SKKN biện pháp vận dụng các phương pháp quản lý của người hiệu trường trong quản lý trường tiểu học

Trong xu hớng phát triển trờng tiểu học hiện nay chúng ta đang dần ổn địnhtrờng tiểu học ở thế hệ thứ hai và từng bớc xây dựng trờng tiểu học ở thế hệ thứ 3trờng chuẩn quốc gia do đó ngờ

Phần I

Mở đầu.

I/lý do chọn đề tài.

Cùng với công cuộc đổi mới toàn diện đất nớc, giáo dục đào tạo phải có những

đổi mới mạnh mẽ, cơ bản và sâu sắc đáp ứng yêu cầu của thời đại của đất nớc Đểphát triển sự nghiệp giáo dục, tăng cờng hiệu lực quản lý của nhà nớc về giáo dụcnhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài phục vụ công nghiệphoá, hiện đại hoá đất nớc, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc vì mục tiêu

“Dân giàu, nớc mạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh.

Sự nghiệp Giáo dục - Đào tạo đợc Đảng và Nhà nớc ta đặc biệt coi trọng

Điều 35 hiến pháp Nhà nớc cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam “Giáo dục

-Đào tạo là quốc sách hàng đầu Nhà nớc và xã hội phát triển giáo dục nhằm nângcao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài”

Trong hệ thống giáo dục quốc dân “Tiểu học là bậc học nền tảng” Một trongcác mục tiêu giáo dục đến năm 2020 của Đảng ta là “Nâng cao chất lợng toàndiện bậc tiểu học” (Trang 31 – văn kiện hội nghị lần thứ 2- Ban chấp hành TW

Đảng khoá VIII) Giáo dục tiểu học gắn liền với lợi ích cộng đồng dân c, do đó

nó luôn thể hiện tính phổ cập, đại chúng, khi giáo dục tiểu học có kết quả gópphần nâng cao dân trí cho cộng đồng, trực tiếp góp phần đào tạo nhân lực, tạo

điều kiện bồi dỡng nhân tài

Trong xu hớng phát triển trờng tiểu học hiện nay chúng ta đang dần ổn địnhtrờng tiểu học ở thế hệ thứ hai và từng bớc xây dựng trờng tiểu học ở thế hệ thứ 3(trờng chuẩn quốc gia) do đó ngời Hiệu trởng trờng Tiểu học phải luôn luôn tiếpcận với các mới, cái hiện đại và cơ bản nh điều 3 điều lệ trờng tiểu học đã quy

định:

Một trờng tiểu học muốn phát triển và khẳng định vị trí, vai trò của mình thìngời đứng đầu nhà trờng (hiệu trởng ) bằng trình độ chuyên môn và năng lựcquản lý của mình phải đa nhà trờng đi vào quỹ đạo hoạt động trên cơ sở phápchế của Nhà nớc, đảm bảo các nguyên tắc, phơng pháp và các chu trình quản lýnhằm nâng cao chất lợng giáo dục, tạo nền móng vững chắc cho các bậc học tiếptheo

Cùng với việc phấn đấu xây dựng trờng chuẩn quốc gia, các trờng đang thựchiện chơng trình thay sách giáo khoa mới ở tiểu học, bắt đầu từ lớp 1 đẫ đợctriển khai đại trà từ năm học 2002-2003 Đến nay việc triển khai thực hiện chơngtrình, sách giáo khoa mới ở tiểu học đã thu đợc kết quả nhất định Chơng trìnhsách giáo khoa mới đã tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên đổi mới phơng phápgiảng dạy theo hớng phát huy - tính chủ động tích cực của học sinh, góp phầnnâng cao chất lơng giáo dục toàn diện

Trong những năm qua, cùng với sự đổi mới phơng pháp, chơng trình, sáchgiáo khoa ở giáo dục phổ thông nói chung và ở tiểu học nói riêng thì Đảng vàNhà nớc ta rất quan tâm chú trọng đến việc đổi mới cơ cấu tổ chức bộ máy quản

lý giáo dục và đào tạo Trong đó có “Đổi mới cơ chế, bồi dỡng cán bộ, sắp xếp,

chấn chỉnh và nâng cao năng lực bộ máy quản lý giáo dục và đào tạo” Để đánhgiá, điều chỉnh đúng mức thực trạng của giáo dục, chúng ta đã có những quyếtsách đúng đắn để khắc phục những yếu kém, điều chỉnh một số điều bất hợp lýtrong giáo dục và đào tạo Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, trong đó có hiệu tr -ởng các trờng tiểu học đợc quan tâm đào tạo và bồi dỡng đào tạo cập nhật kiếnthức để đáp ứng những yêu cầu trong điều kiện mới Những kiến thức về lý luậnquản lý giáo dục quản lý nhà nớc, những bài học về nghiệp vụ quản lý đã trang

bị cho họ những nội dung vào công việc hàng ngày của mình Bên cạnh đó cónhững nội dung mà mỗi cán bộ quản lý trờng học, quản lý giáo dục phải tự rènluyện dựa trên những hiểu biết khoa học, kinh nghiệm cuộc sống để tự điềuchỉnh và vận dụng cho phù hợp với thực tiễn mới quản lý có hiệu quả tổ chức của

đơn vị mình Một trong những nhân tố đó là “phơng pháp quản lý giáo dục - đàotạo” Mỗi phơng pháp đều có u điểm , nhợc điểm riêng, cần phải kết hợp lại bổsung, hỗ chợ, khắc phục lẫn nhau

Nh vậy, nghệ thuật quản lý còn là tài năng sáng tạo trong sử dụng tổng hợpcác phơng pháp quản lý để hình thành các cơ chế quản lý hợp lý Trong thực tếkhông có phơng pháp quản lý nào là vạn năng và chiếm vị trí độc tôn, vì thếtrong quản lý giáo dục, việc lựa chọn đúng đắn và biết kết hợp tối u các phơngpháp quản lý phù hợp với nguyên tắc, đối tợng, tình huống quản lý cái chính làngời cán bộ quản lý hiểu và biết cách vận dụng vào từng tình huóng cụ thể để

đem lai hiệu quả cao nhất trong công tác quản lý trờng học

Từ những lý do trên chúng tôi thiết nghĩ việc vận dụng các phơng pháp quản

lý là vô cùng quan trọng, cần thiết Nó không những là khoa học, là thủ thuật màcòn là một nghệ thuật quản lý để quản lý thành công trờng Tiểu học của mình Hơn nữa, việc nghiên cứu khoa học là nhiệm vụ quan trọng của mỗi học viêncủa trờng Cán bộ quản lý giáo dục Trong chơng trình đào tạo, học viên của tr-òng phải hoàn thành đề tài khoa học, nhằm nâng cao trình độ chuyên mônnghiệp vụ của mình

Với lý do trên, là học viên của tròng tôi mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu vấn

đề “Biện pháp vận dụng các phơng pháp quản lý của ngời hiệu trởng trong

quản lý trờng Tiểu học” để không ngừng củng cố, khắc sâu về lý luận, kinh

nghiệm cho bản thân Qua đó đúc rút những kinh nghiệm vận dụng phơng phápquản lý để quản lý trờng tiểu học một cách tốt nhất, mặt khác để bớc đầu tập dợtviệc nghiên cứu khoa học cho bản thân

II/mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

2.1.Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu để hiểu rõ bản chất, đặc trng, điều kiện để áp dụng các phơngpháp quản lý để từ đó đề xuất các biện pháp vận dụng phơng pháp quản lý trongquản lý trờng tiểu học nhằm nâng cao chất lợng quản lý trờng học đáp ứng yêucầu phát triển giáo dục hiện nay

2.2.Nhiệm vụ nghiên cứu

2.2.1.Tìm hiểu một số vấn đề lý luận của việc sử dụng phơng pháp quản lý trongquản lý trờng tiểu học

2.2.2.Tìm hiểu thực tế vận dụng phơng pháp quản lý của ngời hiệu trởng ở một

số trờng Tiểu học trên địa bàn Tuyên Quang

2.2.3.Đề xuất một số biện pháp vận dụng các phơng pháp quản lý trong quản lý trờngtiểu học ở giai đoạn hiện nay nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới quản lý giáo dục

III/ phơng pháp nghiên cứu.

Để nghiên cứu đề tài này chúng tôi sử dụng các nhóm phơng pháp cơ bản sau:

3.1.Nhóm phơng pháp nghiên cứu lý thuyết.

Nghiên cứu các tài liệu Nghị quyết, văn bản chỉ đạo quản lý của Chính phủ (bộ

GD & ĐT) địa phơng (Sở GD & ĐT – Phòng GD & ĐT) Đọc tài liệu, tra cứu,tham khảo các bài giảng của cán bộ giáo viên trờng cán bộ quản lý giáo dục …

3.2.Nhóm phơng pháp nghiên cứu thực tiễn.

- Phơng pháp điều tra, khảo sát

- Phơng pháp đàm thoại phỏng vấn

- Phơng pháp hỗ trợ (thống kê, tin học )

- Phơng pháp trao đổi quan sát

- Phơng pháp tổng kết kinh nghiệm

IV/ phạm vi nghiên cứu.

Do điều kiện về thời gian và khuôn khổ của đề tài thực tập quản lý giáo dục,nên việc nghiên cứu đề tài “Biện pháp vận dụng các phơng pháp quản lý của ng-

ời hiệu trởng trong quản lý trờng tiểu học” Chúng tôi chỉ tiến hành đợc một sốtrờng tiểu học thuộc Tỉnh Tuyên Quang trong thời gian 8 tuần

V/đối tợng nghiên cứu.

Biện pháp vận dụng các phơng pháp quản lý của ngời hiệu trởng trong quản

lý trờng tiểu học ở Tỉnh Tuyên Quang

VI/ cấu trúc đề tài:

PhầnI: Mở đầu

Phần II: Nội dung

ChơngI: Một số vấn đề lý luận của việc vận dụng các phơng pháp quản lý trongquản lí trờng tiểu học

Chơng II: Thực trạng vận dụng các phơng pháp quản lý của ngời hiệu trởng ởmột số trờng tiểu học của tỉnh Tuyên Quang

Chơng III: Một số biện pháp vận dụng các phơng pháp quản lý của ngời hiệu ởng trong quản lý trờng tiểu học giai đoạn hiện nay

tr-Phần III: Kết luận và khuyến nghị

Tài liệu tham khảo.

Phần phụ lục

Phần II:

Phần nội dung

Chơng I Một số vấn đề lý luận của việc vận dụng các phơng pháp quản lý trong quản lý trờng tiểu học.

I/ mốt số khái niệm

1.1 Khái niệm về quản lý.

Ngay từ cổ xa, khi quản lý còn là một bộ phận của triết học, các t tởng quản

lý đó đợc hình thành và còn lu lại đến ngày nay

+ Quản trọng: (638-640.TCN): Muốn quản lý xã hội phải sử dụng bạo lực vàphối hợp 6 mặt cơ bản: đối ngoại, phát triển sản xuất, phát triển lực lợng vũtrang, thực hành nghiêm luật pháp, ngăn chặn thói h tật xấu của những ngời đứng

Kế hoạch

Chỉ đạo

Có rất nhiều cách định nghĩa khác nhau về quản lý nh sau:

+ Quản lý là các hoạt động thực hiện nhằm đảm bảo sự hoàn thành côngviệc qua những ngời khác

+ Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những ngờicộng sự khác cùng chung một tổ chức

+Quản lý là một hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực cánhân nhằm đạt đợc các mục đích của nhóm

Nhng chúng ta có thể hiểu khái niệm về quản lý một cách khái quát nh sau: Quản lý là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp chủ thể quản lý

đến khách thể quản lý nhằm đạt tới các mục tiêu đề ra

Công tác quản lý đợc sơ đồ hoá nh sau:

Côngcụ quản lý

Chủ thể

quản lý

Đối tợng quản lý

Mục tiêu quản lý

Ph ơng pháp quản lý

Sự tác động của chủ thể quản lý bằng cách nào đó để ngời bị quản lý luônluôn hồ hởi phấn khởi đem hết năng lực và trí tuệ để sáng tạo ra lợi ích cho bảnthân, cho tổ chức và cho xã hội.

Lý luận và thực tiễn cho thấy quản lý là một môn khoa học sử dụng tri thứccủa nhiều môn khoa học tự nhiên và xã hội nhân văn khác nh: Toán học; thốngkê; tâm lý học và xã hội học, hành chính học… Nó còn là một “nghệ thuật” đòihỏi sự khôn khéo và tinh tế cao để đạt tới mục đích

1.2.Quản lý giáo dục - quản lý trờng học.

1.2.1 Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành phối hợp cáclực lợng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu pháttriển xã hội Ngày nay, với sự mệnh phát triển giáo dục thờng xuyên, công tácgiáo dục không giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi ngời Tuy nhiên trọng tâm vẫn

là giáo dục thế hệ trẻ cho nên quản lý giáo dục thờng đợc hiểu là sự điều hành hệthống giáo dục quốc dân

Hiểu theo nghĩa tổng quát: Quản lý giáo dục là hệ điều hành phối hợp cáclực lợng giáo dục nhằm đẩy mạnh công tácđào tạo - giáo dục thế hệ trẻ theo yêucầu phát triển xã hội

1.2.2.Quản lý trờng học.

Một cách khái quát: Quản lý giáo dục (và nói riêng quản lý trờng học) là hệthống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của các chủ thể quản lý(hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đờng lối và nguyên tắc giáo dụccủa Đảng, thực hiện các tính chất của nhà trờng xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà

điểm hội tụ là quá trình dạy học thế hệ trẻ, đa hệ thống giáo dục đến mục tiêu

dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất

Quản lý trờng học là quản lý nhà trờng do chủ thể quản lý bên trong nhà ờng thực hiện bao gồm các hoạt động:

+ Quản lý giáo viên

+ Quản lý học sinh

+ Quản lý quá trình dạy học – giáo dục

+ Quản lý co sở vật chất, trang thiết bị trờng học

+ Quản lý tài chính trờng học

+ Quản lý lớp học nh nhiệm vụ của giáo viên

+ Quản lý mối quan hệ giữa nhà trờng và cộng đồng

Thực chất quản lý nhà trờng là quản lý các thành tố của quá trình s phạm: mụctiêu dạy học, nội dung dạy học, phơng pháp dạy học, giáo viên, học sinh, cơ sởvật chất - thiết bị dạy học hình thức dạy học và kết quả dạy học.

Để thực hiện những nhiệm vụ nói trên ngời quản lý cần sử dụng các công cụquản lý và áp dụng phơng pháp quản lý nhằm đạt những mục tiêu đã dự kiến

1.3.Phơng pháp quản lý giáo dục

1.3.1 Khái niệm về phơng pháp quản lý.

Phơng pháp quản lý là tổng thể các cách thức tác động có thể có và có chủ đíchcủa chủ thể quản lý lên đối tơng quản lý (cấp dới và tiềm năng có đợc của hệthống) và khách thể quản lý (các ràng buộc của môi trờng, các hệ thống khácv.v ) để đạt đợc mục tiêu quản lý đề ra

Phơng pháp phải phù hợp với mục tiêu của hệ thống, phù hợp với quy luật,nguyên tắc quản lý, đồng thời thực hiện các yêu cầu của các quy luật và nguyên tắcquản lý, phục vụ và thực hiện đắc lực các nguyên tắc và những yêu cầu quản lý

1.3.2.Khái niệm về phơng pháp quản lý giáo dục

Phơng pháp quản lý giáo dục là tổng hợp những cách thức tác động có thể thể

có và có chủ đích của chủ thể quản lý giáo dục đến đối tợng và khách thể quản

lý khi tiến hành các hoạt động quản lý giáo dục để thực hiện những nhiệm vụquản lý nhằm đạt đợc mục tiêu phát triển giáo dục đề ra

Thực chất của phơng pháp quản lý trong nhà trờng là phơng thức tác độngcủa ngời hiệu trởng tới tình cảm và hành vi của mỗi cá nhân và tập thể cán bộgiáo viên nhà trờng, của học sinh và tập thể học sinh nhằm thực hiện mục tiêuphát triển của nhà trờng đã đề ra

Sự tác động của chủ thể quản lý tới đối tợng quản lý có thể theo hai phơngthức cơ bản: bắt buộc hoặc động viên khuyến khích

Do vậy, phơng pháp quản lý giáo dục là các biện pháp, thủ thuật của cơ quanquản lý giáo dục các cấp áp dụng nhằm thực hiện mục tiêu quản lý đã dự kiếnHêghen đã từng nhấn mạnh “Phơng pháp là sự vận động nội tại của nội dung,nội dung nào thì phơng pháp ấy”

Có thể nói, các phơng pháp quản lý giáo dục là một hệ thống lôgic các tác

động của nhà quản lý tới nhận thức, tình cảm và ý chí của cá nhân và tập thể bịquản lý nhằm đạt đợc mục tiêu quản lý đề ra

II/ một số phơng pháp quản lý chủ yếu

Để hiểu và sử dụng có hiệu quả các phơng pháp quản lý cần phân loạichúng Có nhiều cách phân loại theo các dấu hiệu khác nhau.Theo nội dung vàcơ chế hoạt động quản lý có ba phơng pháp quản lí chủ yếu:

2.1 Phơng pháp tổ chức- hành chính

* Phơng pháp tổ chức- hành chính là các phơng pháp tác động dựa vào mối

quan hệ thứ bậc trong tổ chức; là cách tác động trức tiếp của ngời quản lý lênnhững ngời dới quyền bằng các mệnh lệnh, chỉ thị, quyết định quản lý dứt khoát,mang tính bắt buộc đòi hỏi mọi ngời phải chấp hành nghiêm ngặt, nếu vi phạm

sẽ bị xử lý kịp thời, thích đáng

Quản lý theo phơng pháp tổ chức - hành chính có nghĩa là chủ thể quản

lý tác động vào đối tợng quản lý theo hai hớng: Tác động về mặt tổ chức và tác

động điều chỉnh hành động của đối tợng quản lý

* Nét đặc trng cơ bản của phơng pháp tổ chức - hành chính là sự tác độnghành chính mang tính chất đơn phơng , bắt buộc, bao gồm:

+ Là sự bắt buộc đối với ngời chấp hành thông qua sự tác động rực tiếp củngời quản lý tới ngời bị quản lý

+ Là sc bắt buộc trong tổ chức bộ máy nh: việc phân công, phân nhiệm, phâncấp, phân quyền giữa các tổ chức và thành viên của nó

+ Là sự bắt buộc trong quản lý thông qua việc xây dựng và giữ gìn kỷ luật,nền nếp lao động trong tổ chức

Phơng pháp tổ chức - hành chính chỉ thực sự phát huy tác dụng ở nơi nào có

sự, phân định trách nhiệm, quyền hạn, nghĩa vụ cho từng bộ phận, từng cá nhân

rõ ràng, đúng đắn, kỷ luật lao động đợc thiết lập nghiêm túc, bộ máy kiểm trahoạt động có hiệu quả; sử dụng phơng pháp tổ chức - hành chính phải gắn chặtquyền hạn và trách nhiệm của ngời ra quyết định, chống việc lạm dụng quyềnhành nhng không có trách nhiệm chống lẩn chốn trách nhiệm

*Ưu nhợc điểm của phơng pháp tổ chức hành chính

+Ưu điểm

- Đảm bảo tính kỷ cơng, kỷ luật trong mọi hoạt động của tổ chức

- Giải quyết các vấn đề đặt ra trong quản lý nhanh chóng, linh hoạt kịp thời

- Tác động hành chính có hiệu lực ngay khi ban hành quyết định nên phơng pháp

tổ chức - hành chính rất cần thiết trong trờng hợp tổ chức rơi vào nhữnh tìnhhuống khó khăn phức tạp

ý chí, bệnh hành chính quan liêu, các tệ nạn tham nhũng, đặc quyền, đặc lợi Tóm lại, phơng pháp tổ chức - hành chính đợc xem là một trong những phơngpháp quản lý cơ bản nhất để xây dựng nề nếp, duy trì kỷ cơng trong toàn tổ chức,buộc các viên chức phải làm tốt công việc của mình

2.2 Phơng pháp tâm lý - xã hội.

* Phơng pháp tâm lý - xã hội là những cách thức tác động vào nhận thức, t ởng và tình cảm của con ngời trong tổ chức nhằm nâng cao tính tự giác và nhiệttình hoạt động của họ trong việc thực hiện nhiệm vụ

Phơng pháp tâm lý - xã hội trong quản lý giáo dục là cách thức tác động vàonhận thức, t tởng và tình cảm của con ngời trong hệ thống nhằm nâng cao tính tựgiác và nhiệt tình hoạt động của họ trong việc thực hiện nhiệm vụ đợc giao, đạt

đựơc mục tiêu giáo dục đề ra

Nhiệm vụ của phơng pháp tâm lý - xã hội là động viên tinh thần, tích cực, tựgiác của mọi ngời đồng thời tạo ra bầu không khí cở mở, tin cậy lẫn nhau, giúp

đỡ nhau hoàn thành nhiệm vụ

* Phơng pháp này thể hiện tính nhân văn trong hoạt động quản lý Ngời lãnh

đạo phải một mặt tổ chức giáo dục nâng cao nhận thức về trách nhiệm và nghĩa

vụ của mỗi thành viên, mặt khác phải có sự hiểu biết sâu sắc tâm t nguyện vọngcủa mỗi thành viên trong tổ chức, tôn trọng ý kiến của họ và xây dựng đợc mốiquan hệ lành mạnh, trong sáng tốt đẹp giữa ngời quản lý và ngời bị quản lý Các phơng pháp tâm lý - xã hội bao gồm các phơng pháp: giáo dục, thuyếtphục, động viên , tạo d luận xã hội , giao công việc, yêu cầu cao

Thực chất của phơng pháp này là sự kích thích ngời bị quản lý sao cho họluôn luôn toàn tâm toàn ý cho công việc, coi những mục tiêu, nhiệm vụ quản lý

nh là những mục tiêu công việc của chính họ, đồng thời tạo ra bầu không khí cở

mở, tin cậy lẫn nhau trong tổ chức

Trong quản lý đặc biệt là quản lý nhà trờng yếu tố tâm lý xã hội là sự tác

động liên nhân cách tới nhận thức, t tởng, tình cảm lòng tự trọng và tinh thầntrách nhiệm của mỗi thành viên trong tổ chức Biến ý trí của tổ chức thành ý trínguyện vọng cá nhân thông qua những tác động tâm lý trên cơ sở tôn trọng ýkiến và nguyện vọng của mỗi cá nhân

Phơng pháp tâm lý - xã hội chỉ thực sự có hiệu quả khi: Ngời cán bộ quản lý

có uy tín cao, trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, mẫu mực trong côngtác cũng nh cuộc sống, nắm đợc đặc điểm tâm lý của những ngời dới quyền, cókhả năng ứng xử linh hoạt, nhạy cảm, Các phơng pháp tâm lý - xã hội sẽ đạthiệu quả cao nếu ngời quản lý là ngời có uy tín trong tổ chức, tập hợp quanhmình lực lợng cốt cán có uy tín trong tổ chức

Tuy nhiên, sử dụng tốt phơng pháp tâm lý - xã hội sẽ phát huy đợc quyền làmchủ tập thể và mọi tiềm năng của mỗi thành viên trong tổ chức nói chung là pháthuy đợc nội lực cá nhân và tập thể

*Ưu nhợc điểm của phơng pháp tâm lý - xã hội

- Lạm dụng các biện pháp của phơng pháp này sẽ dẫn tới nạn hội họp tràn lan

- Hiệu quả phơng pháp này phụ thuộc lớn vào ngời quản lý

2.3.Phơng pháp kinh tế.

* Phơng pháp kinh tế là sự tác động một cách gián tiếp tới ngời bị quản lýbằng cơ chế kích thích lao động thông qua lợi ích vật chất để họ tích cực thamgia công việc chung và thực hiện tốt nhiệm vụ đợc giao

Trong trờng học thực chất phơng pháp kinh tế là dựa trên sự kết hợp giữa việcthực hiện trách nhiệm, nghĩa vụ của cán bộ giáo viên, học sinh ghi trong điều lệnhà trờng, quy chế chuyên môn, với những kích có tính đòn bẩy trong nhà trờng

nh sử dụng tiền lơng, tiền thởng…

Việc sử dụng đòn bẩy kinh tế trong quản lý sẽ kích thích sự hoạt động độclập, sáng tạo có định hớng (những tiêu chuẩn cần đạt cho mỗi mức thởng) đối

với mỗi ngời, nó thúc đẩy họ chủ động làm việc có hiệu quả mà không cần sựgiám sát bắt buộc của những tác động hành chính.

* Đặc trng cơ bản và sự thể hiện của phơng pháp kinh tế là khuyến khích vàhoàn thành nhiệm vụ bằng lợi ích kinh tế có ý nghĩa to lớn đối với tính tích cựclao động của mỗi con ngời Bản thân việc kích thích vật chất cũng đẫ chứa đứng

sự cổ vũ về tinh thần, đó là sự thừa nhận của tập thể đối với kết quả lao động,phẩm chất và năng lực của mỗi ngời

Các phơng pháp này dựa trên các phơng pháp kinh tế có tuân theo các quyluật kinh tế Trong quản lý giáo dục ngời ta cũng sử dụng phơng pháp hạch toánkinh tế để tính toán vốn đầu t, giá thành đào tạo… áp dụng các chỉ tiêu, địnhmức lao động, các biện pháp khuyến khích vật chất thông qua các chế độ về tiềnlơng, tiền thởng

Bằng chế độ thởng phạt vật chất, trách nhiệm kinh tế chặt chẽ để điểu chỉnhhoạt động của các bộ phận, cá nhân, xác lập trật tự, kỉ cơng , chế độ trách nhiệmcho mọi bộ phận, cá nhân trong tổ chức

Sự tác động tới lợi ích vật chất của viên chức có ý nghĩa quyết định tới tínhtích cực lao động của họ Lao động nhiều với năng suất cao, chất lợng tốt sẽ trảcông nhiều, đó là thực chất kích thích vật chất cho cá nhân và tập thể Bản thânkích thích vật chất cũng chứa đựng sự cổ vũ về tinh thần, đó là sự thừa nhận củatập thể đối với kết quả lao động của mỗi ngời

*Ưu nhợc điểm của phơng pháp tâm lý - xã hội

- Dễ nảy sinh t tởng: cái gì lợi ích mới làm, không có lợi ích không làm

*Trong quá trình quản lý phơng pháp quản lý là phơng tiện để truyền tải nộidung quản lý; phơng pháp quản lý là công cụ để thực hiện mục đích quản lý.Không những thế phơng pháp quản lý là một trong ba yếu tố quyết định kết quảcủa công việc quản lý nói chung và quản lý trờng tiểu học nói riêng

Hiệu quả của các phơng pháp quản lý giáo dục còn phụ thuộc vào khả năngvận dụng của ngời quản lý trong điều kiện cụ thể của tổ chức Chính vì vậy việcvận dụng một cách linh hoạt các phơng pháp quản lý là một điều kiện cần thiết,tiên quyết khi ngời quản lý muốn đạt đợc mục đích của mình

Không có phơng pháp quản lý giáo dục nào là vạn năng đạt hiệu quả trongmọi trờng hợp, đối tợng quản lý là con ngời, bản thân con ngời có tính hiện thựccủa nó là tổng hòa các mối quan hệ xã hội (con ngời với con ngời; con ngời vớithực thể xung quanh ) Mặt khác con ngời sản phẩm của tự nhiên, ở mỗi conngời còn tồn tại riêng về tâm hồn, về tâm linh Do vậy việc vận dụng, phối hợpcác phơng pháp quản lý giáo dục một cách tối u đợc coi là điều có tính nguyêntắc

*Căn cứ hình thành và nguyên tắc lựa chọn phơng pháp quản lý là:

Căn cứ hình thành: Xuất phát từ thực lực của tổ chức và thực tế các mối

quan hệ xã hội trong tổ chức; Căn cứ mục tiêu và mục tiêu quản lý;

Nguyên tắc lựa chọn phơng pháp quản lý:

 Hiệu quả và khoa học;

 “Thêm bạn, bớt thù”

 Uyển chuyển, linh hoạt;

 Không xa rời mục tiêu;

 Dung hòa nhng có phân biệt đối xử;

III/ trờng tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

3.1.Vị trí.

Điều 2, Điều lệ trờng tiểu học (ban hành kèm theo Quyết định số 22/2000/QĐ

- BGD&ĐT ngày 11/7/2000 của Bộ trởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã quy định

nh sau: “Trờng tiểu học là cơ sở giáo dục của bậc tiểu học, bậc học nền tảng của

hệ thống giáo dục quốc dân” Vì:

+ Tiểu học là bậc học bắt buộc đối với 100% trẻ em từ 6 đến 14 tuổi

+ Bậc Tiểu học tạo ra những cơ sở ban đầu rất cơ bản và bền vững cho sựphát triển đúng đắn, lâu dài và trí tuệ, đạo đức thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản đểhọc sinh tiếp tục học lên trung học cơ sở

+ Bậc tiểu học có bản sắc và có tính độc lập tơng đối của nó thể hiện sau khihọc xong tiểu học các em có thể áp dụng ra cuộc sống

+ Dạy tiểu học có những đặc thù riêng, là một nghề đậm đà bản sắc s phạm(nhà s phạm cũng là nhà giáo dục)

3.2 Mục tiêu phát triển giáo dục tiểu học đến năm 2010.

Phát triển những đặc tính tự nhiên tốt đẹp của trẻ em, hình thành ở học sinhlòng ham hiểu biết về những đức tính, kỹ năng cơ bản đầu tiên để tạo hứng thúhọc tập và học tập tốt.

Củng cố và nâng cao thành quả phổ cập giáo dục tiểu học trong cả nớc, tăng tỷ

lệ huy động học sinh trong độ tuổi đến trờng từ 95% năm 2000 lên 97% năm

2005 và 99% năm 2010

IV/ hiệu trởng trờng tiểu học và công tác quản lý trờngtiểu học

4.1.Hiệu trởng trờng Tiểu học.

Hiệu trởng trờng Tiểu học là ngời đợc lựa chọn trong số giáo viên đợc tínnhiệm về đạo đức, trình độ chuyên môn, t tởng chính trị, có năng lực quản lý tr-ờng học (là nhà s phạm có tầm nhìn xa và đặc biệt có khả năng tạo giá trị) là ng-

ời có t duy s phạm sâu sắc, biết khuyến khích giáo viên trong trờng phát huytiềm năng sáng tạo trong hoạt động s phạm của họ, biết tạo lập và nuôi dỡng,duy trì và phát triển hệ thống các giá trị tự giáo dục tơng hợp với các giá trị xãhội

Điều 18, điều lệ trờng tiểu học năm 2000 quy định quyền hạn và nhiệm vụcủa ngời hiệu trởng trờng Tiểu học nh sau:

1- Lập kế hoạch năm học và tổ chức chỉ đạo tập thể cán bộ giáo viên, học sinhnhà trờng thực hiện

2- Tổ chức bộ máy nhà trờng, thành lập và cử tổ trởng các tổ chuyên môn, tổhành chính quản trị, thành lập và cử chủ tịch các hội đồng trong nhà trờng 3- Phân công quản lý, kiểm tra công tác của giáo viên, nhân viên, đề nghị vớitrởng Phòng giáo dục và quyết định tuyển dụng, thuyên chuyển, đề bạt giáo viên,nhân viên của trờng, khen thởng, thi hành kỷ luật đối với giáo viên theo quy địnhcủa nhà nớc

4- Quản lý hành chính, tài chính, tàisản của nhà trờng

5- Tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong nhà trờng

6- Quản lý học sinh và hoạt động của học sinh do nhà trờng tổ chức, nhận họcsinh vào học, giới thiệu học sinh chuyển trờng, quyết định khen thởng, kỷ luậthọc sinh, xét duyệt kết quả, đánh giá, xếp loại học sinh, danh sách học sinh lênlớp, lu ban

7- Đợc dự các lớp về chính trị, chuyên môn nghiệp vụ quản lý, đựơc hởng cácquyền lợi của hiệu trởng theo quy định

4.2 Công tác quản lý trờng học của ngời Hiệu trởng.

4.2.1.Mục tiêu quản lý trờng học.

Quy định tại điều 3 điều lệ trờng tiểu học năm 2000 nh sau:

1 Tổ chức giảng dạy, học tập các hoạt động giáo dục khác theo chơng trìnhgiáo dục Tiểu học do Bộ trởng Bộ giáo dục - Đào tạo quyết định ban hành.

2 Huy động trẻ em đúng độ tuổi vào lớp 1, vận động trẻ em bỏ học đế trờng,thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục Tiểu học và tham gia xoá mù chữtrong phạm vi cộng đồng

3 Quản lý giáo viên, nhân viên và học sinh

4 Quản lý sử dụng đất đai, trờng sở, trang thiết bị và tài chính theo quy địnhcủa pháp luật

5 Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và các nhân trong cộng đồng thựchiện các hoạt động giáo dục

6 Tổ chức cho giáo viên, nhân viên và học sinh tham gia các hoạt động xãhội trong phạm vi cộng đồng

7 Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

4.2.2.Nội dung quản lý trờng tiểu học.

Nhà trờng là một phơng hớng thực hiện quản lý giáo dục theo hớng phân cấpquản lý cho các chủ thể quản lý bên trong nhà trờng, với những quyền hạn vàtrách nhiệm cụ thể hơn để thực hiện nguyên tắc giải quyết vấn đề tại chỗ để đảmbảo yêu cầu giáo dục

+ Quản lý giáo viên

+ Quản lý học sinh

+ Quản lý quá trình dạy học – giáo dục

+ Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị trờng học

+ Quản lý tài chính trờng học

+ Quản lý lớp học nh nhiệm vụ của giáo viên

+ Quản lý mối quan hệ giữa nhà trờng và cộng đồng

Để thực hiện đợc nội dung quản lý nhà trờng nêu trên, đợc sự quan tâm tạo

điều kiện của Đảng, Nhà nớc, ngành giáo dục đã ban hành một số văn bản nh:Luật giáo dục, Điều lệ trờng tiểu học tạo cơ sở pháp lý và tiền đề cho các cấpquản lý

Tuy nhiên đây là quá trình vận động đầy khó khăn phức tạp Vì thế cần tiếnhành theo một quy trình khoa học, có từng bớc đi cụ thể, chắc chắn mới thay đổi

đợc tình thế và đem đợc hiệu quả mong muốn Cụ thể để đổi mới phơng phápgiáo dục ở chơng trình Tiểu học mới cần phải:

- Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên, trong đổi mớicách dạy, cách học ở Tiểu học, xác định đổi mới phơng pháp giáo dục là mộtvấn đề cần thiết và cấp bách nó quyết định đến chất lợng giáo dục của đất nớc

- Xây dựng mới nội dung chơng trình sách giáo khoa, tích hợp nhiều lĩnh vực nộidung trong từng bài giảng, từng chủ đề, tăng cờng các hoạt động thực hành, vậndụng theo từng điều kiện của địa phơng và đối tợng học sinh.

- Đổi mới phơng pháp dạy học, tăng cờng làm, sử dụng trang thiết bị trong dạyhọc nhất là trang thiết bị dạy học hiện đại

- Bổ xung và nâng cấp môi trờng giáo dục, cơ sở vật chất trong đó có: khuônviên trờng lớp, bàn ghế

- Từng bớc xây dựng các phòng chức năng cho Tiểu học để đảm bảo với yêu cầucủa ngời học hiện nay

- Có những thay đổi mới trong cách đánh giá và nhìn nhận học sinh và đổi mới

đào tạo bồi dỡng giáo viên

Trớc những nhiệm vụ, mục tiêu cụ thể đó đòi hỏi một sự nỗ lực cố gắng lớncủa cán bộ quản lý nhà trờng Tiểu học, giáo viên, công nhân viên, học sinh mới

có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ Trong đó phải kể đến vai trò, trách nhiệm khôngnhỏ của ngời hiệu trởng Hiệu trởng phải nắm vững mục tiêu, nhiệm vụ và nhữngnội dung quản lý cụ thể để vận dụng các phơng pháp quản lý phù hợp Sự vậndụng linh hoạt các phơng pháp quản lý sẽ đem lại hiệu quả cho ngời Hiệu trởngnhững kết quả mong muốn đồng thời tiết kiệm đợc thời gian, sức lực và sẽ tạonên một tập thể s phạm tốt

V/ một số nhân tố ảnh hởng đến việc vận dụng phơng phápquản lý của hiệu trởng trờng tiểu học:

Quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật, việc vận dụng các phơng phápquản lý của ngời Hiệu trởng cũng là một nghệ thuật, nó đòi hỏi ngời Hiệu trởngphải vận dụng một cách hết sức linh hoạt, thích ứng với từng phong cách quản lý

và điều kiện, tình huống quản lý cụ thể Thực chất nghệ thuật quản lý đợc hợpthành từ ba yếu tố kiến thức khoa học, kinh nghiệm và tài năng sáng tạo Trong

đó kiến thức khoa học là cơ bản, kinh nghiệm là vô cùng quý giá và tài nănghành động sáng tạo là yếu tố quyết định đến thắng lợi cuối cùng Chính vì vậytrong quá trình quản lý nói chung và quản lý trờng tiểu học nói riêng có rất nhiềuyếu tố ảnh hởng đến công tác quản lý, đặc biệt ảnh hởng lớn đến sự vận dụngcác phơng pháp quản lý của ngời lãnh đạo

5.1.Những nhân tố chủ quan.

 Trình độ kiến thức, khả năng hiểu biết, chuyên môn nghiệp vụ quản lý củahiệu trởng (đợc đào tạo hay cha đào tạo cơ bản)

 Khả năng giao tiếp, xử lý các tình huống s phạm

 Lứa tuổi, giớ tính, sức khoẻ…

 Tính cách, khí chất của ngời lãnh đạo

 Thời gian công tác, thâm niên quản lý (bề dày kinh nghiệm quản lý trờnghọc).

 Nhân cách, phẩm chất đạo đức, t tởng chính trị, năng lực lãnh đạo, phongcách lãnh đạo của ngời quản lý

5.2.Những nhân tố khách quan.

 Điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của nhà trờng hay quy mô của nhà trờng (cơ

sở vật chất, đội ngũ giáo viên, học sinh)

 Điều kiện kinh tế xã hội của địa phơng, mặt bằng trình độ dân trí

 ảnh hởng sự chỉ đạo của phơng pháp quản lý của cấp trên về quản lý ờng học

tr- Những thành tựu mới của khoa học quản lý, đặc biệt là sự bùng nổ côngnghệ thông tin, sự phát triển của Internet

 Tác động của sự thành công trong công tác quản lý của các đơn vị bạn

 Xu thế hội nhập tổ chức thơng mại thế giới WTO

 Tệ nạn tham nhũng

 Điều kiện quốc tế và diễn biến hòa bình

T những nhân tố trên ta thấy quá trình quản lý giáo dục phải vận dụng nhữngtri thức, những quy luât thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau của khoa học và thựctiễn của cuộc sống Do đó việc vận dụng các phơng pháp quản lý khác nhau làtất yếu Mỗi phơng pháp đều có u và nhợc điểm riêng, không có phơng pháp nào

là vạn năng và chiếm vị trí độc tôn Chính vì vậy trong quản lý giáo dục, việc lựachọn đúng đắn và biết kết hợp tối u các phơng pháp quản lý phù hợp với nguyêntắc quản lý, đối tợng quản lý, tình huống quản lý để đạt hiệu quả cao đó chính làtài năng nghệ thuật quản lý

Dấu hiệu của việc vân dụng tốt phơng pháp quản lý là năng suất, chất lợnghiệu quả giáo dục cao, không khí, tâm lý trong tập thể lành mạnh, cở mở

Phơng pháp là lĩnh vực sáng tạo của ngời quản lý, nó vừa đòi hỏi ngời quản lývừa có tri thức vừa có kinh nghiệm nghề nghiệp, kinh nghiệm ứng xử và có ócsáng tạo Nó vừa mang tính khoa học vừa mang tính nghệ thuật

Phải tuỳ theo công việc, con ngời, hoàn cảnh cụ thể và công việc lựa chọn màkết hợp các phơng pháp cho phù hợp đem lại hiệu quả quản lý cao trong quátrình quản lý

Ngời hiệu trởng trờng tiểu học là đại diện hành chính trong nhà trờng, ngời

tổ chức phát triển nhà trờng nh một cộng đồng giáo dục, là nhân tố nòng cốt điềukhiển quá trình đào tạo của nhà trờng và là ngời khích lệ mọi sự cách tân để đemlại hiệu quả đào tạo của tập thể s phạm Chính vì vậy vai trò của ngời Hiệu trởngtrờng tiểu học rất to lớn, do đó đòi hỏi bản thân cá nhân hiệu trởng ngoài nănglực chuyên môn cũng nh trình độ quản lý, hiệu trởng còn biết động viên cấp dới,phải có mối quan hệ phù hợp Mỗi trờng tiểu học, mỗi địa bàn hoạt động đều cócác điều kiện hoàn cảnh cụ thể khác nhau Đồng thời phơng pháp bao giờ cũng

là những phơng pháp của những con ngời cụ thể, trong những điều kiện cụ thể.Vì vậy sự vận dụng một cách thành công các phơng pháp quản lý phụ thuộc vàorất nhiều yếu tố Trong khuân khổ của đề tài và giới hạn cho phép của chúng tôiquyết định sẽ tìm hiểu đặc chng của một số trờng tại địa phơng đại diện cho cáctrờng trong tỉnh thuộc cả ba loại hình nông thôn, thị trấn, thị xã.

II> đặc điểm tình hình chung

2.1 Tình hình chung ở một số trờng Tiểu học trong tỉnh.

2.1.Về đội ngũ giáo viên:

Đây là đội ngũ nòng cốt trong việc dạy và học do vậy đã đợc các cấp banngành trong tỉnh tạo điều kiện mở các lớp học tập và bồi dỡng dới nhiều hìnhthức (tại chức, chuyên tu ) để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ đáp ứngvới yêu cầu giáo dục ngày nay, hiện tại đa phần giáo viên trong tỉnh nhà đạtchuẩn và trên chuẩn, số lợng giáo viên trên chuẩn khoảng 25%, số giáo viên đạtchẩn khoảng 75% ( ở một số trờng nh: Trờng Tiểu học Đăng Châu, Tiểu họcBắc Mục, Tiểu học Tân Yên ) Tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn cao dovậy việc nhận thức, tiếp cận các chủ trơng đờng lối một cách dễ dàng hơn thuậntiện trong việc chỉ đạo của cán bộ quản lý Mặt khác đội ngũ giáo viên trẻ hóatuổi đời từ 35 - 40 khoảng 72% do vậy họ năng động và sáng tạo trong lao động,nhất là quá trình tiếp thu kiến thức hiện đại Số giáo viên tiểu học chủ yếu là nữ,trong đó có một số chị em là con em dân tộc thiểu số do vậy cán bộ quản lýngoài việc vận dụng ba phơng pháp nêu trên thì phơng pháp tâm lý - xã hội cũng

đợc sử dụng hữu hiệu

Với đội ngũ giáo viên nêu trên, bên cạnh những thuận lợi nêu trên thì ngờicán bộ quản lý cũng gặp một số khó khăn nh: chị em nữ đông hay có tính tự ty,mặc cảm, công việc bề nổi trong trờng cũng gặp khó khăn, cán bộ giáo viên làdân tộc vây ngời quản lý phải tìm hiểu phong tục tập quán để có phơng phápquản lý phù hợp

2.2.Đội ngũ hiệu trởng tiểu học.

Do thời gian và yêu cầu trong phạm vi của đề tài chúng tôi chỉ đi sâu vàonghiên cứu 30 cán bộ quản lý các trờng tiểu học hiện nay Số cán bộ quản lý này

đợc lựa chọn một cách bất kỳ nhằm đánh giá biện pháp vận dụng các phơng

pháp quản lý của họ một cách khách quan nhất (Bảng 1).

Bảng 1A1 Cán bộ quản lý.

Tên trờng Tiểu học

Trình độ chuyên môn

Trình độ quản lý

Thâ

m niên công tác

Thâ m niên quản lý Nam Nữ