Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò quan trọng trong việc quản lí ,giáo dục học sinh đặc biệt là công tác nâng cao tỉ lệ chuyên cần duy trì sỉ số, nên mỗi giáo viên chủ nhiệm cần phải nắm
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài.
Trong mục tiêu giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức,trí tuệ thể chất, thẩm mĩ
và các kĩ năng cơ bản để tiếp tục học trung học cơ sở
Nền tảng nhân cách , kĩ năng sống, kĩ năng học tập cơ bản(nghe, nói, đọc,viết và tính toán) của học sinh được hình thành ở tiểu học và được sử dụng trong suốt cuộc đời của mỗi con người Học sinh tiểu học được dạy từ những thói quen nhỏ nhất như cách cầm bút, tư thế ngồi viết, cách thưa gửi đi đứng, ăn mặc cho đến các kĩ năng tự phục vụ, kĩ năng giao tiếp, các kĩ năng học tập và khả năng tự học, sáng tạo Như vậy, giáo dục tiểu học là nền tảng của giáo dục phổ thông; đặt cơ sở vững chắc cho sự hình thành nhân cách và sự phát triển toàn diện của con người Thành quả của giáo dục tiểu học có giá trị lâu dài, có tính quyết định, vì thế, làm tốt giáo dục tiểu học là đảm bảo cho sự phát triển bền vững của đất nước
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu, nếu không có kiến thức thì không có thể bình đẳng với các dân tộc khác được” Trước yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ hội nhập khu vực và quốc tế, đồng
Trang 2thời nhằm thực hiện chính sách “Bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp đỡ nhau cùng phát triển giữa các dân tộc”, xoá dần khoảng cách chênh lệch về giáo dục giữa
“miền ngược và miền xuôi”, Đảng và Chính phủ rất quan tâm và chú trọng đến công tác giáo dục cho đồng bào các dân tộc thiểu số Để lấp dần khoảng cách trên thì khâu duy trì sĩ số là rất quan trọng Công tác chủ nhiệm lớp ở trường tiểu học, việc duy trì sĩ số học sinh là một trong những nhiệm vụ rất quan trọng Duy trì tốt
sĩ số học sinh không những nâng cao được hiệu quả giáo dục mà đặc biệt hơn là tránh được tình trạng học sinh bỏ học giữa chừng Những học sinh thất học là một mối nguy hại lớn cho xã hội, các em dễ dàng dính vào các tệ nạn xã hội Bên cạnh
đó duy trì tốt sĩ số học sinh còn gắn liền với chất lượng dạy học và hiệu quả giáo dục Đây cũng là một trong những tiêu chí quan trọng trong việc đánh giá, nhận xét chất lượng hoạt động của mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp và của tập thể nhà trường Giáo dục ở vùng cao gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là công tác duy trì sĩ số
và nâng cao tỉ lệ chuyên cần Trên nguyên tắc muốn có chất lượng giáo dục trước hết phải đảm bảo học sinh đi học thường xuyên
Nhưng các em học sinh ở đây mỗi ngày đến trường phải trải qua quãng đường dài đầy khó khăn Cái gió, cái khó, cái nghèo luôn đeo bám và theo gót các em đến trường mỗi ngày, làm cho những bước chân nhỏ bé như trĩu nặng, nhọc nhằn hơn trên bước đường đi học
Trang 3Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò quan trọng trong việc quản lí ,giáo dục học sinh đặc biệt là công tác nâng cao tỉ lệ chuyên cần duy trì sỉ số, nên mỗi giáo viên chủ nhiệm cần phải nắm chắc những nhiệm vụ của mình Đó là:
