SKKN một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 3 4 tuổi ở trường mầm non

Với đề tài này tôi biết đã được nhiều đồng nghiệp nghiên cứu, nhưng với tôi đề tài này nó có những điểm mới: Tôi dành sự quan tâm và hình thành ở trẻ những kỹ năng sống như: Giáo dục kỹ

I PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài

Sinh thời Bác Hồ kính yêu của chúng ta luôn quan tâm tới công tác giáo dục Cùng với việc nhấn mạnh đến vấn đề học tập của các thế hệ trẻ; Bác Hồ cũng đặc biệt chú trọng đến việc giáo dục đạo đức cho trẻ Bác đã từng nói:

“Hiền dữ phải đâu là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên”

Câu nói trên chính là sự chiêm nghiệm của Bác về con người Trước hết, Bác phủ nhận quan điểm cho rằng, đức tính con người là “tính sẵn” Con người, do ảnh hưởng phần nhiều của sự giáo dục và môi trường sống, cùng sự phấn đấu, rèn luyện của mỗi cá nhân mà hình thành những con người thiện, ác khác nhau Người cho rằng để mỗi con người trở thành một người thiện, một công dân tốt, có ích cho

xã hội thì sự tác động của xã hội, đặc biệt là quá trình giáo dục có một ý nghĩa thật

to lớn

Giáo dục kỹ năng sống đang trở thành một nhiệm vụ quan trọng đối với giáo dục cả nước Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non sẽ giúp trẻ làm chủ cuộc sống, sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng hơn trong xã hội hiện đại với nền văn hóa đa dạng và kinh tế phát triển như hiện nay

Kỹ năng sống như những nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái

độ, giá trị, hành vi và thói quen lành mạnh Vì vậy cần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 3 tuổi hay ngay từ khi còn thơ bé nhằm giúp trẻ tự biết chăm sóc và bảo vệ bản thân tránh khỏi những nguy hiểm có thể xảy ra

Giáo dục kĩ năng sống giúp trẻ được trang bị kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm, để không bị bỡ ngỡ khi gia nhập vào xã hội và từ đó giúp trẻ sống thân thiện với mọi người, đồng thời trẻ có khả năng xử lý các tình huống, hoàn cảnh bất cập trong cuộc sống, tạo điều kiện giúp trẻ phát triển cân đối hài hòa hơn

Cha mẹ nào sinh con ra ai cũng mong con mình khỏe mạnh, thông minh và

cố gắng tạo điều kiện tốt nhất để con phát triển Tuy nhiên bên cạnh việc chăm sóc

để con phát triển thể chất, dạy dỗ con để con học hành giỏi giang, nhiệm vụ giúp con định hướng, xây dựng và phát triển các kỹ năng sống cơ bản là không thể thiếu được Chúng ta đã được chứng kiến rất nhiều học sinh thông minh, sinh viên tốt nghiệp loại giỏi nhưng vì thiếu, yếu các kỹ năng sống, kỹ năng làm việc nên gặp rất nhiều khó khăn trong học tập và quá trình xin việc, đi làm

Muốn có được kết quả tốt nhất trong định hướng, rèn luyện, bồi dưỡng kỹ năng sống cho trẻ phụ huynh phải hiểu rõ con, hiểu rõ những kiến thức giáo dục kỹ năng sống cần thiết Mỗi đứa trẻ đều có sự khác biệt về khả năng, có trẻ sinh ra đã

tự tin hơn trẻ khác, có trẻ lại dễ dàng hòa đồng hơn, trong khi có bạn lại rất có khả

năng lãnh đạo… Bồi dưỡng cho trẻ những kỹ năng sống, những thói quen tốt không phải là việc một sớm một chiều mà là cả một quá trình và phải chọn đúng thời điểm thích hợp với độ tuổi của trẻ để bắt đầu mới có kết quả tốt nhất

Đối với trẻ mầm non, mà đặc biệt là lứa tuổi mẫu giáo bé “điểm khởi đầu” của quá trình hình thành nhân cách con người thì việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là quan trọng và rất cần thiết Bởi trẻ đang chập chững bước những bước đầu tiên vào đời, đang từng bước “Học làm người” Nếu các kỹ năng sớm được hình thành thì trẻ sẽ có nhân cách phát triển toàn diện và bền vững Có nhiều công trình khoa học đã chứng minh rằng: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ từ lúc đầu đời là chìa khoá thành công cho tương lai của mỗi đứa trẻ

