SKKN giáo dục truyền thông đạo đức cho học sinh lớp 5 qua dạy học các bài tập đọc

Tiếp xúc với các bài tập đọc, học sinh không chỉ được sống với thế giới ngôn ngữ, với những kiến thức lí thú về tự nhiên, xã hội và con người mà qua mỗi bài tập đọc các em biết tự nhìn l

ĐỀ TÀI: “GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH LỚP 5 QUA DẠY HỌC CÁC BÀI TẬP ĐỌC”.

MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ vô vàn kính yêu của dân tộc Việt Nam, người anh hùng giải phóng dân tộc và nhà văn hóa lớn của thế giới Cả cuộc đời hoạt động cách mạng cũng như trong tác phẩm văn học của Người, chúng ta đều nhận thấy Người là một tấm gương vĩ đại về cách sống, phấn đấu để trở thành một người có ích cho dân, cho nước Theo quan điểm của Người, phẩm chất đạo đức là cái gốc của nhân cách con người Con người cần có cả đức lẫn tài, đức tài toàn vẹn Trong đó, đức là điểm xuất phát cũng là điểm hội tụ của mọi nhân cách Bác đã từng dạy: “Người có tài mà không có đức

là người vô dụng Người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Giáo dục con người về đức là cái gốc, là chìa khóa quan trọng nhất trước lúc giáo dục kiến thức khác Tài và đức phải song song nhưng đức phải là cái gốc

Lực lượng nòng cốt của mỗi đất nước chính là thế hệ trẻ Do vậy, “ bảo vệ, chăm sóc

và giáo dục trẻ em” là trách nhiệm chung của cha mẹ, nhà trường và xã hội Tất cả đều

có mối kết hợp hài hòa để tạo một môi trường thuận lợi cho sự phát triển nhân cách của trẻ

Trẻ em là mầm non, chủ nhân tương lai của đất nước Vì vậy để có một dất nước phát triển bền vững thì ngay từ bây giờ cần phải trang bị đầy đủ cả đức – trí – thể - mĩ cho các

em Trong bốn phẩm chất đó, đức vẫn là yếu tố hàng đầu và quan trọng nhất trong sự phát triển của trẻ

Ở mọi thời đại, giáo dục bao giờ cũng chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống xã hội Giáo dục giúp con người tiếp thu, lĩnh hội tri thức, rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo và hình thành nhân cách tốt đẹp cho mỗi người Vì vậy trong phạm vi nhà trường, việc giáo dục đạo đức cần phải đúng đắn và kịp thời để số học sinh có phẩm chất tốt ngày càng gia tăng, mục tiêu giáo dục đạt hiệu quả cao

Nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười đã khẳng định: phát triển tách khỏi cội nguồn dân tộc thì nhất định sẽ đi vào nguy cơ tha hóa Sự phát triển của một dân tộc phải vươn tới cái mới nhưng lại không thể tách rời khỏi cội nguồn Phát triển phải dựa trên cội nguồn

bằng cách phát huy cội nguồn, trở về với cội nguồn, giữ được cội nguồn Cội nguồn đó của mỗi dân tộc là văn hóa (cốt lõi là những giá trị đạo đức)

Trong công việc giáo dục, bồi dưỡng và phát triển nhân cách của trẻ, nội dung và phương pháp giáo dục trong nhà trường tiểu học cần được đầu tư đúng hướng Điều này đòi hỏi các môn học ở tiểu học phải đáp ứng mục tiêu chung của giáo dục là đào tạo lớp người lao động mới, phát triển toàn diện nhân cách con người

Trong nhà trường tiểu học, ngoài môn Đạo đức thì Tập đọc là môn học không những góp phần đáng kể trong việc truyền thụ tri thức mà còn góp phần hoàn thiện nhân cách cho học sinh thông qua những bài học có ý nghĩa nhân văn sâu sắc Mỗi bài tập đọc có nội dung chứa đựng một mảnh đời, một cuộc sống, một nếp nghĩ, một cảnh sinh hoạt khác nhau nhưng bao giờ cũng mang ý nghĩ giáo dục sâu sắc Tiếp xúc với các bài tập đọc, học sinh không chỉ được sống với thế giới ngôn ngữ, với những kiến thức lí thú về

tự nhiên, xã hội và con người mà qua mỗi bài tập đọc các em biết tự nhìn lại chính mình, rồi từ đó ra sức trau dồi, rèn luyện những đức tính quý báu của cha ông ta từ bao đời, biết ước mơ, biết khát khao vươn lên trong cuộc sống tươi đẹp hơn, sống có ích hơn; biết yêu thương, quý trọng tình nghĩa, căm ghét gian tà, bất công và bạo lực

Các tác giả Sách giáo khoa đã dày công soạn thảo ra những bài tập đọc mang nhiều giá trị nhân văn sâu sắc Nhưng đồng thời để chuyển tải những nội dung sâu sắc ấy đến học sinh thì cần đến các nhà giáo có tâm với nghề, góp phần làm cho giờ tập đọc đạt hiệu quả cao, tạo hứng thú cho học sinh

Xuất phát từ những lí do đó, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu đề tài “Giáo dục truyền thống đạo đức cho học sinh lớp 5 qua dạy học các bài Tập đọc”.

Mong muốn của chúng tôi là tìm hiểu, nghiên cứu nội dung và giá trị giáo dục của các bài tập đọc trong chương trình lớp 5 để nhằm đưa ra các biện pháp giáo dục hợp lí giúp cho giờ tập đọc nhẹ nhàng và đạt hiệu quả cao Từ đó rút ra được nhiều kinh nghiệm bổ ích cho công việc sau này

II ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI

Đạo đức không phải là một vấn đề mới được nhắc đến nhưng chưa bao giờ là vấn đề

cũ trong xã hội hiện nay Đạo đức đã được người xưa đức kết thành ca dao, tục ngữ, thành ngữ mang ý nghĩa sâu sắc về tất cả mọi mặt trong cuộc sống: tình yêu, tình bạn, gia đình, làng xóm,…Ngoài ca dao, thành ngữ, tục ngữ giá trị đạo đức cũng được đúc kết trong các câu chuyện cổ tích dành cho trẻ em: truyện cổ Andecxen, Cô bé lọ lem…

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thì càng nhiều các tác phẩm văn học, công trình nghiên cứu với nhiều thể loại khác nhau được sáng tác Nội dung khác nhau nhưng đều hướng đến giáo dục giá trị đạo đức cho người đọc, làm cho tâm hồn người đọc càng đẹp và sáng hơn

Gần đây đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, một số bài viết đã đề cập đến khía cạnh này hay khía cạnh khác của vấn đề:

 Trần Hậu Kiêm – Bùi Công trang với “ Đạo đức học” đã đưa ra những nguyên tắc đạo đức mới trong chế độ xã hội chủ nghĩa là: trung thành với chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa nhân đạo xã hội chủ nghĩa và bốn phẩm chất đạo đức cá nhân: tính trung thực, tính nguyên tắc, tính khiêm tốn, lòng dũng cảm

 Trần Hậu Kiêm trong “ Giáo trình đạo đức học” đã bổ sung thêm hai phẩm chất đạo đức cá nhân đó là tình yêu lao động và học tập không mệt mỏi

 GS – TS Đặng Vũ Hoạt – TS Nguyễn Hữu Hợp với “ Phương pháp dạy học môn đạo đức ở tiểu học” đưa ra các thuật ngữ đơn giản, cụ thể trên cơ sở điều chỉnh lại nguyên tắc, phẩm chất đạo đức cá nhân như: lòng yêu nước, tinh thần quốc tế chân chính, tinh thần nhân đạo, tinh thần tập thể, ý thức cộng đồng, thái độ với lao động, tình cảm gia đình, tình bạn, đồng thời vẫn không thay đổi bốn phẩm chất đạo đức cá nhân

 Một số đề tài như:

- “Giáo dục đạo đức trong trường tiểu học Nguyễn Thái Sơn”

- “Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh trường tiểu học Trương Hoành”

Có đề cập đến các biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh:

- GV là tấm gương sáng, mẫu mực cho học sinh noi theo

- Xây dựng lớp thành một tập thể có ý thức tự quản

- Phải có sự liên hệ chặt chẽ giữa giáo viên chủ nhiệm với giáo viên bộ môn và phụ huynh học sinh để cùng giáo dục các em

- Thông qua hoạt động Đội trong và ngoài nhà trường để quản lý và giáo dục học sinh

 Các tài liệu tham khảo phục vụ cho chương trình giảng dạy, nghiên cứu thêm cho giáo viên và phụ huynh học sinh như:

- Tìm hiểu vẻ đẹp của các bài thơ ở tiểu học ( Nguyễn Trí – Nguyễn Trọng Hòa – Giang Khắc Bính

- Thơ chọn với lời bình ( Nhà xuất bản giáo dục )

Nội dung chính là các gợi ý, nhận xét, tìm hiểu vẻ đẹp của các bài thơ, cung cấp những cảm nhận sâu sắc, những lời bình hay về bài thơ

Nhìn chung những tác phẩm, công trình nghiên cứu, bài viết đều hướng đến việc phát huy và giữ gìn những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho người đọc Tuy nhiên những công trình này vẫn chưa đề cập trực tiếp đến việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho trẻ em lứa tuổi lớp 5 qua nội dung các bài Tập đọc

III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Đối tượng: một số phương diện giá trị truyền thống đạo đức:

+ Yêu quê hương, đất nước

+ Lòng nhân ái

Truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam bao gồm nhiều nội dung thuộc nhiều lĩnh vực của đời sống đạo đức Nhưng trong phạm vi đề tài này chúng tôi xin đề cập đến hai nội dung cơ bản của truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc đó là tình yêu quê hương đất nước và lòng nhân ái

Sở dĩ chúng tôi chọn hai nội dung này vì hai nội dung này có mối quan hệ mật thiết với nhau Lòng yêu nước nồng nàn luôn được hun đúc bởi một tình cảm nhân ái lớn lao, tha thiết với cuộc đời, với con người Vì vậy một người có lòng nhân ái, yêu thương con người thì ắt hẳn người đó có lòng yêu quê hương đất nước thiết tha

Tình yêu quê hương đất nước, lòng nhân ái là hai giá trị đạo đức bao trùm lên toàn bộ các giá trị truyền thống đạo đức còn lại

Hơn nữa, tình yêu quê hương đất nước, lòng nhân ái là hai mục tiêu hàng đầu trong mục tiêu giáo dục tiểu học

Ngoài ra, ở tuổi tiểu học, các em mới bắt đầu tiếp xúc với cuộc sống bên ngoài đầy biến động vì vậy phải giáo dục cho học sinh những hiểu biết ban đầu về tình yêu quê hương đất nước, yêu thương con người, bởi vì đây chính là hai giá trị đạo đức quan trọng tạo nên nền tảng cho phẩm chất đạo đức ở mỗi người

- Phạm vi: nội dung các bài Tập đọc lớp 5

NỘI DUNG

1.1 Thuận lợi

Có ai tự hỏi một câu rằng nếu tất cả mọi người trên thế giới này đều sống lạnh lùng, không có mục đích, không có lý tưởng sống Thật sợ khi nền giáo dục của chúng ta đào tạo ra những người có tài nhưng không có đức Chính vì vậy mà việc giáo dục truyền thống đạo đức cho học sinh thông qua dạy học các bài tập đọc cũng như các nội dung khác rất được nhiều người ở mọi tầng lớp, lĩnh vực ủng hộ Những bậc làm cha, làm mẹ luôn muốn con mình là người học giỏi chăm ngoan, hiếu thảo, kính trên nhường dưới Những người thầy cô sẽ rất tự hào và hạnh phúc khi những người học trò của mình có tài năng, có đức, có lí tưởng sống, luôn muốn đem sức mình để xây dựng và bảo vệ tổ quốc Những người làm công tác xã hội luôn muốn xã hội sẽ là một xã hội sống trong tình yêu thương ấm áp Vì vậy sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội sẽ góp phần to lớn trong việc giáo dục truyền thống đạo đức cho học sinh Để giáo dục lòng nhân ái, yêu thương con người cho học sinh thì nhà trường và xã hội kết hợp tổ chức những phong trào quyên góp quần áo, sách vở,

đồ dùng học tập cho học sinh ở những vùng gặp khó khăn, phong trào mua tăm tre tình thương cho những người khuyết tật Chính những phong trào như thế đã góp phần khuyến khích các em thể hiện tình thương người, biết san sẻ khó khăn với người khác

Giáo dục truyền thống đạo đức cho học sinh chính là mặt quan trọng hàng đầu của mục tiêu giáo dục tiểu học Giáo dục không những phải đào tạo ra những người

có tài, có trí thức và tài năng mà còn phải đào tạo ra những người có nhân cách tốt, có lối sống lành mạnh, tốt đẹp, biết yêu quê hương đất nước, quan tâm chia sẻ với mọi người Mục tiêu giáo dục này đã được cụ thể hóa ở tất cả các môn học trong nhà trường tiểu học Thể hiện rõ nhất ở môn Tiếng việt, môn Đạo đức và môn Tự nhiên

và xã hội Chính sự đồng bộ và thống nhất trong nội dung các môn học đã giúp việc giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh dễ dàng hơn và đạt hiệu quả cao hơn Ngoài ra, truyền thống đạo đức được dàn trải ở tất cả các môn học vì vậy việc giáo

dục đạo đức cho học sinh được thực hiện ở mọi lúc, mọi nơi nhằm tạo ra những nhân cách toàn diện

1.2 Khó khăn

Việc giáo dục đạo đức tư tưởng cho học sinh tiểu học là một điều quan trọng và cần được quan tâm hàng đầu, nhưng nhiều thầy cô giáo trẻ, chưa có kinh nghiệm đã vô tình bỏ qua điều này Việc giáo dục truyền thống đạo đức thể hiện qua việc liên hệ thực tế trong bài học, có lẽ do quên hay thiếu thời gian mà giáo viên có thể không thực hiện việc liên hệ thực tế tốt, đúng như ý định lúc đầu

Học sinh còn làm biếng trong suy nghĩ chủ yếu nghe giáo viên kết luận, việc khai thác và tiếp thu kiến thức thụ động, một chiều Vì vậy những câu hỏi mở, những câu hỏi liên hệ thực tế đã không được giải quyết như mong muốn Từ đó việc giáo dục truyền thống đạo đức cho học sinh không đạt kết quả cao vì học sinh không tự nêu được bài học rút ra từ những bài tập đọc

Trong xã hội kỉ nguyên số, công nghệ thông tin được ứng dụng rộng rãi, mọi thứ đều có thể lan truyền trong chớp nhoáng Hay có, dở có, những hành động trái với đạo đức cũng có Vì vậy các em có thể đã nghe, nhìn và tận mắt thấy những hành vi , lời nói không tốt đó Các em sẽ bắt chước theo và nếu chúng ta không uốn nắn các em kịp thời thì lâu dần các em sẽ trở thành những con người lạnh lùng, vô cảm Và tất yếu tương lai của các em sẽ chẳng tốt đẹp gì

Không những thế đặc điểm tâm sinh lí của các em cũng ảnh hưởng đến việc tiếp thu các giá trị đạo đức bị hạn chế Các em dễ thay đổi, không ổn định, nhanh quên vì vậy có thể giáo viên giáo dục cho học sinh phải biết yêu thương bạn bè, không gây lộn đánh nhau với bạn, nhưng trong một lúc nào đó các em sẽ không nhớ lời dặn của cô giáo

mà tranh cãi, đánh lộn với bạn khác Đây cũng chính là một đặc điểm gây khó khăn cho việc giáo dục đạo đức cho trẻ

II NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG ĐẠO ĐỨC

2.1 Yêu quê hương, đất nước

Trong các giá trị đạo đức, thì nổi bật nhất là tinh thần yêu quê hương, đất nước Yêu quê hương, đất nước là “nguyên tắc đạo đức và chính trị, một tình cảm xã hội mà nội dung của nó là lòng trung thành với tổ quốc, là lòng tự hào về quá khứ, hiện tại của Tổ quốc, ý chí bảo vệ những lợi ích của Tổ quốc” Thực ra, trên toàn quốc, mỗi quốc gia mỗi dân tộc đều có tình yêu quê hương đất nước, nhưng bản sắc, sự hình thành cũng như

biểu hiện của nó lại có sự khác nhau Ở Việt Nam, chúng ta có thể thấy rằng, chủ nghĩa yêu nước là giá trị đạo đức cao quý nhất của dân tộc Việt Nam, là chuẩn mực đạo đức cao nhất đứng đầu trong bậc giá trị truyền thống và là hằng số trong mỗi người Việt

Nam, “là tiêu điểm của mọi tiêu điểm” Yêu quê hương, đất nước là đặt lợi ích của quê

hương, đất nước, tổ quốc, của nhân dân lên trên lợi ích cá nhân, luôn chăm lo xây dựng

và bảo vệ quê hương, đất nước, có ý thức giữ gìn và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc, luôn tự hào về quê hương đất nước

Tinh thần yêu quê hương, đất nước được bắt nguồn từ những tình cảm bình dị, đơn

sơ của mỗi người dân Tình cảm đó mới đầu chỉ là sự quan tâm đến những người thân yêu ruột thịt, rồi đến xóm làng, sau đó phát triển thành tình yêu quê hương, đất nước Tình yêu quê hương, đất nước không phải là tình cảm bẩm sinh, mà là sản phẩm của sự phát triển lịch sử, gắn liền với một đất nước nhất định Tình yêu quê hương đất nước không chỉ gắn liền với quá trình xây dựng đất nước, mà nó còn thể hiện rõ hơn trong quá trình bảo vệ đất nước Ngay từ buổi đầu dựng nước, cha ông ta đã phải chiến đấu vơi giặc ngoại xâm đông, mạnh hơn mình hàng chục lần Lòng yêu nước của dân tộc ta vừa

là tình cảm vừa là tư tưởng mang những sắc thái độc đáo, hình thành trong những điều kiện cụ thể của thiên nhiên, của lịch sử và hun đúc lên thành một sức mạnh đặc biệt khi đất nước bị xâm lăng “Nó kết thành một sức mạnh vô cùng mạnh mẽ to lớn, nó lướt qua mọi nguy hiểm khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước”

Có thể nói rằng, cội nguồn của lòng yêu nước là sự gắn bó với nơi chôn nhau, cắt rốn của mình, nơi ghi đậm những dấu ấn vui buồn, tươi mát của tuổi ấu thơ, đó chính là quê hương Mỗi một người con đều tự hào về quê hương mình, cho dù ở đó cảnh vật vô cùng bình thường, giản dị với cây đa, bến nước, rừng cây hay có thể là đồng khô cỏ cháy, nắng hạn mưa dầm nhưng vẫn có sức lay động những gì sâu kín tận đáy tâm hồn và nỗi niềm thiết tha yêu dấu của mỗi con người

Tình yêu quê hương, đất nước luôn cháy bỏng, tuôn trào trong trái tim mỗi người con đất Việt và mỗi người có sự thể hiện tình cảm ấy rất riêng Có thể đó là nghĩa cử cao đẹp quên mình vì Tổ quốc, có thể đó là hành động góp phần xây dựng quê hương, đất nước, có thể là sự am hiểu, tôn vinh văn hóa, lịch sử dân tộc Tình cảm đối với quê hương, đất nước thể hiện trong ý thức, trong hành động hằng ngày của mỗi người Việt Nam Cậu học trò yêu quê hương, đất nước nên chăm ngoan, học giỏi, phấn đấu để xây

dựng quê hương đát nước Cô công nhân yêu đất nước nên hăng say lao động, sản xuất làm giàu đẹp cho quê hương Bác nông dân yêu từng mảnh đất quê hương nên ngày đêm lam lũ, một nắng hai sương, “trên đồng cạn dưới đồng sâu” Anh chiến sĩ yêu đất nước ngày đêm không ngại gian khổ canh giữ cho vùng trời, vùng biển của tổ quốc được bình yên

Truyền thống yêu nước của nhân dân ta cũng có những nét đặc thù, đó là tính hòa hợp dân tộc và giao lưu với cộng đồng quốc tế Tính đa sắc tộc ở nước ta không những không làm cản trở sự phát triển của đất nước mà ngược lại, càng làm sâu sắc, phong phú thêm các giá trị đạo đức, văn hóa mang bản sắc dân tộc của con người Việt Nam

Lòng yêu nước gắn liền với việc lo lắng cho cuộc sống của nhân dân thể hiện bằng hành động cụ thể làm ích nước lợi dân trở thành một dạng triết lí xã hội và nhân sinh trong tâm hồn con người Việt Nam Lòng yêu quê hương, đất nước của dân tộc Việt Nam cũng là lòng yêu hòa bình, tự do, công lí, mong muốn hòa hảo với tất cả các quốc gia, các dân tộc, kể cả đối với kẻ thù khi đã bị thất bại vẫn xử thế theo phương châm

“Đem đại nghĩa để thắng hung tàn, lấy chí nhân để thay cường bạo”

Trong thời đại ngày nay, con người với lòng yêu nước chân chính không những yêu mến, tự hào về Tổ quốc mình , góp sức vào sự nghiệp xây dựng đất nước, đồng thời cũng tôn trọng những truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán của các dân tộc khác, đoàn kết lại chống xu hướng đi ngược lại lợi ích của mọi dân tộc và nhân loại tiến bộ trên thế giới

(Nguyễn Khắc Chương-Nguyễn Thị Yến Phương, Đạo đức học, Nxb Đh sư phạm))

2.2 Lòng nhân ái

Trong cuộc sống hằng ngày người ta thường nói đến lòng nhân từ, nhân ái, nhâu hậu

Vậy Nhân là gì? Nhân là cái đức lớn biểu hiện lòng yêu thương, quý mến và tôn trọng

con người, đó là tình cảm thật thà, nhân hậu giữa con người với nhau trong xã hội là thái

độ đối xử bao dung, độ lượng, tôn trọng các nguyện vọng, ước muốn của mọi người

(Nguyễn Khắc Chương-Nguyễn Thị Yến Phương, Đạo đức học, Nxb Đh sư phạm))

Lòng thương người của dân tộc Việt Nam xuất phát từ tình cảm yêu quý con người

– “Người ta là hoa đất” Chính trong quá trình lao động sản xuất, đấu tranh bảo vệ tổ

quốc, cha ông ta đa rút ra triết lý ấy Con người là vốn quý hơn cả, không có gì có thể so

sánh được Mọi người luôn luôn “Thương người như thể thương thân” và vì lẽ đó, trong

quan hệ đối xử hằng ngày, người Việt Nam luôn coi trọng , luôn đặt tình nghĩa lên trên

hết – “Vì tình vì nghĩa ai vì đĩa xôi đầy” Chữ tình chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống của người dân Trong gia đình, đó là tình cảm vợ chồng “Đầu gối tay ấp”, tình anh

em “Như thể tay chân”, tình cảm đối với cha mẹ: “Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa

mẹ như nước trong nguồn chảy ra” Rộng hơn là tình cảm đối với làng xóm: “Sớm khuya tối lửa tắt đèn có nhau” Và rộng hơn cả là tình cảm đất nước: “Nhiễu điều phủ lấy giá gương Người trong một nước phải thương nhau cùng”, “Bầu ơi thương lấy bí cùng” Chính sự coi trọng chữ “tình” mà trong những xung đột, người Việt Nam thường

cố gắng giải quyết theo phương châm “có lý có tình”, “chín bỏ làm mười” Bởi với họ,

tình cảm con người là cao quý hơn cả, không thể vì những điều khác mà bỏ đi được,

“một mặt người bằng mười mặt của”, “người sống đống vàng”…

Tình yêu thương con người còn biểu hiện trong sự tương trợ và giúp đỡ lẫn nhau

theo kiểu “lá lành đùm lá rách”, “chị ngã em nâng”, “một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ”…

ở tình cảm bao dung, vị tha: “Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại” Họ không

những vị tha với nhau mà còn vị tha với cả kẻ thù Lịch sử đã từng ghi lại rằng: những tù binh chiến tranh, luôn được người Việt Nam đối xử tử tế, được mở đường hiếu sinh, được cấp đầy đủ quân trang khi về nước

Tình yêu thương con người của dân tộc Việt Nam không chỉ biểu hiện trong đời sống hằng ngày của người dân, trong hương ước của các làng xã, mà còn được nâng lên thành những chuẩn tắc của nhà nước Trong các bộ luật của Việt Nam – những bộ luật hiếm hoi và ra đời tương đối muộn trong lịch sử phát triển dân tộc, chúng ta có thể thấy, việc vi phạm các chuẩn mực đạo đức, như con cái đối xử không tốt với cha mẹ, với người thân có thể bị xử phạt Trong các kho của nhà nước Việt Nam lúc nào cũng có thóc gạo dự trữ để phân phát cho những dân nghèo, đau ốm, hay vào những năm hạn hán mất mùa Việc lập các nhà thương tế bần nuôi dưỡng những người già cả, cô đơn đau

ốm, bệnh tật ở các nơi luôn được sự khuyến khích của nhà nước

Lòng thương người đã trở thành một nếp nghĩ, một cách sống, một giá trị đạo đức trong đời sống của người Việt Nam Tình thương yêu con người là giá trị đạo đức đặc trưng của dân tộc ta, một giá trị rất đáng tự hào Nó gắn liền với tình yêu thương nhân loại và là cái gốc đạo đức Không có lòng nhân ái thì không thể có lòng yêu quê hương, đất nước được

2.3 Thống kê nội dung dạy học giá trị đạo đức

vấn đề

1

Yêu quê

hương đất

nước

Có trách nhiệm đối với quê hương, đất nước

Thư gửi các học sinh Lớp 5/1A

Người công dân số một Lớp 5/2A Nhà tài trợ đặc biệt đối với

cách mạng

Lớp 5/2A

Lập làng giữ biển Lớp 5/2A

Yêu thiên nhiên, cảnh đẹp quê hương, đất nước

Quang cảnh làng mạc ngày mùa

Lớp 5/1A

Sắc màu em yêu Lớp 5/1A Chuyện một khu vườn nhỏ Lớp 5/1B Hạt gạo làng ta Lớp 5/1B Giữ gìn và phát huy

bản sắc, truyền thống dân tộc

Nghìn năm văn hiến Lớp 5/1A Phong cảnh Đền Hùng Lớp 5/2A

Nghĩa thầy trò Lớp 5/2A Tranh làng Hồ Lớp 5/2A

Tà áo dài Việt Nam Lớp 5/2B 2

Nhân ái

Yêu thương con người nghèo khổ, bất hạnh

Thầy thuốc như mẹ hiền Lớp 5/1B

Yêu hoà bình, vun đắp tình hữu nghị giữa các dân tộc

Những con sếu bằng giấy Lớp 5/1A Bài ca về trái đất Lớp 5/1A Một chuyên gia máy xúc Lớp 5/1A

Sự sụp đổ của chế độ Apacthai

Lớp 5/1A

Ta nhận thấy rằng lòng nhân ái, yêu quê hương, đất nước là hai nội dung bao trùm lên hầu hết các bài Tập đọc 5 nhưng chúng tôi chỉ thống kê ra những bài thể hiện rõ và sát 2 nội dung này

Nội dung yêu quê hương, đất nước được thể hiện ở hai vấn đề yêu Tổ quốc (Chủ

điểm Việt Nam - Tổ quốc em) và giữ gìn bản sắc văn hóa, truyền thống dân tộc (Chủ điểm Nhớ nguồn) và một số bài ở các chủ điểm khác như Giữ lấy màu xanh, Người công dân, Nam và nữ, Vì cuộc sống thanh bình)

Nội dung lòng nhân ái thể hiện rõ ở chủ điểm “Cánh chim hòa bình” và một số bài

ở chủ điểm “Vì hạnh phúc con người”.