-Xây dựng và thực hiện kế hoạch công tác chủ nhiệm gắn với kế hoạch dạy học ,
có các biện pháp giáo dục,quản lí một cách cụ thể nhất phù hợp với đặc điểm học sinh của lớp
- Tổ chức dạy học theo nhóm đối tượng đúng thực chất, không mang tính hình thức, đưa ra được các biện pháp cụ thể để phát triển năng lực học sinh và thực hiện giáo dục học sinh các biệt học sinhchuyên biệt
- Phối hợp với gia đình và các đòn thể ơ địa phương để theo dõi,làm công tác giáo dục học sinh
- Tổ chức các buổi ngoại khóa hoặc tham quan học tập, sinh hoạt tập thể thích hợp;phối hợp với Tổng phụ trách , tạo điều kiện để Đội thiếu niên, Sao nhi đồng thực hiện các hoạt động tự quản
- Thường xuyên trao đổi ý kiến góp ý với học sinh về tình hình học tập, tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và các giải pháp để cải tiến chất lượng học tập sau từng học kì
Trang 4- Họp phụ huynh đúng quy định, có liên lạc thông báo kết quả học tập của từng học sinh , tuyệt đối không phê bình học sinh trước lớp hoặc toàn thể phụ huynh; lắng nghe và cùng phụ huynh điều chỉnh biện pháp giúp đỡ học sinh tiến bộ
- Biết cách xử lí tình huống cụ thể để giáo dục học sinh và vận dụng vào tổng kết sáng kiến kinh nghiệm giáo dục;ứng xử với đồng nghiệp, cộng đồng luôn giữ đúng phong cách nhà giáo
Công tác chủ nhiệm muốn thành công, hoạt động của thầy cô giáo phải mang tính nghệ thuật, phải có tính sáng tạo, khéo léo với từng học sinh, từng hoàn cảnh Phong cách giáo viên khi trình bày một vấn đề phải có tính khoa học tạo được sự thu hút và thuyết phục Muốn học sinh ngoan có tinh thần học tập tốt thì trước hết người thầy giáo, cô giáo phải đưa lớp mình thành một lớp tiên tiến, một chi đội vững mạnh, một tập thể lớp gồm những thành viên giàu lòng nhân ái, biết yêu thương giúp đỡ lẫn nhau, có tinh thần tự quản tốt
Vì thế, qua nhiều năm đứng lớp bản thân tôi luôn suy nghĩ và đặt câu hỏi và mạnh
dạn chọn sáng kiến kinh nghiệm : “Làm thế nào để nâng cao tỉ lệ học sinh đi học chuyên cần và duy trì sỉ số trong công tác chủ nhiệm lớp?”
1.2 Điểm mới của sáng kiến: Có rất nhiều tài liệu đề cập đến vấn đề năng cao tỉ
lệ chuyên cấn, duy trì sỉ số Tuy nhiên sử dụng các giải pháp cụ thể phù hợp với tình hình thực tế của đội ngũ giáo viên trường tiểu học bản thân đang công tác thì đây là vấn đề lần đầu tiên tôi nghiên cứu
Trang 5II PHẦN NỘI DUNG 2.1 Thực trạng
Qua thực tế giảng dạy ở những vùng khó khăn bản thân tôi đã gặp rất nhiều học sinh nghỉ học với nhiều nguyên nhân khác nhau đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc học tập của các em
-Học sinh thường xuyên vắng học không lí do hoặc vắng học với lí do không chính đáng như: Gia đình khó khăn phải đi làm te, phát lô; không muốn đi học;
bố hoặc mẹ không cho đi học; đi ăn cưới, ăn hỏi dài ngày, sợ thầy cô kiểm tra bài cũ …
- Các em thường đi học theo mùa: mùa nắng nhiều hơn mùa mưa, mùa có đót, mùa cưới hỏi thì vắng học nhiều hơn bình thường…
- Ý thức tự học của các em là rất yếu, đặc biệt là việc tự giác học tập tại nhà, đến trường xong khi về nhà sách vở để vào một góc, sáng mai đến giờ đi học lại mang đi, có nhiều em còn mang theo sách vở của thời khóa biểu ngày hôm trước Vấn đề học bài cũ, làm bài tập về nhà hay nghiên cứu trước bài mới theo yêu cầu của giáo viên là chuyện hy hữu hiếm gặp
