SKKN làm thế nào để phát huy được tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ 5 6 tuổi trong hoạt động tạo hình hoạt động vẽ

Đề tài: “Làm thế nào để phát huy đợc tính tích cực chủ độngsáng tạo của trẻ 5- 6 tuổi trong hoạt động tạo hình.” Hoạt động vẽ A/ Phần mở đầu: Nhà tâm lý giáo dục đã nói rằng: “ Phải giá

Đề tài: “Làm thế nào để phát huy đợc tính tích cực chủ động

sáng tạo của trẻ 5- 6 tuổi trong hoạt động tạo hình.” (Hoạt

động vẽ)

A/ Phần mở đầu:

Nhà tâm lý giáo dục đã nói rằng: “ Phải giáo dục trẻ biết yêu quý cái đẹp ngay từ tuổi còn thơ Vì nó là cơ sở ban đầu cho việc hình thành nhân cách con ngời mới” Do đó hoạt động tạo hình là bộ môn quan trọng không thể thiếu đợc trong trờng Mầm non

Hoạt động tạo hình ở lứa tuổi Mầm non là một hoạt động mang tính sáng tạo Qua hoạt động tạo hình trẻ mong muốn đợc tái hiện lại hiện thực khách quan từ cuộc sống xung quanh theo cách nghĩ, cách nhìn, cách cảm nhận và khả năng vốn có của mình Hoạt động tạo hình có vai trò nh một phơng tiện truyền đạt biểu lộ nhận thức về thế giới xung quanh, giúp trẻ diển đạt, suy nghĩ tâm t của mình vào sản phẩm

Bên cạnh đó hoạt động tạo hình giúp trẻ tăng khả năng tri giác đối với đồ vật và hình dạng, cấu trúc, màu sắc, đờng nét, tỉ lệ không gian Phát triển trí tởng tợng khả năng vận động cho trẻ Khả năng tạo hình không phải là bẩm sinh mà nó đợc hình thành và phát triển qua quá trình hoạt động Do đó đòi hỏi giáo viên Mầm non phải biết linh hoạt vận dụng các phơng pháp một cách có hệ thống nhằm khơi gợi cảm xúc, hứng thú và khả năng tích cực hoạt

động ở trẻ

Những năm qua đợc sự phân công giảng dạy trẻ 5 - 6 tuổi, tôi luôn suy nghĩ tìm tòi những biện pháp tối u, có hiệu quả nhất để áp dụng nhằm tạo đợc sự

tích cực chủ động sáng tạo, hứng thú tham gia và niềm say mê của trẻ đối với môn học này, làm cho họat động tạo hình trở thành hoạt động đúng với mục

đích và ý nghĩa của nó Đó là lý do để tôi chọn đề tài: “Làm thế nào để phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo cho trẻ 5- 6 tuổi trong hoạt động tạo hình"

B/ Nội dung:

I Cơ sở lý luận:

Nh chúng ta đã biết hoạt động tạo hình là một hoạt động nhận thức đặc biệt mang tính sáng tạo, phản ánh hiện thực của thế giới xung quanh bằng hình tợng nghệ thuật Từ lâu hoạt động tạo hình vốn đợc xem là một phần quan trọng trong chơng trình giáo dục Mầm non Các nhà giáo dục

Mầm non cho rằng: “ Trẻ nhỏ nên tham gia vào sáng tạo nghệ thuật và thởng thức chiêm ngỡng sản phẩm của bạn bè.” Bỡi vì hoạt động tạo hình là nơi trẻ thể hiện mình và cũng là điều kiện giúp trẻ phát triển toàn diện.”

Vẽ là một hình thức hoạt động tạo hình ở trờng Mầm non Vẽ giúp trẻ thể hiện cảm xúc, ấn tợng về vẽ đẹp của thiên nhiên, đồ vật, cuộc sống xung quanh bằng đờng nét, hình dáng, màu sắc trên mặt phẳng của giấy Qua hoạt

động này hình thành ở trẻ đức tính tốt, giúp trẻ phát triển tốt các giác quan,

đặc bịêt giúp trẻ phát triển cơ bàn tay, cổ tay, ngón tay Trẻ biết làm đến nơi

đến chốn, khéo léo linh hoạt cũng là một nghẹ thuật của trẻ thơ Và nh chúng

ta đã biết, lứa tuổi Mầm non là lứa tuổi còn ngây thơ, trong sáng, ở lứa tuổi

này cha tự mình xác định đợc mục đích và phơng thức hành động Ngời giáo viên sẽ truyền thụ sự hiểu biết cho trẻ bằng lời nói, nét vẽ tuy nhiên không phải lúc nào sự gợi ý và hớng dẩn của cô giống ý thích của trẻ Đặc biệt đối với trẻ

