độ 6-7 tuổi học sinh lớp 1 các em còn rất ngoan, dễ vâng lời thầy

cô giáo, người lớn, thích học tập và thi đua với các bạn, dễ khích lệ động viên khen thưởng,

- Nhiều phụ huynh quan tâm, có trách nhiệm cao về việc học tập của con cái mình Biết phối hợp chặt chẽ với nhà trường, giáo viên để mua sách

vở, đồ dùng học tập phục vụ cho việc học tập đạt kết quả cao

* Khó khăn:

- Nhiều em chưa đọc thuộc 29 chữ cái

- Trình độ học sinh trong lớp không đồng đều Bên cạnh các em phát triển học tốt, tiếp thu nhanh vẫn còn một số em yếu về thể chất, bé nhỏ hơn bạn bình thường, kèm theo sự phát triển chậm về trí nhớ, học trước quên sau, chậm tiến

- Vốn từ của các em còn quá ít

- Kĩ năng nói , giao tiếp còn hạn chế

- Do ảnh hưởng phương ngữ theo vùng miền các em phát âm sai s/x;

d /gi /r

- Nhiều em đọc còn ngọn , đọc sai dấu thanh hỏi, thanh ngã

- Học sinh đọc , phát âm sai vần : anh /ân; ong, ông; âc/ưc; inh/ ênh; at/ât/ ăt

- Một số em yếu khi học sang phần nguyên âm đôi hoặc âm đệm ( vì một kiểu vần lại có cách đánh vần riêng) còn nắm chưa chắc nên gặp không

ít khó khăn

- Một số em nhà ở xa trường, bố mẹ làm nghề nông ít có thời gian quan tâm đến việc học tập của con cái

3 Về chương trình Tiếng Việt 1 – CGD

- Phương pháp dạy học mới khơi gợi tính sáng tạo, tự giác tiếp thu bài, tạo sự hứng thú giúp học sinh hoạt động tích cực, khám phá và chiếm lĩnh kiến thức mới

- Dạy phương pháp mới giúp học sinh nắm chắc kiến thức ngữ âm, chất lượng môn học Tiếng Việt của học sinh đã có sự chuyển biến rõ rệt hơn nhiều so với trước

- Lượng kiến thức nặng so với học sinh lớp 1 (VD: Ngay bài đầu tiên, nhiều học sinh chưa biết hết các chữ cái nhưng đã phải viết như dạng chính

tả Trong quá trình học, các em còn phải phân biệt được tiếng có âm đầu; tiếng có âm chính; tiếng có âm đệm, âm chính; tiếng có âm đệm, âm chính

và âm cuối, … Trước đây, học hết 8 tuần, các em thuộc bảng chữ cái và có thể ghép âm thành vần, tiếng Nay, hết 6 tuần, học sinh đã phải đọc những bài dài 30 - 33 tiếng, có bài học bốn vần , có khi học sáu vần một ngày đối với HS lớp một là quá nhiều)

- Nhiều bài đọc không gần gũi với học sinh nên học sinh khó nhớ

4 Những lỗi về phát âm thường thấy của học sinh lớp 1 khi học Tiếng Việt.

4.1 Sai về phụ âm đầu

- Đây là lỗi mà nhiều em mắc phải, nguyên nhân này có thể do ảnh hưởng của tiếng địa phương, do nói theo bạn nhiều thành quen( bạn phát âm sai), do bản thân các em chưa kiên trì luyện tập, do bộ phận phát âm chưa hoàn chỉnh vì vậy dẫn đến phát âm không chuẩn từ đó làm cho người nghe hiểu sai ý muốn nói

VD: “sáo sậu” ý muốn nói đến con chim “sáo sậu” nhưng lại phát âm

là “xáo xậu ” làm cho người nghe hiểu sai ý muốn nói

4.2 Sai về dấu thanh

- Lỗi về dấu thanh là lỗi HS thường xuyên bị mắc phải và lỗi về dấu thanh rất khó sửa, cần nhiều thời gian và kiên trì luyện tập

VD: “ củ sả” ý muốn nói đến củ sả để nấu ăn, nhưng HS phát âm thành “ cụ sạ” dẫn đến người nghe không hiểu được nghĩa muốn nói

4.3 Sai về vần

Lỗi này thường mắc ở một số em do thói quen sử dụng từ ngữ của vùng miền (gấc – gức, cong – công, bệnh – bạnh , rượu – riệu, thanh - thân, )

VD: “ cô Thanh” ý muốn nói đến cô tên Thanh nhưng HS lại phát âm lại đọc là “ cô Thân” làm cho người nghe hiểu lầm sang tên cô là Thân

Từ những thực trạng trên tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng học sinh đầu năm kết quả như sau: ( Tháng 9/2019)

TSHS Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành

II.2 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng đọc sai của học sinh tiểu học hiện nay là:

