chu kì tế bào và qtnp (dạy học tích cực)

- Phân biệt được sự phân chia tế bào chất ở tế bào thực vật và tế bào động vật.. - Trình bày được sự điều khiển và rối loạn trong quá trình phân bào, hậu quả của sự rối loạn đó.. IV.3 Và

GIÁO ÁN SINH HỌC 10

CHƯƠNG IV: PHÂN BÀO

Bài 18:

CHU KÌ TẾ BÀO VÀ QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN

-o0o -I MỤC TIÊU BÀI HỌC: Sau khi học xong bài này học sinh sẽ:

I.1) Kiến thức:

- Nêu được chu kì tế bào

- Trình bày được các giai đoạn khác nhau của quá trình phân bào

- Mô tả được các giai đoạn của quá trình nguyên phân

- Phân biệt được sự phân chia tế bào chất ở tế bào thực vật và tế bào động vật

- Trình bày được sự điều khiển và rối loạn trong quá trình phân bào, hậu quả của sự rối loạn đó

- Nêu được ý nghĩa của nguyên phân

I.2) Kĩ năng:

- Quan sát và phân tích tranh, hình để rút ra kiến thức

- Hoạt động nhóm

- So sánh và khái quát kiến thức

- Liên hệ thực tế

I.3) Thái độ:

- Có ý thức phòng tránh bệnh ung thư do hút thuốc lá

- Biết ứng dụng nguyên phân trong sản xuất nông nghiệp ở gia đình

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:

- Tranh 18.1 trang 72 và tranh hình 18.2 trang 73 SGK sinh hoc 10 phóng to

- Phiếu học tập :

Phiếu 1:

G1 S G2

Phiếu 2:

Kì đầu

Kì giữa

Kì sau

Kì cuối

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

- Hỏi đáp diễn giảng

- Dạy học khám phá

IV NỘI DUNG BÀI HỌC:

IV.1) Ổn định lớp và kiểm tra sỉ số.

IV.2) Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra bài cũ.

IV.3) Vào bài mới:

Như các em đã biết phần II sinh học 10 CB gồm có 4 chương, các em đã học xong 3 chương đầu:

CI.thành phần hoá học của TB, CII.cấu trúc tế bào,CIII.chuyển hoá vật chất và năng lượng trong TB Hôm nay các em sẽ tìm hiểu tiếp chương cuối cùng CIV.Phân bào để tìm hiểu về các hình thức cũng như cơ chế

và ý nghĩa của quá trình phân bào

Các em đã từng nghe qua việc nhân giống vô tính bằng biện pháp nuôi cấy mô, vậy cơ chế của việc nuôi cấy mô này là gì? chúng ta sẽ tìm hiểu qua bài 18 Chu kì tế bào và quá trình nguyên phân để trả lời cho câu hỏi trên

I Chu kì tế bào (15 phút)

- Treo tranh vẽ hình18.1

SGK ,yêu cầu học sinh quan

sát tranh vẽ và đọc mục I

SGK để trả lời các câu hỏi

sau:

1) Chu kì tế bào là gì?

- Nhận xét, giải thích

2) Chu kì tế bào gồm mấy

giai đoạn?

- Nhận xét, giải thích

- Hướng dẫn HS đánh dấu

nội dung bài học

3) Kì trung gian được

chia thành mấy pha nhỏ?

- Nhận xét, giải thích

- Phát phiếu học tập, yêu

cầu HS phân tích tranh 18.1,

thảo luận nhóm trong 2 phút

và hoàn thành PHT số 1:

- Quan sát tranh và nghiên cứu SGK

- Trả lời

- Lắng nghe

- Trả lời

- Lắng nghe

- Nghe và ghi chép

- Trả lời

- Ghi bài

- Thảo luận nhanh trong nhóm

- Đại diện nhóm trả lời

- Các nhóm khác bổ sung

I Chu kỳ tế bào:

1 Khái niệm: Chu kì tế bào là khoảng thời gian giữa hai lần phân bào

2 Các giai đoạn: Chu kì tế bào gồm kì trung gian chiếm phần lớn thời gian của chu kì và quá trình nguyên phân

- Kì trung gian gồm 3 pha :

G1 Tổng hợp những chất cần thiết cho sinh trưởng

S Nhân đôi AND và NST G2 Tổng hợp những gì cần thiết

cho phân bào

3 Cơ chế điều khiển: Chu kì tế bào được điều khiển bởi một cơ chế hết sức tinh vi và chặt chẽ Các tế bào trong cơ thể

đa bào chỉ phân chia khi có tín hiệu phân bào từ bên ngoài và bên trong

- Nếu cơ chế điều khiển sự phân bào

S

G2

- Nhận xét, chỉnh sửa

và bổ sung phiếu học tâp

- Giảng thêm về cơ chế

điều khiển chu kì tế bào

- Hướng dẫn HS đánh

dấu nội dung bài học

II Quá trình nguyên phân

(17 phút)

- Treo tranh vẽ hình

18.2 SGK, yêu cầu HS quan

sát và đọc SGK để trả lời các

câu hỏi sau:

1) Quá trình nguyên

phân gồm mấy giai đoạn?

- Nhận xét, giải thích

2) Phân chia nhân gồm

bao nhiêu kì? Kể tên

- Nhận xét, giải thích

- Hướng dẫn HS đánh

dấu nội dung bài học

- Phát phiếu học tập, yêu

cầu HS phân tích tranh 18.2

thảo luận nhóm trong 2 phút

và hoàn thành phiếu học tập

số 2:

Các kì Đặc điểm

Kì đầu

Kì giữa

Kì sau

Kì cuối

- Chỉnh sửa bổ sung

kiến thức

- Hướng dẫn HS

- Lắng nghe và ghi chép

- Ghi chép

- Lắng nghe và ghi chép

- Quan sát tranh và nghiên cứu SGK

- Trả lời

- Nghe và ghi chép

- Trả lời

- Ghi chép

- Nghe và ghi chép

- Thảo luận nhanh trong nhóm

- Đại diện nhóm trả lời

- Các nhóm khác

bổ sung

- Nghe và ghi chép

- Nghe và ghi chép

trục trặc hoặc bị hư hỏng thì cơ thể có thể lâm bệnh

II Quá trình nguyên phân:

1 Phân chia nhân :

Gồm 4 kì :

Các

Đầu

- Các NST kép co xoắn

- Màng nhân dần tiêu biến -Thoi phân bào dần xuất hiện

Giữa

- Các NST kép co xoắn cực đại, tập trung trên mặt phẳng xích đạo

- Thoi phân bào được đính vào

2 phía của NST tại tâm động

Sau

- Các nhiểm sắc tử tách nhâu ra

di chuyển trên thoi phân bào về hai cực của tế bào

Cuối - NST dãn xoắn dần.- Màng nhân xuất hiện.

đánh dấu nội dung bài học.

- Yêu cầu HS đọc SGK

phần II.2, quan sát phân tích

hình trên bảng: Sự phân chia

tế bào chất ở TB động vật và

thực vật trả lời các câu hỏi

sau:

1) Phân chia TBC diễn

ra ở kỳ nào?

- Nhận xét, giải thích

2) Phân chia TBC ở tế

bào thực vật và tế bào động

vật khác nhau như thế nào?

- Nhận xét, giải thích

3) Tại sao tế bào động

vật không hình thành vách

ngăn như tế bào thực vật?

- Nhận xét, giảng bài

- Hướng dẫn HS đánh

dấu nội dung bài học

III Ý nghĩa của quá trình

nguyên phân: (3 phút)

- Diễn giảng hệ thống

phần III Ý nghĩa của quá

trình nguyên phân

- Hướng dẫn học sinh

đánh dấu nội dung bài học

- Đọc SGK và phân tích tranh

- Trả lời

- Lắng nghe

- Trả lời

- Lắng nghe

- Trả lời

- Lắng nghe

- Nghe và ghi chép

- Lắng nghe

- Nghe và ghi chép

2 Phân chia tế bào chất:

Sau khi hoàn tất phân chia nhân, tế bào chất cũng phân chia để hình thành 2 tế bào con

- Ở động vật phần giữa tế bào thắt lại chia thành 2 tế bào

- Ở thực vật hình thành vách ngăn phân chia tế bào thành 2 tế bào mới

III Ý nghĩa của quá trình nguyên phân:

- Đối với sinh vật đơn bào nhân thực nguyên phân là cơ chế sinh sản

- Đối với sinh vật nhân thực đa bào

 Nguyên phân làm tăng số lượng tế bào giúp cơ thể sinh trưởng và phát triển

 Đóng vai trò quan trọng trong việc tái sinh mô hoăc các cơ quan bị tổn thương

- Ở các sinh vật sinh sản sinh dưỡng, nguyên phân là hình thức sinh sản tạo ra cá thể con có kiểu gen giống kiểu gen của bố mẹ

→ Nhờ cơ chế này mà các nhà sản xuất giống sử dụng một số tế bào sinh dưỡng của cây nuôi trong môi trường dinh dưỡng một thời gian các tế bào này sẽ

TB mẹ (2n)

NP

2 TB con(2n) giống nhau

phân chia và phát triển thành 1 cây mới.

IV.4) Củng cố:

1 Ở kì trung gian của chu kì tế bào, pha nhân đôi AND và NST là pha:

a Pha G1

b Pha S

c Pha G2

d Cả 3 pha trên

2 Đặc điểm: “Các NST kép co xoắn cực đại và tập trung thành một hàng ở mặt phẳng xích đạo” là của kì nào trong quá trình nguyên phân:

a Kì đầu

b Kì giữa

c Kì sau

d Kì cuối

3 Bộ nhiễm sắc thể ở mổi tế bào con ở kì cuối của quà trình nguyên phân là:

a n NST đơn

b n NST kép

c 2n NST đơn

d 2n NST kép

IV.5) Dặn dò:

- Yêu cầu học sinh về nhà trả lời các câu hỏi cuối bài và đọc phần em có biết

- Đọc trước bài 19 và lập bảng so sánh sự khác nhau giữa nguyên phân và giảm phân

IV.6) Đánh giá tiết học

1) Định hướng HS hoàn thành phiếu học tập:

Phiếu học tập 1:

- Học sinh chỉ chú ý việc tế bào tổng hợp thành phần gì chuẩn bị cho quá trình nguyên phân

Phiếu học tập 2:

- Học sinh chú ý trao đổi về những chi tiết sau:

+ Trạng thái và vị trí của NST

+ Tình trạng của màng nhân ( còn, dần tiêu biến, mất, dần xuất hiện)

+ Tình trạng của thoi phân bào

2) Phân phối thời gian:

+ Kiểm tra sỉ số, giới thiệu và dẫn vào bài (5 phút)

+ Phần I: Chu kì tế bào (15 phút)

+ Phần II: quá trình nguyên phân (17 phút)

+ Phần III: Ý nghĩa của quá trình nguyên phân (3 phút)

+ Củng cố, dặn dò, đánh giá tiết học (5 phút)