SKKN hiệu quả của việc tích hợp kiến thức liên môn khi dạy văn bản ca huế trên sông hương ngữ văn lớp 7

Trong những năm gần đây, tích hợp kiến thức liên môn trong dạy học đã và đang được coi là tâm điểm của giáo dục Việt Nam nói chung và của giáo dục Lệ Thủy nói riêng.. Là một giáo viên tr

HIỆU QUẢ CỦA VIỆC TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN

KHI DẠY VĂN BẢN CA HUẾ TRÊN SÔNG HƯƠNG

(HÀ ÁNH MINH) NGỮ VĂN LỚP 7

1 Phần mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài

Tích hợp kiến thức liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạy học Đây được coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhất là đối với môn Ngữ Văn Vận dụng nguyên tắc này không chỉ phát huy tính tích cực học tập, tạo được hứng thú, niềm say mê cho học sinh mà còn giúp các em có khả năng tổng hợp kiến thức, kĩ năng ở nhiều môn học để giải quyết các nhiệm vụ học tập và hình thành năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn

Trong những năm gần đây, tích hợp kiến thức liên môn trong dạy học đã và đang được coi là tâm điểm của giáo dục Việt Nam nói chung và của giáo dục Lệ Thủy nói riêng Nguyên tắc này được thực hiện ở tất cả các cấp học, ngành học, môn học trong đó có môn Ngữ Văn - một môn học quan trọng trong nhà trường phổ thông

Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, trong quá trình thực hiện chương trình môn Ngữ văn lớp 7, tôi đã áp dụng việc tích hợp kiến thức liên môn vào trong bài dạy của mình Và tôi nhận thấy tính ưu việt của việc dạy học tích hợp các kiến thức liên môn hơn hẳn so với việc dạy học đơn môn trước đây Điều đó thể hiện

rõ qua thái độ, niềm say mê, kết quả tiếp nhận của học sinh trong từng bài học Mỗi bài học Ngữ Văn trở nên sinh động, hấp dẫn hơn, giáo viên đã khơi dậy được hứng thú học tập của các em học sinh Học Ngữ Văn, các em biết đến kiến thức nhiều môn học khác như môn Địa lí, Lịch Sử, Giáo dục công dân, Âm nhạc

Trong các tiết dạy của mình, tôi tâm đắc nhất khi dạy văn bản Ca Huế trên sông

Hương của tác giả Hà Ánh Minh Đây là một văn bản hay, nội dung ghi chép lại

một trong những nét đẹp của văn hoá truyền thống ở cố đô Huế là ca Huế Bài văn vừa giới thiệu về nguồn gốc những làn điệu dân ca Huế, vừa tả cảnh nghe ca Huế trên dòng sông Hương trong một đêm trăng thơ mộng Thông qua sự phong phú,

đa dạng của các làn điệu dân ca, tác giả ca ngợi vẻ đẹp tinh thần đằm thắm thiết tha của con người xứ Huế Khi dạy văn bản này, tôi đã tích hợp với kiến thức môn Lịch Sử, Địa lý, Âm nhạc, Giáo dục, Mỹ thuật, kết hợp trình chiếu powpoint, cung cấp cho các em những hình ảnh, video về các làn điệu ca Huế Các em thực

sự rất say mê, hứng thú với bài học Chính vì tính hiệu quả đó, tôi mạnh dạn thực

hiện đề tài Hiệu quả của việc tích hợp kiến thức liên môn khi dạy văn bản Ca

Huế trên sông Hương - Ngữ văn lớp 7 với mong muốn góp phần nâng cao chất

lượng giảng dạy môn Ngữ Văn nói chung và dạy văn bản Ca Huế trên sông

Hương nói riêng.

1.2 Điểm mới của đề tài

Trước đây, khi dạy văn bản Ca Huế trên sông Hương, rất nhiều giáo viên

phản ánh rằng nội dung bài thì hay nhưng học sinh rất khó cảm nhận Bởi, nếu theo cách dạy truyền thống, chỉ dạy kiến thức đơn môn, nghĩa là tập trung cho học sinh về cảm thụ về văn học mà không tích hợp với các môn học liên quan đến nội dung bài học, không đưa các em đến với xứ Huế qua việc quan sát tranh ảnh và nghe các làn điệu ca Huế thì sẽ rất khó để các em hình dung cũng như cảm nhận

vẻ đẹp độc đáo của ca Huế

Với cách dạy cũ, thật khó để học sinh phát huy hết năng lực của mình cũng như khả năng linh hoạt, xâu chuỗi, tổng hợp các kiến thức môn học khác xung quanh bài học Dạy học liên môn là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữa các môn học với nhau, những khái niệm, tư tưởng chung giữa các môn học, tức là con đường tích hợp những nội dung từ một số môn học có liên hệ với nhau

Với văn bản Ca Huế trên sông Hương – Hà Ánh Minh, việc tích hợp kiến thức

liên môn, kết hợp thêm kênh thông tin hình ảnh, video về vẻ đẹp đặc trưng của Huế, của ca Huế, bài học sẽ trở nên sinh động và lôi cuốn hơn hẳn Dù chưa được đặt chân đến mảnh đất Huế yêu thương, nhưng qua bài học, các em biết thêm nhiều về vị trí địa lý, bề dạy lịch sử cùng các triều đại ở Huế Em các biết yêu hơn những làn điệu dân ca nói chung và ca Huế nói riêng Các em cũng rất thích thú khi được nghiên cứu, tìm tòi những kiến thức mới, được trình bày những hiểu biết của mình, được làm chủ trong giờ học, được tổng hợp các kiến thức liên quan Đối với bản thân người dạy, việc dạy học tích hợp kiến thức liên môn là một phương pháp mới, đòi hỏi giáo viên phải am hiểu thực tế, am hiểu kiến thức của nhiều môn học liên quan đến bài dạy Chính vì thế, giáo viên phải nghiên cứu, tìm tòi các kiến thức liên quan trong quá trình soạn bài Điều đó sẽ giúp cho giáo viên linh hoạt hơn, làm giàu thêm cho kho tích lũy chuyên môn của mình

2 Phần nội dung

2.1 Thực trạng của vấn đề

Giáo viên rất tích cực trong việc đổi mới phương pháp, vận dụng quan điểm dạy học tích hợp kiến thức liên môn vào trong bài dạy của mình để nâng cao hơn

nữa chất lượng bài học Bước đầu đã đạt được những thành công nhất định Tuy

nhiên, việc dạy tích hợp kiến thức liên môn trong văn bản Ca Huế trên sông

Hương gặp phải những khó khăn nhất định như sau:

* Về phía học sinh:

- Một số học sinh cảm thụ văn học còn yếu, chưa nắm chắc về kiến thức môn Ngữ Văn nên rất khó để nắm được các mối liên hệ hữu cơ về kiến thức các môn học liên quan như : Lịch sử, Địa lý, Âm nhạc, Giáo dục công dân

- Một số em chưa có ý thức tìm tòi, nghiên cứu các thông tin, kiến thức từ bộ môn khác liên quan đến bài học nên trong tiết học còn thụ động, không sáng tạo, linh hoạt

- Đa số các em chưa được đến Huế, chưa được nghe về ca Huế nên kiến thức từ thực tế của các em còn hạn chế

* Về phía giáo viên:

- Phương pháp tích hợp kiến thức liên môn trong dạy học vẫn còn khá mới mẻ, nên giáo viên vẫn còn bỡ ngỡ, chưa thực sự chủ động trước phương pháp mới

- Giáo viên phải tìm hiểu sâu hơn những kiến thức thuộc các môn học liên quan khác nên mất nhiều thời gian hơn cho công tác soạn giảng

- Điều kiện cơ sở vật chất (thiết bị thông tin ,truyền thông) phục vụ cho việc dạy học trong nhà trường còn nhiều hạn chế

Mặc dù vẫn gây khó khăn cho học sinh và giáo viên, nhưng tôi nhận thấy tính ưu việt, hiệu quả của giờ học tích hợp các kiến thức liên môn rất cao Với những thành công đạt được trong bài dạy, tôi thấy việc tích hợp kiến thức liên

môn khi dạy bài Ca Huế trên sông Hương là việc rất cần thiết.