5 - 6 tuổi khả năng cảm nhận và lĩnh hội thế giới xung quanh phong phú và

do đó hoạt động tạo hình càng đa dạng Sản phẩm của trẻ thật ngộ nghĩnh ngây thơ đáng yêu nhng đều mang mục đích

II Cơ sở thực tiễn:

* Thực trạng: Hoạt động tạo hình là phơng tiện thể hiện ấn tợng, hiểu biết, ý muốn của mình về thế giới xung quanh Kết quả của hoạt động tạo hình phụ thuộc vào kiến thức, kinh nghiệm mà trẻ tích luỹ đợc trong các hoạt động khác nhau Việc tham gia vào các hoạt động trẻ tạo nguồn cảm hứng làm nãy sinh những ý tởng sáng tạo của trẻ nhằm phát triển toàn diện trẻ về trí tuệ,

đạo đức, lao động và đặc biệt với giáo dục thẩm mĩ

Đối với trẻ 5 - 6 tuổi hoạt động tạo hình còn có ý nghĩa không nhỏ trong việc chuẩn bị điều kiện thuận lợi cho trẻ vào học tiểu học Trong chơng trình giáo dục mầm non mục đích của việc dạy tạo hình cho trẻ là phát hiện tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ trong học, lấy trẻ làm trung tâm nhằm phát triển khả năng cảm thụ của trẻ và cảm xúc thẩm mĩ, bồi dỡng thị hiếu thẩm

mĩ hình thành tình yêu với vẽ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống con ngời và nghệ thuật Hoạt động tạo hình còn giúp trẻ hình thành kỹ năng, kỹ xảo, năng lực quan sát, phát triển trí nhớ, trí tởng tợng sáng tạo Thực hiện tốt hoạt động tạo hình trong trờng mầm non sẽ góp phần nâng cao chất lợng giáo dục trẻ một cách toàn diện

Đặc điểm chung nhất của trẻ ở trờng Mầm non là rất thích vẽ, nặn, cắt, xé dán và đây là nhu cầu nên trẻ rất say sa nhng phần lớn những sản phẩm của trẻ có khi thiếu, cũng có khi thừa các chi tiết nhỏ hoặc tỉ lệ bố cục của tranh

dể bị sai lệch Chính vì sự say sa của trẻ nên trẻ không quan tâm lắm đến t thế thực hiện hoạt động, cách cầm bút Năm học 2009 - 2010 tôi đợc nhà tr-ờng phân công giảng dạy lớp Mẫu giáo 5 - 6 tuổi Trong quá trình thực hiện

bộ môn tạo hình nhất là đối với việc dạy vẽ cho trẻ 5 - 6 tuổi Bản thân tôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau:

 Thuận lợi:

- Bản thân tôi có lòng yêu nghề mến trẻ luôn nhiệt tình với công việc, đặc biệt luôn có sự đam mê đối với bộ môn tạo hình Tôi luôn không ngừng tìm tòi học hỏi để sáng tạo các tiết dạy hấp dẫn, đạt kết quả cao

- 100% trẻ trong lớp có cùng một độ tuổi, hầu hết đã qua học lớp mẫu giáo nhỡ, do đó việc thực hiện hoạt động đã có kiến thức, kỹ năng cơ bản

- Lãnh đạo nhà trờng rất quan tâm trong việc bồi dỡng phơng pháp giảng dạy cho tập thể giáo viên

- Bản thân tôi luôn học hỏi đồng nghiệp để trau dồi kiến thức về nghiệp vụ giẳng dạy thông qua các buổi tập huấn, sinh hoạt chuyên môn liên trờng, dự giờ đồng nghiệp

- Luôn đợc sự quan tâm giúp đỡ của phụ huynh về việc su tầm tranh ảnh, tìm kiếm phế liệu để làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc dạy học

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện tôi cũng gặp không ít khó khăn



Khó khăn:

- Là lớp có số lợng đông ( 56 cháu), một số trẻ còn rất rụt rè, ít nói Do đó mỗi khi có giờ dạy vẽ tôi gặp trở ngại rất lớn từ việc sắp xếp chổ ngồi, cũng

nh việc hớng dẩn làm sao 100% trẻ đợc quan sát và tiếp nhận kiến thức từ cô

rõ ràng chính xác Đến phần trng bày sản phẩm cũng không kém phần vất vã, cháu đông quá gây nhốn nháo, lộn xộn khi kẹp bài Vì vậy, khả năng bao quát lớp cha cao Khi nhận xét sản phẩm các cháu còn rất nhút nhát không nói lên đợc ý thích của mình do đó, chất lợng hoạt động cha cao Những bài

vẽ của trẻ còn nghèo nàn, đơn điệu đồng loạt theo ý của cô, cha thể hiện đợc

óc sáng tạo, thẩm mỹ trong bài vẽ Qua khảo sát chất lợng đầu năm, khi tiến hành cho trẻ hoạt động tạo hình với bài vẽ, tôi hoàn toàn thất vọng với kết quả đạt đợc

- Trẻ cầm bút cha đúng: 12/ 56 trẻ, chiếm tỉ lệ: 21,4%

- T thế ngồi cha đúng: 28/56 trẻ, chiếm tỉ lệ: 50%

- Trẻ cha biết sắp xếp bố cục tranh: 35/56 trẻ, chiếm tỉ lệ: 62,5%

- Trẻ cha sáng tạo trong khi vẽ: 43/56 trẻ, chiếm tỉ lệ: 76,7%

- Trẻ cha phân biệt rõ màu sắc: 15/56 trẻ, chiếm tỉ lệ: 26,7%

- Trẻ rụt rè nhút nhát: 30/56 trẻ, chiếm tỉ lệ: 53,5%

Đứng trớc tình hình nh vậy, tôi luôn trăn trở một suy nghĩ: “mình sẽ có biện pháp thế nào để trẻ chủ động sáng tạo, hoạt động tích cực hơn trong hoạt

động tạo hình nói chung và hoạt động vẻ nói riêng làm cho giờ hoạt động

đ-ợc tốt hơn đây!?”

Sau khi đợc bồi dỡng chuyên đề tạo hình do tổ chuyên môn của trờng, cụm trờng tôi đã áp dụng một số biện pháp sau:

III Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo cho trẻ trong hoạt độnh tạo hình

 Biện pháp 1: Lập kế hoạch:

Ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành xây dựng kế hoạch hoạch động cho trẻ làm quen với tạo hình phù hợp với từng chủ điểm, với tình hình thực tế của lớp nh làm thêm đồ dùng đồ chơi phục vụ hoạt động Kế hoạch rèn trẻ yếu, trẻ cá biệt, phân nhóm cụ thể cho giáo viên phụ trách và theo dõi, kết hợp với phụ huynh

Kế hoạch đã đợc ban giám hiệu nhà trờng duyệt và bổ sung qua từng chủ

điểm, bằng những biện pháp tích cực tôi luôn thực hiện đúng theo kế hoạch

đề ra

Mặt khác, bản thân tôi luôn trau dồi kiến thức, luôn tạo ý thức tự học, tự rèn luyện, bồi dỡng, tham khảo ở sách báo, tập san thờng xuyên dự giờ đồng nghiệp để đúc rút kinh nghiệm, nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp

vụ Thực hiện đúng chơng trình, sáng tạo trong tổ chức hoạt động Vì thế,

đến nay việc xây dựng kế hoạch phục vụ bộ môn tạo hình ở lớp tôi luôn đúng trọng tâm, sát thực cụ thể và thu đợc nhiều kết quả tốt

 Biện pháp 2: Tạo môi trờng tạo hình: ( nghệ thuật) trong và ngoài lớp học.

Lớp học tôi đang phụ trách có không gian tơng đối rộng nên dể dàng cho việc trang trí tạo môi trờng

Muốn tạo cho trẻ có niềm say mê hứng thú khám phá, quan sát tìm tòi chủ động sáng tạo sau đó tự mình muốn thể hiện đợc sản phẩm Thì trớc hết giáo viên phải xây dựng đợc môi trờng phong phú, hấp dễn, kích thích hứng thú cho trẻ để lần sau trẻ đến lớp những hình ảnh chủ đích đập vào mắt trẻ trẻ muốn đến quan sát, sờ lên tranh, tự trò chuyện về cảnh vật trong tranh, qua đó phát huy đợc tính sáng tạo cũng nh phát triển ngôn ngữ đồng thời giáo dục đợc đức tính thẩm mỹ cho trẻ

