SKKN thiết kế một số đồ chơi nhằm nâng cao khả năng hoạt động tạo hình cho trẻ 5 6 tuổi

Chính các đồ dùng đồ chơi mà trẻ được quan sát, trải nghiệm, khám phátrong lúc chơi cũng như trong hoạt động tạo hình, sẽ giúp trẻ hình thành và pháttriển những kỹ năng chuyên biệt trong

ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN BẮC TỪ LIÊM

TRƯỜNG MẦM NON XUÂN ĐỈNH A

*************************

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Thiết kế một số đồ chơi nhằm nâng cao khả năng hoạt động tạo

hình cho trẻ 5-6 tuổi

Lĩnh vực : Giáo dục mầm non

17 3.3 Giáo viên tự thiết kế một số đồ chơi 10

18 3.3.1 Đồ chơi được ứng dụng trong giờ học tạo hình 10-11

19 3.3.2 Đồ chơi được ứng dụng trong giờ học khác 11-16

20 3.4 Giáo viên hướng dẫn trẻ thiết kế một số đò chơi đơn

giản

17-23

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận:

Mục tiêu của giáo dục Mầm Non là chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻphát triển toàn diện theo 5 lĩnh vực Trong đó hoạt động làm quen với tạo hình

là một trong những hoạt động đóng vai trò hết sức quan trọng

Sự phát triển tâm lý của trẻ em là nhờ vào sự tham gia vào hoạt động màxuất hiện, thay đổi và hoàn thiện dần các quá trình và phẩm chất tâm lý như: trigiác, chú ý, trí tưởng tưởng, tư duy, xúc cảm, ý chí rồi hình thành nhân cáchcủa mình Nhiều nơi trên thế giới đã nghiên cứu và thấy rằng hoạt động tạo hình

có vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển của trẻ em

Ở trẻ mẫu giáo, vui chơi chính là hoạt động chủ đạo Chơi là một nhu cầukhông thể thiếu được đối với trẻ, trẻ cần chơi như cần cơm để ăn, nước để uống,không, không khí để thở Thông qua trò chơi, trẻ lĩnh hội được những tri thức,kinh nghiệm cuộc sống xung quanh, củng cố sâu hơn những hiểu biết của mình

về mối liên hệ giữa người với người

Hoạt động tạo hình ở trẻ mẫu giáo lại có mối liên quan mật thiết với hoạtđộng vui chơi cũng như nhu cầu được chơi, nhu cầu hoạt động tạo hình là nhucầu tự nhiên của trẻ Cả hai là quá trình phản ánh khách quan, nhưng lại dựa trênhứng thú chủ quan của trẻ Để dáp ứng nhu cầu vui chơi, cũng như nhu cầu hoạtđộng tạo hình thì đồ dùng đồ chơi là một phương tiện hết sức quan trọng và cầnthiết Trẻ luôn ham thích những điều mới lạ, nhu cầu kám phá thông qua đồdùng, đồ chơi sẽ giúp trẻ tìm tòi và khám phá về thế giới xung quanh Từ đó trẻhình thành được các biểu tượng về sự vật hiện tượng trong đầu và mong muốnđược thể hiện hiểu biết của bản thân thông qua hoạt động tạo hình

Chính các đồ dùng đồ chơi mà trẻ được quan sát, trải nghiệm, khám phátrong lúc chơi cũng như trong hoạt động tạo hình, sẽ giúp trẻ hình thành và pháttriển những kỹ năng chuyên biệt trong hoạt động tạo hình Nhờ các đồ dùng đồchơi phục vụ hoạt động tạo hình mà giáo viên dẫn dắt trẻ đi từ tưởng tưởng táitạo đến tưởng tượng sáng tạo Các đồ dùng, đồ chơi trong hoạt động tạo hìnhcũng sẽ giúp trẻ hình thành các sơ đồ và các loại hình vẽ sẽ là nền tảng cho sựphát triển khả năng nhận thức của trẻ Chính tính sơ đồ là yếu tố thúc đẩy sựphát triển và từng bước hoàn thiện khả năng lĩnh hội và sử dụng chức năng kýhiệu của trẻ

Mặt khác tư duy của trẻ là tư duy trực quan hành động, là loại tư duy dựavào hành động với đồ vật để tìm ra cách giải bài toán Vì thế, đồ dùng đồ chơi làphương tiện hết sức cần thiết trong việc phát triển khả năng tạo hình của trẻ.

2 Cơ sở thực tiễn:

Giáo dục mầm non cho thấy hầu như các giáo viên khi dạy trẻ các bài tậptạo hình đã sử dụng các đồ dùng đồ chơi trong quá trình hướng dẫn trẻ thực hiệncác bài tập tạo hình Tuy nhiên vẫn còn một vài nơi việc sử dụng đồ chơi trongviệc hướng dẫn trẻ vẫn còn nhiều hạn chế, nhiều giáo viên quá quan tâm đến sảnphẩm mà trẻ tạo được mà quên mất quá trình cho trẻ trải nghiệm với các đồdùng, đồ chơi trong hoạt động tạo hình

Chính vì những lý do trên tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài: “ Thiết kế một

số đồ chơi nhằm nâng cao khả năng hoạt động tạo hình ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi”

Tôi hy vọng rằng thông qua các đồ chơi mà tôi nghiên cứu sẽ đáp ứngđược nhu cầu hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi nơi tôi công tác vàmột số nơi khác

3 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm

Thiết kế một số đồ chơi phục vụ hoạt động tạo hình nhằm nâng cao khảnăng tạo hình ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả giáodục trẻ em trong hoạt động tạo hình

4 Đối tượng phạm vi của sang kiến.

- Tôi nghiên cứu khả năng hoạt động tạo hình của trẻ lứa tuổi 5 – 6 tuổi

5 Đối tượng khảo sát.

- Đối tượng khảo sát thực nghiệm là trẻ của lớp tôi Trẻ 5 - 6 tuổi

6 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp điều tra, khảo sát

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp chỉ dẫn trực quan

- Phương pháp dung lời

7 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu.

- Phạm vi nghiên cứu: Ở lớp mình

- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 10/2016 đến tháng 3/2017

Thời gian Nội dung thực hiện

- Ghi chép chi tiết các biện pháp rèntrẻ và kết quả tiến bộ của trẻ

Tháng 2/2017 Tháng 3/2017

- Khảo sát sau khi thực hiện đề tài

- Đánh máy, in, đóng quyển SKKN

- Nộp bản SKKN

II NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1 Cơ sở lí luận của vấn đề:

Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với trẻmẫu giáo, nó giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và thể hiện một cách sinh động những

gì chúng nhìn thấy trong thế giới xung quanh, những gì làm trẻ rung động mạnh

mẽ và gây cho chúng những xúc cảm tình cảm tích cực

Hoạt động tạo hình còn là một trong những nội dung của giáo dục thẩmnhằm phát triển toàn diện cho trẻ Hơn nữa, tuổi mầm non đặc biệt là trẻ ở tuổimẫu giáo là thời kỳ nhạy cảm với những cái đẹp xung quanh, có thể coi đây làthời kỳ phát cảm của những xúc cảm thẩm mỹ những xúc cảm tích cực, dễ chịuđược nảy sinh khi trẻ tiếp xúc trực tiếp với cái đẹp, tạo nên trạng thái tinh thầnkhoan khoái, khiến đứa trẻ cảm thấy gắn bó thiết tha với con người và cảnh vậtxung quanh,làm nảy sinh ở trẻ lòng mong muốn làm những điều tốt lành để đemniềm vui đến cho mọi người Từ những xúc cảm tích cực đó, trẻ bắt đầu mongmuốn thể hiện chúng trong các hoạt động nghệ thuật

Trong hoạt động tạo hình nếu không có đồ chơi mà đơn thuần chỉ có tranhmẫu thì giờ hoạt động tạo hình sẽ rất nhàm chán, trẻ sẽ không hứng thú, không

có tính sáng tạo, giờ hoạt động tạo hình sẽ không thể đạt kết quả như mongmuốn, nhưng nếu có một số đồ chơi trong hoạt động tạo hình thì trẻ sẽ rất hứngthú, từ những đồ chơi đó trẻ sẽ làm ra những bức tranh rất đẹp, hơn nữa những

đồ chơi đó còn khơi gợi tính sáng tạo của trẻ Vì vậy thiết kế một số đồ chơiphục vụ hoạt động tạo hình là rất cần thiết.