Trang 6- Ý thức về tầm quan trọng của việc học của các em cũng còn rất hạn chế, có thể nói là rất thấp Các em đi học theo phong trào là chính cho nên thích thì đi, không thích thì không đi Khi có chương trình học bổng hoặc chế độ hộ nghèo thì đi, nhận được tiền rồi thì nghĩ Vở và sách học chưa hết học kì I thì đã rách nát không còn sử dụng được
- Nhận thức về tầm quan trọng của việc học của con em, cũng như trách nhiệm của gia đình đối với việc học của con em với đa số phụ huynh là rất mơ
hồ, hầu hết phụ huynh phó mặc cho nhà trường Phần khác phụ huynh không thể quản lý được con em họ ví như tôi nói nó không nghe, nó thích làm gì mặc
nó …
- Ảnh hưởng của việc học sinh đến lớp không chuyên cần đến chất lượng dạy
và học: Nhiều học sinh đọc viết sai chính tả và thực hiện các phép tính cơ bản không thành thạo Kết quả học tập của đa số học sinh còn rất thấp, đặc biệt là các em vắng học nhiều
- Những khó khăn trong việc tăng tỉ lệ chuyên cần của học sinh đến lớp, đến trường:
+ Hoàn cảnh điều kiện môi trường sống còn nhiều khó khăn ảnh hưởng lớn đến việc đến trường của học sinh (địa hình rộng, cơ sở hạ tầng giao thông không đảm bảo, dân cư phân bố không đồng đều, phương tiên đi lại không có,
Trang 7nhiều em phải qua đèo, lội suối, quãng đường từ nhà đến trường xa trên 4-5 km,…)
+ Ý thức của học sinh cũng như sự quan tâm của phụ huynh, chính quyền địa phương đến việc học của con em chưa cao
+ Công tác vận động của giáo viên chưa có sự phối hợp đồng bộ, chưa thực
sự khoa học còn có sự chồng chéo và mang tính tự phát
+ Bình quân tỉ lệ chuyên cần của học sinh từ năm học 2015– 2016 trở về trước luôn dưới 93,4%
2.2.Các biện pháp
Người giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường học có vai trò rất quan trọng trong giáo dục học sinh Trước thực tế trên, sự cần thiết nghiên cứu nguyên nhân, xác định chức năng, nhiệm vụ và tìm ra biện pháp giúp cho công tác chủ nhiệm lớp
ở trường học tăng cường công tác chủ nhiệm, thu hút học sinh đến trường, duy trì sĩ số là vấn đề rất cần thiết trong điều kiện hiện nay để góp phần hạn chế việc học sinh bỏ học và nâng cao chất lượng dạy học toàn diện
Từ việc nghiên cứu cơ sở lí luận và cơ sở thực tế của quá trình công tác tôi nhận thấy răng nếu chỉ dựa vào các quy định của nội quy nhà trường thì không thể nâng cao được tỉ lệ chuyên cần duy trì sỉ số Sau đây tôi đưa ra một số biện pháp trong quá trình công tác Cụ thể là:
Trang 8Biện pháp1.Tổ chức điều tra nắm hoàn cảnh của từng học sinh
Ngay từ đầu khi mới nhận lớp tôi cho học sinh báo cáo vị trí nơi ở của các em,
họ tên, nghề nghiệp của cha mẹ, hoàn cảnh sống của gia đình, công việc thường ngày của học sinh phải làm ở nhà và gia đình có mấy anh chị em đang học tập, đồng thời điều tra nắm chất lượng học tập và hạnh kiểm ở năm trước Mục đích của công viêc này nhằm giúp cho giáo viên hiểu rõ thêm điều kiện của từng em để trong quá trình làm chủ nhiệm và dạy học giáo viên có cơ sở cơ
sở tiếp cận tâm tư cùng học sinh tạo cho các em có tâm thế thoải mái khi đến trường