Tuy nhiên hiện nay vẫn còn nhiều giáo viên, phụ huynh chưa nhận thức rõ ràng về việc dạy kỹ năng sống cho trẻ Trên thực tế có rất nhiều trẻ thiếu kỹ năng sống: Trẻ sống thụ động, không biết ứng phó trong những hoàn cảnh nguy cấp, không biết cách tự chăm sóc, tự bảo vệ bản thân trước nguy hiểm, luôn tìm kiếm

sự giúp đỡ của người lớn…

Từ thực tế trên, tôi thiết nghĩ nếu chúng ta làm tốt việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ chính là giúp trẻ trở thành con người mới, năng động, sáng tạo Giúp trẻ có được những kinh nghiệm trong cuộc sống, biết được những điều nên làm và không nên làm; Giúp trẻ tự tin, chủ động và biết cách ứng xử trong cuộc sống, khơi gợi khả năng tư duy sáng tạo của trẻ Đặt nền tảng để trẻ trở thành người có trách nhiệm và có tự chủ trong cuộc sống của bản thân mình Do nhận thấy hoạt động này có ý nghĩa quan trọng đối với trẻ nên tôi đã trăn trở tìm biện pháp khắc phục thực trạng trên Tôi xin mạnh dạn trao đổi cùng các bạn đồng nghiệp một số kinh

nghiệm mà tôi cho là tâm đắc với đề tài “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 3 - 4 tuổi ở trường mầm non”.

* Điểm mới của đề tài.

Xuất phát từ vai trò quan trọng của “Giáo dục kỹ năng sống” đối với trẻ, tôi thấy việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một việc làm vô cùng quan trọng và có

ý nghĩa Nhưng làm thế nào để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ một cách có hiệu quả? Điều này quả không dễ dàng đối với tất cả các giáo viên mầm non

Với đề tài này tôi biết đã được nhiều đồng nghiệp nghiên cứu, nhưng với tôi

đề tài này nó có những điểm mới: Tôi dành sự quan tâm và hình thành ở trẻ những

kỹ năng sống như: Giáo dục kỹ năng sống sẽ bắt đầu từ “động tác”, những hành vi

lễ giáo của trẻ Ví như với bản thân, trẻ biết tên mình, vị trí của mình ở trường, ở nhà, biết cách đi, đứng ngồi lịch sự, yêu thương quí mến những người thân Rồi biết thưa gửi, vâng dạ, không nói trống không, không nói leo, biết xưng hô thân mật Giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết được những điều nên làm và

không nên làm, giúp trẻ tự tin, chủ động và biết cách xử lý các tình huống trong cuộc sống, khơi gợi khả năng tư duy sáng tạo của trẻ

1.2 Phạm vi áp dụng đề tài:

Việc rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ thì bất kì nơi đâu, bất kì lúc nào và ở lĩnh vực nào chúng ta cũng có thể áp dụng được nhưng bản thân tôi là một giáo viên đang dạy lớp 3-4 tuổi nên tôi muốn tập trung khai thác thế mạnh của trẻ trong phạm vi trường mầm non Vì thế phạm vi đề tài của tôi áp dụng cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non

2 PHẦN NỘI DUNG 2.1.Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu

Năm học 2018 -2019 tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo Bé Khi bắt tay vào thực hiện đề tài này bản thân tôi đã gặp không ít khó khăn cũng như những thuận lợi sau:

2.1.1.Thuận lợi

Luôn được sự hướng dẫn, chỉ đạo sát sao về chuyên môn của phòng Giáo dục và Đào Tạo huyện, ban giám hiệu nhà trường

Được sự quan tâm, tạo điều kiện về cơ sở vật chất của ban giám hiệu nhà trường

Bản thân cũng được tham dự lớp bồi dưỡng thường xuyên do trường tổ chức trong đó có Module 39 giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nên tôi đã học tập được một

số kinh nghiệm trong phương pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ

Bản thân tôi đã dạy 2 năm lớp 3 tuổi, có tinh thần trách nhiệm, luôn quan sát nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý, thói quen của từng trẻ trong lớp là một giáo viên tâm huyết với nghề, có lòng yêu thương trẻ, tận tình với công việc Luôn có ý thức phấn đấu vươn lên, thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan đến việc chăm sóc giáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày nhất là việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ

100% trẻ học bán trú tại trường

2.1.2 Khó khăn:

Bên cạnh những thuận lợi trên khi đi vào thực tế quá trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 3 - 4 tuổi còn gặp nhiều khó khăn

Là giáo viên trẻ, vốn sống cũng như kinh nghiệm giáo dục trẻ chưa có nhiều nên việc chăm sóc giáo dục trẻ cũng như dạy kỹ năng sống cho trẻ tôi gặp không ít khó khăn

Là địa phương thuần nông nên đa số các bậc phụ huynh không có điều kiện

để quan tâm đến trẻ Có không ít cha mẹ trẻ nhận thức về dạy kỹ năng sống cho trẻ chưa rõ ràng Họ đưa con đến trường rồi phó mặc việc giáo dục trẻ cho giáo viên,

cho con đi học chỉ cần biết hát, biết múa, biết đọc thơ, kể chuyện thế là đủ, còn lại các việc khác không quan trọng Nhiều phụ huynh còn cho rằng trẻ con biết gì, làm được gì mà dạy kỹ năng sống Chính vì vậy việc phối hợp với các bậc phụ huynh trong việc dạy kỹ năng sống cho trẻ tôi gặp nhiều khó khăn

Đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị, đồ dùng phục vụ hoạt động đã có sự đầu tư nhưng chưa đa dạng Vì vậy không thu hút được hứng thú của trẻ, làm hạn chế kết quả của hoạt động

Lớp tôi có 30 cháu nhưng có tới 35% cháu chưa qua lớp nhà trẻ Vì thế việc giáo dục trẻ các nề nếp thói quen, hành vi văn minh gặp nhiều khó khăn Bên cạnh

đó, các cháu tuy cùng độ tuổi nhưng nhận thức lại không đồng đều, có nhiều cháu sinh cuối năm và có nhiều cháu thể lực không tốt, đây cũng là một trong những nhân tố làm hạn chế kết quả của hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ

2.1.3 Thực trạng:

Để đánh giá tính hiệu quả của đề tài cũng như tìm ra phương pháp giáo dục phù hợp với lớp, với từng cá nhân trẻ, ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát, đánh giá về kỹ năng sống của tre đầu năm trên trẻ tại lớp mẫu giáo Bé 2 cho kết quả như sau:

Lĩnh vực khảo sát

Tổng số trẻ trong lớp

Mức độ % trên trẻ

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng

Tỉ lệ

%

1 Kỹ năng giao tiếp lịch sự lễ phép 30 12 40 19 60

2 Kỹ năng phục vụ chăm sóc bản thân 30 9 30 21 70

3 Kỹ năng tuân thủ quy tắc xã hội 30 6 20 24 80

5 Kỹ năng ứng xử phù hợp với người

- Kết quả khảo sát trên cho thấy, % trẻ có kỹ năng sống ở mức đạt còn quá thấp, dao động từ 20 % đến 44 %

- Đáng buồn là có tới 60 % đến 80% trẻ ở mức chưa đạt

Đứng trước tình hình như vậy, tôi luôn đắn đo suy nghĩ làm thế nào để nâng cao kết quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, tạo cơ hội để trẻ vận dụng kiến thức kỹ năng vào thực tiễn cuộc sống, để những kỹ năng đó trở thành thuộc tính vững chắc trong nhân cách trẻ

2.2 Các biện pháp

Khi xây dựng một toà nhà cao tầng thì việc xử lý nền móng là hết sức quan trọng Mà nền móng ngôi nhà lại là phần nằm sâu trong lòng đất, người ta chỉ nhìn thấy những tầng cao ở trên Chỉ có người xây dựng, người có chuyên môn mới

thấy rõ tầm quan trọng, giá trị đích thực của nền móng đó Bậc học mầm non cũng được coi như nền móng của ngôi nhà nhân cách trẻ Ngôi nhà nhân cách ấy sẽ không phát triển bền vững nếu không được giáo dục kỹ năng sống Do vậy tôi thấy cần phải có một số biện pháp thích hợp để nâng cao hiệu quả dạy kỹ năng sống cho trẻ như sau:

2.2.1 Biện pháp 1: Lập kế hoạch cho trẻ luyện tập thường xuyên để phát triển các kỹ năng sống.

Tổ chức các hoạt động cho trẻ luyện tập thường xuyên đóng vai trò chủ đạo trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Ở lứa tuổi mẫu giáo bé, khả năng tập trung chú ý và ghi nhớ có chủ định rất kém Trẻ nhanh nhớ nhưng cũng nhanh quên Nếu các kỹ năng chúng ta dạy trẻ không được cũng cố bằng cách luyện tập thường xuyên thì chúng sẽ dần mất đi Ngược lại nếu ta có kế hoạch cho trẻ luyện tập thường xuyên thì các kỹ năng đó sẽ thành kỹ xảo, phát triển bền vững và không

bị lãng quên Việc tổ chức cho trẻ luyện tập phải có kế hoạch cụ thể, được tiến hành thường xuyên và không ngừng sáng tạo, có như vậy mới gây được hứng thú cho trẻ

Ví dụ:

Buổi sáng đầu tuần tôi thường tổ chức hoạt động trò chuyện cùng trẻ khoảng 15 phút nhằm phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ Qua hoạt động này trẻ biết tự giới thiệu mình, biết lắng nghe, biết dùng ngôn ngữ của mình để kể về những chuyện trong 2 ngày nghỉ ở nhà của bé hay trao đổi cùng cô về chủ đề, chủ điểm đang học Cuối cùng tôi cho trẻ nhận xét câu chuyện nào hay nhất sẽ đựơc nhận phần thưởng của cô (Phần thưởng có thể là một bông hoa bé ngoan hay là món quà gì đó….Các phần thưởng được thay đổi theo từng chủ điểm) Kết quả, trẻ lớp tôi rất hứng thú khi tham gia buổi trò chuyện đầu tuần Trẻ đã có thói quen trước khi nói biết thưa cô, chào bạn và đặc biệt rất mạnh dạn tự tin khi kể “chuyện của mình” cho bạn nghe

Trong giờ hoạt động chiều của mỗi ngày, sau khi cho trẻ ôn bài cũ hoặc làm quen với bài mới, tôi luôn dành thời gian khoảng 15 phút để tổ chức cho trẻ luyện tập thực hành các kỹ năng dưới dạng trò chơi Cụ thể:

Chiều thứ 2, tôi thường tổ chức cho trẻ thực hành các kỹ năng chăm sóc bản thân như rửa tay, lấy nước uống, mặc quần áo, cho đồ vào ba lô….Mỗi hoạt động tôi chọn một trò chơi khác nhau

Ví dụ:

Khi dạy trẻ cách mặc áo, tôi cho trẻ chơi trò chơi “Ai nhanh hơn, khéo hơn”, cách chơi như sau: Cho 2 trẻ lên thi mặc áo, đầu tiên tôi gợi mở, giới thiệu với trẻ các thao tác mặc áo sau đó tổ chức cho trẻ chơi Cả lớp đếm ngược cùng cô từ 10

đến 1, khi nghe hết giờ phải dừng tay, cô và các bé kiểm tra kết quả và tặng quà Việc xác định nội dung cho trẻ thực hành, tôi dựa trên nguyên tắc cho trẻ làm quen

từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Chẳng hạn, cũng dạy trẻ cách mặc áo nhưng tuần đầu tôi dạy trẻ cách mặc áo có khuy bấm, tuần tiếp theo tôi dạy trẻ cách mặc áo có khuy cài và những tuần sau là áo có khoá kéo Lúc đầu trẻ thực hiện rất vụng về lúng túng nhưng do luyện tập thường xuyên và có kế hoạch nên các thao tác của trẻ dần chính xác hơn Với cách tổ chức có hệ thống và linh hoạt như vậy trẻ lớp tôi đã có kỹ năng chăm sóc bản thân tương đối tốt