Ví dụ: ở chủ điểm thế giới động vật, hoạt động chủ đích trong chủ điểm vẽ

gà trống, gà mái thì ngay ở ngoài cửa tôi vẽ thật nhiều bức tranh nh sự lớn lên của gà, chú gà trồng đang đứng trên đống rơm để gáy, haygà mẹđang dắt

đàn con đi ăn

ở bên trong lớp học, ở các góc đợc tôi trang trí theo kế hoạch của từng chủ

điểm, tôi đã xây dựng ở lớp tôi một góc mà tôi thấy thật sự lôi cuốn trẻ đó là góc: “ Bé tập làm hoạ sĩ” ở đó tôi trng bày tất cả các dụng cụ nh giấy màu bút sáp, mun ca, cọ, bột màu Đồ chơi nh các con vật đợc tôi làm từ xốp và may từ vải làm thú nhồi bông với nhiều con vật khác nhau Ngoài ra tôi cũng không quên trng bày những sản phẩm đẹp của trẻ và những bức tranh đợc tôi

vẽ hoàn chỉnh cắt thành nhiều mảnh để trẻ ghép thành những con vật, đồ vật

có chủ đích, cứ nh vậy nhận thức của trẻ về môn tạo hình đợc diển ra một cách dần dần, từ từ có hiệu quả

 Biện pháp 3: Phát huy tính tích cực và khã năng sáng tạo của trẻ thông

qua việc cho trẻ hoạt động tạo hình ở mội lúc mọi nơi:

Trẻ ở lứa tuổi mầm non học mà chơi, chơi mà học do đó tuỳ theo yêu cầu của từng bài trớc mỗi giờ vẽ tôi luôn tạo điều kiện cho trẻ đi tham quan, dạo chơi để trẻ quan sát đợc nhiều cảnh vật, hiện tợng, vì qua việc đi dạo tiếp xúc với thiên nhiên giúp trẻ ghi nhớ những cảnh vật màu sắc, hình ảnh, để khi trẻ

vẽ trẻ sẽ vận dụng vào trong bài vẽ của mình đợc tốt hơn

Ví dụ: Khi chuẩn bị cho trẻ vẽ vờn cây ăn quả: “ tôi dẩn trẻ ra ngoài quan sát

một số cây ăn quả và một số cây khác, tôi cùng trẻ trò chuyện về thân cây, tán lá, màu sắc, quả Trẻ vừa đợc xem cây sau đó lại đợc học vẽ cây nên khi

đợc vẽ trẻ rất say mê, tập trung chú ý để vẽ và tô màu cho đẹp hơn

Tận dụng mọi lúc mọi nơi tôi phát cho trẻ những tờ giấy, bút màu, phấn, bảng cho trẻ vẽtheo ý thích của trẻ, tôi vận động trẻ với nhiều hình thức” Thi đua xem ai vẽ đợc nhiều quà tặng chú bộ đôị hơn, thi đua xem ai vẽ đợc vờn cây có nhiều loại quả ngon ) và tôi không quên động viên, khen ngợi trẻ kịp thời Ngoài hình thức cho trẻ đi tham quan dạo chơi thì công nghệ thông tin là phơng tiện truyuền thụ kiến thức cho trẻ một cách dễ dàng thu hút sự tập trung chú ý cũng nh kích thích khả năng sáng tạo của trẻ rất lớn Nắm bắt đợc điều đó cũng là lúc lớp tôi đợc phòng giáo dục đào tạo

Lệ Thuỷ cấp máy vi tính, tận dụng đợc điều đó tôi đã tiến hành cho trẻ làm quen với hoạt động tạo hình, dới hình thức điều khiển cho trẻ quan sát trên máy, vẽ trên máy cho trẻ xem Tập trẻ điều khiển, sử dụng con chuột trên máy Từ đó mà đã kích thích các cháu hoạt động tích cực và ham muốn đợc vẽ

 Biện pháp 4: Tổ chức hớng dẩn cho trẻ thể hiện sự chủ động và khã năng sáng tạo của mình thông qua hoạt động chung( hoạt động vẻ):

Hình thức trên tiết học là điều kiện thuận lợi nhất để cung cấp vốn hiều biết, kiến thức, kỹ năng cho trẻ Vì vậy, trớc mỗi tiết dạy tôi luôn dành thời gian nghiên cứu kỹ bài soạn để xác định rõ mục đích yêu cầu, kiến thức, kỹ năng cần truyền thụ cho trẻ trong mỗi tiết học, tìm ra những phơng pháp hay phù hợp với tình hình của lớp Chuẩn bị kỹ phơng tiện truyền thụ đảm bảo yêu cầu đẹp, hấp dẫn, an toàn đối với trẻ

Khi hớng dẫn cho trẻ vẽ tôi luôn chú ý đến phân bố thời gian hợp lý

Phần giới thiệu bài cần ngắn gọn súc tích, nhng vẫn gây đợc sự chú ý tập trung của trẻ Sử dụng đồ dùng dạy học đúng lúc, đúng chổ luôn tạo đợc sự bất ngờ cho trẻ

Tôi luôn dành thời gian cho trẻ vẽ Muốn gây hứng thú,tạo sự chủ động cho trẻ lúc vẽ tôi đa ra hình thức tạo sự thi đua cho trẻ nh vậy trẻ sẽ hứng thú tích cực và cố gắng vẽ đẹp nh bạn và hơn bạn

Ví dụ: Khi cho trẻ qua sát bức tranh vẽ “bó hoa” tôi nói đây là bức tranh bạn

búp bê vẽ tặng mẹ nhân ngày 8/3 các con cũng nh bạn búp bê rất yêu mẹ nên chắc chắn ai cũng sẽ vẽ đợc nhiều bông hoa nh bạn để tặng mẹ phải không nào?

Trong quá trình dạy trẻ vẽ tôi không nôn nóng trớc kết quả học tập của trẻ, không cầm tay hộ trẻ mà tôi dùng hình thức khuyến khích động viên kịp thời

để tạo hứng thú và chủ động cho trẻ Khi bao quát trẻ tôi luôn chú ý nhẹ nhàng gợi ý cho những cháu vẽ cha đợc, không nói to để tránh sự phân tán của trẻ

Trong mỗi tiết học vẽ tôi cố gắng lồng một số trò chơi để thay đổi trạng thái hoạt động chống mệt mỏi cho trẻ, giúp trẻ có tinh thần sảng khoái trong mỗi giờ học

Ví dụ: Khi trẻ vẽ xong tôi cho trẻ đọc bài thơ: “ Bàn tay xinh” do tôi tự sáng

tác

Bàn tay xinh



(Trẻ thực hiện động tác theo bài thơ)

“Đã hết giờ Bé ngồi ngay ngắn, cất bút

Tay giữ vở Tay trái cuộn cổ tay hai lần

Tay cầm bút Tay phải cuộn cổ tay hai lần

Cùng nghĩ ngơi Hai tay cùng co duổi

Cùng bé chơi Hai tay cùng co duổi

Bài thể dục Hai tay cùng co duổi

Tay giơ cao Hai tay đa lên cao

Tay giơ thấp Hai tay đa xuống thấp

Chống mệt mỏi Hai tay vòng qua đầu

Tạo dẻo dai Hai tay vòng qua đầu

Để ngày mai Đa tay trái lên cao

Cùng học tốt.” Đa tay phải lên cao

************

Với đặc thù của lớp tôi rất đông nên việc treo sản phẩm của trẻ thời gian

đầu rất vất vã Vì vậy, phải làm thế đây để giờ nhận xét sản phẩm đợc nhanh chóng và có hiệu quả

Tôi quan sát cho cháu vẽ xong trớc thì mang bài của mình cô kẹp vào giá

tr-ng bày sản phẩm trớc sau đó về chổ tr-ngồi giữ im lặtr-ng quan sát sản phẩm của mình, các bạn còn lại tiếp tục vẻ Nh vậy, khâu nhận xét sản phẩm đợc nhẹ nhàng hơn, không còn cảnh cô đứng kẹp tranh còn cháu đứng nhao nhao phía sau “Tha cô cháu vẽ xong rồi cô kẹp bài cho cháu” Với cách thức này tôi cảm thấy việc trng bày và nhận xét sẩn phẩm của trẻ cuối tiết học thích thú, không có gì trở ngại và khó khăn trong nhận xét đánh giá sản phẩm của trẻ tôi cũng chú ý thay đổi nhiều hình thức khác nhau Có bức tranh tôi cho trẻ tự đặt tên cho sản phẩm của mình ( vẽ theo ý thích) Có khi tôi sữ dụng hệ thống câu hỏi gợi mở nhằm giúp trẻ phát triển t duy và tích cực tham gia vào tiết học “Trong những bức tranh trên đây con thích bức tranh nào nhất? Vì sao con thích bức tranh này?