Quá trình thực hiện hợp đồng xuất khẩu- Những vấn đề phát sinh và giải pháp hoàn thiện.doc

Quá trình thực hiện hợp đồng xuất khẩu- Những vấn đề phát sinh và giải pháp hoàn thiện

Trong quá trình hội nhập và nền kinh tế hàng hoá phát triển mạnh, mỗi quốc gia đều đặt mối quan hệ với rất nhiều quốc gia khác, và đang phấn

đấu tham gia vào các tổ chức nh (Opec, G7, Asêan…) Chính vì vậy sự trao) Chính vì vậy sự trao

đổi hàng hoá giữa các quốc gia là rất lớn và mặt hàng xuất khẩu đã chiếm

tỷ trọng lớn trong tổng thu nhập quốc dân của mỗi quốc gia Nh thế việc thực hiện hợp đồng xuất khẩu là hết sức quan trọng và là nghĩa vụ, trách nhiệm của các bên tham gia Đồng thời sẽ xảy ra nhiều sơ suất khi thực hiện hợp đồng gây nên thiệt hại về vật chất và tín nhiệm của thị trờng Nghĩa vụ cơ bản của bên bán là giao hàng chuyển giao quyền sở hữu bên bán của ngời mua theo quy định của hợp đồng Bên mua phải thanh toán theo quy định của tên hàng và thanh toán theo quy định của hợp

đồng, đây là việc rất phức tạp và phải tuân thủ theo pháp luật của mỗi quốc gia và quốc tế về mặt kinh doanh các bên phải, tranh thủ tiết kiệm lợi ích cho mình Trớc hết là tiết kiệm chi phí, hai là nâng cao hiệu quả kinh doanh

Nh vậy em quyết định chọn đề tài: Quá trình thực hiện hợp đồng“Quá trình thực hiện hợp đồng

xuất khẩu- Những vấn đề phát sinh và giải pháp hoàn thiện ” Tên của đề tài cũng đã nói lên kết cấu nội dung chính của bài tiểu luận này Trong bài, vì kiến thức còn hạn chế, nên không thể tránh đợc những sai sót, em rất mong đợc sự góp ý của các thầy cô để bài luận của em đợc hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cám ơn!

I> Quá trình thực hiện hợp đồng xuất khẩu:

- Làm đủ thủ tục hiện hành xin giấy phép xuất khẩu (nếu cần sau khi có quota hoặc không cần quota)

- Giục mở L/C kiểm tra nội dung xem có phù hợp với hợp đồng

- Chuẩn bị hàng giao.

- Thuê tàu(lu cớc,lu khoang,giữ chỗ-booking)

- Kiểm nghiệm,kiểm dịch hàng hóa

- Làm thủ tục hải quan

- Giao hàng (ở cảng,ở ga) cho ngời vận tải

- Mua bảo hiểm hàng hóa(nếu bán CIF)

- Nhận tiền thanh toán (ngoại tệ)

- Giải quyết khiếu nại,trọng tài(nếu có)

II> Thực hiện hợp đồng xuất khẩu:

Ngời xuất khẩu phải kịp thời chuẩn bị hàng theo đúng hợp đồng về số l-ợng,chất lợng,thời hạn giao hàng ,bao bì…) Chính vì vậy sự trao,làm các chứng từ cần thiết theo hợp đồng để gửi hàng ,nhận tiền thanh toán đúng lúc và đầy đủ

1 Chuẩn bị hàng.

Căn cứ vào hợp đồng và L/C(nếu thanh toán bằng L/C hoặc dựa vào L/C để giao hàng),ngời xuất hàng chuẩn bị hàng về số lợng,chất lợng ,bao bì,ký mã hiệu…) Chính vì vậy sự trao

Nguồn hàng có thể sản xuất ở nhà máy,ở các cơ sở sản xuất phân tán hay ở các địa phơng(nh gạo).Theo đúng quy cách,mẫu mã,nhận hàng

đa về nơi tập trung ,tổ chức kiểm tra,bảo quản tạm thời,chờ tàu đến để giao hàng Những mặt hàng phân tán(nh nông sản ,hải sản)thì thu mua,thu gom tập trung,đóng gói bao bì…) Chính vì vậy sự traođể giao