Chiều thứ 3, tôi tổ chức cho trẻ xem băng đĩa hoặc tranh ảnh có kèm những câu chuyện về các hành vi ứng xử đúng sai giữa con người với con người, giữa con người với môi trường xung quanh trong chủ điểm Qua đó giáo dục trẻ kỹ năng ứng xử phù hợp với xung quanh

Ví dụ :

Xem đoạn phim “Thỏ Ngoan” Tôi trò chuyện cùng trẻ: Thỏ Ngoan vòng tay

để làm gì ? (Chào cô)

- Thỏ Ngoan chia gì cho bạn? (Chia đồ chơi)

- Thấy bạn khóc Thỏ Ngoan làm gì? (Hỏi thăm bạn)

- Chiều đi học về Thỏ Ngoan chào ai? (Chào ông, chào bà)

- Con thấy bạn Thỏ Ngoan như thế nào? (Rất ngoan và lễ phép)

- Nào cùng làm Thỏ Ngoan đi học, gặp cô giáo Thỏ làm gì? (Chào cô) Vòng tay chào cô nào? (Vòng tay chào cô: cháu chào cô ạ!)

- Đi học về gặp ông (Vòng tay chào ông Cháu chào ông ạ!)

- Gặp bà (Vòng tay chào bà Cháu chào bà ạ!)

- Gặp bác hàng xóm (Cháu chào bác ạ!)

Mỗi một tình huống, mỗi một câu chuyện tôi dựa vào nội dung để giáo dục trẻ cách ứng xử phù hợp Qua việc thảo luận các tình huống như vậy trẻ luôn có ý thức ứng xử phù hợp với con người và môi trường xung quanh

Chiều thứ 4, tôi tổ chức các hoạt động nhằm dạy trẻ kỹ năng tuân thủ quy tắc xã hội

Ví dụ:

Dạy trẻ biết xếp ghế đúng nơi quy định như xếp nhẹ nhàng, không gây ồn, khi xếp ghế ngồi học phải xếp thẳng hàng theo đúng tổ của mình, khi ngồi ăn ghế phải xếp sát bàn, khi ra về phải xếp ghế vào góc lớp Hoặc khi xếp dép phải xếp kẹp đôi, tổ cờ xanh xếp ngăn trên của giá dép, tổ cờ đỏ xếp ngăn giữa, tổ cờ vàng xếp ngăn dưới… Nhờ được tham gia và nhắc nhở thường xuyên nên ý thức của trẻ trong việc chấp hành các quy tắc cô đưa ra rất tốt

Chiều thứ 5, tôi tổ chức cho trẻ sắp xếp lại đồ dùng đồ chơi ở các góc nhằm phát triền kỹ năng hợp tác và rèn thói quen sống gọn gàng ngăn nắp Những tuần đầu, tôi cho trẻ quan sát cô và nghe cô giải thích vì sao phải làm như vậy? Cách sắp xếp như thế nào cho đẹp? Những tuần tiếp theo tôi chia tổ, yêu cầu mỗi tổ tự xếp mỗi góc chơi, thi xem đội nào xếp đúng, xếp đẹp và nhanh nhất Rõ ràng khi tham gia hoạt động này, các kỹ năng hợp tác của trẻ được phát triển Trẻ biết giúp

đỡ nhau và nhắc nhở nhau cùng hoàn thành nhiệm vụ một cách nhanh chóng Từ việc tổ chức thường xuyên như vậy, các mối quan hệ cũng như kỹ năng làm việc nhóm của trẻ được củng cố, bên cạnh đó đồ dùng đồ chơi của lớp tôi luôn được xếp gọn gàng, ngăn nắp và rất khoa học

Với biện pháp này, các kỹ năng cần có luôn được củng cố và hoàn thiện một cách chính xác Kết quả đạt được rất khả quan nhưng chưa phải là đủ Để cho các

kỹ năng sống của trẻ được hình thành và phát triển một cách liên hoàn tôi tiến hành thực hiện biện pháp thứ 2

2.2.2 Biệp pháp 2 : Phối hợp với phụ huynh để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.

Song song với việc thực hiện biện pháp giáo dục trên, là giáo viên chủ nhiệm lớp, tôi luôn ý thức được tầm quan trọng của việc phối kết hợp giữa gia đình

và nhà trường Việc dạy kỹ năng sống cho trẻ không phải là chuyện một sớm một chiều mà là cả một quá trình Các kỹ năng sống phải được giáo dục, rèn luyện đồng nhất thì mới bền vững và thành kỹ xảo Nếu chỉ dạy kỹ năng sống cho trẻ ở trường thôi thì chưa đủ Bên cạnh đó, môi trường gia đình rất thích hợp để giáo dục

kỹ năng sống cho trẻ Trẻ được tiếp thu các kỹ năng thông qua gia đình một cách

tự nhiên, nhẹ nhàng mà lại hiệu quả cao Mặt khác, nuôi dạy con luôn là mối quan tâm hàng đầu của các bậc phụ huynh nhất là trong thời buổi hiện nay, ai cũng muốn con mình đạt thành tích cao trong học tập cũng như trưởng thành hơn về mặt nhân cách Tuy nhiên việc làm thế nào để có thể giúp trẻ phát huy được khả năng tiềm ẩn? Làm thế nào để trẻ có những kỹ năng sống tốt nhất thì nhiều phụ huynh còn lúng túng trong vấn đề này Trên thực tế nhiều phụ huynh chưa có kiến thức về

kỹ năng sống, không biết kỹ năng sống bao gồm những kỹ năng nào? Cần giáo dục trẻ từ đâu, dạy trẻ những gì? Chính vì vậy mà tôi phải tuyên truyền đến các bậc phụ huynh để họ hiểu tầm quan trọng của kỹ năng sống, những kiến thức cần dạy trẻ, phương pháp dạy trẻ như thế nào để trẻ tiếp thu một cách thoải mái, tự nhiên Việc tuyên truyền đến các bậc phụ huynh được tiến hành trong giờ đón, trả trẻ, thông qua bảng tuyên truyền, thông qua việc mời phụ huynh tham quan hoặc tham gia trực tiếp vào các hoạt động của lớp hay thông qua buổi họp phụ huynh Cụ thể:

Thông qua giờ đón trẻ, tôi đã trao đổi với phụ huynh về tình hình sức khoẻ,

vệ sinh cá nhân, những phản ứng kém linh hoạt cũng như những kỹ năng của trẻ để cùng phụ huynh giáo dục trẻ, giúp trẻ chủ động trong các hoạt động

Ví dụ :

Ở lớp tôi có cháu Quốc Việt, thời gian đầu đi học cháu không thể tự mình kéo quần lên sau mỗi lần đi vệ sinh, không biết đi dép có quai, thậm chí không biết đội mũ len đúng cách nếu không có sự giúp đỡ của cô Thông qua trao đổi với mẹ của cháu, tôi biết cháu là con một trong gia đình có điều kiện Ở nhà bà và mẹ vì quá yêu thương mà bao bọc cháu, làm thay hết mọi việc cho cháu nhưng không biết rằng điều đó vô tình dẫn đến việc cháu không biết cách phục vụ bản thân, làm cháu thiếu hụt kỹ năng sống Tôi có trao đổi với mẹ cháu rằng để cháu tập làm mọi thứ bắt đầu từ chỗ chọn việc dễ nhất để con làm Ví dụ: Buổi sáng chuẩn bị đến trường, mẹ có thể mặc quần áo cho con sau đó hỏi con: Con có thể tự đi dép được không nào? Chọn cho con cái mũ len con thích nhất, đội lên đầu để mẹ ngắm xem

có đẹp không nhé! Sau khi trẻ làm được, mẹ nên khen con một vài câu để tăng tính

tự tin cho trẻ chẳng hạn như: Con trai mẹ bảnh quá….! Từ đó cháu dần tự tin và thích tự làm mọi việc

Thông qua bảng tuyên truyền với phụ huynh: Bảng được thiết kế đẹp, kích thước to rõ, các phụ huynh có thể đọc, quan sát theo dõi dễ dàng Đây là nơi trao đổi thông tin với phụ huynh rất hiệu quả Theo từng chủ đề tôi có đánh máy nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mà cô đang dạy trẻ ở trên lớp

Ví dụ:

Ở chủ điểm trường mầm non tôi ghi nội dung lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho trẻ như sau:

- Kỹ năng giao tiếp: Giao tiếp với bạn bè, với cô, với người lớn…

- Kỹ năng tuân thủ các quy định của trường lớp: Không la hét, không nói leo trong giờ học, không làm ồn, biết chờ đến lượt…

- Kỹ năng hợp tác: Trẻ biết chơi cùng bạn, chia sẻ đồ chơi với bạn, giúp đỡ bạn khi cần thiết, cùng bạn hoàn thành việc đơn giản, tìm sự giúp đỡ của bạn khi cần…

Thông qua việc mời phụ huynh tham quan hoặc tham gia trực tiếp vào việc

tổ chức bữa ăn trưa cho trẻ Có rất nhiều phụ huynh đã không khỏi ngỡ ngàng vì khả năng tự lập của con mình trên lớp

Ví dụ:

Chị Trang, phụ huynh cháu Thảo Nhi có nói với tôi rằng ở nhà cháu không

tự xúc ăn, cứ đòi mẹ xúc cho thì mới ăn, thậm chí ăn xong còn bắt mẹ lấy khăn lau miệng Nhưng ở trên lớp thì khác hẳn, cháu có thể chia cơm cho các bạn, tự ngồi vào bàn ăn và xúc ăn rất gọn gàng Khi tôi hỏi Nhi: Tại sao ở nhà con không tự xúc cơm ăn? Cháu trả lời rằng: Vì mỗi khi con đánh rơi cơm, làm đổ canh mẹ thường quát con còn cô giáo thì không Qua buổi tham quan hôm đó chị Hậu đã rút được

kinh nghiệm trong việc dạy kỹ năng sống cho trẻ đó là không nên nóng vội, ít la mắng cháu, nên tôn trọng cháu, con có quyền làm sai, nếu sai mẹ sẽ động viên con làm lại Việc phối hợp với phụ huynh bằng hình thức này đã giúp phụ huynh hiểu biết thêm về cách dạy kỹ năng sống cho trẻ để từ đó dạy con mình các kỹ năng sống tốt hơn

Thông qua các buổi hợp phụ huynh, tôi cũng đã chủ động lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đến các bậc phụ huynh Các phụ huynh đã tiếp nhận thông tin một cách đồng bộ, không gò bó, gượng ép

Những biện pháp trên đã làm thay đổi cơ bản từ phía phụ huynh: Cha mẹ luôn coi trọng trẻ và tích cực phối hợp với giáo viên để dạy kỹ năng sống cho trẻ Đặc biệt là giao tiếp giữa cha mẹ và con cái tốt hơn, đa số phụ huynh dịu dàng, ít la mắng trẻ, thay đổi trong cách rèn kỹ năng sống cho trẻ, phân việc cho trẻ, không cung phụng trẻ thái quá Không còn hình ảnh bố bế con, mẹ theo sau xách cặp cho con rồi tranh thủ ép con uống sữa, ăn sáng Ngược lại đã có nhiều hình ảnh trẻ tự đeo ba lô đến cửa lớp vòng tay chào cô và tự cất đồ dùng đúng nơi quy định không cần bố mẹ phải nhắc

Tôi đã đạt được kết quả giáo dục như mong muốn nhưng mỗi biện pháp thì

có tác dụng riêng, để thực hiện có hiệu quả cần phải phối hợp nhiều biện pháp khác nhau Tôi tiếp tục sử dụng biện pháp tiếp theo

2.2.3 Biện pháp 3 : Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mọi lúc mọi nơi:

Từ việc phối hợp với phụ huynh, tôi có thêm thông tin về các kỹ năng sống của trẻ ở nhà Từ đó tôi có kế hoạch cụ thể và lựa chọn phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ phù hợp bằng cách giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mọi lúc mọi nơi

Để việc làm có hiệu quả, trước tiên tôi thực hiện nghiêm túc chế độ giờ giấc trong sinh hoạt hàng ngày của trẻ Đây là một trong những nhân tố giáo dục có tác dụng thúc đẩy mạnh mẽ phẩm chất cá nhân, khả năng tuân thủ yêu cầu của người lớn và khả năng định hướng về thời gian cho trẻ Tôi đã căn cứ vào nội dung cụ thể của từng hoạt động để lựa chọn nội dung lồng ghép cho phù hợp

Thông qua giờ đón trẻ, tôi lồng ghép giáo dục kỹ năng giao tiếp cho trẻ Biết lễ phép chào cô, chào bố mẹ, hỏi han bạn….Hoặc tôi lồng ghép kỹ năng tự phục vụ bản thân và chấp hành quy định của lớp

Ví dụ: Tôi dạy trẻ biết cất ba lô vào tủ, biết xếp dép lên giá, đi vệ sinh đúng

nơi quy định…

Thông qua hoạt động có chủ định, đây là một trong những hoạt động để tôi tích hợp có hiệu quả nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Tôi căn cứ vào nội dung của từng tiết học để tích hợp một cách hài hoà, không ôm đồm

Ví dụ:

Qua tiết học KPKH: Trò chuyện một số bộ phận trên cơ thể, tôi dạy trẻ kỹ năng sau: Kỹ năng chăm sóc bản thân: Trẻ có một số kỹ năng và có ý thức giữ gìn, bảo vệ các bộ phận trên cơ thể Kỹ năng giao tiếp tự tin: Khi trả lời phải đứng thẳng, mắt nhìn thẳng vào cô, nói to, rõ ràng….Kỹ năng tuân thủ quy tắc giờ học như muốn nói phải giơ tay, chờ đến lượt cô mời mới được nói, không nói leo, tập chung chú ý nghe cô…Chính vì thế trẻ lớp tôi học rất ngoan, trong giờ học biết chú

ý lắng nghe, tuân thủ theo sự hướng dẫn của cô và đặc biệt rất tự tin khi trả lời câu hỏi cô đưa ra

Thông qua hoạt động ngoài trời tôi đã lồng ghép dạy trẻ nhiều kỹ năng khác nhau

Ví dụ:

Qua việc trò chuyện quan sát Đu quay Trẻ nhận biết được một số nguyên nhân gây ngã, gây tai nạn và biết cách phòng tránh nguy cơ gây ngã Các kỹ năng tôi dạy trẻ đó là:

- Kỹ năng giao tiếp: Trẻ biết lắng nghe cô, bạn, nêu ý kiến, chia sẻ thông tin

- Kỹ năng xử lý tình huống: Khi ngồi trên đu quay chẳng may bị ngã bé cần làm gì? (Nằm yên, chờ Đu quay dừng hẳn mới ngồi dậy để tránh Đu quay đập vào đầu, bạn khác chạy đi báo với cô…)

- Kỹ năng ra quyết định: Làm gì hay không làm gì để phòng tránh ngã? (Không quay chạy quá nhanh, không xô đẩy bạn khi ngồi trên Đu quay, nắm chắc tay cầm…)

Thông qua giờ hoạt động góc, chúng ta biết rằng: “Trẻ học bằng chơi, chơi

mà học” Vì thế qua việc tham ra chơi ở các góc thì các kỹ năng sống đựơc trẻ tiếp thu một cách dễ dàng nhất

Ví dụ:

Qua góc chơi phân vai mẹ con, trẻ học được các kỹ năng như: Kỹ năng giao tiếp (giao tiếp giữa mẹ với con, trẻ biết nói nựng con, dặn dò con), kỹ năng chăm sóc (biết lấy nước cho con uống, xúc bột cho con ăn), kỹ năng hợp tác (trẻ học được cách chơi trong nhóm như biết trò chuyện chia sẻ với bạn bên cạnh… Sau khi chơi xong trẻ biết cất đồ chơi đúng nơi quy định

Không chỉ ở góc phân vai trẻ mới học được các kỹ năng sống mà ở tất cả các góc chơi khác thì các kỹ năng của trẻ đều có thể được cũng cố và phát huy

Ví dụ:

Ở góc xây dựng, trẻ có kỹ năng hợp tác, làm việc theo nhóm Mặc dù ở mẫu giáo bé nhưng trẻ ở lớp tôi đã biết tự phân vai chơi cho nhau và chơi rất đoàn kết, không tranh giành đồ chơi của nhau và đã biết cùng nhau tạo nên công trình đẹp