- Giáo viên có trình độ chuyên môn, yêu nghề mến trẻ, chịu khó học hỏi, được

phụ huynh và nhà trường tin tưởng

- Giáo viên luôn tìm tòi, sáng tạo, sưu tầm những đồ chơi ngộ nghĩnh phục vụcho hoạt động tạo hình

- Bản thân nhiều năm làm mẫu giáo lớn nên cũng có nhiều kinh nghiệm trongviệc chăm sóc và giáo dục trẻ một cách toàn diện

2.2 Khó khăn

- Đa số trẻ chưa có tính sáng tạo trong hoạt động tạo hình

- Đồ dùng, đồ chơi phục vụ hoạt động tạo hình chưa có nhiều, đồ dùng trang tríchưa hấp dẫn trẻ

- Một số trẻ không hứng thú trong giờ tạo hình vì chưa có nhiều đồ chơi hấp dẫntrẻ

- Một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của hoạt động tạo hình đối với trẻ5-6 tuổi

3 Các giải pháp.

3.1 Khảo sát đầu năm

Tiêu chí đánh giá

Kỹ năng làm đồ dùng đồ chơi Trẻ hứng thú Trẻ sáng tạo

Nguyên nhân dẫn đến kết quả thấp như vậy là do cách tổ chức giờ hoạtđộng tạo hình còn quá đơn giản, không đưa các đồ chơi vào hoạt động để hướngdẫn trẻ Vì vậy giờ hoạt động tạo hình rất nhàm chán.

Chính vì thực tế trên Tôi đã đưa ra biện pháp: Thiết kế một số đồ chơiphục cho hoạt động tạo hình nhằm giúp trẻ hứng thú hơn, tích cực hơn và khơigợi tính sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình

3.2 Sưu tầm nguyên vật liệu

Để hướng dẫn trẻ làm một số đồ dùng đồ chơi nhằm nâng cao khả năngtạo hình cho trẻ Tôi đã đi sưu tầm rất nhiều các nguyên liệu tái sử dụng như các

vỏ sữa hình siêu nhân, hộp bánh danisa, hộp sữa to, nhỏ hay những chai nướclavie, các lá cây khô, vỏ sữa chua, hộp xốp,… Để làm ra những đồ chơi ngộnghĩ đáng yêu phục vụ cho các tiết học tạo hình cho trẻ

Tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có, dễ tìm, phế liệu bỏ của gia đình Sự đadạng của nguyên vật liệu để khuyến khích khả năng sáng tạo của trẻ.

Để đảm bảo khi sử dụng nguyên liệu tạo hình tôi luôn chú ý những điểm sau:+ An toàn (không nhọn, không có cạnh sắc, không độc hại…)

+ Rẻ tiền (những nguyên vật liệu có ở địa phương)

+ Dễ kiếm (ví dụ: vỏ ốc, hến, vỏ, hộp, vải vụn…)

+ Dễ bảo quản hay cất giữ

+ Dễ cầm (phù hợp với tay cầm của trẻ)

+ Dễ cung cấp kinh nghiệm bao gồm các giác quan

+ Dễ sửa chữa

+ Tạo cơ hội để lựa chọn và sắp xếp nguyên liệu, luôn quán sát sự tưởngtượng Đồ dùng đồ chơi còn hạn chế nên tôi luôn kết hợp với phụ huynh sưu tâmnhững nguyên vật liệu tái sử dụng để làm đồ dùng đồ chơi cho các con

Ví dụ: Hạt đỗ, rơm, rạ, râu bẹ bắp, lá cây, vỏ hến, giấy, vải vụn tôi có

thể tạo ra nhiều các con vật ngộ nghĩnh, sinh động, những bức tranh, các đề tàikhác nhau

Ví dụ: Chủ đề thế giới động vật.

Dùng vỏ hến, sìa làm con cá, lá dừa, lá dứa làm con châu chấu, con trâu,

lá chuối cuốn thành con mèo, bông bèo tây làm con gà, con chó hay các loại củ,quả làm tạo thành các con vật nuôi trong gia đình hay dùng bẹ chuối, râu bắp,rơm làm búp bê

Dùng các loại hạt để bôi hồ gắn các loại hạt tạo thành các con vật, một sốloại hoa hoặc các đề tài cháu thích.

Tận dụng giấy thừa, các tờ lịch cũ, các con vật bằng củ quả Cô giúp trẻcùng đóng thành tập sách Sau đó cho trẻ sưu tầm tranh ảnh cắt hoặc xé dán vào

Mỗi trẻ cảm nhận cái đẹp riêng Từ đó trẻ cảm hứng sáng tạo ra những câuchuyện kể cho cô và bạn nghe Cách làm này có tác dụng rất tích cực trong quátrình hình thành tình cảm thẩm mĩ và phát triển ngôn ngữ cho trẻ.

Muốn trẻ tham gia tích cực vào hoạt động tạo hình, phải làm tốt công tácchuẩn bị, từ tranh ảnh, vật mẫu đến các nguyên vật liệu phù hợp và đủ với sốlượng trẻ cho tất cả mọi trẻ đều được tham gia hoạt động Có như vậy chấtlượng tạo hình sẽ đạt kết quả cao

3.3 Giáo viên tự thiết kế 1 số đồ chơi.

3.3.1 Đồ chơi được ứng dụng trong giờ tạo hình.

Trong giờ dạy trẻ làm một số con vật đơn giản như con thỏ, con lợn, conmèo….từ các nguyện vật liệu như sốp, vỏ sữa chua, … Đặc biệt hơn trẻ mầmnon luôn có nhu cầu với đồ chơi mới, trẻ thích được tự tay tạo ra đồ chơi chomình Để thỏa mãn được nhu cầu đó của trẻ đòi hỏi giáo viên mầm non phảiluôn sáng tạo ra nhiều đồ dùng, đồ chơi phù hợp với nội dung bài dạy, phù hợpvới tình huống giáo dục trong các hoạt động

Trong thực tế, qua nhiều năm làm công tác giảng dạy được gần gũi, tiếpxúc với trẻ, được xem trẻ chơi tôi nhận thấy được rằng trẻ nhỏ rất thích đượcchơi với những đồ chơi mới lạ đặc biệt là những đồ chơi tự tạo ra.Trong khi đó, những đồ chơi hiện có trong lớp lại mang tính phổ biến, hạn chế

về số lượng và ít được thay đổi Vì vậy trẻ sẽ không phát huy được tính tích cực Bên cạnh đó, trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của mỗi gia đình, thường córất nhiều sản phẩm bị loại bỏ sau khi sử dụng, chẳng hạn như vỏ chai dầu gội,sữa tắm, lon bia, vỏ hộp sữa, bìa lịch cũ, đĩa CD bị trầy cũ, cuộn len cũ Hay đơn giản đó chỉ là những loại hạt của quả bị bỏ đi như hạt trứng gà, hạtnhãn, vỏ của con sò, con chai chai, vỏ trứng đó là nguồn vật liệu rất phongphú

Nếu chúng ta có ý thức thu gom, chọn lọc từ nguồn phế thải đó và có ý tưởnglàm các đồ dùng, đồ chơi thì có thể biến những chiếc hộp, bìa to nhỏ thành ôtô,

Từ những lon bia chúng ta có thể tạo thành con cá, con chim, con voi để họctoán, học chữ, đưa vào các giờ dạy để tìm hiểu, khám phá thế giới động vật ,.Những loại hột hạt sẽ trở thành con kiến, con sâu, vỏ con chai, vỏ trứng trởthành con cua, con cá Làm như vậy chúng ta sẽ tiết kiệm được tiền mua sắmvật liệu, tạo ra nhiều đồ chơi mang tính sáng tạo phong phú cho lớp học của

Những đồ chơi này vừa dễ làm, dễ sử dụng trong các giờ học và các hoạt động.Qua đó hình thành ý thức tuyền truyền với mọi người xung quanh, từ trẻ đếnphụ huynh học sinh về việc bảo vệ môi trường Và như vậy, chúng ta đã giảmthiểu được lượng rác thải, giảm chi phí cho việc xử lý rác thải trong vệ sinh môitrường

3.3.2 Đồ chơi được ứng dụng trong các giờ hoạt động khác.

Với các giờ hoạt động chiều, hoạt động góc hay hoạt động ngoài trời giáoviên có thể linh hoạt cho trẻ vừa chơi vằ làm ra một số đồ chơi đơn giản từ cácnguyên vật liệu trẻ cùng cô tự chuẩn bị

Nhóm thiết kế làm đồ chơi trong giờ tạo hình:Thông qua hoạt động nàytrẻ được thử nghiệm thể hiện sáng tạo và tiếp nhận cảm xúc tích cực thông quaviệc bố trí tổ chức môi trường, không gian hoạt động thích hợp Giáo viên kêbàn cho trẻ ngội 4, 6 bạn ngồi 1 bàn để cùng nhau làm đồ dùng đồ chơi tự tạocùng cô và các bạn.

Con người sinh ra không phải ai cũng có sẵn trong mình những năngkhiếu thẩm mĩ, cũng không ai cũng có những tàì năng bên mình, mà phải đòi hỏithông qua giáo dục và hoạt động thì từ đó những tài năng và khả năng đó mớiđược bộc lộ và phát triển Nhất là đối với trẻ nhỏ, việc học của trẻ không phảiđơn thuần là đưa trẻ vào một khuôn phép chặt chẽ, mà học của trẻ ở đây là thôngqua chơi, “ Trẻ chơi mà học, học mà chơi”.Vì thế, đứng trước những thuận lợi

và khó khăn đó là một giáo viên trẻ tôi đã cố gắng tìm tòi để lựa chọn nhữngbiện pháp, hình thức tổ chức thích hợp giúp tất cả trẻ đều hứng thú và tích cựctham gia làm đồ chơi nhằm nâng cao khả năng tạo hình ở trẻ

Như chúng ta đã biết, ngay từ nhỏ trẻ đã có phản xạ với cái đẹp bằngnhững biểu hiện như: hướng mắt về ánh sáng, thích ngắm những vật có màu sắclòe loẹt….tuy nhiên chúng chưa thể nhận biết, phát hiện ra cái đẹp của nhữngtác phẩm ấy.Tuy nhiên dối với trẻ nhỏ, sự kiên trì và khả năng chú ý của chúngchưa được tốt nên cũng dễ dẫn đến sự nhàm chán và không hào hứng với côngviệc được giao trong một thời gian ngắn và tôi cũng khong yêu cầu trẻ thực hiệnngay Vì như thế sẽ làm cho một giờ hoạt động khô khan và không đạt yêu cầu

Cô cùng cho trẻ xem tranh minh họa cho các tác phẩm dành cho thiếu nhi,cho trẻ làm quen với các đồ chơi dân gian…Bên cạnh đó tôi cũng đã tiến hànhtạo môi trường có nhiều nguyên vật liệu sặc sỡ nhiều màu sắc để trẻ tham gialàm đồ chơi 1 cách hứng thú, hiệu quả

* Ghép tranh

1 Tranh mở

a Mục đích: Rèn kỹ năng sắp xếp bố cục tranh, kỹ năng phối hợp các đường

nét, kỹ năng phối cảnh trong miêu tả

b Vật liệu: Bìa lịch cũ, màu nước, tranh 1số con vật, một số bông hoa, một số

kiểu nhà, một số cây, 3 tấm bìa khổ giấy A3, băng dính 2 mặt, kéo, hồ dán, bônggòn

c Cách thực hiện: Tạo hình trên bức tranh lớn: Vẽ phông nền trời, đất, bãi cỏ,

dòng suối, đồi núi dùng bông gòn dán vào từng phần và phủ màu lên trên Tạohình trên những tranh cây, hoa, nhà, con vật: cắt hình ra dán hình vào tấm bìalịch cũ và cắt rời từng hình để làm nguyên lệu hình xếp di động, cắt băng dính 2mặt dán vào mặt sau của hình, sắp xếp các hình theo loại mỗi loại bỏ vào mộthộp riêng sao cho trẻ dễ thấy và dễ lấy

d Cách chơi :

1 Chơi là kiến trúc sư thiết kế mô hình các kiểu nhà: hướng dẫn trẻ sắp xếp hìnhcác loại nhà phối hợp với các loại hình khác nhau để tạo thành bản thiết kế môhình ngôi nhà gửi cho các kỹ sư xây dựng

2 Chơi thi sáng tác tranh và kể chuyện theo tranh: cho trẻ xếp hình và kể

chuyện theo tranh vừa tạo được

3 Chơi ghép tranh theo ý thích: Cho trẻ xếp tranh theo ý thích trên cơ sở đóhướng dẫn trẻ sắp xếp bố cục tranh

4 Chơi xếp hình theo mẫu: Giáo viên xếp mẫu 1số kiểu nhà và cho trẻ thi xếphình theo mẫu thi ai xếp nhanh