2.2 Nội dung đề tài

Tích hợp các kiến thức liên môn khi dạy bài Ca Huế trên sông Hương – tác

giả Hà Ánh Minh:

2.2.1 Tích hợp môn Địa lí :

Việc tích hợp môn Địa lý vào trong bài học sẽ giúp học sinh có vốn hiểu biết sâu rộng về vị trí, đặc điểm khí hậu, thiên nhiên thắng cảnh… của xứ Huế để hiểu tại sao xứ Huế lại trở thành cội nguồn cảm hứng đề tài cho thi ca, hội họa, và đặc biệt xứ Huế nổi tiếng với các điệu hò Qua đó, học sinh thêm tự hào về vẻ đẹp của quê hương, đất nước Việt Nam

a Vị trí địa lí xứ Huế

Thành phố Huế nằm ở toạ độ địa lý 16-16,80 vĩ Bắc và 107,8-108,20 kinh Đông phía Bắc và phía Tây giáp thị xã Hương Trà, phía Nam giáp thị xã Hương

Thuỷ, phía Đông giáp thị xã Hương Thuỷ và huyện Phú Vang Tọa lạc hai bên bờ

hạ lưu sông Hương, về phía Bắc đèo Hải Vân, cách Đà Nẵng 112 km, cách biển Thuận An 14 km, cách sân bay quốc tế Phú Bài 14 km và cách Cảng nước sâu Chân Mây 50 km Diện tích tự nhiên 71,68 km2, dân số năm 2012 ước là 344.581 người Nằm tựa lưng vào dãy núi Trường Sơn, khu vực thành phố Huế là đồng bằng thuộc vùng hạ lưu sông Hương và sông Bồ, có độ cao trung bình khoảng 3 –

4 m so với mực nước biển và thường bị ngập lụt khi đầu nguồn của sông Hương (trên Dãy Trường Sơn) xảy ra mưa vừa và lớn Khu vực đồng bằng này tương đối bằng phẳng, tuy trong đó có xen kẽ một số đồi, núi thấp như núi Ngự Bình, Vọng Cảnh Huế là trung tâm du lịch nổi tiếng của Việt Nam với nhiều danh lam thắng cảnh đẹp: cố đô Huế, sông Hương, núi Ngự, nhiều di tích lịch sử có giá trị: Kinh thành Huế, Hoàng Thành (Đại Nội), lăng Tự Đức, lăng Minh Mạng

b Khí hậu xứ Huế

Thành phố Huế có sự ngoại lệ về khí hậu so với vùng Bắc Bộ và Nam Bộ,

vì nơi đây khí hậu khắc nghiệt và có sự khác nhau giữa các miền và khu vực trong toàn tỉnh Vùng duyên hải và đồng bằng có hai mùa rõ rệt: mùa khô từ tháng 3 đến tháng 8, trời nóng và oi bức, có lúc lên tới 39,9 °C Từ tháng 8 đến tháng 1 là mùa mưa và hay xảy ra bão lụt, nhiệt độ trung bình 19,7 °C, cũng có khi hạ xuống còn 8,8 °C, trời lạnh Vào mùa này có những đợt mưa suốt ngày, kéo dài cả tuần

lễ Vùng núi mưa nhiều, khí hậu mát mẻ, nhiệt độ dao động từ 9 °C đến 29 °C

Như vậy, ở Huế có địa hình đa dạng: có núi, sông, biển cho nên các ngành nghề ở Huế rất đa dạng Vì thế mà số lượng các bài hò trong lúc lao động cũng nhiều thêm Thời tiết ở đây cũng rất đặc biệt, chia thành hai mùa rõ rệt: mùa mưa

và mùa khô Vào mùa mưa, những cơn mưa kéo dài đến hai, ba ngày Cả thành phố Huế như được choàng lên một lớp áo cổ kính bàng bạc trong màn mưa Không gian đất trời ui ui buồn bã khiến cho lòng người man mác, bâng khuâng Tâm hồn người Huế cũng rất đa dạng, lúc vui, lúc buồn, lúc hạnh phúc, lúc đau khổ Vì thế, lời ca cũng sẽ mang theo những cảm xúc của con người Huế

2.2.2 Tích hợp với môn Lịch sử

Huế đã trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử Ca Huế không chỉ phản ánh dòng chảy lịch sử, di sản này còn là quá trình tinh chế vốn văn hóa dân gian

có nguồn gốc từ cội nguồn dân tộc Việt hỗn dung với văn hóa bản địa tạo nên một

âm sắc Huế, rất riêng

Cũng như các loại hình nghệ thuật khác, nền âm nhạc cổ truyền Huế tồn tại hai dòng: dân gian và bác học Do ảnh hưởng đặc điểm lịch sử văn hóa Việt Nam: dòng âm nhạc bác học được chia thành hai loại: Âm nhạc cung đình và ca Huế

Ca Huế, với hệ thống bài bản có cấu trúc chặt chẽ, đòi hỏi kỹ năng diễn tiếu điêu luyện của ca công và nhạc công, có xuất xứ từ âm nhạc cung đình nên mang phong cách sang trọng, tao nhã, nhưng cũng đậm đà phong vị dân gian   Đây là bộ phận âm nhạc đặc sắc, có ý nghĩa quan trọng trong tổng thể nền âm nhạc cổ truyền Việt Nam, không chỉ bởi sự in đậm bản sắc Huế, mà còn mang dấu

ấn “hội tụ và lan tỏa” trong lịch sử âm nhạc dân tộc

Từ cái gốc của nhã nhạc cung đình, theo nhu cầu xướng ca ngâm vịnh giải trí của giới quý tộc, các vương tôn quốc thích quan lại dưới thời các chúa Nguyễn

và vua Nguyễn đã tổ chức các chương trình diễn xướng, đàn ca trong các dinh phủ Vào khoảng thế kỷ 17, 18, hình thức diễn xướng đàn ca này, ban đầu chỉ với các bài bản được lấy từ tế nhạc cung đình như: ngũ đối thượng, ngũ đối hạ, 10 bản ngữ thập thủ liên hoàn… dần dần được sáng tác bổ sung thêm nhiều bài bản và hình thành nên một thể loại ca nhạc thính phòng, gọi là ca Huế Đến nửa đầu thế kỷ 19, thời vua Tự đức, ca nhạc Huế phát triển cực thịnh với nhiều sáng tác mới của các ông hoàng, bà chúa, các văn nhân, nho sĩ quan lại, các nhạc công tài năng trong kinh đô Huế Và với hệ thống bài bản được chau chuốt, tổ chức chặt chẽ mang tính chuyên nghiệp bác học cả về âm nhạc, niêm luật, loại thể và ca từ, ca Huế đã khá hoàn chỉnh tạo nên một dòng âm nhạc chuyên nghiệp độc đáo trong sinh hoạt nghệ thuật đàn ca của giới quý tộc

Có thể nói, nếu kinh đô Thăng Long xưa, từ trong cung phủ đã có một lối hát cửa quyền có nguồn gốc dân gian là hát ả đào vẫn thịnh hành dưới thời vua Lê chúa Trịnh, thì kinh đô Phú Xuân sau này, đã từ trong dinh phủ của các chúa Nguyễn ở đàng trong phát tán thành một lối gọi là ca Huế, gồm cả ca và đàn Vậy cũng có thể gọi ca Huế là một lối hát ả đào của người Huế, một lối chơi của các ông hoàng bà chúa xét trên quan điểm tiếp biến trong tiến trình của một lối hát truyền thống và tiến trình lịch sử từ Thăng Long đến Phú Xuân, Huế

Sang nửa cuối thế kỷ 19, ca Huế dần được truyền bá rộng ra ngoài dân gian

và được bổ sung những điệu hò, điệu lý trong dân ca Bình Trị Thiên Do đó trong

ca nhạc Huế ngày nay thường thấy sự đan xen liên kết giữa những điệu hát dân gian và những bài hát có nguồn gốc cung đình Trong ca nhạc Huế, yếu tố khí nhạc đã phát triển cao để có thể trình tấu những tiết mục khí nhạc thuần túy, như hòa tấu của dàn bộ ngũ tuyệt, Tranh, Tỳ, Nhị, Nguyệt, Tam, xen với Bầu, Sáo và

bộ gõ trống Huế, sanh loan, sanh tiền Khi hình thành đến độ hoàn chỉnh, ca Huế là một hệ thống bài bản phong phú gồm khoảng hơn 30 tác phẩm thanh nhạc và khí nhạc được viết và diễn tấu theo hai điệu thức lớn gọi là điệu bắc và điệu nam Bên cạnh đó còn có một hệ thống bài bản gọi là Nam xuân mà nhiều người gọi là hệ thống các bài bản lưỡng tính, vì nó pha trộn tính chất của hai điệu chính là điệu bắc và điệu nam

Đi vào tính chất của từng điệu trong các bài bản ca Huế có thể thấy, điệu bắc gồm những bào ca mang âm điệu tươi tắn, trang trọng thể hiện cái gốc của âm nhạc từ phía Bắc theo chân các vua quan du nhập vào Nam tiến vào đàng trong từ thời nhà Trần rồi vua Lê chúa Trịnh cho tới các chúa Nguyễn, vua Nguyễn Điệu nam là những điệu có âm điệu buồn, nỉ non, ai oán, thể hiện niềm thương nỗi nhớ của những người xa quê, nhớ về gốc gác tổ tiên ở đàng ngoài Điệu Nam xuân mà nhiều người gọi là hệ thống lưỡng tính là các bài bản pha trộn cả điệu bắc và điệu nam, không vui không buồn, bâng khuâng mơ hồ Ngoài hai điệu chính và các bài bản nam xuân trong ca Huế còn có một sắc thái tình cảm mà các nghệ nhân gọi là hơi dưng Nó không phải là một hệ bài bản riêng, mà nó dựa vào một vài bài bản trong các điệu bắc và điệu nam nhưng thay đổi cách hát từ vui sang buồn Đây chính là sự đặc biệt và độc đáo của ca Huế mà không một loại hình nghệ thuật ca nhạc nào có được Kiểu hát theo hơi dưng này đã tạo điều kiện cho các nghệ sỹ ca và đàn được diễn tấu diễn xướng theo cảm hứng, cảm xúc của mỗi người ở mỗi thời điểm biểu diễn Điều này làm cho các bài bản ca Huế được biểu diễn mỗi lần mỗi khác chứ không hoàn toàn giống nhau như các loại hình ca nhạc khác

Từ lối thưởng thức kiểu thính phòng trong tư dinh của giới đại gia, khoa bảng, thành được trình diễn trong một không gian nhỏ, đầm ấm, gần gũi, có thể là một phòng khách, với đôi ba chén trà, ly rượu… người biểu diễn và thưởng thức ngồi cạnh nhau như tri âm, tri kỷ; trong không gian như vậy, tất cả như ngưng đọng khi, con người và âm nhạc hòa quyện nhau trong mùi trầm hương phảng phất, hư

hư thực thực, nhất là vào những đêm khuya, những điệu ca được cất lên như mê hoặc, có sức diễn tả cao, thâm trầm, da diết, làm say đắm lòng người… Dần dần, không gian diễn xướng được mở rộng, chan hòa vào các sinh hoạt văn nghệ dân gian, từ những căn phòng ngào ngạt trầm hương, ca Huế ra với dòng Hương bàng bạc ánh trăng, sương đêm phủ nhẹ trên mái chèo cùng với giọng ca thổn thức, tiếng đàn nỉ non, thao thiết trong làn gió nhẹ, làm cho tri âm, tri kỷ không muốn rời nhau…

2.2.3 Tích hợp môn Âm nhạc:

Ca Huế là một thể loại âm nhạc cổ truyền của xứ Huế, bao gồm ca và đàn, được làm ra từ dòng nhạc dân gian bình dị và nhạc cung đình thanh cao Hệ thống bài bản phong phú của ca Huế gồm khoảng 60 tác phẩm thanh nhạc và khí nhạc theo hai điệu thức lớn là điệu Bắc, điệu Nam và một hệ thống “hơi” diễn tả nhiều sắc thái tình cảm đặc trưng Thú nghe ca Huế tao nhã, đầy sức quyến rũ

Tích hợp kiến thức Âm nhạc vào trong tiết học giúp học sinh hiểu rõ hơn thể loại âm nhạc truyền thống với những làn điệu, nhạc cụ dân tộc phong phú để bồi dưỡng học sinh thêm yêu thích làn điệu dân ca xứ Huế và dân ca của các miền quê Việt Nam nói chung Đồng thời phát huy năng khiếu ca hát, cảm thụ âm nhạc của học sinh

2.2.4 Tích hợp môn Giáo dục công dân

Qua văn bản Ca Huế trên sông Hương, giáo viên sẽ giáo dục cho học sinh

ý thức giữ gìn, kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc ; có ý thức bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc là ca Huế Thông qua vẻ đẹp xứ Huế, học sinh có tình cảm và trách nhiệm yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên, có ý thức bảo vệ môi trường

2.2.5 Tích hợp môn Mỹ thuật

Tích hợp với môn Mỹ thuật, học sinh hiểu và khắc sâu kiến thức về kiến trúc lăng tẩm, hoa văn khắc in, đặc biệt là ý nghĩa của biểu tượng thuyền Rồng

Con rồng đã từng là một biểu tượng trong tín ngưỡng sơ khai của người Việt Nam Dân Việt cổ có tục xăm mình, phổ biến trong số ấy là họa tiết rồng

(giao long) Theo ghi chép Hoài Nam Tử và Sơn Hải Kinh, rồng được người Việt

xưa xăm lên đùi để khi xuống nước “tránh bị giao long làm hại” Đến đời vua Trần Anh Tông (1293-1314) mới chấm dứt tục xăm mình Rồng là hình tượng của mưa thuận gió hòa, là linh vật đứng vào hàng bậc nhất trong tứ linh “long, lân, quy, phụng” Hình tượng rồng thời đại Hùng Vương là một linh vật thân dài có vẩy như cá sấu được chạm trên các đồ đồng, đặc biệt là trên trống đồng

Con rồng thời Nguyễn trở lại vẻ uy nghi vương quyền Rồng được thể hiện

ở nhiều tư thế, ẩn mình trong đám mây, hoặc rồng hàm thọ, lưỡng long triều nhật, lưỡng long chầu hoa cúc, lưỡng long chầu chữ thọ v.v Thân rồng không dài ngoằn, uốn lượn với độ cong lớn Đầu rồng to, sừng giống sừng hươu có nhánh phụ cùng chĩa ngược ra sau Mắt rồng lộ to, mũi giống mũi lân hoặc sư tử, miệng

há to để lộ hàm răng răng nanh chắc khỏe Vây trên lưng rồng có tia, thân cuộn hoa văn lửa hoặc mây, phân bố dài ngắn đều đặn Râu rồng uốn sóng từ dưới mắt

chìa ra cân xứng hai bên Hình tượng rồng dùng cho vua chân có năm móng mạnh

mẽ, còn quan và tầng lớp quý tộc chỉ được pháp dùng rồng bốn hoặc ba móng, đuôi không có bờm lông, các chi tiết hoa văn lờ mờ hơn rồng cung đình Rồng trên mái đình chùa miếu mạo thường cũng chỉ có bốn móng

Kể từ khi triều Nguyễn kết thúc, tính phân tầng xã hội trong quy cách sử dụng mô típ rồng không còn nữa, chính vì vậy người ta có thể chạm khắc rồng với muôn hình vạn trạng, từ vân long, đoàn long, quỳ long, ứng long, li long, giao long, rồng 5 ngón, 5 ngón, 3 ngón v.v Hình tượng con rồng cũng không còn tính chất thiêng liêng, tối thượng như xưa, thay vào đó dân gian vẫn đưa vào trang trí cho các công trình kiến trúc, hội họa, chạm, khắc nghệ thuật với những ý nghĩa dân gian, bình dị Từ xưa các vua Nguyễn đóng đô ở Huế có thuyền rồng đi ngắm cảnh, thưởng ngoạn thiên nhiên trên sông Đến hết thời phong kiến, do nhu cầu khách tham quan cố đô muốn đi chơi trên sông nên ngành du lịch Huế đã biến những chiếc thuyền ngư dân thành thuyền rồng Đầu thuyền được gắn các miếng gang có hình rồng với mắt, mũi, miệng và bờm, phía sau là đuôi Thân thuyền được sơn phết như hình con rồng với vảy rồng. 

2.2.6 Tích hợp môn Tin học:

Giáo viên biết vận dụng kiến thức, kĩ năng bộ môn Tin học vào truy cập, tìm và chọn lọc các tư liệu kênh chữ, kênh hình để vận dụng phục vụ cho bài học

Ca Huế trên sông Hương.

Học sinh vận dụng kiến thức tin học để thu thập tài liệu từ các nguồn khác nhau sách báo, video, phóng sự từ mạng Vận dụng kiến thức tạo lập trình chiếu Power point để thiết kế trình chiếu các tư liệu, hình ảnh thu thậpcho các phần thuyết trình nội dung bài học

Trên đây là một số nội dung của việc tích hợp kiến thức liên môn khi dạy

bài Ca Huế trên sông Hương, tác giả Hà Ánh Minh Sau đây, là tiết dạy minh họa

cho đề tài trên

Tiết 114-115 : Ca HuÕ trªn s«ng H¬ng

Hà Ánh Minh

I - MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

Hiểu vẻ đẹp của một sinh hoạt văn hóa ở cố đô Huế, vùng dân ca với những con người rất đỗi tài hoa Từ đó có thái độ và hành động tích cực góp phần bảo tồn, phát triển di sản văn hóa dân tộc đặc sắc và độc đáo này

II - TRỌNG TÂM KIẾN THỨC

1 Kiến thức

- Khái niệm thể loại bút kí

- Giá trị văn hóa, nghệ thuật của ca Huế

- Vẻ đẹp của con người xứ Huế

2 Kĩ năng

- Đọc – hiểu văn bản nhật dụng viết về di sản văn hóa dân tộc

- Phân tích văn bản nhật dụng (kiểu loại thuyết minh)

- Tích hợp kiến thức tập làm văn để viết bài văn thuyết minh

- Tích hợp kiến thức liên môn: Lịch sử, Địa lý, Âm nhạc, Mỹ thuật, Giáo dục công dân, Tin học

III - CHUẨN BỊ:

- GV: Soạn giáo án Chuẩn bị phần trình chiếu trên Power Point

Nghiên cứu, tìm hiểu những thông tin về Huế xoay quanh nội dung bài học Tích hợp kiến thức các môn học liên quan

- HS : Sưu tầm tranh ảnh về Huế Soạn bài theo hướng dẫn trong SGK Tìm hiểu các kiến thức ở các bộ môn khác liên quan đến nội dung bài học

IV - TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

Tích hợp kiến thức Địa lý:

Câu 1: Văn bản Sống chết mặc bay – Phạm Duy Tốn viết về sự việc gì và xảy ra ở

miền nào của nước ta?

Câu 2: Em có nhận xét gì về nhân vật quan phụ mẫu ở trong tác phẩm?

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài: Tích hợp kiến thức Địa lý

Qua những áng văn chương, các em đã được thưởng thức biết bao nét đẹp

của các vùng quê trên đất nước Việt Nam ở miền Bắc, các em đã được biết đến mùa xuân dịu dàng của Hà Nội qua tuỳ bút “Mùa xuân của tôi”; ở miền Nam, các em đã được đến với Sài Gòn - một thành phố trẻ - qua bút ký “ Sài Gòn tôi yêu ” Hôm nay, các em sẽ được đến với cố đô Huế - khúc ruột của miền Trung nối liền Quảng Trị với Đà Nẵng để thưởng thức một nét sinh hoạt đậm đà màu sắc văn hoá độc đáo qua bài tuỳ bút “Ca Huế trên sông Hương”

Giáo viên dẫn dắt HS tìm hiểu về xứ Huế

- Trong lớp ta, bạn nào đã được đến Huế rồi thì hãy trình bày những hiểu biết của

em về xứ Huế cho cả lớp nghe

- 1 HS trả lời

- Thế còn những em khác chưa được đến Huế, hãy nêu những hiểu biết của em về Huế qua những tư liệu sưu tầm được, qua những bài học và qua phương tiện thông tin đại chúng?

- HS trình bày hiểu biết của mình

- Sau khi HS trình bày, GV giới thiệu về Huế bằng cách cho các em xem bản đồ

vị trí địa lý của Huế, một số hình ảnh về danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, hình ảnh thuyền rồng trên sông Hương Trong quá trình giới thiệu, giáo viên tích hợp với kiến thức môn Địa lý, Lịch sử, Âm nhạc, Tin học

+ Vị trí địa lý: Huế nằm trên dải đất miền Trung, phía Bắc giáp với tỉnh Quảng Trị, phía Nam giáp với tỉnh Đà Nẵng

+ Về cảnh sắc thiên nhiên: Huế là nơi có nhiều danh lam thắng cảnh: Sông Hương, núi Ngự

+ Về đặc điểm lịch sử: Huế (Phú Xuân) từng là kinh đô của nhà Nguyễn.Huế nổi

tiếng bởi các lăng tẩm và những cung điện cổ kính: Đại Nội, lăng Minh Mạng,

lăng Khải Định

+ Về Âm nhạc: Huế là cái nôi của âm nhạc Huế làm say đắm lòng người bởi Nhã nhạc cung đình Huế, hò Huế, ca Huế

Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 : Tìm hiểu chung

- Em hãy nêu xuất xứ của văn bản Ca

Huế trên sông Hương?

- HS yếu nêu

- GV hướng dẫn HS cách đọc: Giọng

chậm rãi, rõ ràng, mạch lạc, lu ý những

câu đặc biệt, những câu rút gọn

- GV đọc mẫu Gọi 2,3 HS đọc tiếp

- Giải thích các từ khó

- GV giới thiệu thêm cho HS về ca Huế

- Văn bản được viết theo thể loại gì ?

- HS trả lời

- Em hiểu gì về thể loại tùy bút?

- HS khá giỏi trình bày hiểu biết

- Văn bản sử dụng phương thức biểu đạt

nào?

- HS trả lời

- Căn cứ vào đâu để em cho rằng đây là

văn bản thuyết minh?

- HS: Vì bài văn chủ yếu giới thiệu cho

người đọc về ca Huế

- GV: Phương pháp thuyết minh chúng

ta sẽ được học kĩ ở lớp 8

I Đọc - Tìm hiểu chung

1 Tác giả - Tác phẩm

- Tác giả: Hà ánh Minh

- Tác phẩm: In trên báo Người Hà Nội.

2 Đọc – Tìm hiểu từ khó

- Đọc

- Từ khó : Ca Huế, Hoài vọng, lữ

khách

3 Thể   loại   :

- Tùy bút

4 Phương thức biểu đạt:

- Thuyết minh, kết hợp miêu tả, biểu cảm

II Phân tích văn bản: