Bài 19, tiết 21: Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến và công nghệ tế bào

Tiết 21: Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến và công nghệ tế bào I.. Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến là gì?. cơ sở khoa học của việc

Giáo viên: Vũ Đăng Khoa

KIỂM TRA BÀI CŨ

Ưu thế lai là gì? Cơ sở di truyền và

phương pháp tạo ưu thế lai

Tiết 21:

Tạo giống bằng phương pháp gây

đột biến và công nghệ tế bào

I Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến

Tạo giống bằng phương pháp

gây đột biến là gì?

Vì sao lại phải tạo ra giống mới

cơ sở khoa học của việc gây đột biến

để tạo giống mới

- Mỗi một kiểu gen nhất định của giống chỉ cho một

năng suất nhất định

- Mỗi giống cụ thể sẽ cho một năng suất tối đa nhất

định trong điều kiện canh tác hoàn thiện nhất Mỗi

giống có một mức trần về năng suất

- Để có năng suất cao hơn mức trần hiện có của giống,

cần gây đột biến bằng việc sử dụng các tác nhân vật

lí và hoá học, làm thay đổi vật liệu di truyền của sinh vật, chọn lọc từ các thể đột biến những cá thể có đặc

* Khỏi niệm: Gõy đột biến là đổi mới vật liệu di truyền của giống cũ

Nghiên cứu mục I.1, em

hãy cho biết:

-Quy trình gây đột biến? -Đối tượng áp dụng?

quy trình tạo giống mới bằng ph ơng pháp

gây đột biến

a) Xử lí mẫu vật bằng tác nhân gây đột biến

cần lựa chọn tác nhân gây đột biến thích hợp,

Tìm hiểu liều l ợng và xác định thời gian xử lí tối u

b) Chọn lọc các thể đột biến có kiểu hình mong

* Đối tượng thích hợp chủ yếu là: vi sinh vật và

thực vật.

- Vi sinh vật sinh sản bằng cách phân đôi nên không thể

tạo BDTH, BDDT ở vi sinh vật chủ yếu được tạo ra nhờ đột biến vsv có tốc độ sinh sản nhanh nên chọn lọc và nhân các thể đột biến dễ dàng hơn

- Thực vật: có thể gây đột biến gen, đột biến đa bội.

- Động vật bậc thấp ; có thể gây đột biến, ví dụ; ruồi giấm,

tằm,

Động vật bậc cao thì không áp dụng phương pháp này.

2 Một số thành tựu tạo giống ở

Việt Nam

• Gây đột biến bằng tác nhân vật lí:

Giống lúa Mộc tuyền đột biến  MT1 có nhiều đặc tính quí (chín sớm nên rút ngắn thời gian cach tác), thấp và cứng cây, chịu chua và phèn nên có thể trồng ở nhiều vùng khác nhau, năng suất tăng 15-25%

Tạo giống Ngô DT6 : chín sớm, năng suất cao, hàm lượng Pr tăng 1,5%

• -Gây ĐB bằng tác nhân hoá học:

• Táo gia lộc xử lí bằng NMU (nitrô mêtyl

urê)  giống táo mới cho 2 vụ quả/năm, khối lượng quả tăng cao và thơm ngon.

• Cây dâu tằm (3n) có nhiều đặc tính quí: bản

lá dày, năng suất cao.

• Dưa hấu và nho (tam bội) đều không có hạt

và nâng cao hàm lượng đường

Dưa hấu tam bội

Thể tứ bội ở dâu tây

Với kiến thức đã học,

em hãy đề xuất cách thức nhận biết sơ bộ các cây tứ bội trong số các cây lưỡng bội?

II Tạo giống bằng cụng nghệ tế bào

Công nghệ tế bào

Công nghệ tế bào ở thực vật Công nghệ tế bào ở động vật

Nu«i cÊy h¹t phÊn

Dung hîp

tÕ bµo trÇn

Nu«i cÊy mô

C«ng nghÖ

tÕ bµo Thùc vËt

1 Công nghệ tế bào thực vật

a Nu«i cÊy tÕ bµo (Mô)

Nuôi cấy mô tế bào là gì?

Ví dụ: Một phòng nuôi cấy mô ở Viện Di Truyền

b Dung hîp tÕ bµo trÇn

• Thế nào là tế bào trần?

• Dung hợp tế bào trần được tiến hành theo các bước nào?

- Loại bỏ thành tế bào Tế bào trần

- Cho các tế bào trần của hai loài vào trong môi

trường nuôi cấy đặc biệt Tế bào lai {tế bào loài

A 2nA + tế bào loài B 2nB tế bào lai

(2nA+2nB)} Các em quan sát ảnh

c Nu«i cÊy h¹t phÊn (no·n chưa thụ tinh)

Em hãy cho biết bộ NST của hạt phấn và kết

quả của nuôi cấy hạt phấn?

Hạt phấn (n) Nuôi cấy Cây đơn bội (n) Đa bội hoá Cây lưỡng bội (2n)

consixin

Em hãy cho biết đặc điểm về kiểu gen của cây lưỡng bội?

Từ đó nêu ý nghĩa của việc tạo cây lưỡng bội này

Công nghệ

tế bào động vật

2 Cụng nghệ tế bào động vật

Quy trình tạo cừu

Dolly

cưu cho tế bào tuyến vú

và lấy trứng của cừu cho trứng

của trứng rồi chuyển nhân 2n vào trứng.

ý nghĩa của công nghệ nhân bản vô tính động vật

Nhằm nhân nhanh giống vật nuôi quý hiếm, tạo giống vật nuôi biến đổi gen

Đặc biệt đối với con ng ời có thể sử dụng một tế bào của

bệnh nhân rồi kích thích tạo thành các mô, cơ quan nhằm thay thế, ghép nội tạng cho ng ời bệnh mà không bị hệ miễn dịch của ng ời đó loại thải.

b Cấy truyền phôi

Nguyên tắc chung của phương pháp: dựa vào sự phát triển của phôi từ 1 tế bào ban đầu (hợp tử)

a Nuôi cấy hợp tử.

b Kỹ thuật chuyển

c Cấy truyền phôi

d Nhân giống đột biến

phôi, rồi cấy vào tử cung của các con cái khác nhau từ đó nhanh chóng tạo ra hàng loạt con có kiểu gen giống nhau được gọi là phương pháp:

a các tế bào xôma tự do được tách ra từ

mô sinh dưỡng

sinh chất

bào

trần là:

a tạo nguồn biến dị cho công tác chọn

giống

b làm tăng khả năng sinh sản của cá thể

c làm tăng năng suất vật nuôi, cây trồng

d a, b, c

Câu 3: Mục đích của việc gây đột biến ở vật nuôi và cây trồng là: