Phân môn Tập đọc có nhiệmvụ phát triển năng lực trí tuệ, những phẩm chất tốt đẹp của ngời học sinh, rèn luyện tư duy giáo dục thẩm mỹ và giáo dục các em lòng yêu quý giữ gìn Tiếng Việt,t
Trang 1
CỘNG HềA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập –Tự do –Hạnh phỳc
Sáng kiến kinh nghiệm
“ Một số biện pháp luyện đọc khi dạy tập đọc ở lớp 2 ’’
***********************
Quảng Bỡnh , thỏng 5 năm 2019
CỘNG HềA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập –Tự do –Hạnh phỳc
Trang 2Sáng kiến kinh nghiệm
“ Một số biện pháp luyện đọc khi dạy tập đọc ở lớp 2 ’’
***********************
Họ và tờn:Nguyễn Thị Hồng Thanh Chức vụ: Giỏo viờn
Đơn vị :: Trường TH số 2 Liờn Thủy
Quảng Bỡnh , thỏng 5 năm 2019
I phần mở đầu
1 Lí DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môn Tiếng Việt trong chương trình học tập ở bậc Tiểu học nói chung và lớp 2 nói riêng có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh, trong đó phân môn Tập đọc lớp 2 có tầm quan trọng đặc biệt trong chương trình môn Tiếng Việt,
đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi người đi học Đọc giúp các em chiếm lĩnh được ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập.Việc dạy học sẽ giúp các em hiểu bài hơn,bồi dưỡng các em biết yêu cái thiện,cái đẹp, tránh xa cái ác đồng thời dạy
Trang 3cho các em biết suy nghĩ lôgic cũng nh biết tư duy hình ảnh Phân môn Tập đọc có nhiệm
vụ phát triển năng lực trí tuệ, những phẩm chất tốt đẹp của ngời học sinh, rèn luyện tư duy giáo dục thẩm mỹ và giáo dục các em lòng yêu quý giữ gìn Tiếng Việt,trên cơ sở đó tạo
điều kiện để các em học tập các môn học khác để phát triển toàn diện.Việc giảng dạy Tập đọc với mong muốn giúp học sinh tiếp thu tri thức một cách chủ động, tích cực, giúp các em phát triển vốn từ, đọc hiểu và tiến tới đọc hay Học sinh yêu quý Tiếng Việt được biểu hiện trong hành động cụ thể về khả năng nói đúng, viết đúng Tiếng Việt, giáo dục
đạo đức, tình cảm, thị hiếu thẩm mỹ cho các em
Qua thực tế giảng dạy năm học trước tôi nhận thấy trong giảng dạy, giáo viên đều lấy sách giáo khoa làm gốc Điều này đúng vì sách giáo khoa là văn bản pháp lệnh của Nhà nước, nhưng chuyển tải nội dung sách giáo khoa như thế nào để học sinh hiểu và vận dụng được kiến thức sách giáo khoa thì lại là một vấn đề về cách dạy, cách học Đa số giáo viên chỉ làm theo hướng dẫn giảng dạy hoặc bài soạn để dạy, sách hướng dẫn nói gì thì giáo viên làm theo như thế Chúng ta đều biết sách hướng dẫn giảng dạy đều là tài liệu tham khảo phục vụ chung cho cả nước nên nhiều phần nói chung chung cha phù hợp với học sinh của từng vùng, từng đối tượng.Vì vậy hiệu quả học tập của học sinh không cao
Xuất phát từ những lí do trên, thấy rõ đợc tầm quan trọng của dạy đọc nên tôi đã
lựa chọn đề tài “ Một số biện pháp luyện đọc khi dạy Tập đọc ở lớp 2 ” Với mong
muốn phần nào sẽ giúp các em hoàn thiện về học tập, góp phần giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt thông qua sự hoàn thiện về nghe - nói - đọc -viết Tiếng Việt một cách thành thạo
*Phạm vi nghiờn cứu:
Đề tài được thực hiện trong các giờ Tập đọc với 23 học sinh ở lớp 2 Từ thỏng 9 đến thỏng 4 - Năm học 2018 -2019
Trang 4II/ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI:
Đề tài có thể áp dụng cho tất cả các lớp của khối 2
Giỏo viờn tỡm được một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đọc trong phân môn Tập đọc cho học sinh lớp 2 , tạo điều kiện để học sinh phỏt huy tối đa những khả năng vốn cú của mỡnh trong học tập đồng thời bồi dưỡng cho học sinh yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước, gia đình, nhà trường và giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt
II PHẦN nội dung
I/- thực trạng học tập đọc ở lớp 2 :
1.
Thuận lợi
Tụi cũng như tập thể lớp do tụi phụ trỏch luụn nhận được sự chỉ đạo, quan tõm sõu sỏt của Ban lónh đạo nhà trường cũng như sự gúp ý chõn thành của cỏc đồng nghiệp cú kinh nghiệm trong Hội đồng sư phạm nhà trường.Là người trực tiếp giảng dạy và cú kinh nghiệm chủ nhiệm khối lớp 2 nhiều năm liền Tụi luụn tận tụy với nghề, thích học hỏi, tỡm tòi sỏng tạo Đội ngũ cỏn sự lớp là những thành viờn khỏ tích cực, ham hoạt động
2 Khú khăn:
Đõ̀u năm học 2018 - 2019 tụi được Ban giỏm hiệu nhà trường phõn cụng chủ nhiệm lớp 2 Học sinh lớp 2 là lớp mới từ lớp Một lờn , nhiều mụn học mới hơn so với lớp Một Trỡnh độ học sinh trong lớp chủ yếu ở mức trung bỡnh lại là lớp cú học sinh chậm tiến bộ Đa số cha mẹ học sinh đều là nụng dõn sản xuất nụng nghiệp, một số học
Trang 5sinh thuộc diện hộ cận nghốo, một số em cha mẹ đi làm ăn xa phải ở với ụng bà nờn sự
quan tõm đến con em mỡnh chưa chu đỏo .
3/Nguyờn nhõn: Nguyờn nhõn, cỏc yếu tố tỏc động là : Học sinh mới từ lớp Một lờn lớp
Hai Ở lứa tuổi này, cỏc em bắt đõ̀u cú những thay đổi về nhận thức, về tõm sinh lí, tỡnh cảm và cả cỏc mối quan hệ xó hội, dựng ngôn ngữ để giao tiếp Vỡ vậy, cỏc em rất cõ̀n được giỏo dục và rốn luyện nhiều kĩ năng đọc thụng thạo cỏc văn bản để tự tin trong học tập.Chính vỡ vậy nếu cỏc em đọc chậm , diễn đạt chậm thỡ sẽ ảnh hưởng đến việc cảm nhận hoặc thể hiện nội dung bài văn, bài thơ
Nguyờn nhõn khỏc là do một số bộ phận học sinh còn đọc phỏt õm sai , đọc chớt, do điều kiện gia đỡnh khú khăn , bố mẹ ít quan tõm đến việc theo dừi ,kiểm tra việc luyện đọc cỏc bài tập đọc trong tuõ̀n nờn cỏc em lười đọc, hay quờn cỏc chữ khú và phải đỏnh võ̀n dẫn đến đọc chậm
4/ Kết quả điều tra
Đầu năm học , tôi đã tiến hành kiểm tra Tập đọc bài “ Bím tóc đuôi sam ”của 23 học sinh lớp 2 kết quả thu được nhưsau:
Sĩ số Đọc rõ ràng, mạch lạc,
ngắt nghỉ đúng
Đọc to, đôi chỗ ngắt nghỉ chưa đúng
Đọc nhỏ, chưa biết ngắt nghỉ
23em 4 em = 17,4 % 6 em = 26,0% 13 em = 56,5%
Nhìn chung kết quả về kiến thức kỹ năng học sinh đạt được còn thấp so với yêu cầu Điều đó tất yếu dẫn đến kết quả học tập bộ môn chưa cao
-Tồn tại:
* Học sinh đọc còn ê, a, kéo dài giọng.
* Chưa biết ngắt nghỉ đúng dấu chấm dấu phẩy
* Đặc biệt, không có học sinh đọc hay
Trang 6II/- biện pháp thực hiện:
Từ thực tế về chất lượng, hiệu quả học tập của học sinh, người giáo viên phải có quan
điểm đổi mới cách dạy các môn học nói chung và đặc biệt là đổi mới cách dạy Tập đọc
*Quan điểm đổi mới cách dạy Tập đọc ở lớp 2:
Loại A: Thuộc bài ,đọc đỳng ngắt nghỉ, đỳng tốc độ , đồng thanh đều.Cả nhúm phối hợp
tốt
Loại B: Thuộc bài, đọc đúng và rõ ràng nhng đồng thanh cha đều, (bạn đọc to, bạn đọc
nhỏ )
Loại C: Chưa thật thuộc bài (có bạn không đọc hoặc đọc sai), đồng thanh chưa đều, cả
nhóm phối hợp với nhau chưa tốt
* Các nhóm thi đọc đồng thanh theo từng bài.Trưởng ban học tập tổ chức cựng đỏnh giỏ , cụ giỏo cựng đỏnh giỏ và ghi điểm theo tiêu chuẩn đã nêu, ghi bảng
VD: Đọc bài “Lượm”:
Nhóm điểm
Chích bụng : A ,B, A, A, A
Sỏo sậu : A, B, B, B, B
Vành khuyờn : A, A, A, A, A
*Cuối cuộc thi, giáo viên cùng tổ trọng tài tổng hợp kết quả của các nhóm, so sánh
và xếp loại nhóm nhất, nhì, ba…, để động viên khen thưởng
Qua thực tế giảng dạy tụi đó tiến hành cỏc biện phỏp theo thứ tự sau:
Biện phỏp 1: Giỏo viờn đọc mẫu diễn cảm:
Giỏo viờn đọc mẫu một cỏch chuẩn xỏc, phự hợp với từng văn bản Biết hướng dẫn học sinh về cỏch đọc; sử dụng cỏc biện phỏp, hỡnh thức tổ chức dạy học thích hợp nhằm phỏt huy tính tích cực của học sinh trong hoạt động rốn kĩ năng đọc (đọc thành tiếng, đọc thõ̀m
Trang 7để tìm hiểu nội dung bài, tham gia các trò chơi luyện đọc, ) phát triển kĩ năng đọc cho học sinh
Tôi luôn chú trọng cách đọc mẫu làm thế nào cho hấp dẫn, lôi cuốn được các em bắt chước cách đọc diễn cảm
Ví dụ : Bài thơ: ''Cô giáo lớp em ''
Giáo viên đọc mẫu với giọng tình cảm, trìu mến, nhấn giọng ở các từ ngữ gởi tả, gợi cảm: mỉm cười, tươi, thoảng,
Ví dụ : Bài : ''Bà cháu''
- Đọc mẫu giọng to, rõ ràng, thong thả, phân biệt giọng đọc ở các nhân vật, nhấn giọng ở các từ gợi tả: nảy mầm, vất vả, kết bao nhiêu là trái vàng trái bạc, móm mém, ''
+ Người dẫn chuyện: thong thả, chậm rãi
+ Giọng cô tiên: trầm ấm, dịu dàng: “ Nếu bà sống lại thì ba bà cháu sẽ cực khổ như xưa, các cháu có chịu không?” Nhấn giọng ở các từ "Gieo hạt đào, giàu sang, sung sướng'' + Giọng hai anh em: Cảm động, tha thiết, kiên quyết Nhấn giọng các từ, cụm từ: ''nhớ bà , xin bà sống lại ''
Đối với các bài thơ, tuỳ theo từng thể loại thơ mà tôi hướng dẫn học sinh cách đọc sao cho đúng nhịp câu thơ
Ví dụ : Bài thơ : '' Gọi bạn''
Lang thang / quên đường về/
Chạy khắp nẻo / tìm Bê
Đến bây giờ Dê Trắng/
Vẫn gọi hoài:/ “Bê!//Bê!//
Trang 8Bài thơ “Gọi bạn” thuộc thể thơ 5 chữ, thể hiện tình bạn cảm động giữa Bê Vàng và Dê Trắng Việc đọc diễn cảm thường gắn liền với ngữ điệu nên tôi thường dùng cử chỉ, nét mặt, để làm tăng thêm tính gợi cảm của câu văn Vì vậy khi học sinh luyện đọc giáo viên phải tạo được không khí trong lớp học thoải mái để học sinh có tâm trạng chờ đợi và chú
ý nghe giáo viên đọc và cũng từ đó các em học tập và bắt chước thầy
Biện pháp 2: Luyện phát âm đúng
Yêu cầu đầu tiên đối với khả năng đọc chính xác Luyện đọc chính xác thực chất là rèn luyện ngữ âm cho học sinh
Thống kê lỗi phát âm ở lớp mà các em hay sai, tôi qui về 3 loại sau đây:
+ Sai phụ âm đầu : ch/tr , s/x , l/n
+ Sai vần : ac/at, âc/ât, ân/âng , on/ôn,
+ Sai dấu thanh : dấu ngã đọc thành dấu hỏi
Ví dụ : "đã'' đọc là ''đả '', ''ngã ba'' đọc là ''ngả ba'' ,
Để dạy cho học sinh phát âm đúng, tôi không quên rèn kĩ năng nghe Ở đây vai trò giọng đọc của giáo viên rất quan trọng Giữa nghe và phát âm có mối quan hệ rất chặt chẽ cho nên rèn luyện kĩ năng nghe cũng hỗ trợ rất nhiều cho kĩ năng đọc
Lỗi mà học sinh còn phát âm sai do 2 nguyên nhân :
+ Nguyên nhân chủ quan : như nói lắp , nói ngắn lưỡi, khó đọc do tật bẩm sinh
Ví dụ : s / x : sung / xung , sâu / xâu , lắm/nắm
+ Nguyên nhân khách quan : do cách phát âm sai của phương ngữ tạo cho các em thói quen nghe và nói từ khi nhớ
Để chữa lỗi phát âm sai tôi dùng biện pháp giảng giải trên cơ sở lí thuyết ngữ âm và ý nghĩa từ
Trang 9Cho học sinh luyện đọc lại từ ngữ phát âm sai ngay lúc đó nhiều lần.
Ví dụ : phát âm s / x :
+ Khi phát âm s ( sờ ) : phải uốn lưỡi , hơi thoát ra chân răng đầu lưỡi
+ Khi phát âm x ( xờ) : hơi ra ở mặt lưỡi và chân răng
Ví dụ : phát âm tr / ch :
Ví dụ : '' rộn rã '' phân biệt với '' rộn rả '' , '' nâng/lân ''; phân biệt với
'' xâu / sâu '' : '' xâu kim '' với '' sâu trong lòng đất ''
Biện pháp 3: Luyện đọc:
Từ chỗ đọc đúng âm, đúng thanh tiến tới cho học sinh đọc được mức độ cao hơn : Đọc rành mạch, tốc độ đọc 50 tiếng / phút, nắm được ý cơ bản của bài, đọc lưu loát và bước đầu đọc diễn cảm bằng đọc thành tiếng và đọc thầm, đọc chữ in và đọc chữ viết Tôi chú trọng hình thức đọc cá nhân để rèn luyện, uốn nắn cho từng học sinh, kết hợp hình thức đọc theo nhóm để nhiều học sinh được tham gia và tham gia nhiều lần đọc trong một tiết học Xen kĩ hợp lý đọc đồng thanh để tạo không khí lôi cuốn học sinh yếu, học sinh hay rụt rè vào hoạt động học Đảm bảo toàn bộ học sinh được tham gia luyện đọc và càng được đọc nhiều lần càng tốt
a Đọc rành mạch:
- Cho học sinh đọc theo từng từ, cụm từ để luyện đọc từng câu chứ không đọc từng con chữ, từng chữ rời rạc
Ví dụ : Bài thơ: '' Tiếng chổi tre '':
Khi cơn giông //
Vừa tắt /
Tôi đứng trông //
Trang 10Trên đường lặng ngắt //
* - Đọc văn xuôi :
Ngoài việc hướng dẫn đọc theo từ, cụm từ tôi tiến tới hướng đẫn đọc theo câu Cuối câu học sinh phải biết lên giọng hoặc xuống giọng phù hợp Nếu câu có dấu chấm cảm ta phải đọc thay đổi giọng theo đúng ngữ cảnh và tình cảm của câu
Ví dụ : Bài '' Voi nhà ''
Toàn bài đọc với giọng linh hoạt Cuối câu có dấu chấm cảm thì đọc lên cao giọng Đoạn đầu thể hiện tâm trạng thất vọng khi xe bị sự cố:
'' Thế này thì hết cách rồi ! ''
Đoạn 2 : giọng hoảng hốt khi voi xuất hiện :
''Chạy đi ! Voi rừng đấy ! ''
Tôi hướng dẫn học sinh biết ngắt nghỉ ở các dấu câu, ở các từ ngữ cần nhấn giọng: '' ập xuống, khựng lại, chạy đi, vội vã, lừng lững, quặp chặt vòi, ''
* Đọc văn vần:
-Học sinh đọc văn xuôi đã khó, đọc văn vần lại càng khó hơn Khi đọc văn vần cần chú ý tiết tấu của đoạn văn Tiết tấu là nhịp điệu của âm nhạc, ở sách tiếng việt lớp 2 có nhiều thể văn vần chúng ta thường gặp như: Thơ lục bát, thơ đường, thơ 5 chữ, thơ 4 chữ, thơ tự do Ở đây không phải thể thơ nào cũng giống nhau phải thay đổi theo tiết tấu của câu, bài thơ theo thể thơ nào
- Khi đọc thơ lục bát thường đọc ngắt nhịp 2/4 (ở câu 6 chữ ) và nhịp 4/4 (ở câu 8 chữ ) Ví dụ : Bài thơ '' Mẹ ''
Lặng rồi / cả tiếng con ve
Con ve cũng mệt/ vì hè nắng oi
Trang 11Nhà em/ vẫn tiếng ạ ơi
Kẽo cà tiếng võng/ mẹ ngồi mẹ ru
- Thơ 7chữ ( thơ đường ): đọc theo nhịp 4/3 hay 3/4
Ví dụ : Bài thơ '' Gió ''
Gió ở rất xa / rất rất xa
Nhưng thơ lục bát cũng có khi đọc theo nhịp 3/3 và 3/5
Những ngôi sao / thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ / đã thức vì chúng con
- Đọc thơ 4 chữ theo nhịp 2/2
Ví dụ : Bài thơ '' Tiếng võng kêu ''
Có gặp / con cò /
Lặn lội / bờ sông ?/
Có gặp / cánh bướm /
Mênh mông / mênh mông /
- Đọc thơ 5 chữ theo nhịp 2/3 hoặc 3/2
Ví dụ : Bài thơ '' Cô giáo lớp em ''
Đáp lời / " chào cô ạ ! '' /
Cô mỉm cười / thật tươi /
Yêu thương em ngắm mãi
Những điểm mười / cô cho /
Tóm lại :
Khi hướng dẫn học sinh đọc thơ, tôi hướng dẫn các em đọc theo nhịp kết hợp nghĩa của
từ và cụm từ
Trang 12b Đọc lưu loát :
Từ mức độ đọc rành mạch, tôi hướng dẫn các em nâng dần lên mức độ đọc lưu loát tức
là biết đọc theo cụm từ, tốc độ đọc nhanh hơn, đọc rành mạch và theo ngữ điệu có dấu câu
Ví dụ : Bài '' Câu chuyện bó đũa ''
Tôi hướng dẫn đọc: lời kể chậm rãi, lời giảng giải của người cha ôn tồn Tôi đã hướng dẫn các em nhấn mạnh ở các từ, cụm từ: ''chia lẻ ra thì yếu '', "hợp lại thì mạnh '', ''đoàn kết mới có sức mạnh ''
Ví dụ: Bài " Sơn Tinh,Thuỷ Tinh ''
Tôi hướng dẫn đọc đoạn 1: Giọng đọc thong thả, trang trọng Lời của Vua dõng dạc Đoạn tả cuộc chiến đấu giữa Sơn Tinh và Thuỷ Tinh hào hùng, nhấn mạnh các từ ngữ, cụm từ: tuyệt trần, một trăm ván, hai trăm nệp, chín hồng mao, đùng đùng tức giận, bốc, dời,
c: Đọc diễn cảm :
Đọc diễn cảm có nhiều mức độ nhưng ở lớp 2 tôi chỉ dừng lại ở mức biết phân biệt lời tác giả, lời nhân vật, đọc văn đối thoại, đọc phân vai
Khi đọc lời tác giả, giọng đọc phải phù hợp với nội dung của đoạn văn Tôi đã cho học sinh đọc phân vai trong các bài:
Ví dụ : Bài '' Những quả đào ''
Chia nhóm 5 học sinh đọc phân các vai: người dẫn chuyện, ông, Xuân, Vân, Việt
Ví dụ : Bài: '' Chuyện bốn mùa ''
Chia nhóm 6 em đọc phân các vai : người dẫn chuyện, 4 nàng tiên Xuân, Hạ, Thu, Đông
và Bà Đất
Trang 13Đọc kết hợp giảng giải của giỏo viờn, kết hợp túm tắt ý của từng đoạn tiến tới nội dung cả bài
III/- kết quả thực hiện đề tài :
Qua một năm học áp dụng và thực hiện một số biện pháp trên vào giảng dạy ở lớp
2 , so với một tiết dạy bình thường, học sinh đã nắm bắt được các yêu cầu cần đạt, đọc trôi chảy, rõ ràng, mạch lạc, ngắt nghỉ đúng nhịp, bước đầu biết đọc phân vai, thể hiện đ-ược lời nhân vật Một số học sinh đã biết đọc hay thể hiện đđ-ược tình cảm của bài văn, bài thơ
Với việc phối hợp nhiều phương pháp, tổ chức các trò chơi đã kích thích hứng thú học tập và sự tập trung cao độ trong học tập của học sinh
Cuối năm học 2017-2018, tôi đã tiến hành kiểm tra, khảo sát 26 học sinh lớp 2 qua
bài đọc: “Cây và hoa bên lăng Bác”
Kết quả thu được như sau:
Sĩ số Đọc rõ ràng, mạch lạc,
ngắt nghỉ đúng
Đọc to, đôi chỗ ngắt nghỉ chưa đúng
Đọc nhỏ, chưa biết ngắt nghỉ
23
em
12 em = 51,2% 7 em = 30,,4,% 4 em = 17,4%
Qua so sánh, đối chiếu, tổng hợp cho thấy: Sử dụng nhiều biện pháp trong luyện
đọc, sẽ giúp các em thêm hứng thú học tập, đem lại kết quả tốt
Với các biện pháp trên, chất lượng đọc của lớp tôi được nâng lên rõ rệt, học sinh yêu thích giờ tập đọc hơn, nhiều em đọc đã thể hiện được lời nhân vật và tình cảm của bài văn
III/ kết luận.
I/ í NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI