SKKN lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ môi trường qua môn địa lý lớp 10 bậc trung học phổ thông

MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU, PHẠM VI ĐỀ TÀI: Trong thực tế hiện nay chương trình địa lý SGK lớp 10 từ nội dung kiến thức đểthực hiện giảng dạy theo phương pháp lồng ghép còn nhiều khó khăn, hạn ch

tế càng tăng trưởng nhanh, xã hội phát triển, dân số tăng nhanh, nhu cầu sinh hoạt củacon người đa dạng phong phú dẫn đến chất thải ngày càng nhiều.

Nhưng bên cạnh những kết quả thu được tăng tỷ trọng GDP cũng không ít táchại lớn do mặt trái của nó tạo nên như : ô nhiễm môi trường, ô nhiễm không khí, ônhiễm nguồn nước… làm biến đổi khí hậu toàn cầu Do chất thải sản xuất côngnghiệp, nông nghiệp sinh hoạt con người tạo nên…gây nhiều hậu quả xấu đối với môitrường sống con người , xuất hiện nhiều căn bệnh hiểm nghèo để lại hậu quả lớn choloài người gánh chịu Những chất thải trên nó còn làm mất vẽ đẹp vốn có của đất nước

ta nói chung và môi trường sống và trường học của chúng ta nói riêng

Đứng trước tình trạng môi trường hiện nay bị ô nhiễm nghiêm trọng vấn đề đặt rabảo vệ môi trường là nhiệm vụ của toàn xã hội, nhất là các em học sinh đang ở trongmái trường được giáo dục Đảng và Nhà Nước ta quan tâm rất nhiều, đối với các emhọc sinh thì ngành giáo dục chúng ta cũng phải có biện pháp để giáo dục ý thức bảo vệmôi trường cho các em như : Tuyên truyền dưới hình thức tập thể về bảo vệ môitrường, tổ chức phong trào làm cho mái trường, gia đình, địa phương và thế giới đượcxanh- sạch- đẹp hơn cho các em lao động thường xuyên… ở một số môn học cũngđược lồng ghép chủ đề môi trường vào giảng dạy, cũng góp phần nào làm cho môitrường của chúng ta sạch hơn, đẹp hơn

Mục tiêu đào tạo con người trong giai đoạn mới ở nước ta là phát triển con người

toàn diện Chính vì thế nhà trường cần làm tốt việc giáo dục bảo vệ môi trường, vì lực

lượng học sinh rất đông đảo, sẽ là thế hệ tiếp tục xây dựng quê hương, đất nước vàbảo vệ môi trường chúng ta thêm xanh – sạch – đẹp Lực lượng này nhận thức tốt,thực hiện tốt việc bảo vệ môi trường đó cũng là lực lượng tốt bảo vệ, khôi phục thiênnhiên, góp phần bảo vệ môi trường góp phần xóa đói giảm nghèo cải thiện sức khỏeđời sống con người và phát triển nền kinh tế bền vững.

Trước thực tế như vậy bản thân người giáo viên phải tìm cách nào để giáo dụccác em ý thức bảo vệ môi trường tốt hơn , không những trong nhà trường mà còn ở giađình và xã hội, để góp phần nhỏ giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường sạch

hơn Từ đó tôi chọn viết đề tài “Lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ môi trường qua

môn địa lý lớp 10 bậc trung học phổ thông” áp dụng cho các em học sinh trường tôi

có tính lâu dài và hiệu quả

II MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU, PHẠM VI ĐỀ TÀI:

Trong thực tế hiện nay chương trình địa lý SGK lớp 10 từ nội dung kiến thức đểthực hiện giảng dạy theo phương pháp lồng ghép còn nhiều khó khăn, hạn chế khigiáo viên vẫn trình bày theo phương pháp dạy học theo nội dung SGK, học sinh khôngtập trung chủ động tìm tòi kiến thức có liên quan đến môi trường Do vậy hiệu quảviệc dạy học về giáo dục môi trường chưa tốt Do đó đòi hỏi người GV phải nghiêncứu kiến thức, kỷ năng vận dụng nó vững vàng trong một tiết dạy học địa lí đạt kếtquả cao nhất vừa truyền thụ kiến thức vừa đạt được yêu cầu giáo dục môi trường Đóchính là mục tiêu dạy học hiện nay được toàn ngành quan tâm

1.Mục đích của đề tài :

