TÀI LIỆU TONG HOP KIEN THUC NUÔI CON BANG SUA ME

giúp cho bé no và t ng cân... Cho con bút màu và bút nh dòng khi v cùng... c sách cho con nghe.. Nói cho con nghe... Cho con bú lâu dài, đúng cách.

TÀI LI U T NG H P

KI N TH C NUÔI CON B NG S A

M

M c L c

L I M U 6

GI I THI U V CHUYÊN GIA BETIBUTI 7

CHUYÊN GIA BETIBUTI RA M T 7

KINH S A M 7

QUAN NI M 8

QUAN NI M SAI L M "BÉO KHO " 8

TR B B M CÓ M NH KHO KHÔNG? 9

KI N TH C 10

S A NON LÀ TH N D C 10

S A NON, L P TRÌNH U I 13

DÂY CHUY N S N XU T - TT S A M 15

S A TR C, S A SAU 16

NH CH P HI N VI S A M / S A CÔNG TH C 18

CÂU CHUY N S A M 19

HAI C CH T O S A M TR C VÀ SAU 6 TU N 21

CÁC CHU N PHÁT TRI N C A BÉ 23

CÁC GIAI OAN PHÁT TRI N 23

CÁC CHU N PHÁT TRI N DÀNH CHO TR EM C A WHO 26

PH N 1 - CHU N PHÁT TRI NIEN C A WHO LÀ GÌ? 26

PH N 2 - CÁCH HI U CÁC CHU N PHÁT TRI N C A WHO 29

PH N 3 - CÁC C T M C PHÁT TRI N V N NG C A BÉ THEO TIÊU CHU N C A WHO 33

L I ÍCH CHO BÀ M CHO CON BÚ 34

PH N 1: L I ÍCH TÂM SINH LÝ S C KHO TR C M T (GI M R I RO THI U MÁU, GI M CÂN, TRÁNH THAI T NHIÊN) 34

PH N 2: L I ÍCH TH M M (GI M NGUY C TEO HAY CH Y X B U VÚ) 37

PH N 3: L I ÍCH S C KHO LÂU DÀI (GI M NGUY C LOÃNG X NG) 40

PH N 4: L I ÍCH S C KHO LÂU DÀI (GI M NGUY C B NH LÝ TI U NG THAI K , CH NG M T TRÍ NH ALZHEIMER'S) 42

PH N 5: L I ÍCH S C KHO LÂU DÀI (UNG TH VÚ VÀ CÁC B PH N SINH S N N ) 44

K THU T C N B N 46

KH P NG M ÚNG 46

T TH BÚ M T T NH T? 49

NUÔI D NG SINH H C (UPDATE 18/01/2014) 50

NUÔI D NG SINH H C - DA TI P DA (VIÊT TI P BÀI 23/8/2013) 53

"TI M , TI BÌNH" 55

TI M TR C TI P CÓ L I ICH NH TH NÀO SO V I TI S A M B NG BÌNH 58

CÁCH V T VÀ TR S A NON TR C KHI SINH 61

THU TR S A NON TR C KHI SINH (PH N 2) 64

CH T L NG S A M 68

PH N 1: CH T L NG S A M , CH DINH D NG C A M 68

PH N 2: CH T L NG S A M , CH DINH D NG C A M 74

CH M SÓC B U VÚ M 78

PH N 1: “C U T O B U S A M ” VÀ “CÁCH CH M SÓC VÀ B O V B U S A TRONG THAI K ” 78

PH N 2: “CÁCH CH M SÓC B U VÚ KHI CHO CON BÚ VÀ DÙNG MÁY HÚT S A” 84

PH N 3: “CÁCH CH M SÓC VÀ I U TR CÁC B NH U TI VÀ B U VÚ KHI NUÔI CON BÚ M ” 88

PH N 4: “CÁC I M C N CHÚ Ý KHI CAI S A, B O V CH C N NG VÀ TH M M B U VÚ M ”.98 GI C NG C A BÉ 101

PH N 1: T P CHO BÉ THÓI QUEN NG T T 101

PH N 2: CÁCH KH C PH C CÁC THÓI QUEN NG KHÔNG ÚNG C A BÉ 107

H TIÊU HOÁ C A BÉ 110

PH N 1: DUNG TÍCH D DÀY S SINH VÀ C CH NUÔI D NG SINH H C 110

PH N 2: TR S A VÀ TRÀO NG C TH C QU N 114

PH N 3: BÉ BÚ M HOÀN TOÀN CÓ TIÊU CH Y, TÁO BÓN K? 117

PH N 4: VÌ SAO NIÊM M C RU T C A BÉ C N C TRÁNG B NG S A NON?HI N T NG H RU T DO T N TH NG NIÊM M C RU T LÀ GÌ? 120

PREBIOTIC - PROBIOTIC LÀ GÌ? 123

QUÁ T I LACTOSE HAY B T DUNG N P LACTOSE? 124

“PHÂN LO N KHU N” BÉ BÚ S A CÔNG TH C VÀ BÉ BÚ M , CÓ TH I N CÙNG M T K T LU N C KHÔNG? 129

KÍCH S A 130

M O TI T KI M TH I GIAN V SINH MÁY HÚT S A 130

CÁCH B O QU N S A M 131

CÁCH KÍCH S A V I MÁY HÚT S A, DÀNH CHO M ANG CHO CON BÚ 133

TÌM L I S A M - DÀNH CHO M Ã M T S A M T TH I GIAN 135

KÍCH S A THÀNH CÔNG 136

TH C PH M L I S A 137

PH NG PHÁP MASSAGE 3' GIÚP T O VÀ TI T S A M D I DÀO: 138

CÂU CHUY N CÓ TH T 141

BÉ SINH NON 800G S NG KHO M NH NH M P VÀ S A M 100% 141

BÉ SINH M T I VN C DA TI P DA M VÀ BÚ S A NON M V T VÀ TR TR C KHI SINH 141 CHO CON BÚ M NH TH NÀO LÀ AN TOÀN KHI M B NH VÀ DÙNG D C PH M 145

PH N 1: VÌ SAO M B B NH NÊN TI P T C CHO CON BÚ, VÀ CÓ TH DÙNG CÁC LO I THU C PHÙ H P V I VI C CHO CON BÚ? 145

PH N 2: BÀ M VIÊM GAN B CÓ TH NUÔI CON BÚ M M T CÁCH AN TOÀN? 152

PH N 3: CÓ NÊN DÙNG CÁC LO I THU C/ TH O D C L I S A (GALACTAGOGUES)? 156

VITAMIN/ HOCMON D - "VITAMIN N NG TR I" CHO TR BÚ M 158

PH N 1: KI N TH C V VITAMIN D VÀ DINH D NG C A BÉ BÚ M - WHO 2002 158

PH N 2: HI U THÊM V L I VÀ H I C A VI C TH A / THI U VITAMIN D 161

NG "CH S A V " VÌ S A NON Ã CÓ S N SÀNG TRONG B U VÚ M R I! 164

S A CÔNG TH C NON C A BÒ CÓ THAY TH C S A NON C A M KHÔNG? 165

N D M CHO TR BÚ M 169

PH N 1:CÁC NGUYÊN T C N D M DÀNH CHO TR BÚ M 169

CÁCH (CÁC NHÀ LÀM CHÍNH SÁCH Y T VÀ DINH D NG C NG NG) S D NG TÀI LI U H NG D N NÀY C A WHO: 177

CÁC BÀI SAU THÁNG 3/2014 – BETIBUTI 178

NUÔI CON S A M 178

CÁC KHUY N NGH NUÔI CON S A M T I U 179

NH NG L I ÍCH C A VI C NUÔI CON S A M : 180

NH NG TÁC H I C A VI C CHO BÉ V A BÚ M V A BÚ/ N THÊM TH C PH M KHÁC (BÚ PH I H P) 181

NH NG TÁC H I C A VI C NUÔI CON HOÀN TOÀN B NG S A CÔNG TH C 182

HÀNH NG C A UNICEF (L C D CH) 183

HI N T NG H RU T 184

TRÌ HOÃN K P DÂY NHAU GIÚP BÉ CÓ NGU N D TR Y H TR BÚ M 6 THÁNG HT 187

D CH S I BI N CH NG NGUY HI M! 188

M S A CÓ TH LÀM GÌ CHO CON? 188

MÓNG GIÒ KHÔNG L I S A! 191

VÌ SAO THÔNG TIN KHOA H C S A M C A BETIBUTI ÁNG TIN C Y? 193

TI P DA S SINH – AU R N 194

BÀI VI T SAI C A BÁO M NG: 195

T NG H P KHÁC T H I S A M BETIBUTI + BETIBUTI + CHUYÊN GIA BETIBUTI 196

T TH BÚ 196

B NG TRA SO SÁNH PHÂN AN TOÀN CHO BÉ 197

5 I U TUY T V I NH T V BÚ ÊM MÀ B N CH A T NG BI T 200

DELAYED CORD CLAMPING - CH M K P DÂY R N 202

NH NG TÁC H I C A S A CÔNG TH C 203

M T S THÔNG TIN NGOÀI L 17/05/2014 205

TH C N CHO ME S A – AD NGUYEN N DAO (16/05/2014) 206

L I ÍCH VÀ CÁCH V T S A NON TR C KHI SINH – AD CÁO EM 12/05/2014 209

S TH T CU C S NG" C A WHO, UNDP, WORLD BANK 2010 211

S A (UDDER) HAY B U VÚ (BREAST)? 213

CÁC V T D NG C N THI T KHI I SINH 215

M I ÔNG B TR CÓ TH LÀM GÌ H TR NUÔI CON S A M ? 218

PHÁT HI N M I V M T LO I KHÁNG TH TRONG S A M : M T PROTEIN T NHIÊN TRONG S A M CH NG C HIV 220

B NG SO SÁNH S A M VÀ S A CÔNG TH C S A CÁC LOÀI KHÁC 223

CÁC KI N TH C C N THIÊT KHI CHO NH N S A 225

5 LÃNH V C PHÁT TRI N C A TR 228

PH N 1: PHÁT TRI N TH CH T 228

PH N 2: PHÁT TRI N QUAN H XÃ H I VÀ C M XÚC 228

PH N 3: GIÚP CON KHÁM PHÁ VÀ NH N TH C TH NÀO: CON MU N H C VÀ B M CÓ TH KHUY N KHÍCH CON 229

PH N 4 – CON H C KHI B M GIÚP CON KHÁM PHÁ TH GI I XUNG QUANH 229

B N N NG LÀM M : 230

CÁC C T M C QUAN TR NG 231

CHO BÉ L N TI P T C BÚ KHI MANG THAI VÀ TI P T C SAU KHI SINH 231

CÁC V T D NG C N THI T KHI I SINH 234

L I M U

Mong c th h tr em Vi t Nam đ c nuôi b ng s a m ít nh t 100% trong 6 tháng đ u

đ kh e m nh và phát tri n t i u nh t, mình t p h p trong tài li u này các ki n th c nuôi con b ng

s a m mà Chuyên gia Betibuti đã r t tâm huy t chia s

M n l i bài trên blog c a ch đ thay l i m đ u cho d án đ y tâm huy t c a ch :

