Thông qua hoạt động dạy và học dưới hình thức như tạo hình, hoạt động với đồ vật, môi trường xung quanh… sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ, sự sáng tạo, nhân cách con người .“Làm quen văn h
Trang 1Ủ Y BAN NHÂN DÂN HUYỆN ĐỊNH QUÁN ĐƠN VỊ: TRƯỜNG MẦM NON HƯỚNG DƯƠNG
Mã số :………
SÁNG KIẾN
ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
GIÚP TRẺ 4-5 TUỔI HỌC TỐT MƠN LÀM QUEN VĂN HỌC
Người thực hiện: ………
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Phương pháp dạy học bộ mơn: 1
(Ghi rõ tên bộ mơn)
- Lĩnh vực khác: ……… 1
(Ghi rõ tên lĩnh vực)
Cĩ đính kèm: Các sản phẩm khơng thể hiện trong bản in sáng kiến
(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)
Năm học: 2019-2020
Trang 2
ĐƠN VỊ: TRƯỜNG MẦM NON HƯỚNG DƯƠNG
Mã số :………
SÁNG KIẾN
ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
GIÚP TRẺ 4-5 TUỔI HỌC TỐT MƠN LÀM QUEN VĂN HỌC
Người thực hiện: ……….
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Phương pháp dạy học bộ mơn: ……… 1
(Ghi rõ tên bộ mơn)
- Lĩnh vực khác:……… 1
(Ghi rõ tên lĩnh vực)
Cĩ đính kèm: Các sản phẩm khơng thể hiện trong bản in sáng kiến
(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)
Năm học: 2019-2020
Trang 3MỤC LỤC
Danh mục chữ cái viết tắt
Thông tin chung về sáng kiến
PHẦN MỞ ĐẦU
PHẦN NỘI DUNG
C.PHẦN KẾT LUẬN
DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
Trang 4THƠNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1.Tên sáng kiến : MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÚP TRẺ 4-5 TUỔI HỌC TỐT MƠN LÀM QUEN VĂN HỌC
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phát triển ngơn ngữ
3 Tác giả :
- Họ và tên : Phan Thị Thu Hiền Nữ
- Trình độ chuyên mơn : Đại học
Trang 5- Chức vụ, đơn vị cơng tác : Giáo viên trường Mầm Non Hướng Dương
- Điện thoại : 0395263736 Email phanhienmnhuongduong@gmail.com
TÊN SÁNG KIẾN: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÚP TRẺ 4-5 TUỔI HỌC TỐT MƠN LÀM QUEN VĂN HỌC
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Bối cảnh của giải pháp
Chủ tịch Hồ chí Minh muơn vàn kính yêu của chúng ta, lúc sinh thời người đã nĩi:
“Vì lợi ích mười năm trồng cây,
Vì lợi ích trăm năm trồng người.”
Trẻ em là hạnh phúc của mọi gia đình, là những Mầm non tương lai của đất nước Đất nước cĩ giàu mạnh, phồn vinh là nhờ vào thế hệ trẻ Chính vì vậy phải
Trang 6chăm sóc giáo dục trẻ thật tốt ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi Mầm Non Thông qua hoạt động dạy và học dưới hình thức như tạo hình, hoạt động với đồ vật, môi trường xung quanh… sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ, sự sáng tạo, nhân cách con người “Làm quen văn học” là một hoạt động không thể thiếu được đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì thông qua các hoạt động làm quen với các tác phẩm văn học nhằm phát triển ngôn ngữ bao gồm việc làm giàu vốn từ, tập cho trẻ phát âm chính xác, diễn đạt rõ ràng có ngữ điệu, đúng ngữ pháp tạo điều kiện cho trẻ có khả năng sử dụng ngôn ngữ để giao tiết.Truyện và thơ giúp cho trẻ làm quen dàn với ý hai lời đẹp hình tượng trong sáng Đặc biệt nó rất gần gũi với trẻ thơ, từ buổi đầu thơ ấu trẻ đã sống chan hòa trong không khí lời ru “ầu ơ” đầy yêu thương tận tình của mẹ, bà… và đó cũng là cánh cửa mở ra chân trời nhận thức cho trẻ
Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, tập nói, đến lúc trẻ biết viết, đọc thì văn học là chiếc cầu nối, là phương tiện dẫn dắt trẻ Nói những tiếng nói, đi những bước đi đầu tiên, ngôn ngữ trau chuốt của trẻ, ca dao, chuyện kể là tấm gương mẫu mực về lời ăn tiếng nói cho trẻ học tập là phương tiện hữu hiệu trong việc giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, tình yêu mến bạn
bè, với những người thân, biết được việc làm tốt, biết yêu cái đẹp, cái thiện, ghét cái ác độc, phê phán những việc xấu, kính yêu Bác Hồ, thật thà, ngoan ngoãn… và còn là phương tiện hình thành các phẩm chất đạo đức trong sáng, mà đặc biệt ở trẻ, nhà trẻ thì vốn từ và ngôn ngữ của trẻ được phát triển mạnh mẽ, trẻ nói mạch lạc, nói diễn cảm, nói day, nói đúng câu, đúng từ và đúng ngữ pháp
Qua việc cho trẻ làm quen văn học chính là hình thành ở trẻ những tình cảm đạo đức tốt đẹp, những cảm xúc thẫm mỹ, phát triển trí tưởng tượng như: Lòng yêu thiên nhiên cây, hoa, lá, lòng kính trọng yêu thương gần gũi và giúp đỡ những người thân xung quanh trẻ như ông bà, bố mẹ, cô giáo, anh chị em Thông qua hoạt động này trẻ làm tái tạo và sáng tạo thêm những tình tiết của tác phẩm một cách hồn nhiên phù hợp với nội dung của tác phẩm Thông qua sự hiểu biết, trí tưởng tượng của trẻ Đồng thời trẻ đọc thuộc thơ, kể lại chuyện được Chính vì thế để đạt được mục đích của môn học: làm quen với văn học bản thân tôi đã nghiên cứu suy nghĩ, tìm ra một số biện pháp để giảng dạy tốt môn: Làm quen văn học
2 Lý do chọn giải pháp
Sáng kiến kinh nghiệm mầm non 4-5 tuổi Làm quen văn học trong trường Mầm Non Đây là một chuyên đề không kém phần quan trọng khi thực hiện chuyên đề này giáo viên cần nghiên cứu kỹ tài liệu chuyên đề bồi dưỡng thường xuyên tham gia dự giờ các tiết dạy thơ, chuyện để đúc rút kinh nghiệm cho bản thân
Từ đó tôi nhận thấy rằng bộ môn làm quen văn học có tầm quan trọng trong việc phát triển nhận thức, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mỹ và qua đọc thơ kể chuyện làm giàu vốn từ cho trẻ, rèn luyện khả năng phát âm và cách diễn đạt mạch lạc Các tác phẩm thơ chuyện chỉ có thể phát huy tác dụng của nó khi cô biết