Trong giới hạn của đề tài nhỏ này, mục đích của tôi muốn trình bày một số kinhnghiệm dạy học hướng dẫn học sinh cách khai thác tìm ra nội dung kiến thức từ từngbài, từng chương, từng phần địa lý cơ bản về: Tự nhiên, xã hội, kinh tế lớp 10 Nhằmbiết cách vận dụng kỹ năng khai thác kiến thức địa lý còn hạn chế của các em, đồngthời giúp các em có phương pháp tích cực trong quá trình lĩnh hội kiến thức, gắn vớivấn đề môi trường, để ứng dụng vào kiểm tra đánh giá và cuộc sống thực tế địaphương

vấn đề môi trường, nhận thức trách nhiệm của mình đối với thế giới môi trường tựnhiên và hiểu biết về nó đúng và chính xác Hướng dẫn kỹ năng lí luận và thực tiễnmang tính cấp bách, cơ bản trong chương trình địa lý bậc THPT nói chung và địa lýlớp 10 nói riêng Trên cơ sở đó các em tạo ra phương pháp tự học, tự nghiên cứu, giúpcác em biết vận dụng kỹ năng kiến thức địa lý vào từng tiết học và thực tiễn cuộc sống

để cùng nhau giải quyết vấn đề môi trường

2.Yêu cầu của đề tài:

- Trang bị cho học sinh những kỹ năng lí luận và thực tiễn mang tính cơ bản trongchương trình địa lý nói chung và địa lý lớp 10 liên quan đến các biện pháp hướng dẫngiải quyết kỹ năng nhận thức môi trường cơ bản trong chương trình địa lý lớp 10

- Để đạt được mục đích và kết quả cao trong việc học tập giáo dục môi trường qua

bộ môn, thì mỗi thầy giáo, cô giáo cần phải nghiên cứu những nội dung để liên hệnhất định và phù hợp để hướng dẫn học sinh nhận biết những kỹ năng cơ bản nào vềmỗi một vấn đề môi trường thì chất lượng giáo dục bộ môn có hiệu quả cao hơn

- Thực trạng phương pháp dạy học, hướng dẫn học sinh xác định và nhận thức vềkiến thức môi trường trong các bài học địa lý lớp 10, yêu cầu trình độ học sinh biết,hiểu, khai thác các thông tin kiến thức địa lý và mối quan hệ của nó để liên hệ quan sátthực tiễn cuộc sống

3.Phạm vi và đối tượng của đề tài:

Với đề tài này, bản thân tôi không tham vọng gì hơn chỉ trình bày một số phươngpháp nhằm hướng dẫn các em biết cách khai thác kênh chữ kết hợp các kênh hình, cácphương tiện dạy học nhằm truyền đạt kiến thức địa lý tốt nhất qua đó để giáo dụccác em nhận thức, cùng nhau bảo vệ môi trường Được như vậy kết quả tập học địa lýtích cực nhất để lĩnh hội kiến thức nhanh chống, làm nền cho việc học địa lý lớp 10 ởtrường THPT Quang Trung Trên cơ sở đó tạo ra giải pháp, kiến nghị hợp lý nhằmnâng cao hiệu quả nhận thức, học tập hướng giải quyết vấn đề môi trường ở chươngtrình địa lý lớp 11, 12 bậc THPT, và định hướng lâu dài cho học sinh sau này

III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU :

Trong đề tài nghiên cứu này tôi sử dụng một số phương pháp sau :

1 Phương pháp Nghiên cứu các tài liệu lý luận vấn đề môi trường Kinh nghiệmdạy học nhiều năm tích lũy kiến thức, sách giáo khoa, sách giáo viên, các tài liệu khác,địa lí có liên quan…

2 Phương pháp khảo sát, thống kê, qua nhiều năm, so sánh, đối chiếu kết quảhọc tập của học sinh nhiều lớp 10 qua nhiều năm dạy học

3 Phương pháp điều tra đánh giá, phương pháp quan sát Qua các đợt tập huấn

về môi trường do sở, cụm, trường tổ chức nhiều lần Qua dự giờ thăm lớp, thao giảng

và hội giảng của trường Lấy ý kiến từ nhiều giáo viên dạy qua nhiều năm, lấy kết quảbài làm của học sinh trong phần kiểm tra và kĩ năng liên hệ thực tiễn vấn đề môitrường …

Môi trường là không gian sống và tồn tại của xã hội loài người, tuy vậy cùng với

sự tăng trưởng kinh tế và gia tăng dân số nên ô nhiễm môi trường ngày càng trở nêntrầm trọng Mặt khác thời tiết, khí hậu toàn cầu diễn biến ngày càng phức tạp trở thànhthử thách lớn cho công tác bảo vệ môi trường của chúng ta.Vì vậy, cần hiểu vấn đề,cần có những hành vi ứng xử đúng đắn với môi trường và tài nguyên thiên nhiên làvấn đề cấp bách đang đặt ra, nếu không giải quyết vấn đề trên thì ảnh hưởng trực tiếpđến cuộc sống của con người trong hiện tại và cả tương lai

Bảo vệ môi trường là một việc làm thiết thực góp phần bảo vệ đất nước mình,bảo vệ trái đất và xem đây là nhiệm vụ quan trong của ngành giáo dục Ngày15/11/2004 Bộ chính trị đã ra nghị quyết 41/NQ/ TƯ về bảo vệ môi trường trong thời

kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nghị quyết đã xác định: “Bảo vệ

môi trường là một trong những vấn đề sống còn của nhân loại; là yếu tố bảo đảm sức

khỏe và chất lượng cuộc sống của nhân dân, góp phần quan trọng vào việc phát triểnkinh tế - xã hội, ổn định chính trị, an ninh quốc gia và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc

tế của nước ta”

Một trong những giải pháp đầu tiên của ngành giáo dục đó là: Thường xuyêngiáo dục, tuyên truyền, xây dựng thói quen, bảo vệ môi trường Việc giáo dục môitrường ở nhà trường phổ thông là một quá trình nhận thức giúp các em hiểu biết vềthiên nhiên và môi trường, từ đó giáo dục cho các em ý thức quan tâm thường xuyên Giáo dục môi trường là quá trình giáo dục nhằm giúp cho mỗi học sinh có nhậnthức về môi trường thông qua kiến thức về môi trường từ: Khái niệm, hình ảnh, mốiliên hệ, quy luật tạo cho học sinh ý thức và thái độ đối với môi trường mình đang

học và sinh sống, trang bị các kĩ năng liên hệ, thực hành Qua đó học sinh có ý thứctrách nhiệm với môi trường và biết hành động đúng để bảo vệ môi trường.

- Tích hợp là sự kết hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào trong nội dungkiến thức bộ môn địa lý thành một nội dung thống nhất với nhau, nhưng không biếnbài học địa lí thành bài giáo dục môi trường

- Khai thác nội dung giáo dục môi trường có chọn lọc, có tính tích hợp vào nhữngkiến thức, trong từng bài, tường chương, mục nhất định có nội dung liên quan, chophù hợp với nội dung, kiến thức bài học Để tận dụng tối đa mọi khả năng của họcsinh để tìm hiểu vấn đề môi trường Trong khi dạy tích hợp các nội dung giáo dục bảo

vệ môi trường có thể các mức độ tích hợp khác nhau, Giáo viên phải dựa vào kiếnthức bài học, giáo viên có thể bổ sung, liên hệ và giáo dục học sinh

2 Cơ sở thực tiễn của đề tài:

a.Về phíaNhà trường:

Trường THPT Quang Trung là một trong những trường có cở sở vật chất tươngđối tốt phục vụ cho công tác dạy và học Nhà trường xanh- sạch - đẹp Có sự quan tâmcủa các Sở, ban ngành, sự chỉ đạo của Ban giám hiệu, sự nhất trí đồng lòng của giáoviên, nỗ lực quyết tâm của các thầy cô giáo Sự phấn đấu không ngừng của học sinhtrong nhà trường

Trong quá trình dạy học môn địa lí của trường chúng tôi có nhiều thuận lợi: Đượctrang bị máy chiếu, máy tính, bản đồ, tranh ảnh việc dạy tích hợp giáo dục môitrường có sự hỗ trợ đắc lực cho giáo viên nhờ công nghệ thông tin và giúp học sinhtiếp thu kiến thức, có nhiều hứng thú hơn trong học tập Trên thực tế hiện nay trongquá trình dạy học địa lí ở các trường chúng tôi, vấn đề rèn luyện kĩ năng, kiến thức vàhình thành thái độ cho học sinh trong giáo dục bảo vệ môi trường ở các bài học hiệuquả ngày càng được nâng cao

b Nội dung chương trình địa lý lớp 10

Để thực hiện nội dung lồng ghép giáo dục môi trường chương trình nội dungSGK lớp 10 với kiến thức truyền thụ quá dài, nhiều kiến thức khó có tính trừu tượng nhưng đưa thêm giáo dục môi trường vào thì gặp nhiều khó khăn đòi hỏi thầy và tròphải đổi mới cách dạy và học Vì vậy người giáo viên cần hiểu biết sâu sắc về nộidung chương trình SGK lớp 10 môn địa lí, nghiên cứu các phương pháp giáo dục bảo

vệ môi trường đa dạng, mỗi phương pháp có ưu, nhược điểm riêng, để vận dụng tùytheo đặc trưng của mỗi bài để có thể lựa chọn các phương pháp phù hợp kết hợp hàihòa để có hiệu quả giáo dục cao nhất về kiến thức địa lý và môi trường Để dạy tốtmột tiết địa lí lớp 10 theo phương pháp đổi mới khiến một số giáo viên cũng gặp nhiềukhó khăn trong khi giảng dạy, còn nhiều lúng túng và hiệu quả chưa cao

c.Về phía học sinh:

Với một trường ở huyện thì học sinh trường THPT Quang Trung đa số học sinhtiếp cận với nội dung, kiến thức, chương trình SGK lớp 10 còn khó khăn, phươngpháp học tập mới còn hạn chế, quá trình tiếp thu của học sinh chưa đồng đều, chưalinh hoạt trong quá trình hoạt động, việc tiếp cận với các phương tiện dạy học mới vàthiết bị dạy học mới đối với một số học sinh còn hạn chế, kết quả học tập của các emchưa cao so với các trường trung tâm Bên cạnh đó một số học sinh nhận thức việchọc tập chưa đúng, chưa chịu khó tìm tòi, học tập một cách thụ động, suy nghĩ để giảiquyết vấn đề trong bài học còn khó khăn, làm ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả củatiết dạy học, đến các em có chí ham học trong lớp

d.Về phía giáo viên:

Qua nội dung từng phần, từng chương, bài học có một số nội dung riêng, nênphương pháp dạy học đối với từng bộ phận đó củng khác nhau, đòi hỏi người giáoviên phải nghiên cứu phương pháp dạy học phù hợp với yêu cầu riêng của từng nộidung, thầy và trò phải cải tiến, đổi mới phương pháp dạy học Trong thực tế việc khaithác các kiến thức có liên quan vấn đề môi trường ở SGK địa lý lớp 10 còn mang tínhchất lồng ghép cho nên một số giáo viên không chú trọng đầu tư nghiên cứu để dạy

học theo yêu cầu mới của chương trình Ngược lại một số giáo viên sử dụng đổi mớinhiều phương pháp, ôm đồm kiến thức địa lý để lồng ghép giáo dục môi trường thì tạonên tiết dạy học căng thẳng không có hiệu quả cao.

II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ:

1 Thực trạng của nhà trường

Cơ sở vật chất phục vụ việc dạy và học nhà trường không đảm bảo, đáp ứng choviệc dạy và học tốt theo yêu cầu đổi mới, đòi hỏi Ban giám hiệu Nhà trường cần có kếhoạch đầu tư lâu dài cho phương tiện, thiết bị cho vấn đề dạy học, mua sắm máychiếu, các bản đồ, tranh ảnh, phương tiện khác… coi đây là vấn đề vừa cấp thiết vừalâu dài Có như vậy các hoạt động hỗ trợ khác cho việc dạy học hiệu quả cao, kíchthích giáo viên đầu tư cho việc dạy học

Khuôn viên nhà trường nằm vị trí thuận lợi về giao thông gần Quốc lộ 26, gầnkhu dân cư xa chợ, sân trường số lượng cây xanh nhiều đảm bảo cho bóng mát và môitrường trong lành cho học sinh Số lượng học sinh của nhà trường trên 1100 em Hầuhết các em có ý thức bảo vệ cảnh quan môi trường và cảnh quan thiên nhiên tương đốisạch sẽ mát mẽ Tuy nhiên nhiều buổi học vẫn còn chưa sạch lắm và còn một bộ phậnhọc sinh có ý thức bảo vệ môi trường chưa tốt

a.Thuận lợi:

- Được sự quan tâm của các cấp, các đoàn thể và toàn xã hội về vấn đề môitrường trong trường học Các phong trào thường xuyên tổ chức cho các em lao động

vệ sinh, trồng cây xanh ở vườn, sân trường

- Qua các buổi chào cờ, ngoại khóa, sinh hoạt chủ nhiệm các em thường xuyênđược tuyên truyền giáo dục về bảo vệ môi trường Thông qua các tiết học của các mônhọc có nội dung lồng ghép môi trường: Sinh học; Địa lý; Giáo dục công dân……

- Nhà trường tổ chức phong trào thi đua “ Xây dựng trường học xanh – sạch –đẹp “ giữa các lớp và đây cũng là tiêu chí thi đua của trường giữa các lớp Ngoài việckhai thác các nội dung như trên, nhà trường luôn giáo dục ý thức bảo vệ môi trường

bằng các công việc hằng ngày như trồng cây, chăm sóc cây, trồng chậu cây cảnh, vệ

sinh trường lớp đến từng giáo viên, cán bộ công nhân viên, học sinh

-Hiện tại sân trường còn rất nhiều rác bọc nilon, giấy, lá cây, cả vật thể rắn ……

và những chai nhựa chưa được xử lý Do ý thức bảo vệ môi trường các em chưa tốt,xem đây là chuyện của người khác tuy nhà trường đã có nơi đổ rác hợp lý, cho các em

lao động nhưng chưa đạt kết quả tốt về môi trường

2 Thực trạng tại địa phương các em sinh sống

b Khó khăn:

- Qua thực tế cuộc sống ở địa phương bản thân tôi có kết luận chung đại đa số giađình các em học sinh đều không có sọt rác gia đình, xung quanh nơi các em sinh sốngkhông có nhiều hố rác Tất cả rác sinh hoạt hằng ngày đều vứt bỏ trên mặt đất, chính

những việc làm như thế sẽ làm cho môi trường ô nhiễm, gây ra cho nguồn nước ônhiễm và gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm cho người dân địa phương.

- Bên cạnh những thuận lợi thì còn tồn tại vấn đề ý thức của một số bộ phậnngười dân chưa cao , với tư tưởng ích kỹ, hẹp hòi như thế sẽ làm cho môi trường thêm

ô nhiễm nặng hơn

- Nhiều gia đình các em có cách sinh hoạt và vứt rác bừa bãi, có ý thức bảo vệmôi trường chưa được tốt, đều tác dụng giáo dục không tốt ảnh hưởng bảo vệ môitrường Cần phải có sự kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục

ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh thì mới đạt được hiệu quả tốt nhất Thấy tác hạicủa các loại rác: Túi nilon, giấy , đồ hợp, chai nhựa , chai thuốc sâu , lọ sành sứ , lácây , đồ dùng hư hỏng,,…Đây là loại rác có thời gian phân hủy rất lâu và chúng taxem như bình thường và gần gũi với mọi người , với mọi gia đình , hầu như nhà nàocũng có sử dụng Tuy nhiên bên cạnh những lợi ích của nó , nó cũng tiềm ẩn nhữngmối nguy hiểm cho người sử dụng nếu chúng ta không biết cách tiêu hủy chúng sẽnguy hiểm đến môi trường, đây cũng là vấn đề mà hiện nay được nhiều người quantâm

3 Đối với học sinh:

a.Những mặt tồn tại:

Qua nhiều năm dạy học địa lý ở trường trung học phổ thông Quang Trung, tôi

thấy ý thức kỹ năng tư duy môi trường địa lý của học sinh còn hạn chế Nhận thức họctập của học sinh về vấn đề môi trường chưa tốt, nhiều học sinh còn coi nhẹ việc họctập môn địa lý làm ảnh hưởng không nhỏ cho vấn đề giáo dục môi trường ở trên lớp

- Trình độ nhận thức vấn đề giáo dục môi trường, ở từng đối tượng, từng lớp cómức độ khác nhau Kỹ năng vận dụng kiến thức vấn đề giáo dục môi trường ở các đốitượng học sinh cũng ở nhiều mức độ khác nhau, Khai thác các kiến thức lồng ghép đểtruyền thụ vấn đề giáo dục môi trường còn lúng túng

- Bên cạnh đó một số học sinh không chịu làm bài tập, nghiên cứu thêm các kiếnthức trong sách giáo khoa, trên các thông tin đại chúng Do đó việc vận dụng các kiến

thức đã học ở lớp, ở trường để giải quyết vấn đề môi trường ở trường ở địa phươngcòn hạn chế ảnh hưởng đến vấn đề giáo dục môi trường trong tiết dạy học

b Những mặt tích cực từ học sinh :

Để dạy học tránh sự đơn điệu trong các tiết dạy tôi đã dùng nhiều phương pháptruyền thụ tích hợp lồng ghép các kỹ năng kết hợp các kênh chữ, kênh hình, vẽ nhậnxét và biểu đồ, … Để khắc phục điều đó người giáo viên cần hướng dẫn kỹ năng cầnthiếc, biết tổ chức hướng dẫn sử dụng các phương tiện dạy học địa lí như máy chiếucác biểu đồ, bản đồ, tranh ảnh địa lí, băng hình , Biết cách khai thác kiến thức môitrường từ các phương tiện dạy học

Các phương tiện dạy học địa lí là nguồn cung cấp kiến thức quan trọng đồngthời là phương tiện minh họa sống cho các đối tượng vấn đề môi trường Kết hợp cácphương tiện trên cùng sự hướng dẫn của giáo viên các em nhận thức bài học và vấn đềmôi trường dễ dàng nắm vững các yêu cầu khai thác kiến thức của bài học

Qua đó các em biết kết hợp với các kiến thức địa lí đã tích lũy mối quan hệ vớimôi trường địa lí Làm nền tảng cho việc làm bài tập, nghiên cứu bài mới trước khiđến lớp Là hành trang cho học sinh thực hiện đủ các yêu cầu vấn đề môi trường ởtrường học, địa phương và cả tương lai sau này

4 Đối với giáo viên:

a Mặt tồn tại:

- Không ít giáo viên trong tiết dạy chỉ quan tâm đến làm sao truyền thụ được kiếnthức nội dung chính của bài, còn việc lồng ghép giáo dục môi trường còn xem nhẹ,hoặc khai thác còn hạn chế vì mất nhiều thời gian của tiết dạy, mất thời gian nghiêncứu

- Khi lên lớp một số giáo viên chỉ tập trung truyền đạt giáo dục môi trường quakênh chữ còn xem nhẹ kênh hình, các phương tiện dạy học khác Vì trình độ hiểu biếtvấn đề môi trường của học sinh ở cấp học dưới còn hạn chế, cho nên đầu tư hướngdẫn cho học sinh khai thác tìm kiến thức để giáo dục môi trường mất nhiều thời gian

b Những kinh nghiệm để dạy tốt tiết học có nội dung tích hợp môi trường

- Người GV cần xác định nội dung kiến thức bài học của tiết dạy hôm nay, ngườithầy phải nắm tất cả các khâu, từ khâu nghiên cứu chuẩn bị bài, soạn bài, đặc hệ thốngcâu hỏi của giáo viên, tiến hành các bước dạy học ở trên lớp đến việc đánh giá kết quảhọc tập của học sinh từ đầu đến hết tiết dạy

- Căn cứ vào nội dung của bài học có kiến thức lồng ghép giáo dục môi trường,với trình độ của học sinh và các phương tiện dạy học hiện có, giáo viên dự kiến phân

bố thời gian hợp lý cho từng nội dung cụ thể, có thể cho học sinh tự lực tìm tòi, khaithác để đi đến kiến thức giáo dục môi trường Đầu tư nhiều hơn vào việc khai thác nộidung mối liên hệ kiến thức địa lý với giáo dục môi trường

- Một tiết dạy có kiến thức lồng ghép giáo dục môi trường người thầy đề ra mụctiêu cho thầy và trò thực hiện: giáo viên là người chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn, trợ giúphọc sinh để giải quyết các vấn đề nào mà hình thành ý thức bảo vệ môi trường Lập kếhoạch hoạt động của giáo viên và học sinh một cách hợp lí được thể hiện trên giáo áncủa mình, đầu tư nghiên cứu kĩ nội dung kiến thức lồng ghép, kết hợp cả kênh hình vàkênh chữ , các phương tiện dạy học để tăng thêm tính sinh động của tiết dạy thì hiệuquả giáo dục môi trường cao hơn

5 Đối với nội dung SGK địa lý 10 ban cơ bản:

Nội dung chương trình SGK địa lí lớp 10 ban cơ bản là 52 tiết, trong đó có 08tiết ôn tập kiểm tra, nhưng chỉ có 2 tiết địa lí giáo dục môi trường, một số bài có kiếnthức lồng ghép giáo dục môi trường

- Các tranh ảnh, các hình về môi trường SGK lớp 10 còn hạn chế

- Các bài tập tìm hiểu về môi trường còn quá ít, thời gian lồng ghép giáo dục môitrường lại ít

III KINH NGHIỆM DẠY HỌC LỒNG GHÉP GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG ĐỊA LÝ LỚP 10 THPT

1 Các mục tiêu, nội dung có lồng ghép giáo dục môi trường môn Địa lí lớp

10 THPT:

Trong tiết dạy giáo viên cần dành một số thời gian cho học sinh tự tìm hiểu sáchgiáo khoa, các kênh hình và các thiết bị học tập khác… để học sinh tự chủ động tìmhiểu kiến thức có liên hệ lồng ghép vấn đề môi trường Giáo viên phải thể hiện tỉ mĩ,hết sức cụ thể trong khi soạn giáo án, nhất trong bài có nội dung môi trường, giáo viênphải hướng dẫn học sinh chuẩn bị đầy đủ các đồ dùng cần thiết cho tiết học: máychiếu, tranh ảnh có liên quan để giúp học sinh chủ động trong việc tim kiến thức vềmôi trường, đây chính là trọng tâm vấn đề.

- Xác định chính xác các nội dung cần lồng ghép có trong từng bài, từng phần

- Chọn phương pháp, câu hỏi phù hợp với nội dung với yêu cầu lồng ghép

- Sử dụng các thiết bị phương tiện nào phù hợp tối ưu nhất, có hiệu quả nhất

- Chọn từng trình độ đối tượng của học sinh phù hợp yêu cầu cần truyền đạt để tiếtkiệm được thời gian tối ưu nhất

2 Các yêu cầu lồng ghép giáo dục môi trường môn Địa lí lớp 10 THPT

Trong những bài học có nội dung lồng ghép giáo dục môi trường đòi hỏi giáoviên biết phân bố thời gian truyền thu kiến thức địa lý ngắn gọn dễ hiểu, mà cònhướng dẫn học sinh kỹ năng tìm hiểu vấn đề môi trường đó là phần yêu cầu của nộidung tiết dạy học

Đa số giáo viên nhận thức đúng về một bài học có nội dung lồng ghép giáo dụcmôi trường, đòi hỏi việc chuẩn bị chu đáo về giáo án, các yêu cầu, xác định mục đíchcủa bài thể hiện qua đối tượng địa lí để liên hệ vấn đề môi trường Đây là một phầnkiến thức ở trong bài mà còn củng cố liên hệ thực tế giáo dục môi trường

Đánh giá việc nắm kiến thức liên hệ vấn đề môi trường của học sinh qua tiết học

có hiệu quả ở các mức độ khác nhau:

- Mức độ nhận biết là học sinh hiều vấn đề môi trường : Khái niệm, sự vật, hiệntượng cụ thể nhờ phương pháp xác định đối tượng địa lý thể hiện

- Mức độ hiểu, thông qua các đối tượng địa lý thể hiện trong nội dung SGK, phầnliên hệ của giáo viên, các em vận dụng kiến thức đã học để xác định nội dung vấn đề

môi trường thể hiện, qua đó nhận xét, giải thích, phân tích, các mối quan hệ giữa kiếnthức địa lý với các vấn đề môi trường thể hiện trong nội dung bài học.

- Giáo viên tạo điều kiện cho các em chủ động hơn để phát triển các kỷ năng nhậnxét và phân tích các hình, kênh chữ, hình ảnh qua máy chiếu Học sinh biết kết hợpvốn hiểu biết đã học để tìm ra những kiến thức chứa đựng trong mỗi một vấn đề môitrường thể hiện theo yêu cầu bài học Việc hình thành các kỹ năng này có mức độ từthấp đến cao, từ biết đọc để biết các đối tượng vấn đề môi trường đến hiểu và tư duyvận dụng nó trong bài học, trong thực tế cuộc sống địa phương

3.Những giải pháp ứng dụng để giáo dục môi trường qua nội dung kiến

thức SGK địa lý lớp 10 ban cơ bản:

a Giải pháp 1 Chương III:CẤU TRÚC TRÁI ĐẤT VÀ CÁC QUYỂN

Bài 9 * Tác động của ngoại lực

- Qúa trình bóc mòn, xâm thực, vận chuyển, bồi tụ,là gì? Bóc mòn… ảnh hưởngđến địa hình mặt đất thông qua hình thức nào?

- Kết quả do tác động của bóc mòn tạo ra?

*Phần giáo dục môi trường:

- Biện pháp hạn chế quá trình xâm thực

- Con người có thể can thiệp vào vấn đề chống xói mòn, xâm thực, bồi tụ đượckhông?

- Giáo viên cho học sinh suy nghĩ

- Giáo viên chuẩn kiến thức: Con người phải có biện pháp để giảm quá trình xâmthực, bảo vệ đất …(kè sông, trồng rừng…)

Bài 11 * Khí quyển

- Cấu tạo khí quyển: Bao gồm các chất khí như nitơ 78%, ôxi 21%khí khác 3% vàhơi nước, bụi, tro…

*Phần giáo dục môi trường:

- Hiện nay do hoạt động sản xuất sinh hoạt con người, đã làm cho bầu khí quyển

- GV: chuẩn kiến thức

Bài 15 * Thủy quyển

- GV: Giải thích vì sao địa thế, thực vật và hồ đầm lại ảnh hưởng đến sự điều hoàcủa chế độ nước sông nước ngầm ảnh hưởng đến chế độ nước sông

*Phần giáo dục môi trường:

- GV: hỏi thêm các câu hỏi:

- Tại sao cần phải bảo vệ rừng đầu nguồn?

- Hiện nay vẫn còn tình trạng đôt rừng làm rẫy, lối sống du canh du cư…ViệtNam còn diễn ra không?

- Diện tích rừng giảm, độ che phủ của rừng gần 30%

- GV: chuẩn kiến thức

Bài 18 * Sinh quyển.

Mục II Các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố của sinh vật

- Thức ăn quyết định đến sự phát triển và phân bố của động vật

- Mối quan hệ giữa thực vật và động vật có chặt chẽ không, vì sao?

GV: chuẩn kiến thức thực vật là nơi cư trú của động vật, thực vật còn là thức ăncủa động vật

GV: Con người vai trò tác động đến sự phát triển và phân bố của sinh vật không? GV: chuẩn kiến thức

- Ảnh hưởng lớn đến phân bố sinh vật

- Mở rộng hay thu hẹp phạm vi phân bố của sinh vật

- Ví dụ: Việt Nam diện tích rừng bị suy giảm như thế náo?

*Phần giáo dục môi trường:

- Việc tác động của con người có ảnh hưởng lớn tới sự phân bố sinh vật Bên cạnhnhững tác động tích cực, con người đã và đang làm thu hẹp diện tích rừng tự nhiên,

thay vào đó vườn cây ăn quả làm mất nơi sinh sống nhiều loài động, thực vật hoang dã và chúng đứng trước nguy cơ tuyệt chủng

- Đứng trước nguy cơ tuyệt chủng nhiều loài động, thực vật hoang dã, con người ,

có thái độ tích cực tham gia các phong trào tuyên truyền, giáo dục, cùng chung tay bảo

GV:- Vậy làm thế nào để khắc phục tình trạng diện tích rừng bị thu hẹp?

- HS tư duy trả lời một số biện pháp bảo vệ tài nguyên rừng Các hành động mà các em có thể làm để bảo vệ môi trường?

b Giải pháp 2 Chương IV: * MỘT SỐ QUY LUẬT CỦA LỚP VỎ ĐỊA LÍ

- Nêu khái niệm quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí và nguyênnhân tạo nên quy luật

- ý nghĩa thực tiễn của quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

- HS: đại diện các nhóm lên trình bày, các nhóm khác bổ sung, góp ý kiến

GV đưa thêm một số tranh ảnh tương ứng với ví dụ trong SGK để HS phân tích, *Phần giáo dục môi trường:

Việc phá rừng đầu nguồn sẽ gây ra những hậu quả gì đối với đời sống và môi trường tự nhiên, góp phần làm biến đổi khí hậu toàn cầu? Hiểu được mối quan hệ giữa

tự nhiên với tự nhiên và giữa tự nhiên với hoạt động kinh tế của con người