Đóng gói bao bì theo đúng quy định của hợp đồng về loại bao bì:

- Hòm (case, box) bằng gỗ,gỗ dán,kim loại hay gỗ thanh,gỗ ghép)

- Bao-bao tải đay,bao vải, bao giấy…) Chính vì vậy sự trao

- Kiện(bale) các hàng ép nh bông

- Thùng (barrel, drum) bằng gỗ ,bằng nhôm ,bằng thép…) Chính vì vậy sự trao

- Chai lọ (bottle),chum (jar)

Trong bao bì còn có gói,hộp (pack- nh gói,hộp đựng áo sơ mi) Bao bì và chèn lót phải phù hợp với hàng đúng theo hợp đồng,đảm bảo vận chuyển an toàn đến đích,có tính đến điều kiện khí hậu,phơng tiện vận chuyển ,chuyển tải ở dọc đờng

Nếu chở bằng máy bay bao bì phải nhẹ và không dễ cháy

Có nớc đánh thuế hàng nhập theo trọng lợng thô,có nớc đánh theo chất lợng bao bì(nh thủy tinh, kim loại )

Ký mã hiệu phải viết bằng nhữ in,bằng mực không phai(sơn),kích thớc chữ phải phù hợp,có địa chỉ ngời nhận và các ký hiệu cầc chú ý

Cớc phí thờng đợc tính theo trọng lợng,theo khối lợng hoặc cả trọng lợng và khối lợng kết hợp.Vì vậy,phải tiết kiệm cớc phí bằng giảm khối l-ợng(ép hàng thành kiện…) Chính vì vậy sự trao),giản trọng lợng (bao bì nhẹ)

Kiểm tra chất lợng,số lợng hàng chẩn bị giao:

-Kiểm tra chất lợng,số lợng,trọng lợng ,bao bì,đảm bảo đúng với quy định trong hợp đồng

-Hàng động vật,thực vật phải kiểm tra và cấp giấy chứng nhận vệ sinh,chống lây lan bệnh tật,do phòng bảo vệ thực vật và thú y cấp giấy

Kiểm tra ở cơ sở sản xuất do tổ chức kiểm tra chất lợng sản phẩm (KCS) tiến hành, thủ tớng đơn vị ký giấy chứng nhận phẩm chất và chịu trách nhiệm

- ở các cửa khẩu cảng và ga quốc tế có các chi nhánh của Cục thú y,Cục bảo vệ thực vật làm nhiệm vụ kiểm dịch và cấp giấy chứng nhận

2 Tiền.

Dù dùng phơng thức thanh toán nào cũng phải nhận đợc tiền Phần lớn hàng xuất khẩu của ta đều thanh toán theo phơng thức tín dụng th chứng từ (documentary L/C) Các việc liên quan đến th tín dụng là giục mở tín dụng th, kiểm tra nội dung và sửa th tín dụng để bảo đảm an toàn trong việc thu tiền bán hàng Th tín dụng cần làm đúng các thủ tục,nhất thiết phải đúng và phù hợp với nội dung hợp đồng.Thời hạn trả tiền cũng nh nội dung th tín dụng nếu

có chỗ sai mà không sửa sẽ gây lên những tranh chấp ,ảnh hởng đến kinh doanh.Nếu L/C sai với hợp đồng,phải yêu cầu ngời mua và ngân hàng sửa

đúng với hợp đồng.Do nhiều nguyên nhân,nội dung th tín dụng có thẻ viết không thống nhất với hợp đồng,nhất là khi ngời nhập khẩu lợi dụng quyền chủ

động mở th tín dụng để thêm hoặc bớt hoặc sửa chữa những điều có lợi cho họ

Kiểm tra nội dung th tín dụng:

- Kiểm tra tính chất của th tín dụng

- Kiểm tra số tiền và loại tiền của th tín dụng

- Kiểm tra về các điều khoản về chất lợng,số lợng,quy cách phẩm chất,bao bì của hàng hóa

- Kiểm tra thời hạn bốc xếp,địa điểm thanh toán và thời gian hiệu lực củaL/C

- Kiểm tra chứng từ

- Sửa chữa th tín dụng

Chú ý: tập trung tất cả những chỗ L/C ghi sai và yêu cầu sửa một

lần,không để phải sửa nhiều lần,gây tốn kém và ảnh hởng xấu tới ngời mua hàng

3 Thuê tàu, mua bảo hiểm

Nếu xuất khẩu với điều kiện CIF hay CFR,ngời bán có trách nhiệm

thuê tàu gửi hàng đi.Có thể thuê tàu chợ để gửi hàng nếu số lợng không lớn Với số lợng hàng lớn ,phải thuê một khoang hay một chuyến tàu Nếu giao hàng xuất khẩu với điều kiện CPT (cảng đến) hoặc CIP (cảng

đến) thì chủ hàng có thể thuê container.Nếu hàng đủ một container thì chủ hàng đăng ký thuê container,xếp hàng rồi giao cho ngời vận tải.Khi hàng không đủ một container thì chủ hàng giao cho ngời vận tải tại ga container để

họ xếp hàng cùng hàng của ngời khác vào container

Việc thuê tàu đòi hỏi có nghiệp vụ chuyên môn,có thông tin về thị trờng thuê tàu

Mua bảo hiểm.

Hàng xuất khẩu theo điều kiện CIF ,CIP ngời bán thờng phải mua bảo hiểm tại công ty bảo hiểm Việt Nam (BAOVIET) Hợp đồng bảo hiểm

có thể dùng hai loại:hợp đồng bảo hiểm bao(open policy) hoặc hợp đồng bảo hiểm chuyến (voyage policy).Bảo hiểm bao là bảo hiểm cho một loại hàng trong một hợp đồng hàng giao nhiều lần trong năm,Ngời xuất khẩu

ký bảo hiểm bao từ đầu năm với công ty bảo hiểm.Khi giao hàng,chủ hàng báo cho công ty bảo hiểm để công ty cấp chứng từ bảo hiểm

Với lợng hàng không lớn ,khi mua bảo hiểm phải gửi cho công ty bảo hiểm “Quá trình thực hiện hợp đồnggiấy yêu cầu bảo hiểm” và ký kết hợp đồng bảo hiểm với công ty bảo hiểm

Ba điều kiện bảo hiểm chính (cơ bản) của bảo hiểm Việt Nam

(BAOVIET) hiện nay là ICC (A),ICC (B) và ICC (C)

Với điều kiện bán CIF,chỉ mua bảo hiểm theo điều kiện ICC (C) là

đợc.Nhng nếu ngời mua có văn bản yêu cầu thêm điều kiện phụ hay bảo hiểm chiến tranh thì mua thêm.Ngời mua phải trả thêm tiền ngoài điều kiện bảo hiểm “Quá trình thực hiện hợp đồngC”

- Về nguyên tắc ,phải mua một trong ba điều kiệnA,B,C thì mới đợc mua bảo hiểm chiến tranh hoặc đình công…) Chính vì vậy sự trao,nghĩa là nếu chỉ mua bảo hiểm chiến tranh,đình công mà không mua một trong ba điều kiện cơ bản A,B,C thì công ty bảo hiểm không chấp nhận

Trớc khi giao hàng đi qua biên giới,phải làm thủ tục hải quan.Làm thủ tục hải quan phải có ba bớc chủ yếu là:

- Khai báo hải quan theo tờ khai (customs declaration)

- Xuất trình hàng hóa.Nếu là container thì sau đó phải kẹp chì

- Thực hiện các quyết định của hải quan

II> Những vấn đề phát sinh và giải pháp hoàn thiện

Trong thực trạng nền kinh tế thế giới đang phát triển mạnh về mọi

ph-ơng diện và đặc biệt là hàng hoá xuất khẩu Nhng trong quá trình thực hiện một hợp đồng xuất khẩu thì gặp rất nhiều những vấn đề phát sinh cần phải giải quết Em xin nêu ra một số vấn đề phát sinh sau: Thanh toán(l/c); Vận tải; Lỗi hàng hoá; Các thủ tục hải quan

Đồng thời em cũng xin đa ra hớng giải quyết cho những vấn đề phát sinh trên:

1) Thanh toán:

Việc thanh toán hàng xuất khẩu có thể thực hiện bằng đồng tiền của

n-ớc xuất khẩu đồng thời cũng có thể thực hiện bằng đồng tiền của nn-ớc nhập khẩu hay là đồng tiền của nớc thứ 3 Đôi khi trong hợp đồng còn cho quyền ngời nhập khẩu thanh toán bằng các loại ngoại tệ khác nh là ngoại tệ mạnh USD, Yên Nhật, Bảng Anh hay đồng tiền chung Châu Âu Hợp đồng ghi đơn giá và tổng giá bằng đồng tiền nào thì thanh toán bằng đồng tiền

ấy Đồng tiền thanh toán và đồng tiền tính toán có thể trùng hoặc không trùng nhau thì có thể dùng tỉ giá chuyển đổi

Ngời xuất khẩu sành sỏi bao giờ cũng dùng đồng mạnh để thanh toán, ngợc lại ngời nhập khẩu bao giờ cũng dùng ngoại tệ yếu để thanh toán Để tránh rủi ro về tiền tệ do hợp đồng biến động, ngời ta thờng cam kết dùng các biện pháp những trờng hợp tiền tệ biến động quá lớn gây thiệt hại cho một bên Các biện pháp đó là:

- Quy ớc tiền tệ theo giá vàng Nếu ngoại tệ hạ giá đến mức quy định (thí dụ 10% ) thì hai bên diều chỉnh theo giá vàng

- Căn cứ vài giá ngoại tệ thứ 2, thứ 3 để điều chỉnh tổng giá trị hhợp

đồng

- Căn cứ vào mặt hàng chuẩn để tính tổng giá trị hợp đồng

* Thời gian thanh toán cũng là vấn đề hết sức quan trọng và xảy ra tranh chấp giữa các bên là rất lớn vì quá trình thu hồi vốn càng nhanh thì rất có lợi cho bên mua đầu t kịp thời sản xuất và kí kết các hợp đồng khác Thời gian thanh toán bao gồm có 3 quy định:

- Tiền trả trớc: ngay sau khi kí kết hợp đồng hoặc chấp nhận đơn đặt hàng (nhất là với thiệt bị phức tạp sản xuất dài ngày) Ngời mua trả

tr-ớc 5-10% tiền hợp đồng để đặt cọc

- Tiền trả ngay: ngay sau khi ngời bán hoàn thành nghĩa vụgiao hàng tại nơi chỉ định

- Trả tiền sau: trả tiền sau n ngày

* Phơng thức thanh toán bằng th tín dụng chứng từ: Phơng thức thanh toán tín dụng chứng từ ( Documentnary letter of credit- L/C) là sự thoả thuận, trong đó ngân hàng mở th tín dụng ) ngân hàng bên ngoài mua hàng theo nhu cầu của ngời mua hàng, sẽ trả một số tiền nhất định cho một ngời khác (ngời hởng lơi, ngời bán hàng) hoặc chấp nhận hối phiếu ngời bán đã kí phát Khi ngời bán xuất trình cho ngân hàng một số chứng từ thanh toán phù hợp với những quy định đề ra trong th tín dụng Các bên tham gia trong phơng thức tín dụng th chứng từ:

- Ngời mở th tín dụng là ngời mua hàng (sau khi đợc thông báo của

ng-ời bán hàng “Quá trình thực hiện hợp đồng đã sẵn sàng để giao” )

- Ngân hàng mở th tín dụng là ngân hàng đại diện cho ngời mua hàng, ngân hàng này cấp tín dụng cho ngời mua hàng

- Ngời hởng lợi th tín dụng là ngời bán hàng hay là ngời hởng lợi chỉ

định

- Ngân hàng thông báo th tín dụng là ngân hàng ở nớc ngời hởng lợi

Kí kết hợp đồng hàng xuất khẩu mà đợc thanh toán bằng L/C thì cũng có rất nhiều vấn đề phát sinh nếu các bên không kí kết hợp đồng rõ ràng thì

sẽ xảy ra những khúc mắc trong việc thanh toán mà có khi ngân hàng

đại diện cho ngời mua hoặc ngời bán sẽ không chấp nhận thanh toán

2) Vận tải:

- Nội dung cơ bản của vận tải là vận chuyển an toàn nhanh chóng với chi phí rẻ bảo vệ lợi ích chính đáng của chủ hàng giảm thiệt hại do hàng hoá h hỏng mất mát trên đờng vận chuyển Chức năng chủ yếu của vận tải là phục vụ chức năng sản xuất trong nớc và kinh doanh dịch vụ đảm bảo cho việc chuyên chở hàng hoá xuất nhập khẩu của mỗi quốc gia Kinh doanh vận tải đã mang về cho mỗi quốc gia một khoản tiền không nhỏ về dịch vụ vận tải và quan trọng là đảm bảo vận chuyển phần lớn hàng hoá xuất khẩu kịp thời giao lu kinh tế thế giới Vấn đề đặt ra ở đây là giữa ngời xuất khẩu, ngời nhập khẩu ai rtả tiền cớc phí vận tải? Trách nhiệm rủi ro thuộc về ai ở từng điều kiện giao, nhận hàng?

Các loại rủi ro:

- Trong vận tải đờng biển: trong quá trình vận chuyển hàng hoá, máy móc trên tàu bị hỏng hóc hay do sai xót của thuyền trởng mà tàu bị lạc hoặc va chạm đá ngầm, khiến tàu đắm, mắc cạn, tàu chìm, cháy

nổ…) Chính vì vậy sự trao Những rủi ro tổn thất đối với các doanh nghiệp Để hạn chế những rủi ro trên, cần thực hiện một số biện pháp nh sau: kiểm tra kĩ lỡng các máy móc trên tàu trớc khi xuất cảng, đào tạo và tuyển dụng những thuyền trởng và thuỷ thủ giỏi, giàu kinh nghiệm đi biển…) Chính vì vậy sự trao

- Ngoài những tai nạn trên còn có thể gặp phải những rủi ro khác nh: hiện tợng thiên nhiên : biển động, bão lốc, sét…) Chính vì vậy sự trao Những rủi ro đó là những rủi ro khách quan không thể kiểm soát đợc Tuy nhiên vẫn cần

đề phòng ở mức cao nhất để có thể có khả năng tốt nhất phòng tránh, khắc phục

- Bên cạnh đó, các hiện tợng xã hội nh chiến tranh, đình công, nổi loạn, bạo động và hậu quả của việc đó ( cầm giữ, mất mát…) Chính vì vậy sự trao) cũng gây nên thiệt hại lớn lao

- Đồng thời hoạt động riêng lẻ của con ngời nh trộm cáp cũng đ…) Chính vì vậy sự trao ợc coi là một trong những rủi ro đáng kể cần phải đề cao cảnh giác

- Tuy nhiên dù có đề phòng hay đã thực hiện các hiện pháp để hạn chế rủi ro thì đôi khi vẫn có thể gặp phải và khi đó cần có những biện pháp để khắc phục: bất cứ chuyến hàng nào đợc vận chuyển bằng vận tải đờng biển đều cần mua bảo hiểm Các công ty đều đã phân chia rất rõ ràng các mức quy định về bảo hiểm cho các rủi ro vận tải đờng biển nh:

+ Rủi ro thông thờng: đợc bảo hiểm xem xét về điều kiện: Tàu mắc cạn ( stranding), tàu chìm, đắm ( sinking), tàu cháy ( fire)…) Chính vì vậy sự trao

Các rủi ro chỉ đợc bảo hiểm theo điều kiện loại A: nóng(heating), lây hại(contamination), lây bẩn(contact), rỉ(rust), móc cẩu(hook), vỡ + Rủi ro phải bảo hiểm riêng: rủi ro chiến tranh (war ricks) nh nội chiến, khởi nghĩa, trấn áp, biến động xã hội…) Chính vì vậy sự trao

Rủi ro đình công ( strike, riot, civil comomtion )…) Chính vì vậy sự trao

+ Rủi ro loại trừ: buôn lậu ( contraband), nội tì nh mọt, thối…) Chính vì vậy sự trao

Để có thể hiểu sâu hơn, chúng ta sẽ tham khảo thêm một ví dụ điển hình: Công ty N của Việt Nam bán một lô hàng gồm 100 kiện cho công ty Z (Đức) theo điều kiện cơ sở giao hàng “Quá trình thực hiện hợp đồng CIF Hamburg” Cty

N đã thực hiện nghiệp vụ thuê tàu với cty VAS, có cho phép chuyển tải Chặng vận tải thứ nhất từ HP đến HK, cty VAS đã thuê cty V th-chiện Khi nhận hàng tại HP thuyền trởng đã cấp vận đơn đi suốt, hoàn hảo Khi dỡ hàng chuyển tải ở HK, đại lý của VAS phát hiện một số kiện hàng bị thấm nớc Căn cứ vào điều kiện của hợp đồng: thuyền trởng đã cấp vận đơn đi suốt, hoàn hảo chứng tỏ hàng đã giao lên tàu không có hàng lỗi; điều kiện cơ sở giao hàng là “Quá trình thực hiện hợp đồng CIF Hamburg” mà theo điều kiện này thì hàng đã trả cớc phí ngời bán phải thuê tàu và kí hợp đồng vận tải, chịu chi phí nhng không chịu tổn thất, rủi ro về hàng hoá hoặc những chi phí khác xảy ra khi hàng hoá

đã bốc lên tàu Khi ấy cty N sẽ không phải bồi thờng thiệt hại mà

thuyền trởng và công ty VAS cần thông báo tổn thất cho công ty Z để cty này liên hệ và làm việc với hãng bảo hiểm mà cty Z đã mua bảo hiểm cho chuyến hàng Nh vậy, rủi ro dù không xảy ra đợc nhng vẫn

có thể khắc phục

3) Khuyết tật hàng hoá:

- Trong quá trình xuất khẩu không thể tránh khỏi vấn đề hàng xuất khẩu bị lỗi, hỏng…) Chính vì vậy sự trao Một lô hàng xuất khẩu của một doanh nghiệp nào

đó xuất khẩu ra nớc ngoài, sẽ có những lỗi về hàng hoá Khi ấy cần khắc phục bằng cách: trong hợp đồng kí kết, bên bán sẽ tăng thêm 5% khối lợng hàng xuất khẩu để bù đắp vào lợng hàng hoá bị h hỏng

4) Các thủ tục hải quan:

* Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hoá ( certificate of origin)

- Giấy chứng nhận này do cơ quan có thẩm quyền cấp( Phòng Thơng mại và cônng nghiệp của nớc xuất khẩu ) xác nhận nơi sản xuất hàng Giấy chứng nhận này dùng cho việc vận dụng chính sách thuế của

n-ớc nhập khẩu, để giảm hoặc miễn thuế

- Hiện nay chúng ta đang gặp phải một vấn đề khó khăn là nạn giả mạo giấy chứng nhận xuất xứ hàng hoá Do nớc ta đợc u tiên giảm hoặc miễn thuế hàng nhập khẩu ở một số nớc trên thế giới nên nhiều nớc khác đã lợi dụng điều đó để làm giấy chứng nhận giả nhằm thu lợi nhuận cao hơn khi hàng đợc giảm hay miễn thuế Chúng ta cần lu ý hơn và phải có các biện pháp mạnh để ngăn chặn tình trạng này: quản

lý chặt chẽ hơn các bộ phận cung cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng; nhấn mạnh hơn thơng hiệu hàng hoá Việt Nam …) Chính vì vậy sự trao

*) Giấy chứng nhận kiểm dịch, vệ sinh:

- Kiểm dịch động vật (veterinary certificate), giấy chứng nhận vệ sinh (sanitary certificate) cho hàng thực phẩm…) Chính vì vậy sự trao, giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (phytosanitary certificate) cấp cho hàng thực vật, thảo mộc…) Chính vì vậy sự trao, giấy phép xuất khẩu, giấy phép nhập khẩu, bản kê khai hải quan, hoá đơn lãnh sự…) Chính vì vậy sự trao

- Đôi khi việc cung cấp các loại giấy chứng nhận trên còn nhiêu khê, mất nhiều thời gian, gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc xuất khẩu hàng hoá

- Biện pháp khắc phục: có thể đơn giản hoá các thủ tục, loại bỏ bớt những thủ tục quá rờm rà, thâu tóm một số thủ tục giống hoặc có liên quan nhau thành một thủ tục nhất định…) Chính vì vậy sự trao