Trang 7chuyển tải được tư tưởng cảm xúc của tác giả và nội dung tác phẩm thông qua các hình thức nghệ thật hấp dẫn, phong phú, đa dạng Qua đó giúp trẻ phát huy được tính tích cực cá nhân – tự tin – độc lập – sáng tạo – hình thành tư duy – khả năng ghi nhớ có chủ đích Mà để dạy trẻ được những nội dung này và nắm bắt kiến thức được một cách có hệ thống và chính xác, đòi hỏi người giáo viên phải thay đổi mới trong phương pháp dạy trẻ theo hướng tích cực hoá hoạt động lấy trẻ làm trung tâm, trẻ tự mình khám phá nhận xét phán đoán về những vấn đề có liên quan đến môn học Chính vì vậy để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ tôi mạnh dạn nghiên cứu thực nghiệm và viết đề
tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt môn làm quen với văn học trong trường Mầm Non”
3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
Từ tháng 09/2019 đến tháng 01/2020
Một số biện pháp nâng cao chất lượng giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt môn làm quen
với văn học trong trường Mầm Non
Tôi nghiên cứu lớp chồi 1 Trường Mầm Non Hướng Dương năm học
2019-2020 do tôi phụ trách
4 Mục đích nghiên cứu
Để hình thành tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho trẻ 4-5 tuổi là góp phần cải tiết xây dựng hoàn thiện nội dung hoạt động nay ở trường Mầm Non phù hợp với nền tảng giáo dục hiện đại đồng thời phát huy cao nhất được tính tích cực của trẻ
PHẦN NỘI DUNG
I THỰC TRẠNG CỦA GIẢI PHÁP
Thanh Sơn là một xã vùng sâu vùng xa ,lớp chồi 1tôi đang giảng dạy gồm có
28 trẻ , được sự quan tâm của nhà trường cũng như phòng giáo dục cơ sở vật chất cũng như trang thiết bị tương đối đầy đủ, điều đó cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc dạy của giáo viên cũng như việc học của học sinh Bên cạnh đó có 1 số thuận lợi và khó khăn
+Thuận lợi:
Ban giám hiệu luôn quan tâm tới chuyên môn, bồi dưỡng phương pháp, đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục mầm non, tạo mọi điều kiện giúp tôi thực hiên tốt chương trình giáo dục mầm non mới
Giáo viên nhiệt tình ,yêu nghề mến trẻ ,có trách nhiệm cao trong công tác ,chịu khó làm đồ dùng đồ chơi ,luôn cố gắng học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ ,Trường đã thực hiện chuyên đề dạy học lấy trẻ làm trung tâm
Trang 8+Khó khăn:
Hầu hết phụ huynh là nông dân , đời sống còn khó khăn ,sự nhận thức và hiểu biết về việc chăm lo cho trẻ còn hạn chế
½ trẻ trong lớp chưa qua lớp nhà trẻ và lớp Mầm nên trẻ còn thụ động chưa mạnh dạn ở các hoạt động
II NỘI DUNG
1.Các bước thực hiện giải pháp mới:
* Biện Pháp 1: Khảo sát chất lượng học sinh:
Để áp dụng các biện pháp một cách tích cực và phù hợp cô cần đánh giá đúng mức độ nhận thức của trẻ ngay từ đầu năm, xếp loại trẻ theo đúng trình độ trẻ có Qua việc khảo sát tình hình chất lượng với bộ môn Làm Quen Với Văn Học ở lớp tôi, tôi thấy tỉ lệ trẻ đạt vẫn còn thấp hơn so với tỷ lệ chưa đạt
Từ những vấn đề trên tôi đã đưa thêm một số biện pháp để nâng cao chất lượng giúp trẻ học tốt môn làm quen với văn học cho trẻ 4-5 tuổi một cách chính xác, bền vững, khắc phục được những khó khăn của địa phương, phát huy được tính tích cực của trẻ là thiết thực là cấp bách và cũng là điều quan trọng trong thực
tế hiện nay
*Biện Pháp 2: Tạo môi trường học tập cho trẻ:
- Môi trường cho trẻ hoạt động là nơi cung cấp nguồn thông tin phong phú khuyến khích tính độc lập và hoạt động tích cực của trẻ Môi trường giúp trẻ tìm tòi khám phá và phát hiện những điều mới lạ hấp dẫn trong cuộc sống, các kiến thức và kĩ năng của trẻ cũng được củng cố và bổ xung Một môi trường đẹp, phong phú và phù hợp sẽ gây hứng thú cho trẻ, trẻ sẽ chú ý và ghi nhớ có chủ định.Chính vì vậy cần tạo cho trẻ môi trường lớp học phong phú, sáng tạo Ở lớp tôi, tôi đã xây dựng môi trường trong lớp ngay tại các góc chơi như: “Bé thích xây gì”, góc ” Bé vui học toán”,”siêu thị của bé”, “bé yêu văn học”, “bé muốn làm bác sĩ” Ở mỗi góc cô đều trang trí những hình ảnh gần gũi, quen thuộc với trẻ có tính sáng tạo, phù hợp với từng nội dung chủ đề Ví dụ góc “Bé vui học toán” ở chủ đề ” phương tiện giao thông”cô sẽ trang trí vào từng góc tranh ảnh các loại phương tiện giao thông sao cho phù hợp
- Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, chú ý bố trí sắp xếp các học cụ, đội hình
để tạo môi trường học tốt và thoải mái cho trẻ
- Để giúp trẻ nâng cao khả năng cảm thụ văn học thì việc tạo cơ hội cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học phải thường xuyên Ngay từ đầu năm học BGH nhà trường đã trang bị cho lớp nhiều quyển truyện, tạp chí Ngoài ra tôi còn sưu tầm các sách văn học, các họa báo, tập chí, lịch cũ, nguyên liệu cho trẻ tự làm sách để xây dựng một “Góc thư viện” mang nội dung văn học, tại “Góc thư viện” trẻ được xem các tranh truyện, tạp chí, họa báo Sau đó cô kể chuyện cho trẻ nghe về nội
Trang 9dung những câu chuyện như “Bác gấu đen và hai chú thỏ” hướng dẫn trẻ cách tri giác các tranh truyện đó dần dần trẻ có thể tự đọc Tất nhiên có thể lúc đầu trẻ đọc theo trí nhớ, trẻ nhớ về nội dung câu chuyện cô đã kể rồi tự kể khớp với nội dung câu chuyện mà trẻ tri giác
- Bản thân tôi trước khi tổ chức hoạt động cũng phải tự luyện giọng kể, cách sử dụng tranh, sách tranh, rối mô hình… để giúp trẻ cảm thụ được tác phẩm văn học
đó là một cách tốt nhất
- Các loại tranh ảnh sách truyện do cô và trẻ làm không chỉ được sử dụng trong giờ học văn học mà còn được tôi sử dụng để trang trí lớp, làm đồ dùng đồ chơi trong góc thư viện Như vậy trẻ sẽ được ôn luyện, củng cố kiến thức về các câu truyện bài thơ ở mọi lúc, mọi nơi, trong các thời điểm khác nhau
- Không những tôi tạo môi trường học tập trong lớp mà tôi còn tạo cho trẻ môi trường hoạt động ngay ngoài lớp học như xây dựng cho trẻ “Góc thiên nhiên” ở ngoài hiên với nhiều loại cây hoa khác nhau Qua đó giúp trẻ nhận biết được màu sắc quen thuộc trong cuộc sống và trẻ sẽ học và liên tưởng đến những câu chuyện liên quan đến những loài cây, loài hoa… từ đó trẻ tham gia giúp cô chăm sóc góc thiên nhiên Ngoài ra tôi còn tận dụng những gì có sẵn trên sân trường để trẻ tiếp thu được kiến thức và kĩ năng theo yêu cầu của chương trình đề ra
- Kết quả cho thấy trẻ thực sự thích thú khi tham gia vào các hoạt động, kiến thức, cảm nhận và sự phát triển ngôn ngữ của trẻ được nâng dần lên
*Biện pháp 3: Sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan hấp dẫn (Tranh nổi, sân khấu rối, rối ngón tay, rối que… )
- Tư duy của trẻ lứa tuổi này là tư duy trực quan hình tượng nếu như cô chỉ kể cho trẻ nghe nhiều lần bằng lời bằng lời thì trẻ sẽ nhanh chán và tiết học sẽ không những tạo cho trẻ có được tính nhanh nhẹ, thông minh, hoạt bát, sáng tạo không thu được kết quả cao Trong quá trình trẻ thực hiện hoạt động ở trên lớp cũng như trong các hoạt động khác mà còn góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ mẫu giáo.Bên cạnh đó còn giúp trẻ có tâm thể vững vàng trước khi bước vào lớp 1 sau này Muốn trẻ hào hứng tham gia và yêu thích môn văn học thì phải xây dựng
nề nếp thói quen tốt trong học tập cho trẻ như cách ngồi học đúng tư thế, cách trẻ lời câu hỏi của cô và cách sử dụng đồ dùng trực quan khi tham gia các hoạt động như thế nào: Cách thực hiện các bước trong hoạt động làm quen với văn học ra sao? phải phân nhóm số trẻ có khả năng nhận biết nhanh nhẹn, bình thường, để tiện theo dõi và có kế hoặch cụ thể để bỗi dưỡng đồng thời kết hợp với phụ huynh học sinh để cùng giáo dục trẻ
* Việc lựa chọn và sử dụng đồ dùng trực quan đúng lúc, đúng chỗ.