Kết quả điều tra học sinh đi học đầu năm như sau
18 144/162 88,9 148/162 90,2% 153/162 94,4
Từ những điều tra cơ bản ban đầu tôi đã biết thêm một số thông tin về trình độ dân trí của các bậc phụ huynh đa số phụ huynh là dân tộc Vân Kiều nên việc nhận thức và trách nhiệm với học sinh còn nhiều hạn chế
Biện pháp 2:Lựa chọn và phân công nhiệm vụ cho Ban cán sự lớp, xây dựng mối đoàn kết thương yêu của tập thể lớp
Trang 9Lựa chọn Ban cán sự lớp là khâu cực kì quan trọng góp phần đưa phong trào của lớp phát triển theo hướng tích cực Ban cán sự lớp là những hạt nhân nòng cốt, là đầu tàu trong tất cả các công việc
Không phải khi nào giáo viên chủ nhiệm cũng có mặt trên lớp, do đó ban cán
sự lớp chính là đại diện cho lớp, chịu trách nhiệm trước giáo viên chủ nhiệm Làm tốt khâu này sẽ quyết định một nửa thành công trong công tác chủ nhiệm của người giáo viên Ban cán sự lớp cùng giáo viên chủ nhiệm theo dõi tỉ lệ chuyên cần hàng ngày của mỗi bạn Khi phát hiện có bạn nghỉ học thì ban cán
sự cùng cô chủ nhiệm cùng về nhà tìm hiểu nguyên nhân nghỉ học để động viên chia sẻ học sinh trở lại lớp ngay.Trong quá trình vận động học sinh thì giáo viên là người luôn phải nhẹ nhàng tôn trọng học sinh, biết giải thích tuyên truyền cho cả phụ huynh và học sinh hiểu được ích lợi của công việc học tập và tác hại của việc nghỉ học để cho phụ huynh, học sinh thấu hiểu mà tham gia đi học chuyên cần hơn
Các hoạt động của tập thể lớp luôn luôn đòi hỏi sự tham gia của tất cả các thành viên trong lớp Do đó để xây dựng tập thể đoàn kết, xây dựng phong trào thi đua của lớp, giáo viên chủ nhiệm cần nêu cao truyền thống học tập của trường, của lớp ở những năm học trước, từ đó có tác dụng cổ vũ, khích lệ các
em vươn lên để giữ vững truyền thống đó; phát huy năng lực của các thành viên tích cực trong lớp;
Trang 10Giáo viên chủ nhiệm đề ra tiêu chí thi đua đầu năm học, tổ chức tổng kết đánh giá hàng tuần, hàng tháng, tuyên dương khen thưởng những tập thể, cá nhân thực hiện tốt phong trào thi đua
Tăng cường vận động, thuyết phục, kích thích lòng nhiệt tình, sự say mê hoạt động đồng thời nhắc nhở, uốn nắn kịp thời những học sinh có hành vi chây lười làm ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục chung.Thông qua các tiết sinh hoạt giáo viên thường xuyên kết hợp tổ chức cho học sinh ca múa hát tặng bạn nhân ngày sinh nhật của từng học sinh trong lớp Với học sinh tiểu học, nhiều khi chỉ cần những phần thưởng nho nhỏ như cái bút chì, thước kẻ, tập nhãn vở,những bông hoa cũng giúp các em vui sướng Học sinh tiểu học rất thích được nhận quà, được khen ngợi, nên khi giành được phần thưởng của cô nhờ những bông hoa , các em cảm thấy rất hãnh diện, đem khoe ngay với bạn bè, bố mẹ và càng có động lực để phấn đấu trong học tập.Khi ta trao yêu thươngcho các em ta sẽ nhận lại yêu thương; khi ta gieo thói quen tốt sẽ gặt được những nhân cách tốt
Vì vậy tôi luôn giáo dục đạo đức cho học sinh bằng các biện pháp giáo dục tích cực: Khen thưởng, động viên kịp thời khi các em có tiến bộ dù nhỏ, xử lí công minh những vi phạm của học sinh, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của học sinh tránh dùng những lời lẽ làm tổn thương các em Tôi luôn cho các em có cơ hội
để thể hiện bản thân mình bằng cách xây dựng và phát triển đội ngũ tự quản của lớp, giao việc cho tất cả các em, cùng các em xây dựng nội quy của lớp, để
Trang 11học sinh biết sống trong tập thể, vì tập thể thông qua việc tổ chức các buổi liên hoan văn nghệ, và thi thể dục thể thao, thực hiện các hoạt động công ích, bảo
vệ môi trường Giáo dục các em bằng những gương người tốt, việc tốt để các
em biết rằng cuộc đời này cần biết bao những nhân cách tốt đẹp đó tạo cho học sinh có thêm niềm vui, tình cảm bạn bè gắn kết hơn
Cuối mỗi tiết sinh hoạt bao giờ tôi cũng cho học sinh bình chọn đưa ra gương tốt trong lớp và được ghi tên trên bảng thi đua của lớp.Từ đó các em biết vượt qua điều kiện khó khăn để đi học chuyên cần dành được bông hoa cuối tuần Tùy theo từng tuần thi đua với những món quà nhỏ như : bút, vở, cái nơ buộc tóc hay chú gấu bông tôi dành tặng các em để ghi nhận sự tiến bộ các em càng vui , luôn hứa sẽ không nghỉ học buổi nào trong tuần, cũng từ đó ngoài tình cảm cô- trò giữa tôi và các em còn có tình cảm của người mẹ hiền cùng chia sẻ với các em trong các bữa cơm trưa đầm ấm
Biện pháp3:Phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh
Nhằm nâng cao nhận thức và tạo điều kiện cho học sinh tham gia tích cực các phong trào hoạt động cũng như để tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên chủ nhiệm, trong phiên họp phụ huynh đầu năm tôi đã phổ biến cho phụ huynh nội dung các phong trào, nêu rõ tình hình lớp chủ nhiệm, những nội dung cần sự phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh.Bằng trách nhiệm của người giao viên chủ nhiệm tôi đã đến từng gia đình phụ huynh trao đổi tâm tư giúp phụ huynh
Trang 12hiểu được các chủ trương của nhà trường, việc cần thiết cho con em đến trường
là con đường xóa đói giảm nghèo , giúp học sinh có điều kiện nâng cao trình độ tiếp cân với cộng đồng xã hội Thông qua việc tuyên truyền giải thích ngắn gọn, thân thiện tôi cùng phụ huynh đã kí cam kết việc cho con em đi học chuyên cần và duy trì sỉ số trong từng kì , cả năm học
Để tiện việc trao đổi thông tin, tránh đi lại nhiều, tôi đề nghị phụ huynh cung cấp số điện thoại liên lạc và lập thành danh bạ điện thoại cho lớp Mục đích của việc cung cấp số điện thoại của giáo viên chủ nhiệm để phụ huynh tiện liên hệ khi cần thiết; chủ động tiếp xúc với gia đình học sinh đặc biệt là những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, neo đơn, tạo sự gần gũi, thân thiện, giúp học sinh tự tin và yên tâm hơn trong học tập và rèn luyện.Đặc biệt trong những ngày mưa lũ với những em phải qua khe suối tôi luôn động viên phụ huynh cho con em đi ở những nhà bà con gần trường để đảm bảo cho các em được đi học bình thường
Biện pháp 4:Kết hợp chặt chẽ với các tổ chức đoàn thể khác trong nhà trường tổ chức các hoạt động ngoại khóa để thu hút học sinh tham gia đến trường:
- Để giảm bớt căng thẳng, nhàm chán, hàng ngày bị nhồi nhét bởi một khối lượng kiến thức khổng lồ làm cho nhiều học sinh khi đến trường cảm thấy sợ hãi và mệt mỏi Bản thân tôi đã xây dựng kế hoạch hoạt động ngoài giờ, bao