Từ việc điều tra, tìm hiểu, tôi thấy việc đọc sai của học sinh lớp 1 chủ yếu tập trung ở một số nguyên nhân sau:

Một là: Do ảnh hưởng của phương ngữ

Hai là: Các em chưa hiểu một cách sâu sắc, cặn kẽ về nghĩa của

tiếng, của từ, của câu

Ba là: Chưa ý thức được phải phát âm chuẩn thì người nghe mới hiểu

hết nghĩa mà mình muốn diễn đạt

Bốn là: Do bản thân các em đọc sai lại chưa kiên trì, tự giác tập luyện

để sửa sai

II.3 Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 1 qua phân môn Tiếng Việt 1 - CGD

Từ việc điều tra tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến đọc sai của học sinh lớp 1 theo tôi để khắc phục những hạn chế trên cần chú ý đến một số biện pháp sau:

Biện pháp 1: Hướng dẫn học sinh phát âm

Hướng dẫn cách phát âm là phương pháp quan trọng hàng đầu, đòi hỏi người giáo viên phải có những hiểu biết, kinh nghiệm và cả kĩ năng hướng dẫn tốt Khi hướng dẫn học sinh phát âm, cần dùng lời nói rõ ràng, mạch lạc, đơn giản để học sinh dễ hiểu và có thể tự mình phát âm đúng

Đối với những âm, vần, tiếng dễ nhầm lẫn, giáo viên cần phải so sánh, phân tích cụ thể cách phát âm (môi – răng – lưỡi, độ mở khẩu miệng, tự phát âm và cảm nhận bằng luồng hơi đi ra, …)

VD: Khi học sinh sai lẫn âm s /x giáo viên cần hướng dẫn:

+ Âm s: lưỡi uốn cong, bật đầu lưỡi cho hơi thoát ra mạnh, dứt khoát

+ Âm x: Lưỡi thẳng, cho hơi thoát ra đường mũi, sau đó mở miệng cho hơi thoát ra trên mặt lưỡi, luồng hơi có thể kéo dài Với những học sinh vẫn chưa phát âm được, giáo viên có thể yêu cầu các em dùng hai ngón tay, bóp mũi lại để đọc

âm s (đối với âm x, khi bóp mũi lại sẽ không thể đọc được rõ)

VD: HS sai lẫn ở những âm đầu vần và cuối vần “ac” đọc thành “at”:, giáo viên cần hướng dẫn:

+ ac: mở miệng rộng, hơi thoát ra gần trong chân lưỡi

+ at: môi mở hơi rộng, đưa lưỡi chạm vào lợi trên, hơi ra trên mặt lưỡi

VD: HS sai lẫn dấu thanh (gặp ở những học sinh có hệ thống bộ máy phát âm chưa hoàn chỉnh) giáo viên cần hướng dẫn:

- Những tiếng có thanh hỏi / thanh nặng: đi ngủ - đi ngụ, cử

tạ - cự tạ, củ sả - cụ sạ…)

+ Tiếng có thanh hỏi: giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh phát âm trầm, hơi luyến giọng, lên cao, kéo dài hơi Có thể kèm theo động tác ngửa cổ hướng mắt lên trên

+ Tiếng có thanh nặng: phát âm thấp giọng và nặng, dứt khoát (không kéo dài) Khi phát âm có thể làm động tác gật đầu

- Những tiếng có thanh hỏi – thanh ngã (em bé ngã – em bé ngả, lọ mỡ - lọ mở, ghế gỗ - ghế gổ…)

+ Những tiếng có thanh ngã đọc nhấn mạnh, hơi kéo dài, luyến giọng, lên cao giọng ( VD: ngã ba ; hướng dẫn, đưa võng, )

+ Những tiếng có thanh sắc: Đọc nhẹ nhàng hơn tiếng có thanh ngã, hơi ngắn, đọc nhanh, không kéo dài ( VD: gói bánh, Thánh Gióng, chóng lớn, ) học sinh có thể dễ dàng phát âm và đạt hiệu quả cao

Biện pháp 2: Giáo viên đọc mẫu phải chuẩn

Ở lứa tuổi học sinh tiểu học, các em luôn coi thầy, cô giáo của mình là thần tượng, là chuẩn mực Đặc điểm tâm lí của học sinh ở lứa tuổi này là hay bắt chước, hay làm theo Các em thích mình giống như thầy cô và người lớn Các em thường “bắt chước” cô từ cách ăn mặc, đi đứng, cho đến lời nói, cử chỉ, chữ viết …Học sinh lớp 1 hằng ngày đến lớp chủ yếu được nghe giọng của giáo viên Vì vậy giáo viên cố gắng cho học sinh nghe đúng, nghe hay thì việc học sinh đọc sai, viết sai từng bước được khắc phục Muốn học sinh phát âm tốt thì giáo viên phải phát âm chuẩn xác

Tuy vậy, nếu sử dụng phương pháp làm mẫu không khéo léo, sẽ dẫn đến tình trạng “lạm dụng”, tiết học sẽ trở nên nhàm chán và không phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh Vì thế, giáo viên chỉ nên sử dụng phương pháp này khi thấy thật cần thiết, đó là khi các em học sinh

dù qua hướng dẫn, không thể tự mình phát âm đúng Khi vận dụng phương pháp đọc mẫu cho học sinh, giáo viên cần rèn luyện cho các em biết kết hợp cả kĩ năng nghe và nhìn (nghe tiếng phát âm và quan sát môi, miệng, lưỡi của cô) Như thế học sinh sẽ phát âm đúng và dễ dàng hơn Người giáo viên khi đọc mẫu, không đơn giản chỉ là phát ra âm tiết mà cần biết phối hợp với thuật “hình môi” nhằm hướng dẫn các em phát âm chuẩn xác hơn Học sinh nếu chỉ nghe mà không nhìn miệng cô đọc thì việc phát âm sẽ không đạt hiệu quả cao, vì trong môn Tiếng Việt 1- CGD việc quan sát môi cô khi phát âm âm mới là rất quan trọng

Biện pháp 3: Khuyến khích học sinh phát hiện và điều chỉnh lẫn nhau

Hoạt động dạy – học luôn luôn được thực hiện trong mối quan hệ tương tác: giáo viên với học sinh, học sinh với giáo viên, học sinh với học sinh Một tiết học diễn ra nếu thiếu sự tương tác giữa học sinh với học sinh thì tiết học sẽ trở nên đơn điệu, không phát huy được tích cực, chủ động của học sinh, đồng thời bầu không khí lớp học sẽ thiếu sự nhẹ nhàng,

tự nhiên; người giáo viên cũng không thể hiện rõ được vai trò

là người chỉ dẫn để giúp các em tự tìm tòi, lĩnh hội kiến thức

mà trong môn Tiếng Việt 1 – CGD thì phương châm là “ thầy thiết kế - trò thi công” Trong quá trình rèn kĩ năng phát âm cho học sinh, giáo viên luôn đặc biệt quan tâm đến mối quan

hệ tương tác giữa học sinh với học sinh Giáo viên cần chú trọng việc rèn cho các em có kĩ năng nghe – nhận xét – sửa sai giúp bạn và tự sửa sai cho mình Các em sử dụng các kĩ năng ấy thường xuyên trong các tiết học trở thành một thói quen, tạo nề nếp học tập tốt Qua quá trình nghe để nhận xét, sửa sai giúp bạn, sẽ giúp học sinh tự điều chỉnh, sửa sai cho mình Đồng thời còn rèn luyện cho các em tác phong mạnh dạn, tự tin trong góp ý, trao đổi, trình bày ý kiến, góp phần hình thành nhân cách Thực hiện thường xuyên như thế

sẽ tạo được bầu không khí học tập nhẹ nhàng, thân thiện, đảm bảo được mục tiêu của việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực

Biện pháp 4: Rèn luyện tính kiên trì cho học sinh

Rèn cho học sinh có tính kiên trì là nhiệm vụ quan trọng Bản thân người giáo viên cũng phải rất kiên trì để hình thành tính cách ấy cho học sinh Khi có được lòng kiên trì, học sinh sẽ vượt qua những khó khăn để đạt tới cái đích cao nhất Trong dạy phát âm cho học sinh, khi các em phát âm chưa đúng, phải điều chỉnh nhiều lần mà vẫn chưa đạt yêu cầu, các em sẽ dễ chán nản, không muốn luyện tập Khi ấy, giáo viên cần kiên trì hướng dẫn, làm mẫu, yêu cầu học sinh phát âm nhiều lần, thường xuyên động viên khích lệ học sinh bằng những lời khen “Em đã đọc tốt hơn rồi, em cố gắng thêm tí nữa nhé”, “em đã đọc được rồi đấy, em cố gắng lên nhé”…được động viên như vậy, học sinh sẽ không nản lòng

vì nghĩ rằng mình sẽ làm được, sắp làm được, bạn làm được thì mình cũng sẽ làm được…từ đó học sinh sẽ quyêt tâm hơn Trong số những học sinh phát âm sai, có một phần nhỏ học sinh do lười biếng, không muốn rèn luyện mình nên chỉ phát

âm một cách nhanh chóng, đại khái cho xong, dần dần thành quen nên phát âm không chuẩn xác Với những đối tượng này, giáo viên phải thật nghiêm khắc, khen – chê đúng mực

để các em thấy rằng mình có khả năng học tập rất tốt, mình cần phải thể hiện hết khả năng của mình

Biện pháp 5 Quan tâm rèn luyện cho học sinh ở mọi nơi, mọi lúc

Để giúp học sinh phát âm chuẩn, giáo viên không chỉ hướng dẫn, sửa sai cho các em trong giờ học môn Tiếng việt

mà cần luôn theo dõi, uốn nắn cho các em cả trong các tiết