- Xuất phát từ đặc điểm nhận thức của trẻ 4-5 tuổi là tư duy trực quan hình tượng nhưng do trẻ chưa học qua chương trình nhà trẻ, mẫu giáo bé Nên trong quá trình dạy trẻ tôi thường kết hợp giữa vật thật, tranh ảnh với mô hình với nhau…………
Trang 10- Đồ dùng trực quan phải đủ, đẹp, hấp dẫn, phù hợp với từng tiết học, đúng chủ điểm, trẻ phải có đồ dùng trực quan như cô để thao tác và sử dụng cùng một lúc với cô nhịp nhàng
- Chính vì thế ngoài việc đọc kể tác phẩm diễn cảm tôi còn làm thêm rất nhiều các loại đồ dùng trực quan như: sa bàn quay để tạo cho trẻ một tâm trạng vui vẻ,
phấn khởi khơi gợi tính tò mò ham hiểu biết của trẻ
- Từ những nguyên vật liệu như bìa cứng, giấy vẽ, màu nước, bút chì …để làm thành bức tranh trong câu chuyện “ Củ cải trắng ” tranh được vẽ nền, bối cảnh có nhân vật nào thì nhân vật đó xuất hiện Các nhân vật có thể di chuyển từ chỗ này sang chỗ khác như ở đoạn Dê con đem củ cải đến nhà cho các bạn
Hình ảnh: Sa bàn quay
Thao tác cô đưa ra trực quan phải rõ ràng, dứt khoát để trẻ không lúng túng khi làm theo cô
Cô hướng dẫn trẻ sử dụng đồ dùng trực quan trong quá trình học tập phải đúng lúc
Các đồ dùng trực quan tôi chuẩn bị cho trẻ theo mức độ từ đơn giản đến phức tạp
Khi trẻ sử dụng thành thạo tôi động viên khuyến khích trẻ, nếu trẻ còn lúng túng chưa thành thạo trẻ sẽ được hướng dẫn tỉ mỉ và sẽ được sửa luôn nếu sai sót
Để làm những con rối tôi tận dụng vải ,bông… rồi khâu thành các nhân vật
có đủ các bộ phận như mồm, mắt, tai, mũi… và trang trí quần áo theo nội dung truyện
Với sân khấu tôi trang trí sân khấu với nội dung câu chuyện, phù hợp với hoạt cảnh nhân vật trong truyện
Ngoài ra tôi sử dụng rối que để di chuyển một cách sinh động trên sân khâu giúp trẻ tập trung nghe cô kể, hướng thú tham gia các hoạt động, trẻ nhớ và hiểu nội dung câu chuyện nhanh hơn
Hình ảnh: Các loại rối que làm bằng bìa cứng
Tôi còn làm những chiếc mũ với các nhân vật để trẻ có thể đội và đóng thành các nhân vật đó
Hình ảnh: Các loại mũ và các nhân vật
Tôi sử dụng gỗ để đóng thành sân khẫu rối và tranh trí thay đỏi theo từng nội dung câu chuyện
Qua việc sử dụng những đồ dùng trực quan tôi thấy trẻ tập trung chú ý một cách say mê hứng thú
*Biện pháp 4 : Một số hình thức vào bài gây hứng thú cho trẻ
Trang 11Để tìm được cách vào bài gây hứng thú cho trẻ đòi hỏi người giáo viên ngoài lòng yêu nghề, mến trẻ cần phải có năng lực sư phạm trình độ chuyên môn, hiểu tâm lý trẻ Trong một tiêt dạy phần vào bài tuy chiếm ít thời gian nhưng lại giữ một vị trí không kém phần quan trọng
Đối với trẻ 4 tuổi việc hiểu biết và cảm nhận được về tác phẩm văn học chủ yếu là do cô giáo truyền thụ thông qua giọng kể, các đồ dùng trực quan… cho nên
cô giáo có thể dẫn dắt vào bài bằng rất nhiều hình thức khác nhau như câu đố, trò chơi dân gian, tiếng kêu, bài hát… có liên quan đến chủ đề tới nội dung câu chuyện
Cô vào bài cần gắn gọn, dí dỏm, dễ hiểu và thu hút trẻ
* Sử dụng các trò chơi bài hát để vào bài như: nghe tiếng kêu đoán tên con vật, trò chơi bắt chước tiếng kêu các con vật…
Cô dùng hình thức cho trẻ vừa hát vừa vận động theo lời bài hát giúp trẻ vào tiết nhẹ nhàng thoải mái hơn
* Ngoài ra tôi còn sử dụng những trò chơi dân gian để vào bài cho trẻ rất thích
* Sử dụng câu đố để vào bài : Trong các tiết truyện theo chủ đề tôi sử dụng các câu đố phù hợp với bài dạy để tạo sự tò mò của trẻ
Nhờ các hình thức vào bài mới đơn giản nhẹ nhàng bằng các trò choi dân gian, trò chơi đóng vai, câu đố … Phù hợp với từng chủ đề đã gây hứng thú đối với trẻ, giúp trẻ dễ hiểu, dễ tiếp thu bài hơn, luôn có cảm giác tự nhiên thoải mái không bị
gò bó khi vào bài mới.Bằng các hình thức giới thiệu bài phong phú, hấp dẫn không chỉ thu hút trẻ mà còn giúp trẻ nhớ lâu , tạo điều kiện cho trẻ ghi nhớ có chủ định,phát triển ngôn ngữ và tư duy cho trẻ
* Biện pháp 5: Sửa lỗi về phất âm ( sửa ngọng) và luyện phát âm giúp trẻ
Ở độ tuổi này bộ máy phát âm của trẻ chưa hoàn thiện cho nên vẫn còn một
số trẻ thường phát âm chưa đúng một số âm như N-L (làm – nàm) KH – H (không – hông) vì vậy luyện phát âm cho trẻ là khâu đầu tiên trong quá trình giáo dục ngôn ngữ, là cơ sở đầu tiên đẻ hình thành tiếng nói của trẻ
Ở lứa tuổi này trẻ bắt trước ngữ điệu một cách dễ dàng và tự nhiên chính vì vậy để cho trẻ phát âm chính xác, rõ ràng mạch lạc ngữ điệu rõ ràng tự nhiên và không bị ngọng thì giáo viên phải phát âm chính xác, to, rõ ràng, chậm, có ngữ điệu để thu hút trẻ và có ý thức dạy trẻ phát âm và sửa nỗi phát âm cho trẻ
Đối với những từ khó như : L,N,S,X,P,Q,T,D,Đ….cô phải phát âm mẫu cho trẻ nhiều lần, yêu cầu trẻ chú ý khi cô phát âm và nhận xét cách phát âm , cô cho trẻ phát âm và hỏi miệng, môi, lưỡi phải như thế nào? Cô giới thiệu cho trẻ rõ cách phát âm
Cô ôn luyện cách phát âm cho trẻ bằng các trò chơi được sử dụng rất nhiều rất
đa dạng và phong phú: VD:Trò chơi “ Bắt chước tiếng kêu của các con vật”