3-Tr ng i đ u tiên

Tháng M i Hai 7, 2011 b i simply spa

Nh l i xung quanh mình th t là ít ng i nuôi con b ng s a m , càng ít ng i nuôi con b ng

s a m 100% M tôi có 3 con đ u nuôi s a ngoài, m ch ng tôi c ng có hai con nuôi chính y u

b ng s a ngoài, r i các cô, dì… h đ u k nh ng tr ng i, khó kh n h n ch vì sao h đã không th nuôi con b ng s a m 100%…ăđã có lúc tôi tin vào t t c nh ng lý do đó, và đã t ng ngh r ng tôi

c ng có “s ph ố” t ng t

Nh ng lý do đó là:

- ng c lép

- đ m

- c đi không t t ít s a không đ cho bé bú 100%

- c đ a nóng, s a nóng bé không lên cân t t

…

Tình c m t l n, khi còn thanh niên, tôi đ c đ c m t tài li u tuyên truy n v nuôi con b ng

s a m c a UNICEF, và tôi nh n ra r ng s a m th t là quý giá, và là vô giá dành cho tr s sinh Tôi b t đ u suy ngh v kh n ng nuôi con 100% b ng s a c a mình khi mình làm m , và tôi b t

đ u đ c nhi u v “breaỖỗưƯƯơỌốg”, cách cho bé bú, dinh d ng trong th i gian cho con bú, cách v t

s a, b o qu n s a m t t nh ỗ…

Và tôi đã là đ c: nuôi con 100% b ng s a m ngoài 9 tháng, ngay c t sau tháng th 6, sau khi n d m, b t n d m c ng pha b ng s a m Tôi thu c “đ i t ốg” ng c lép (v i vòng 1 cup-A), có u bã c 2 bên ng c ph i ph u thu t t h i còn sinh viên, l i ph i sinh m nh ng đã

v n có th cho bé bú m 100% Bé lên cân m c cao trong kênh A c a bi u đ cân n ng, bé không khóc đêm, không viêm tai, viêm h ng Bé không s t khi chích ng à, c ng không s t khi m c r ng…ă

Bé ít b nguy c ăhen suy n, d ng, b nh đ ng tiêu hoá…ăVà tôi tin r ng m y ch c n m sau, bé s

ít có nguy c béo phì, m cao, đ ng cao, và các b nh v tim m ch ho c đ ng tiêu hoá

Nh ng v n đ ng các em, các b n bè nuôi con 100% b ng s a m v n ch a có tác đ ng

m nh m C đ c vài ngày sau khi sanh, đã th y h cho con bú thêm s a ngoài v i lý do “ƯỐ có

ít s a quá, không đ cho bé bề.” Th t là đáng ti c vì th t ra bé càng bú nhi u, s a s đ c t o ra càng nhi u Tôi ngh mình ph i làm cái gì đó n t ng h n, thuy t ph c h n Vì th tôi hy v ng v i

d án v n đ ng nghiêm túc mà Bé-Ti-Bú-Ti s làm, nhi u ng i m và nhi u em bé s nh n đ c

l i ích và ân phúc to l n mà m i ng i x ng đáng có đ c

GI I THI U V CHUYÊN GIA BETIBUTI

CHUYÊN GIA BETIBUTI RA M T

KINH S A M

Bài vi t v Kinh s a m trên blog c a ch r t hay:

2- C a con

Tháng M i Hai 5, 2011 b i simply spa

“M i, bông hoa kia

Là c a ai h m ?

Cái màu xanh trên c a,

Kia n a là c a aỌ?”

C a con đ y con i,

u c a con t t c …” (M và Con – th Xuân Qu nh)

V tr không đ c t o ra t m t v n l n Big Bang, mà là m t s sáng t o hoàn ch nh c a

ng T o Hoá (Th ng ), t không khí, gi t n c, tia n ng, ng n c … t t c là dành cho bé, chào đón bé vào th gi i này

“H i Con c a L ng! T ch t li u vô d ng c a h không, v i cát b i do Ta t u t p, Ta

đã làm cho ng i hi n hình, và đ đào luy n ng i Ta đã t o nên m i nguyên t hi n h u và tinh hoa c a m i t o v t Cho nên tr c khi ng i l t lòng m , Ta đã dành s n cho ng i hai dòng s a tinh b ch, đôi m t đ ch m nom ng i, và nh ng con tim đ yêu m n ng i Ta nuôi d ng ng i

b ng t ái, che ch ng i d i ân quang c a Ta, và gìn gi ng i b ng tinh hoa lòng khoan dung

đ i đ c a Ta Làm v y, Ta ch nh m m c đích sao cho ng i đ t đ n thiên đ ng v nh c u và tr nên x ng đáng v i ân hu vô hình c a Ta…”- ( n Ngôn c a c Baha’u'llah)

Má không t o ra bé, c ng không quy t đ nh đ c s t o nên các b ph n c th , các giác quan cho bé nh th nào, và lúc nào là h p lý đ sinh bé ra… t t c đã đ c “ỏ p trình s ố”, má ch mang bé trong b ng đ tháng đ ngày, tin r ng nh ng gì Th ng t o ra cho bé là hoàn ch nh

nh t, là t t nh t, là ý ngh a nh t cho bé!

Má không bao gi thay th đôi m t hoàn h o mà Th ng đã ban cho bé, cho dù là m t đôi m t bé r t nh , đ thay đôi m t th t c a bé b ng m t đôi m t c a con nai to tròn và đen lóng lánh h n, hay m t đôi m t siêu tinh t ng c a con chim đ i bàốg…

Vì th má c ng không bao gi thay th s a m đ c t o ra đ dành riêng cho bé b ng b t

k lo i s a c a m t con thú nào khác… không ph i là lo i s a bò có th làm bé t ng cân nhanh

h ố… nh ng má tin ch c r ng, s a m mà Th ng đã dành s n cho bé là t t nh t, hoàn h o

nh t và c n thi t nh t cho bé yêu c a má

Và th là Bé Ti đã đ c sinh ra và nuôi l n 100% b ng s a m trong su t nh ng tháng đ u

đ i Má mong r ng Bé Ti luôn luôn bi t n ng T o Hoá vì t t c nh ng gì đã đ c t o ra cho con

QUAN NI M

QUAN NI M SAI L M "BÉO KHO "

M t quan ni m sai l ch trong c ng đ ng chúng ta là: "Béo kho "

Th t ra khôngcó m i liên h nào gi a "béo" v i "kho " c , ng i l n, c ng nh tr nh !

Có ph i ch ng vì thông l "cân, đo" là ch y u c a các trung tâm khám nhi, khi n các bà m

l m t ng r ng đây là 2 tiêu chí t ng tr ng quan tr ng nh t?

bi t ph n não v phát tri n ngôn ng

Th nên, n u c n u tiên gi a có đ c não phát tri n h n 30%, v i chi u cao và cân n ng

h n 30%, thì các m s đ t th t u tiên th nào?

Trong v n hoá VN, khi h i th m v 1 đ a tr , chúng ta luôn luôn h i "Bé đ c m y kg r i?"

và b t đ u so sánh bàn lu n v thông tin này

m t s c ng đ ng n c ngoài mà tôi đ c ti p c n và quan sát, ng i ta không h h i và không bàn lu n v s cân c a tr , mà luôn h i "Bé đã bi t đ c, làm đ c gì r i?" và h bàn lu n tháng tu i đó nh ng c t m c "sensor-motor" c m nh n - c đ ng nào là quan tr ng và cách b

m ch i nh ng trò ch i đ n gi n nh t đ giúp bé phát tri n t i u v i các kh n ng m i đó Ví d , tháng nào trò chuy n ê a v i con là t t nh t, tháng nào trò ch i c m n m, v tay là t t nh t! Ngoài ra s a m còn là th c n DUY NH T giúp phát tri n T I U các h khác: h th n kinh, h hô h p, h tiêu hoá, h tu n hoàn, h mi n nhi m, hocmon và các c ch v n hành khác

c a c th ng i , giúp con ng i s ng kho m nh v th ch t và tinh th n

và dày thành đ ng m ch sau này

tu i

M i m t kg tr ng l ng đã đ t đ c trong giai đo n này t ng g p đôi nguy c béo phì tám

Nghiên c u phát hi n ra r ng cho con bú s a m là câu tr l i; khi không đ c bú m đ n sáu tháng tu i, tr s có nguy c ăb t ng cân s m

tu i

Nhóm khoa h c gia này d đ nh s ti p t c theo dõi nhóm tr em này su t đ n m i b n

KI N TH C

Vì sao?

- S a non là ngu n kháng th d i dào,

giúp cho c th non tr ch ng l i môi tr ng

m i l (đi u này h u nh ai c ng bi t, và nghe

nói r t nhi u)

- S a con ti p t c nuôi niêm m c h tiêu

hoá và ru t ch a hoàn ch nh, đ chu n b cho

quá trình dinh d ng tr ng k (đi u này c ng

đã nghe nói, nh ng th ng đ c chú tr ng

tr sinh non h n tr sinh đ tu n)

- S a non có các ho t ch t sinh hoá đ c

đáo đ nuôi niêm m c m t, tai, m i, h ng - vì

nh ng niêm m c này trong n c trong thai

k , nên ch a hoàn ch nh đ ng phó v i môi

tr ng m i

- S a non có các d ng ch t đ c bi t AA, DHA, cholesterol đ nuôi não ch a hoàn ch nh

và ti p t c phát tri n c sau khi sinh ra đ i

- S a non có m t t h p vi sinh ph c t p ho t ch t t o kháng th m i, khi g p các vi khu n

c a m , đã có s n trong ru t tr s sinh s t o kháng th m i, c ch b o v có m c tiêu này (targeted protection) đ c h c t s m s giúp tr có kh n ng ch ng nh ng vi khu n m i hi u qu

h n, k c kh n ng ch ng t bào b t th ng (ví d t bào ung th ) sau này

- S a non có nh ng ho t ch t vi sinh, men, insulin, và hocmon t ng tr ng trong 5 ngày

đ u có ch c n ng l p trình đ u đ i (early life programing) d y cho niêm m c ru t "chu n h p th

t i u" đ i v i c th ng i, ch h p th v a đ , đào th i khi d th a, ch ng ti u đ ng, béo phì

- S a non có dinh d ng th p, v a đ cho nh ng ngày đ u c a bé, giúp đào th i nhanh phân su ra kh i ru t bé, giúp gi m nhanh hi n t ng vàng da sinh lý khi bé đ c bú đ s a non

- S a non d tiêu, nên ch t b đ c th i ra ngoài không c n c g ng, tr không c n r n

th i gian này gi m thi u các ch ng b nh v đ ng ru t và h u môn khi tr ng thành

- S a non có l ng mu i cao, giúp sát trùng, ch ng nhi m trùng ngay t nh ng gi đ u tiên sau khi sinh

- S a non có m t l ng v a đ (5ml-10ml) h u h t đ c tr s n trong vú m t tr c ho c ngay khi tr sinh xong, v a phù h p v i kích th c d dày c a tr s sinh ngày 1 (5ml-10ml) / m i

c bú (V y n u cho bé bú 30ml s a công th c ngay trong c bú đ u tiên là không đúng nh ng

đi m nào?)

- c m ôm, nút ti m và bú s a m , tr s có thân nhi t, nh p tim, nh p th n đ nh, an tâm nh lúc còn n m trong b ng m

Tuy nhiên, s a non ch xu t ra trong 5 - 7 ngày đ u sau khi sinh, sau đó c th m s xu t

s a già, ho c chuy n ti p sang s a già, m t s công d ng c a s a non nh l p trình đ u đ i và b o

v có m c tiêu s không còn n a

T sau ngày th 5 - 7 ch c n ng dinh d ng gia t ng, đ đáp ng nhu c u phát tri n t

tu n th 2 c a tr

Nh v y có ngh a tr c khi v n hành c th đ c l p trình, b qua giai đo n l p trình này

d n đ n tình tr ng "h ru t" có ngh a là sau này n gì ru t c ng nh n vào h t, k c d th a, k

c ch t đ c h i cho c th , th tr ng tr không đ c t i u, d nhi m b nh t nh và khi tr ng thành d m c các b nh nan y, lâm sàng (đ ng ru t, tim m ch, ti u đ ng, ung th , m t trí nh , béo phì )

V y cách nào đ s a non v nhanh trong ngày đ u tiên?

Tr c tiên, chúng ta c n phân bi t c ch t o s a (production) và c ch ti t s a (secretion)

là 2 c ăch riêng bi t

S a non đã đ c t o trong vú m và ti t ra theo c ch hocmon (endocrine) O giai đo n

ti t s a ban đ u c n có hocmon oxytocin, không ph i nh l c mút, hay l c hút (v sau c ch duy trì ti t s a g i là autocrine local control, m i ph thu c vào l c hút t i ch )

V y làm cách nào đ có hocmon oxytocin: (tham kh o hình minh h a)

- ôm con da ti p da càng s m càng t t sau khi sinh và nhi u gi trong tu n đ u tiên, cho con nút m t nhiên t t nh t là trong gi đ u tiên và không tr sau quá 6g sau khi sanh (n u tr sinh m thì ngay sau khi tr đ c v v i m )

- cho tr ng m ti m sâu lút ho c g n h t qu ng vú (1 - 1.5cm t chân ti)

- cho con nút, nh ng m đúng cách l i, n u và môi s massage đ u dây th n kinh

qu ng vú kích thích th n kinh t o hocmon oxytocin

- Khi bé ng m đúng (good latch), bé ph i ng m h t qu ng vú bên d i, l i n m dài ra d i

qu ng vú và trên n u d i, đ ng tác nút s có tác d ng massage đ u dây th n kinh, nh y c m

nh t qu ng vú góc 5g bên vú trái, và góc 7g bên vú ph i, cách chân ti kho ng 1 - 1.5cm

- M có th t massage qu ng vú, b ng đ ng tác vu t nh v trí đ u dây th n kinh mô t trên (máy b m s a ch a có tác d ng giai đoan này)

- Tuy t đ i không cho bé bú s a công th c tr c, vì ru t b tráng qua s a công th c, làm

m t công d ng l p trình và m t s công d ng khác c a s a non khi bé đ c bú sau đó

- Tuy t đ i không cho bé bú ti nh a ho c ti gi (vú cao su) tr c vì v trí núm vú và cách nút ti nh a và ti m r t khác nhau, ti nh a bé ng m r t c n, nên bé bú bình tr c sau đó nút ti m

c ng s r t c n, không ng m đ c h t qu ng vú t o thành kh p ng m đúng, do đó không đ t yêu

c u massage nói trên, s không t o đ c oxytocin đ ti t s a (bé ng m ti m không đ sâu c ng

là nguyên nhân gây n t c gà sau này - do đó, không nên cho bé ng m ti bình ho c ti gi tr c 6

tu n tu i.)

S A NON, L P TRÌNH U I

Hôm nay betibuti tr l i câu h i c a các m

: - Vì sao bé bú m "hoàn toàn" sao v n b th a

- M t s nghiên c u phát hi n nh h ng d cân trong 18 tháng đ u đ i còn ti p t c nh

h ng cho đ n tu i v thành niên, m t s nghiên c u khác cho th y có th gi m nh h ng t tu i

v thành niên đ n lúc tr ng thành, n u cá nhân đó áp d ng cách s ng v n đ ng tích c c

Theo c s sinh lý h c:

- Ch c các m c ng còn nh trong 1 bài vi t tr c đây, betibuti có đ c p đ n ch c n ng

"l p trình đ u đ i" (early-life programming) c a s a non?

- C th loài ng i có c ch ch ng h p th d th a, ch ng ti p nh n t bào b t th ng,

b t đ u ngay lúc m i sinh và b nh h ng r t nhi u n u nh ng c bú đ u tiên là s a m hay là

s a công th c

- S a non c a m có ch c n ng "l p trình" t o cho h tiêu hoá c a tr s sinh nh ng thông

s h p th và trao đ i ch t t i u C ch này giúp h n ch th a cân trong giai đo n s sinh và các giai đo n sau trong đ i

- Tr s sinh bú s a công th c ch có m t n a m c bình th ng c a hocmon leptin trong máu, so v i tr s sinh bú s a m , đ c bi t là s a non Leptin là hocmon giúp đi u ch nh m c đ

h p th và chuy n hóa n ng l ng, và đ c tìm th y trong s a m

- Vi c bú m c ng giúp t o ra insulin có nh h ng lâu dài trên kh n ng chuy n hóa n ng

l ng c a c th

- H n n a, m c đ protein trong s a m t ng đ i th p so v i s a công th c c ng giúp n

đ nh tr ng l ng c th v sau này

- C n c i và s a m giúp thai nhi và tr s sinh ti p xúc h ng v th c n, nh h ng

đ n s thích h ng v và l a ch n th c ph m sau khi cai s a Nh v y, ti p xúc v i th c n lành

m nh thông qua vi c h p th th c n c a ng i m trong thai k và trong th i gian cho con bú giúp

bé có thiên h ng ch p nh n c a các lo i th c ph m lành m nh h n, khi b t đ u n d m và sau khi cai s a Nh ng ti p xúc đ u tiên v i h ng v r t quan tr ng trong vi c xác đ nh s thích th c

ph m v sau trong đ i

C s khoa h c này c ng s giúp các m lý gi i t i sao có nh ng bé đ c cho r ng bú m 100% v n b béo phì, n u bé không đ c bú đ y đ s a non trong nh ng ngày đ u:

- Không đ c bú s a non trong nh ng ngày đ u ngay sau khi sinh

- B sung s m s a công th c khi n bé thi u các hocmon c n thi t cho l p trình đ u đ i, giãn

d dày, và th a đ m, khi bé "b " bú nh ng c đ u là 30ml s a công th c, thay vì 5ml-7ml s a non

- Báo cáo s c kho y t m i đây c a M cho bi t t l các b nh béo phì, tim m ch, ti u

đ ng, ung th ng i tr ng thành c a M r t cao và chi phí y t cho các lo i b nh, bé k đ c

bú m ho c m k cho con bú, là 13 t USD m i n m

- Hi n nay, vi c qu ng cáo s a công th c các n c tiên ti n b ki m soát nghiêm ng t theo

"Lu t Qu c t v Qu ng cáo các s n ph m thay th s a m " c a T ch c Y T Th gi i WHO, và

vi c gia t ng tuyên truy n và nh n th c v s hoàn h o c a s a m và tác h i c a s a công th c

S a công th c dùng cho tr s sinh ch đ c dùng theo toa bác s

Gi i pháp:

Các m tham kh o các bài vi t khác c a betibuti v s a non, kh p ng m đúng, t th cho

bú t t nh t đ đ m b o con bú s a non ngay t đ u, đ có m t kh i đ u hoàn h o, đ m b o cho con s c kho lâu dài!

B c 3- (m và con) truy n s a t m sang

con (milk transfer)

S a già (matured milk) [- khác v s a non

(colostrum) c a 5 ngày đ u sau khi sinh - m t

d p khác betibuti s bàn v s a non sau nhe]

đ c t o ra trong 1 c bú g m 2 ph n: s a tr c

(foremilk) và s a sau (hindmilk)

S a tr c gi ng nh món tráng mi ng r t nhi u n c, nhi u vitamin, protein (vì th bé k

c n u ng n c) gi i khát và t o c m giác ngon mi ng cho bé

S a sau gi ng nh món chính r t nhi u n ng l ng và nhi u ch t dinh d ng, ch t béo giúp cho bé no và t ng cân

Trong hình minh h a là s a tr c và s a sau

Nguyên do 1:

Tu t ng bé, nh ng th ng thì t cu i tháng th 2, đ u tháng th 3, bé đã r t t nh táo và lanh l i, nhi u bé r t thích hóng chuy n và tò mò v i m i ti ng đ ng, ho c m i câu chuy n di n ra quanh mình

Vì hóng chuy n nên bé ham ch i h n ham n, nên khi bú h t s a đ u, ch a đ c bao nhiêu

s a sau đã b c bú

Cách kh c ph c:

M tuy t đ i im l ng, không nói chuy n v i bé hay v i b t k ai khác khi đang cho bé bú

Ch n n i cho bú yên ng, có ít ng i qua l i, ít ti ng đ ng, tác đ ng t bên ngoài C g ng cho bé

bú càng lâu càng t t

Nguyên do 2:

M t s m s m t cân đ i ng c hay s con bú m t bên không đ no, nên m i c bú đ u cho

bé bú 2 bên ti đ u nhau D n đ n tình tr ng bé bú nhi u s a đ u c 2 bên ti, và không có đ b a

n chính là s a sau, m c dù m và bé đ u có c m giác bé bú r t nhi u và r t no

Nh ng bé l i không t ng cân đ u, c nh s a m không đ ch t

Cách kh c ph c:

M i c bú, cho bé bú tr n m t bên ng c (kho ng 15'-20') cho đ n khi m c m th y s a th t

Cách kh c ph c:

M v t b t s a đ u (s a này tr đông l nh, sau này ra 6 tháng dùng pha v i b t cho bé n

d m r t t t nhe), sau đó cho bé bú đ n c n b u vú đ đ m b o bé bú đ ph n s a sau

Chúc t t c các m nuôi con s a m thành công!

NH CH P HI N VI S A M / S A CÔNG TH C

Tham kh o nh ch p "s a m m i v t" và "s a công

th c" d i kính hi n vi (x400)

Phía trên là s a m là h p ch t "s ng" có ch a t bào

b ch c u, các vi ch t giúp giao ti p t bào, các th mi n nhi m

khác

Phía d i là s a công th c là h p ch t "ch t", không có

các tp nói trên u kim ch vào 1 b t khí trong s a công th c

(ngu n internet: t bài vi t y khoa c a 1 nhóm bác s

qu c t )

mà l i có màu tr ng trong S a m bao g m nh ng thành ph n trong máu huy t có ch a r t nhi u

b ch c u vi ch t dinh d ng và ch t đ m c n cho nhu c u c a bé Máu huy t có s c t màu đ

nh ng c ch t o ra s a m l i không c n dùng đ n s c t s n có này nên s a m l i có màu tr ng

2- Hocmon đ t o ra s a m

Hocmon ho t đ ng ch y u đ t o và ti t ra s a m đó chính là prolactin và oxytocin ây

đ c g i là hocmon t o ra s a m Prolactin kích thích tuy n t o s a thêm s a trong khi oxytoxin kích thích các tuy n này bóp ti t s a và đ y s a theo các m ch ra đ u núm vú Chính lo i hocmon này góp ph n vào vi c t ng hoà t ng ti t s a và em bé s nút m nh kích thích vào đ u ti m N u

m ngh s a m không đ cho con thì m không h n c n ph i bù vào ph n ko đ b ng s a b t mà

đi u quan tr ng ph i cho con ti nhi u l n trong ngày Và đi u c n nh r ng hocmon t o ra s a m

b nh h ng r t nhi u khi ng i m c ng th ng, cho nên m lúc nào c ng gi mình trong tâm

tr ng th thái và tho i mái

3- 3 nguyên t c t nhiên đ t ng l ng s a m

i- Cho bú th ng xuyên và đ u đ n:

Cho tr bú m trên 10 l n 1 ngày Khi bé đ c sinh ra đ i r t c n s xác nh n c a c th

ng i m r ng bé đã chào đ i, m c n cho bé bú càng s m càng t t khi bé mút m nh vào đ u ti

m ngh a là c th m đã hi u bé đã chào đ i và b t đ u t o ra s a t c là s a m t ng ti t ra không

ch là th c u ng mà ph i hi u r ng khi bé mút ngh a là bé đang s ng và s s ng c n đ n s a m nên s a m ph i ti t ra

Th i gian cho bé bú không h n là cách 3 ti ng 1 l n ho c khi m i ng d y, không ph i khi

bé khóc m i cho bú mà ph i cho bé bú tr c khi bé khóc, không ph i ch cho ng c c ng m i cho

l ng m hôi thoát ra nhi u nên c n đ m b o ngày 3 lít

V n c u ng c b n các lo i trà đ u có t t ( trà g o, trà lúa m ch ) đ i v i n c ép trái cây

và n c có ga ch a r t nhi u đ ng nên m c n gi i h n, trong b a n u ng nhi u canh rau Cà phê trà xanh ( ch a hàm l ng cafein nhi u ) có tác d ng l i ti u mau đào th i n c ra kh i ng i

m nên dù m có u ng nhi u n c c ng b th t thoát đi nhi u do l ng cafein này đào th i ra kh i

ng i

Bia và các lo i đ u ng ch a n ng đ c n nh c ng đ c khuy n kích nên dùng vì alcohol

có tác d ng làm c ng m ch máu và thúc đ y l ng máu đ n tuy n s a nhi u h n c ng góp ph n làm t ng l ng s a m , nh ng tuy t đ i không đ c l m d ng u ng quá nhi u

S a t i có ch a hàm l ng canxi khá nhi u r t t t cho s phát tri n x ng tr nh ng l i

ch a hàm l ng ch t béo quá nhi u nên m không th u ng s a t i thay cho l ng n c h ng ngày, khi m u ng quá đ s d n đ n hi n tr ng b táo bón gây m t m i nh h ng đ n s t ng

ti t s a

iii - Gi c ng tr a là chìa khoá vàng t o s a

Thi u ng và m t m i quá đ nh h ng r t m nh đ n vi c s n xu t s a m Trong tháng

đ u khi gi c ng c a bé còn c n và 1 đêm m ph i d y t 2 3 l n cho bé bú m nên t p thói quen

ng tr a cùng bé, khi bé ng m c ng ng v i bé đ t o đ y đ n ng l ng

ây là bài vi t t ng l ng s a m b ng cách cho con bú tr c ti p, hi n nay Ad c ng th y có cách thay vì cho bé bú dùng máy hút s a + massage c ng áp d ng ngày 10 l n đ kích s a, và còn

1 cách n a đó là cho bé ti 1 bên và hút s a 1 bên c ng góp ph n làm kích thích s a v nhi u

Chúc các m nuôi con s a m thành công!

HAI C CH T O S A M TR C VÀ SAU 6 TU N

1- C CH S N XU T S A theo HOCMON (cho dù con có bú hay không)

Trong 6 tu n đ u, c ch t o s a và ti t s a c a c th m v n hành theo C CH HOCMON kích thích c a hocmon (endocrine control): t o s a nh hocmon Prolactin và hocmon ti t s a Oxytocin

Các hocmon này đ c ti t ra khi tinh th n m tho i mái, con ti p da m nhi u gi trong ngày, con mút ti m nhi u l n trong ngày (10 - 12 l n trong tu n đ u), m con c m nh n đ c m i liên k t m u t Trong đó, vi c con ng m ti m đúng cách là cách kích thích đau dây th n kinh đ

t o hocmon giúp r t hi u qu

Vì th trong giai đo n 6 tu n này, tinh th n m không tho i mái, gi n, stress thì l ng s a

s gi m đáng k

6 tu n này là th i gian c th ch y t i đa công su t nhà máy s n xu t s a, n u hocmon

đ c kích thích t i u (Th ng s n xu t d th a, và th ng ch y s a khi không bú, ho c bú bên này ch y bên kia theo s t ng gi m c a hocmon là hoàn toàn bình th ng.)

2- C CH S N XU T S A theo NHU C U T I CH (tuy n s a tr ng s a thì s a m i s n

xu t ti p)

(Mô t nh hình minh h a)

Sau 6 tu n (trung bình, nh ng th i đi m chính xác có th khác nhau tu ng i), c ăch t o

s a v n ph thu c vào 2 hocmon, nh ng l i đ c "ki m soát" b i C CH NHU C U T I CH (autocrine control)

T c đ t o s a d a vào đ tr ng c a tuy n s a và ng d n s a sau c bú Càng tr ng s a

t o cho l n sau s càng nhanh

B u vú không t nhiên đ n gi là c ng s a s n nh tr c n a C ng không t đ ng ch y

t áo nh tr c n a

H u h t các m không bi t v s thay đ i c ch này, ch th y ng c r t m m, không còn

c ng s a, không còn ch y s a, nên t ng r ng mình b gi m hay m t s a

Có nh ng tr ng h p các m v n ti p t c cho con bú nh bình th ng, thì v n luôn đ s a,

nh ng có nhi u tr ng h p các m b sung s a công th c, t đó s a m gi m đi th t s

Do đó, t sau 6 tu n cách kích s a cho giai đo n này ph thu c ch y u vào t c đ làm

tr ng s a trong tuy n s a Có ngh a là bú hút càng nhi u thì s a càng nhi u

3- K t lu n:

CÁC M n u t nhiên c m th y ng c không t c ng s a n a, s a không còn t ch y t

áo, hay không còn bú bên này ch y s a bên kia n a, thì nh đ n s thay đ i t nhiên này và yên tâm cho con bú m càng nhi u đ s a m đ c s n xu t càng nhi u nhe

Chúc các m nuôi con s a m đ y t tin!

CÁC CHU N PHÁT TRI N C A BÉ

CÁC GIAI OAN PHÁT TRI N

Betibuti khuy n khích các m tìm hi u 5 lãnh v c phát tri n c a bé theo tháng tu i và h c cách h tr đ bé phát tri n t i u, (trên n n t ng h t ng c a s a m )

GIÚP CON YÊU PHÁT TRI N TH CH T:CON S PHÁT TRI N VÀ H C T P T T NH T KHI

C TH CON KH E M NH

nhé

3 tháng đ u con đã có th ngóc đ u, b m hãy đ con n m úp b ng và ch i cùng con

3 tháng ti p theo con đã bi t l y, hãy đ t đ ch i quanh con và đ con l y chúng

t 6-9 tháng con đã bi t ng i, con s h c b ng cách ho t đ ng, b m hãy đ t đ ch i xung quanh bé và cho bé 1 không gian an toàn đ bé ch i

9- 12 tháng: c g ng giúp bé ho t đ ng các ngón tay và ngón chân b ng cách ch i các trò

ch i và các bài hát mà có s d ng đ n tay chân

12-15 tháng: con b t đ u t đi đ c, b m hãy d t bé đi d o và ch i bên ngoài nhé 15-18 tháng:con đã có th leo trèo và nh y nhót đ c r i, hãy cho bé không gian an toàn

đ v n đ ng cánh tay và chân b ng cách leo trèo, và nh y múa cùng con n a

2-QUAN H XÃ H I VÀ C M XÚC: CON S H C T T NH T KHI M YÊU CON, KHUY N KHÍCH CON VÀ GIÚP CON TI P XÚC V I NHI U NG I KHÁC

3 tháng đ u: con r t c n và tin t ng m : cho con bú và v v con khi con khóc, nh th con có th h c và s th y yên tâm khi có m

3-6 tháng: con b t đ u th hi n c m xúc c a mình r i đ y: hãy chú ý đ n c m xúc c a con,hãy đáp l i âm thanh và c m xúc c a con b ng cách mà khi n con v ng tâm nh t

6-9 tháng: con thích bên nh ng ng i quen thu c v i con nh t vì nh th giúp con c m

th y yên tâm và c m th y đ c yêu th ng

9-12 tháng: con thích ch i v i ng i l n, hãy hát và nh y múa cùng con, cùng con ch i

nh ng đ ch i mà có th phát ra âm thanh

12-15 tháng: con thích khám phá th gi i xung quanh khi có s giúp đ , hãy giúp con làm

vi c đó b ng cách theo dõi con, c i v i con và hãy nói" con làm đ c r i, con gi i l m"

15-18 tháng: c nh con khi con th y s hãi,ôm con và nói nh ng t t t đ p v i con

3 – CON H C TH NÀO: CON MU N H C VÀ B M CÓ TH KHUY N KHÍCH CON

3 tháng đ u: Con nhìn vào m t m i ng i và c i B m nhìn vào m t con khi thay đ và cho con n Hãy c i v i con

3-6 tháng: Con thích c m n m Con thích nhìn và s m i th B m hãy giúp con ch i v i

15 – 18 tháng: H c mà ch i con tìm cách th c ch i m i B m c ng nên g i ý cho con

4 – NH NG TH CON BI T – CON H C KHI B M GIÚP CON KHÁM PHÁ TH GI I XUNG QUANH

3 tháng đ u: Con h c qua các giác quan B t nh c nh nhàng khi ôm con

đi ng

3-6 tháng: Con đ ý t i l ch trình B m n ng con và hát nh nhàng cho con nghe tr c gi

6-9 tháng: Con thích m i ng i Con con nhìn m i ng i trong b c nh và sách B m cùng nhìn vào g ng v i con

9-12 tháng: Con thích ch i trò tr n tìm Gi u 1 v t và sau đó m ra Ch i tr n tìm v i con

con

12-15 tháng: Con b t đ u vi t ngu ch ngo c Cho con bút màu và bút nh dòng khi v cùng

15-18 tháng: t đ v t vào cùng ch Giúp con ch i nh ng đ v t con có th ch t thành

đ ng ho c ch i trò l p ráp đ n gi n

5 - NGÔN NG : CON H C KHI B M CH I, NÓI CHUY N, C VÀ VI T CÙNG CON

3 tháng đ u: Con gây ti ng n và l ng nghe Nói chuy n và ph n ng l i v i âm thanh c a con Con h c t nh ng đi u b m nói

3-6 tháng: Con t o ra âm thanh và ph n ng l i v i âm thanh đó Con h c t ng tr c khi con có th nói Hãy nói cho con bi t tên đ v t chúng ta nhìn và ch i

6-9 tháng: Con b p b và c t p nói c sách cho con nghe c tên và giúp con ch đ v t trong tranh

9-12 tháng: Con s d ng âm thanh và c ch Nói cho con nghe Ch con t o ra âm thanh

và nói chuy n v i con l n n a

12-15 tháng: Con b t đ u s d ng t ng Con mu n hi u và nói t Nói cho con bi t đi u

gì đang x y ra khi chúng ta làm

15-18 tháng: Con mu n m i ng i hi u con B m l ng nghe và cho con th i gian đ nói Cho con v n t c a b m

CÁC CHU N PHÁT TRI N DÀNH CHO TR EM C A WHO

PH N 1 - CHU N PHÁT TRI NIEN C A WHO LÀ GÌ?

CÁC CHU N PHÁT TRI N c a T CH C Y T TH GI I (WHO)

Ph n 1: CÁC CHU N PHÁT TRI N c a T CH C Y T TH GI I (WHO) là gì?

T ch c Y t Th gi i (WHO) đ a ra CÁC CHU N PHÁT TRI N c a TR EM toàn c u cho tr

nh n bi t các nhóm đ i t ng có v n đ v phát tri n, nh ng nhóm th a ho c thi u cân c n đ c

y t c ng đ ng can thi p Phát tri n bình th ng là bi u hi n đ u tiên c a s c kho và cách đo hi u

tu i Chu n tham kh o c không cho bi t tr ph i phát tri n nh th nào đ có s c kho t i u, mà

ch mô t tr em trung bình phát tri n nh th nào

CÁC CHU N PHÁT TRI N M I ti n xa h n so v i chu n tham kh o c Các chu n m i ghi

nh n thêm các ch s quan tr ng khác trong phát tri n, ví d nh chi u cao và cân n ng c a bé

đ c đánh giá so v i chu n t i u Có bi u đ riêng cho bé trai và bé gái, và cho tr s sinh đ n

m t tu i và tr nh đ n 5 tu i

Nh ng chu n này quan tr ng trong y t và giúp xác đ nh m t đ a bé ho c m t nhóm tr

m nh kho và phát tri n t t Ví d , m t đ a tr nh h n kênh đ trong bi u đ cân n ng chi u cao (thi u chi u cao/ thi u cân) c n đ c khám đ xác đ nh bé có v n đ v s c kho hay phát tri n Trong y t , đó là d u hi u đ chu n đoán s m các lo i b nh t t bé ho c đ ki m tra hi u qu c a quá trình đi u tr M t đi m quan tr ng c n chú ý là l n đ u tiên chúng ta có đ c chu n BMI (Ch

s Kh i C th - Body Mass Index) và bi u đ BMI cho tr đ n 5 tu i, đ giúp theo dõi ti n tri n

c a tình tr ng béo phì tr nh ngày càng gia t ng

Thêm vào đó, CÁC CHU N PHÁT TRI N m i c ng bao g m CÁC C T M C PHÁT TRI N (Windows of Achievement - t m d ch ti ng Vi t vì ch a ngh đ c t chính xác) mô t các c t m c

và các kho n th i gian cho 6 c t m c phát tri n v n đ ng chính c a bé, nh ng i, đ ng, đi

Các chu n m i này t ng c ng đ a ra h n 30 bi u đ H u h u các bác s và chuyên viên y

t và b m ch dùng th ng xuyên vài bi u đ (nh cân n ng, chi u cao, BMI nh ng các nhà nghiên c u và th ng kê s c kho c ng đ ng thì s cùng nhi u bi u đo đ t và đánh giá h n

Ch y u, các chu n m i ph bi n nh t bao g m:

1- Chi u dài (chi u cao) theo đ tu i (m i)

2- Cân n ng theo đ tu i (m i)

3- T l cân n ng / chi u cao (l n đ u tiên đ c công b )

4- Ch s kh i C th BMI theo đ tu i (l n đ u tiên đ c công b )

(***Ch d a vào CÁC chu n 1, 2 ch a đ đ k t lu n bé suy dinh d ng hay béo phì

Ph i tham kh o c CÁC chu n 3, 4 và so v i c các c t m c phát tri n***)

nào?

CÁC CHU N PHÁT TRI N M I c a WHO khác v i các bi u đ đ c dùng tr c đây nh th

Các chu n m i c a WHO khác v i các bi u đ c trong nhi u ph ng di n, l n đ u tiên các chu n di n t đ c tr "nên phát tri n nh ăth nào", đ h ng bé đ n s c kho t i u, ch không

ch là các bi u đ đ ghi nh n và theo dõi th đ ng

Các chu n m i cho th y t t c tr em trên toàn th gi i có th đ t các chu n chi u cao và cân n ng và m c đ phát tri n t ng t (trên CÙNG KÊNH) n u đ c nuôi d ng và ch m sóc đúng cách và s ng trong môi tr ng lành m nh Vì th , đây là cách ch đ ng đ ki m tra và đánh giá s phát tri n c a tr , t o ra các đi u ki n chu n và bi t cách đúng đ đánh giá 1 em bé hay m t nhóm

tr đ i t ng so v i chu n

Ví d , nh m t đ c đi m trong các chu n m i này là thi t l p chu n sinh h c là bé đ c nuôi

b ng s a m là chu n đ đo m c đ phát tri n m nh kho Các chu n tham kh o c đ c xây d ng trên s li u phát tri n l n l n gi a bé bú s a công th c và bé bú m Ngoài ra, m u nghiên c u (8,440 bé) đ l p chu n đ c l y t 6 qu c gia khác nhau (Brazil, Ghana, n , Na Uy, Oman và

M ), giúp chu n m i th hi n đ c tính toàn c u th t s , khác h n tiêu chu n tr c, đ c xây d ng

t m u tr em c a 1 qu c gia duy nh t

CÁC CHU N PHÁT TRI N M I này đã đ c nghiên c u và thi t l p nh th nào?

Các chu n này là k t qu c a m t công trình nghiên c u công phu "D ÁN NGHIÊN C U PHÁT TRI N C S THAM CHI U A TÂM (The Multicentre Growth Reference Study - MGRS) do WHO kh i x ng n m 1997, ti n hành c p c ng đ ng 6 qu c gia trên th gi i, đ xây d ng chu n m i áp d ng cho toàn th gi i th gi i đ đánh giá s phát tri n sinh lý, ch đ dinh d ng

và các c t m c phát tri n tr nh t s sinh đ n 5 tu i D án đ c tài tr v i chính ph Brazil,

Hà Lan, Na Uy, Oman, M và Qu Bill & Melinda Gates, và đ c s h tr c a các chính ph các

n c tham gia và nhi u t ch c phi chính ph

K t qu nghiên c u đ c thông bào l n đ u vào n m 2004, chính th c công b trên trang web c a WHO 27/4/2006 và tài li u đào t o cho chuyên viên y t các n c n m 2008 đ các n c

c th chính th c đ c áp d ng t t c các n c trên th gi i

Vi t Nam, các bi u đ "Chi u cao theo đ tu i" (cho bé gái/ cho bé trai) và bi u đ "Cân

n ng theo đ tu i" (cho bé gái/ cho bé trai) đã đ c Vi n Dinh D ng Qu c gia chính th c áp d ng

và đ c c p nh t trên các s theo dõi s c kho c a các bé trên toàn qu c

Tuy nhiên, nhi u di n d ch "tam sao th t b n" khi n 2 bi u đ này không đ c hi u đúng

và phát huy giá tr theo ý ngh a g c c a WHO Ngoài ra, hai bi u đ m i và quan tr ng nh t là -

Bi u đ T l cân n ng / chi u cao bi u đ Ch s kh i C th BMI theo đ tu i, là nh ng công c chính đ đánh giá phát tri n t i u không đ c bao g m trong các tài li u chính th c này

PH N 2 - CÁCH HI U CÁC CHU N PHÁT TRI N C A WHO

1- Gi i thi u các khái ni m c n b n:

Nh đã nêu trong ph n 1, công trình nghiên c u công phu "D ÁN NGHIÊN C U PHÁT TRI N C S THAM CHI U A TÂM (The Multicentre Growth Reference Study - MGRS) c a WHO

đã cung c p cho th gi i các chu n phát tri n m i cho tr em trên toàn th gi i, chính tên g i c a

d án c ng đã nói lên ý ngh a là chu n phát tri n c a tr em không ch d a trên 1 ch s và ph i

đ c xem xét "đa tâm", có ngh a là đánh giá s phát tri n c a các bé t nhi u góc đ và ph i d a vào nhi u ch s khác nhau

Tr c tiên, chúng ta chú ý các khái ni m c n b n sau:

H (System): Trong các chu n m i c a WHO có 3 h d li u theo thu t toán th ng kê và

th hi n bi u đ khác nhau: 1- Bách v phân (Percentile); 2- i m-z (z-score or Standard Deviration Score); 3- Bình quân (Medium) có cách th hi n d li u h i khác nhau; Trong đó ph bi n nh t là

h i m-z và h Bách v phân, do đó trong bài vi t này, Betibuti s gi i thi u chi ti t h n v 2 h này

B NG / BI U (Chart/ Graph): M i h đ c th hi n b ng các b ng bi u theo cách riêng,

m i nhìn qua có v gi ng nhau và d b nh m l n Betibuti s c g ng giúp các m phân bi t đ c các b ng bi u này

I M (Score/ Percentile): Trong m i b ng/ bi u có nh ng m c tham chi u chính Trong h Bách v phân đó là nh ng s th hi u nh 50% hay 50th, và trong h i m-z là các h s tham chi u t -3 đ n +3

KÊNH (Range): là các kho ng n m gi a t các đ ng bi u th c a các h s tham chi u

XU H NG (Trends): là h ng c a đ ng th hi n các s li u c a bé đ c ghi nh n trên

ph i c a bi u đ có các ch s 3rd (3%), 15th (15%), 50t (50%), 85th (85%), 97th (97%) Các con

s % này bi u th cho s % c a tr em trên th gi i d i kênh đó

Cách hi u c a bi u đ này không ph i 97% là t t nh t, c ng KHÔNG PH I 50% LÀ T T

NH T, mà tr phát tri n hoàn toàn t t trong kênh c a mình so v i cân n ng lúc sinh cho các bé trong kho ng 15% đ n 85% Vì không th nào t t c tr em trên toàn th gi i ph i m c 50% đ

đ c g i là phát tri n chu n Ví d , m t bé đ c sinh ra nh cân, 2.7kg kênh 15%, bé ti p t c

t ng cân quanh kênh 15% là hoàn toàn bình th ng, không nên so sánh bé v i nh ng em bé khác cùng tháng tu i

V cân n ng, các bé 3% d i cùng, là quá thi u cân Th ng các n c có đi u ki n dinh

d ng và môi tr ng bình th ng (không có chi n tranh, thiên tai, n n đói) không có bé m c

d i 3% N u bé m c 97% trên cùng, d thu c trong nhóm béo phì, n u xem xét ch s BMI c ng cao Ch nhìn s đo cân n ng hay ch s ph n tr m không th k t lu n ngay bé suy dinh d ng hay béo phì, mà ph i k t h p đánh giá bé qua các ch s và t ng tác khác n a

H bi u đ này mang tính tham kh o nhi u h n, và đ c dùng đ th hi n m c đ chung

c a m t c ng đ ng ph m vi r ng, cho phép đánh giá chu n c a 1 m c, ho c m t c ng đ ng, so

v i chu n qu c t Ví d , khi có m t vùng tr i qua thiên tai, các t ch c y t và các t ch c phi chính

ph có th dùng h bi u đ này đ đánh giá nh h ng c a thiên tai đ i v i dinh d ng và phát tri n c a nhóm tr trong c ng đ ng đó

3- Gi i thi u h i m-z (z-score):

H này áp d ng thu t toán th ng kê có tên "Các đi m tham chi u c a đ l ch chu n" (Standard Deviation scores) hay còn đ c g i đ n gi n là i m-z (z-score), thu t toán này phân chia t h p (đ i t ng th ng kê) thành các kênh t 1 đ n 3 l n h n so v i m c trung bình là z=0 (mean) và các kênh t -1 đ n -3 th p h n m c trung bình

H i m-z, ngoài các bi u đ tham chi u v cân n ng và chi u cao theo đ tu i, còn có các

bi u đ tham chi u v "T l cân n ng/chi u cao" và "Ch s BMI theo đ tu i" giúp chúng ta ghi

nh n và đánh giá t t h n v chu n phát tri n c a bé

Có m t đi m c n đ c đ c bi t l u ý, là trong khi chu n z=0 ch là ch s trung bình, KHÔNG

CÓ NGH A LÀ S T I U hay CH S CHU N các bi u đ "cân n ng theo đ tu i" và "chi u cao theo đ tu i", (t ng t nh ch s tham kh o 50% trong h bách v phân, vì không ph i t t c các

bé ph i có cân n ng và chi u cao gi ng y nhau m i g i là đ t chu n.) V cân n ng, trong các kênh

d i 2 và trên -2 có th là t t (vì còn tu bé cao hay lùn) V chi u cao, trong kênh d i 3 và trên -2 có th là t t (vì còn tu bé n ng hay nh )

ây là đi m b các website ph bi n sai, khi cho là đi m không ho c 10% là m c chu n t i

u theo các bi u đ chu n m i c a WHO Cách d ch "thi u chu n c p đ 1", ho c "v t chu n c p

đ 3" gây hi u l m và hoang mang cho các b m , và không th hi n đúng ý ngh a c a các b ng

d li u/ bi u đ này

Ngoài ra, không th ch xem m t bi u đ cân n ng mà k t lu n là bé không đ chu n hay không, c ng không ph i ch s x d ng + là t t, âm - là x u, và c ng không ph i ch s z càng cao càng t t

***TH NH NG trong hai bi u đ "t l cân n ng/chi u cao" và "ch s BMI theo đ tu i" thì

đi m z=0 l i chính LÀ I M THAM CHI U CHU N T I U mà các b m nên c g ng cho con đ t

đ c ây là m u ch t quan tr ng c a các chu n m i này khi WHO công b r ng "l n đ u tiên chúng ta bi t tr NÊN phát tri n nh th nào là t i u."

Do đó, nói đ n chu n m i mà b qua Bi u đ "T l cân n ng/chi u cao" và Bi u đ Ch s BMI c ng gi ng nh mô t ngày r m mà quên m t tr ng v y

Các m tham kh o hình minh h a, 4 bi u đ m u c a 1 bé gái và 1 bé trai, và b ng di n

gi i t ng h p đ hi u rõ h n ph n n i dung mà Betibuti v a mô t trên đây

4- Hi u ý ngh a c a "Xu H ng" (Trends)

Nh đã nói trên, không nên xem xét riêng t ng bi u đ , càng không nên ch nhìn vào m t con s VÍ D , có m h i Betibuti, "con em 5 tháng 7 kg, có b còi không?" M t câu h i nh v y rõ ràng là không có đ thông tin đ đánh giá Betibuti th ng h i thêm các m nh ng thông tin sau:

Bé trai hay bé gái, cân n ng và chi u cao t khi sinh đ n gi , hàng tháng đo nh th nào?" Vì đó

là nh ng d li u c n thi t đ th hi n "xu h ng"

Nên hi u nh th này:đ ng hi n th s đo c a bé đi bám theo kênh tham chi u là t t

t kênh th p có th t ng lên 1 ho c 2 kênh trên bi u đ cân n ng và chi u cao, c i thi n cân n ng hay c cân n ng và chi u cao, nh ng ch s t l cân n ng/ chi u cao <2 là t t (vì z=2 là

khi bé đang béo phì ho c th a cân, bé không c n gi m cân, mà ch c n gi cân trong khi bé

ti p t c cao lên, "t l cân n ng /chi u cao" và ch s BMI s đ c c i thi n

ng BMI tham chi u chu n cho bé 2 đ n 5 tu i t i u là đ ng h i đi xu ng, nên bé có

s li u đi theo xu h ng này là t t

*Cách tính BMI (kg/m2) = cân n ng (kg)/ bình ph ng c a chi u cao (m)

5- Các bi u đ và ch s khác giúp xác đ nh suy dinh d ng:

Các m có th ng c nhiên vì sao trong hình minh h a và ph n bài bên trên không đ c p

đ n tr ng h p bé suy dinh d ng

xác đ nh bé suy dinh d ng, ngoài vi c s d ng 4 bi u đ trên, các chuyên viên y t c n

ph i khám cho bé c n th n và tham chi u thêm các bi u đ sau:

Chúc các m nuôi con s a m đ y t tin, vì chu n m i c a WHO đã m t l n n a xác đinh

"bé bú m 100% là chu n phát tri n t i u"!

PH N 3 - CÁC C T M C PHÁT TRI N V N NG C A BÉ THEO TIÊU CHU N

C A WHO

L n đ u tiên (1996) WHO đ a ra chu n tham kh o cho tr em trên toàn th gi i v phát tri n th ch t c a tr em v phát tri n các c t m c v n đ ng

Theo tiêu chu n c a WHO, bé nh con không đ c k t lu n là "còi x ng/ suy dinh d ng"

n u bé đ t các c t m c phát tri n v n đ ng theo kho ng th i gian (xanh nh t) trong b ng này nhe các m !

Chúc các m yên tâm và t tin nuôi con b ng s a m lanh l i, kho m nh!

"Không béo nh ng mà kho " vì "cân n ng không ph i là th c đo s c kho " nhe!

L I ÍCH CHO BÀ M CHO CON BÚ

THI U MÁU, GI M CÂN, TRÁNH THAI T NHIÊN)

Ph n 1: L I ÍCH TÂM SINH LÝ S C KHO TR C M T (gi m r i ro thi u máu, gi m cân, tránh thai t nhiên)

Vi c cho con bú c ng gi m t vai trò quan tr ng trong vi c đ m b o và gia t ng s c kho cho bà m

H u h t m i ng i đã đ c nghe nh c r t nhi u v các l i ích và giá tr c a s a m đ i v i

bé, nh ng ít ng i bi t và hi u đ y đ v vai trò quan tr ng c a vi c cho con bú đ i v i s c kho

tr c m t và lâu dài c a ng i m

1- Gi m nguy c b thi u s t (thi u máu):

Ch ng thi u máu sau khi sinh bi u hi n th ng xuyên h n nh ng ph n nuôi con b ng

s a ngoài Theo m t s nghiên c u khoa h c t i M t l ph n b thi u máu sau khi sinh t 7.2%

đ n 14.3% cao h n nh ng ph n không cho con bú, ho c cho bú trong th i gian ng n, so v i

nh ng bà m cho con bú m hoàn toàn N ng đ Hb t i thi u c a các bà m không cho con bú th p

h n ph n cho con bú kho ng 50g/l

Bà m không cho con bú, không có đ hocmon oxytocin đ co th t t cung, khi n t cung

ch m co g n, d b sót nhau, s n d ch cho đ n t n 24 ngày ho c lâu h n Vi c t cung ch m co

g n và đóng kín làm t ng nguy c m t máu (rong kinh th c p) và nguy c nhi m trùng t cung

WABA (World Alliance for Breastfeeding Action - Liên minh Hành đ ng vì Nuôi Con S a m

Th gi i) trong th i gian g n đây tích c c v n đ ng WHO (World Health Organization - T Ch c Y

t Th gi i) đ a vi c cho con bú m ngay sau khi sinh đ giúp thu g n t cung nhanh chóng và t nhiên, vào quy trình đ đ chu n c a t t các Khoa s n c a t t c các b nh vi n trên th gi i, ch không ch là quy trình đ c WHO khuy n khích nh hi n nay

- Kinh nguy t:

Bà m cho con bú 100% (không b c ) do tác đ ng c a hocmon gây c ch quá trình r ng

tr ng và ch ng th thai, do đó th ng không th y kinh nguy t trong su t 6 tháng cho con bú m hoàn toàn Hi n t ng ng ng th y kinh làm gi m nhu c u h p th ch t s t vào c th m Nhu c u

ch t s t c n cho quá trình t o s a m ch b ng 1/2 nhu c u bù đ p ch t s t b m t đi trong tháng

c a bà m có kinh nguy t

Bà m không cho con bú ho c bú b c s có chu k r ng tr ng bình th ng và có th th y kinh nguy t tr l i trong 4 - 6 tu n sau khi sinh

M t máu sau sinh nhi u do t cung không đ c co g n t nhiên và kinh nguy t tr l i s m sau khi sinh (cai s a ho c v n cho con bú d m s a ngoài) là 2 nguyên nhân chính gây nên ch ng thi u máu sau khi sinh

2- Tránh thai t nhiên:

Ng a thai hi u qu giúp b o v s c kho bà m và gia t ng h nh phúc gia đình v tâm lý

và tài chánh Ph ng pháp tránh thai t nhiên (LAM - Lactational Amenorrhea Method ng ng r ng

tr ng/ không có kinh nguy t trong th i gian cho con bú) đ c xem là t nhiên, hi u qu cao, không

t n kém, không có tác d ng ph

C s khoa h c:

Nhi u nghiên c u khoa h c cho th y trung bình, đ i v i bà m cho con bú 100%, s th y kinh nguy t tr l i vào tháng th 6 - 7 sau khi sinh

Vi c s n xu t s a liên t c nh nuôi con bú m 100% làm c ch quá trình r ng tr ng và

m t kinh nguy t H n th n a, cho dù tr ng có r ng trong th i gian 6 tháng đ u, các n i ti t t và hócmon trong c th m trong giai đo n này khi n tr ng không th th tinh m t cách hi u qu (98%-99%)

Bà m cho con bú hoàn toàn theo đ nh ngh a c a các nghiên c u này là bà m cho bé bú 100% (*), cách c không quá 4 ti ng cho các c ngày và không quá 6 ti ng cho các c đêm, trong

6 tháng liên t c t sau khi sinh

(*) các bài vi t khác, Betibuti chia s r ng có th bù c bú b ng c hút, là đ gi cho không m t s a, tuy nhiên c hút s a có th không t o đ c hocmon c ch r ng tr ng nh ăbé bú

tr c ti p, vì v n thi u đ ng tác mút, massage các đ u dây th n kinh qu ng vú đ th i gian c n thi t

Cho bé bú d m s a ngoài làm kinh nguy t tr l i s m h n Kh n ng có thai s tr l i trong vòng 6

tu n k t khi b c bú/ cai s a Do đó, n u bé không bú m hoàn toàn thì bà m ph i áp d ng

s m các bi n pháp tránh thai khác

3- Gi m cân:

Trong quá trình mang thai, m t ng cân nhi u.Trong thai k thông th ng, bà m t ng trung bình 12kg (10kg - 20kg) Thông th ng 25% c a tr ng l ng t ng lên đó là m d tr (kho ng 2.5kg - 5kg)

C s khoa h c:

Theo các nghiên c u khoa h c v c ch t o s a m và thành ph n dinh d ng trong s a

m , cho con bú m mà không c n b i d ng nhi u giúp c th "ch bi n" s a t chính l ng m này m t cách t nhiên và hi u qu (s a đ c t o t m m d i dào acid béo dài nh AA, DHA t t cho quá trình phát tri n não c a bé) Khi m cho con bú hoàn toàn su t 6 tháng và m n u ng phong phú (healthy), h u h t l ng m d tr này s đ c s d ng h t trong 6 tháng (đ i v i m

t ng @10kg) và 1 n m (đ i v i m t ng @20kg)

Khi m b i d ng quá nhi u sau khi sinh, l ng m d tr trong thai k không đ c s d ng góp ph n vào nguy c ăgây béo phì m sau này

Theo m t nghiên c u t i M , bà m cho con bú v a s a m v a s a ngoài, cho dù t p th

d c nhi u h n và n u ng k h n bà m cho con bú hoàn toàn, h v n gi m m ch m h n bà m cho con bú hoàn toàn trong vòng 3 tháng sau khi sinh

Nghiên c u này c ng so sánh k t qu gi m cân c a các bà m cho con bú su t 12 tháng và lâu h n gi m đ c @4.4kg, trong khi các bà m ch cho con bú đ n 3 tháng ch gi m đ c @2.4kg Giai đo n gi m cân khi cho con bú nhi u nh t t 3 - 6 tháng sau khi sinh

M t s nghiên c u khác t p trung vào dinh d ng c a bà m cho con bú m hoàn toàn trong

6 tháng cho th y bà m nuôi con bú hoàn toàn đ c đ ngh t ng n ng l ng, vitamin A, canxi và

ch t s t t 0.1% đ n 6% thông qua th c ph m cân đ i và phong phú, so v i nhu c u dinh d ng

c a ph n bình th ng

Không nh nhi u ng i l m t ng ph i n th t nhi u c m và th t nhi u ch t béo đ ng v t

đ có đ s a và s a nhi u ch t cho con, ch vì h không bi t đ n c ch s d ng l p m d tr và

hi n t ng m t kinh b o toàn m t l ng d ng ch t trong c th bà m , đ c bi t là ch t s t và canxi, so v i ph n bình th ng

Nhi u ng i c ng không bi t r ng, cho con bú m hoàn toàn đáp ng nhu c u dinh d ng

c a con và ti t ki m n ng l ng cho m (đ các bà m trên toàn th gi i cho dù đi u ki n s ng và

đi u ki n kinh t và dinh d ng t i thi u, c ng có th nuôi con m nh kho ), nh các c ch đi u

ti t hoàn toàn t nhiên:

- C ch s d ng m d tr

- M thèm n nh ng ch t c n b sung (có th có trong nhi u lo i th c n khác nhau)

- L ng s a m đi u ch nh v a đ v i nhu c u c a con (khi ng c h t c ng khi ra tháng,

nh ng con bú bao nhiêu, có

s a b y nhiêu)

- Gi m tiêu hao n ng

l ng và b o toàn d ng ch t

nh m t kinh

Ngoài ra, theo các nghiên c u

này, 5 n m sau khi sinh, vòng

PH N 2: L I ÍCH TH M M (GI M NGUY C ăTEO HAY CH Y X B U VÚ)

1 - C u trúc b u vú:

Trong bài ch m sóc b u vú m , Betibuti đã mô t r t chi ti t c u trúc b u vú và quá trình phát tri n b u vú m Khi nói v hình dáng và th m m c a b u vú, chúng ta có th nh c đ n các thành ph n sau:

- C ng c + x ng s n, x ng đòn gánh: B u vú ch có các mô m , mô s i, mô tuy n và không có c đ t nâng đ Tuy nhiên, phía trong cùng tr c lá ph i là m t dàn x ng và c ch c

ch n giúp nâng đ 2 b u vú trong các th i k phát tri n và thay đ i

- Dây ch ng (Cooper ligaments/ suspensory ligaments/ fibercollagenous septa): M t h th ng

s i collagen b t đ u t x ng đòn gánh, đan k t nh ăm t cái r n m d i da c a c b u vú, nâng

đ toàn b c u trúc và t o hình cho b u vú

-Mô m : 3 v trí chính: (i) ngay bên d i da, m ng nh t vùng g n núm vú (ii) mô m

gi a các mô tuy n khác (iii) mô m sát c ng c S m trong vú c ng nh trong ng i khác nhau

gi a ng i này và ng i khác, và thay đ i

- Làn da bao ph b u vú m m m n, nh y c m và có đ đàn h i cao

C u trúc nâng đ đ c phát tri n nhi u nh t trong giai đo n t d y thì đ n tr ng thành,

và n u đ c ch m sóc và h tr t t s h u nh không thay đ i trong quá trình phát tri n c a tuy n

vú trong thai k , trong quá trình cho con bú và trong quá trình "thu g n" sau khi cai s a

Nguyên nhân gây teo nh hay ch y x c a b u vú:

M t s các bà m t ng r ng cho con bú m làm h b u vú m , tuy nhiên vi c cho con bú

m 100% tr c ti p, ch m sóc b u vú m đúng cách, cai s a đúng cách không nh ng không làm

b u vú m ch y x , mà còn có th giúp b u vú phát tri n hoàn ch nh, h p d n và cân đ i h n (ngay

c b u bú không cân đ i khi cho con bú, khi cai s a c ng v n ph c h i đ c)

B u vú thay đ i hình d ng theo tu i tác cho dù bà m cho sinh đ và có cho con bú hay không, do các y u t liên quan đ n hình d ng b u vú c ng thay đ i theo gene và theo th i gian,

nh đ đàn h i c a da theo tu i tác, tr ng l ng c a b u vú, l ng m trong c th , s l n mang thai (cho dù có cho con bú hay không)

Ít có ai bi t đ c r ng nguy c có b u vú m t cân đ i, ch y x , nh n nheo, bi n ch ng bên trong và bên ngoài b u vú, c n ph i làm đi làm l i nhi u l n khá cao trong gi i ph u th m m b u vú nh ng l i là t l r t th p bà m cho con bú hoàn toàn và ch m sóc b u vú đúng cách B Y

T M có m t tài li u tuyên truy n (Complications of Breast Implants) chi ti t dày 6 trang đ các c

s th m m cung c p cho khách hàng mu n nâng ng c đ h hi u rõ r i ro và nh ng bi n ch ng

b u ng c c a vi c ph u thu t này

Nh ng nguyên do khi n b u vú b teo nh , nhão ch y x di n ra nhanh h n:

Cho con bú m không ph i là nguyên nhân, mà nguyên nhân là do ch m sóc b u vú không đúng cách t n th ng các c u trúc nâng đ b u vú do nh ng tác đ ng tai h i nh : massage quá

m nh, quá nhi u, "bóp trái chàm trong b u vú", "nh i vú", b m hút quá nhi u, quá m nh, quá lâu,

t ăth bú không đúng cách, trang ph c không đúng cách (không m c áo ng c đ l c n ng đ b u

vú trong thai k và trong th i gian cho con bú

Ngoài tr tr ng h p m không cho con bú đ c do b nh lý hay do s ng xa con, có nh ng

bà m s h b u ng c nên không cho con bú Tuy nhiên k t qu th ng không đ c nh mong

đ i

Không cho con bú hoàn toàn (c ng là cai s a đ t ng t, vì tuy n vú đã phát tri n hoàn ch nh

t trong thai k và trong b u vú đã có s a non t tu n 16 - 20) khi n b u vú thu h i r t nhanh, nhi u tr ng h p b u vú thu v nh h n b u ng c tr c khi có thai

Cai s a đ t ng t khi đang nuôi con bú m khi n b u vú thu h i "b t th ng", t c đ thu h i

c a tuy n vú và c a các b ph n khác không đ ng b , khi n b u vú càng d m m nh o và ch y s

h n

Ngoài ra, khi các m th ng đ ý đ n vi c gi m m b ng nhanh ngay sau khi cai s a, mà không đ ý đ n tác đ ng c a vi c gi m cân nhanh đ i v i b u vú đang "thoái phát" do cai s a Tác

đ ng đôi, c a ph ng pháp gi m cân ngay sau khi cai s a và vi c "thoái phát" c a tuy n s a đ ng

th i r t tai t i, góp ph n chính vào vi c làm b u vú b gi m mô m và co tuy n vú, trong khi da c a

b u vú không đàn h i và thu g n theo k p khi n b u vú ch y s nhanh h n

Cho con bú lâu dài, ch m sóc b u vú đúng cách và cai s a t t giúp b u vú tr v kích

th c g n v i tr c khi mang thai, và có th đ y đ n, m n màng h n

Các m hãy tham kh o lo t bài vi t c a Betibuti v Ch m sóc b u vú m g m 4 ph n t thai

k , trong quá trình cho con bú đ n cai s a, và bài Dinh D ng c a bà m cho con bú, đ bi t cách

ch m sóc b u vú đúng cách, giúp b u vú ho t đ ng t i u Nh ch m chút b u vú cho con bú m ,

đ u ti th t đ c khôi ph c, da đ u ti và qu ng vú đ c ch m sóc m n và m m h n, làn da b u vú

đ c massage đ u đ n c ng m n màng h n

Cho con bú lâu dài, đúng cách Massage và ch m sóc b u vú nh nhàng và đ u đ n giúp làn

da gi đ c đ đàn h i lâu dài h n, c c u nâng đ đ c tôn tr ng và "b o qu n" t t và đ c h

tr b i lo i áo ng c cho con bú phù h p, giúp b u vú gi đ c c u trúc Dinh d ng giàu vitamin giúp b u vú m nh kho trong su t thai k , trong quá trinh nuôi con bú m và cai s a

Tác nhân quan tr ng nh t góp ph n gìn gi hình dáng và đ đ y c a b u vú m và cách cai

s a khoa h c Cai s a t t (gi m c bú d n trong ít nh t 3 tháng) và dinh d ng giàu vitamin c n thi t cho b u vú nh vitamin E, Vitamin A, giúp các c u trúc khác này có th i gian đ co l i, đ ng

th i v i s thu h i c a tuy n s a trong b u vú Ngoài ra, các m hãy th m t ngay v t vài gi t s a

m đ massage, đ u ti, qu ng vú và b u vú (k c da m t) trong su t th i gian cho con bú và cai

s a và n u có th ti p t c ít nh t 3 - 6 tháng sau khi cai s a hoàn toàn, đ b u vú thích ng v i s thu nh c a tuy n vú t nhiên nh t

Hi u đúng và áp d ng đ y đ các ph ng pháp Betibuti đ ngh , câu nói "gái 1 con trông mòn con m t" s luôn luôn áp d ng đúng cho các m nuôi 2, 3 con, đang cho con bú hay đã cai

s a, sau khi cho con bú m hoàn toàn 6 tháng và ngay c lâu dài b u bú m ch ng bao gi "h ",

mà v n luôn gi đ c s g i c m riêng và ý ngh a cao đ p c a thiên ch c làm m !

Chúc cm nuôi con s a m đ y t tin!