Đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La là hết sức cần thiết, nhằm đảm bảo cho người lao động có nghề nghiệp ổn định, tạo công ăn việc làm, ổn định cuộc sống, thích nghi với điều kiện mới. Công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La tại 6 huyện ở tỉnh Sơn La chủ yếu tập trung ở các xã, bản của các huyện: Huyện Mường La, Huyện Thuận Châu, Huyện Quỳnh Nhai; Huyện Mai Sơn; Huyện Yên Châu, Huyện Vân Hồ. Từ khi chính sách góp đất trồng cao su được triển khai, Chính phủ đã có nhiều chính sách chung và chính sách riêng cho đào tạo nghề đối với công nhân cao su tại Sơn La. Một số chính sách chủ yếu như Quyết định Số:42/2012/QĐ-TTg phê duyệt Về việc hỗ trợ tổ chức, đơn vị sử dụng lao động là người dân tộc thiểu số tại khu vực miền núi, vùng đặc biệt khó khăn; Quyết định số 46/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo dưới 03 tháng. Riêng Tỉnh Sơn La cũng ra các chính sách nhằm hỗ trợ cho người lao động góp đất trồng cao su như: Nghị quyết số 363/NQ-HĐND ngày 18/03/2011 của Hội đồng nhân dân tỉnh Sơn La về chính sách phát triển cây Cao su trên địa bàn tỉnh Sơn La; Nghị quyết số 133/2016/NQ-HĐND ngày 22/3/2016 của Hội đồng nhân dân tỉnh Sơn La về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho người lao động của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La; Nhờ có những chính sách trên, công tác đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La thời gian qua đã mở ra những cơ hội cho người dân vùng trồng cao su. Các lớp đào tạo nghề đã được tổ chức linh hoạt phù hợp với từng gai đoạn phát triển của dự án. Trong giai đoạn 2007 – 2012, Công ty CP cao su Sơn La đã tổ chức dạy nghề cho hơn 4.000 công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La. Tuy nhiên công tác đào tạo nghề cho công nhân cao su trên địa bàn tỉnh Sơn La vẫn còn nhiều vấn đề như cơ cấu đào tạo nghề còn chưa phù hợp, chất lượng đào tạo còn chưa cao. Những vấn đề đó có nguyên nhân từ công tác quản lý đào tạo nghề của bộ phận quản lý đào tạo nghề chưa cao, học viên trình độ còn thấp, cây cao su là loại cây trồng mới, quá trình đào tạo nhiều giai đoạn: trồng mới, chăm sóc, thu hoạch, chế biến... mà chính sách đào tạo nghề chỉ được đào tạo 01 lần/người. Mặc dù công tác quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La những năm qua đã có những nỗ lực nhất định, tuy nhiên vẫn còn những hạn chế làm cho kết quả đào tạo nghề chưa đạt được như kỳ vọng. Một số vấn đề có thể thấy như công nhân công ty cổ phần cao su Sơn La chuyên trách phụ trách về đào tạo nghề chưa có kinh nghiệm, công tác truyền thông về đào tạo nghề còn chưa mạnh, nhiệm vụ khảo sát nhu cầu học nghề chưa sâu sát dẫn đến các kế hoạch đào tạo chưa thực sự phù hợp, giám sát, đánh giá đào tạo nghề còn hình thức… Trong thời gian tới, vấn đề đào tạo nghề để giúp người dân chuyển đổi thành công nghề nghiệp, ổn định cuộc sống vẫn là bài toán cần có lời giải tối ưu hơn, trong đó một lời giải quan trọng là từ công tác quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La. Vì vậy, học viên chọn chủ đề “Quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP Cao su Sơn La” làm đề tài luận văn tốt nghiệp thạc sỹ Quản lý kinh tế và Chính sách với mong muốn được góp phần hoàn thiện công tác này tại Công ty.
Trang 1- -DƯƠNG THỊ HIỀN
QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO CÔNG NHÂN CAO SU
CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU SƠN LA
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
HÀ NỘI - 2019
Trang 2- -DƯƠNG THỊ HIỀN
QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO CÔNG NHÂN CAO SU
CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU SƠN LA
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ VÀ CHÍNH SÁCH
MÃ NGÀNH: 8340410
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS TRỊNH THỊ ÁI HOA
Trang 4Tôi đã đọc và hiểu về các hành vì vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôicàm kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không viphạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật Luận văn được nghiên cứu và viếtdưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trịnh Thị Ái Hoa – Học viện chính trị Quốc gia HồChí Minh.
Trong quá trình viết bài có sự tham khảo một số tài liệu các thông tin tríchdẫn có nguồn gốc rõ ràng và được phép sử dụng Những kết quả nghiên cứu nàychưa từng được sử để bảo vệ một học vị nào
Hà Nội, ngày tháng 11 năm 2019
Học viên
Dương Thị Hiền
Trang 5Lời đầu tiên tôi xin chân thành cám ơn các thầy, cô giáo Khoa khoa họcquản lý - Viện đào tạo sau đại học; cô giáo chủ nhiệm lớp CH26 – chuyên ngànhquản lý kinh tế và chính sách bạn bè đồng môn và anh chị đã giúp đỡ tôi trong quátrình học tập cũng như trong quá trình hoàn thành luận văn này Đặc biệt tôi xin bày
tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Trịnh Thị Ái Hoa – Học viện chính trị Quốc gia
Hồ Chí Minh đã trực tiếp hướng dẫn khoa học, tận tình chỉ dạy cho tôi về kiến thứccũng như phương pháp nghiên cứu trong thời gian thực hiện đề tài
Luận văn là kết quả quá trình học tập, nghiên cứu ở nhà trường, với sự giảngdạy, hướng dẫn nhiệt tình, trách nhiệm của thầy, cô Viện đào tạo sau đại học -Trường đại học kinh tế Quốc dân, kết hợp với kinh nghiệm trong quá trình thực tiễncông tác và sự cố gắng nỗ lực của bản thân
Mặc dù đã có sự nỗ lực cố gắng của bản thân, luận văn sẽ không tránh khỏinhững thiếu sót Tôi mong nhận được sự góp ý chân thành của các thầy cô, đồngnghiệp và bạn bè để luận văn được hoàn thiện hơn
Học viên
Dương Thị Hiền
Trang 6LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG, BIỂU
DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ i
PHẦN MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO CÔNG NHÂN CAO SU CỦA DOANH NGHIỆP 7
1.1 Tổng quan về đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp 7
1.1.1 Công nhân cao su của doanh nghiệp 7
1.1.2 Đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp 8
1.2 Quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp 11
1.2.1 Khái niệm quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp 11
1.2.2 Mục tiêu quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp 12
1.2.3 Bộ máy quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp 13
1.2.4 Nội dung quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp 13
1.3 Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp 21
1.3.1 Nhân tố thuộc về doanh nghiệp 21
1.3.2 Nhân tố thuộc về bản thân công nhân cao su 23
1.3.3 Nhân tố thuộc về môi trường bên ngoài 23
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO CÔNG NHÂN CAO SU CỦA CÔNG TY CP CAO SU SƠN LA 26
2.1 Tổng quan về Công ty CP cao su Sơn La và dự án trồng cao su tại tỉnh Sơn La 26 2.1.1 Giới thiệu về Công ty CP Cao su Sơn La 26
2.1.2 Giới thiệu Dự án trồng cao su tại tỉnh Sơn La 30
2.2 Đội ngũ công nhân cao su tại Công ty CP cao su Sơn La 31
2.3 Thực trạng quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La 33
2.3.1 Thực trạng lập kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La 33
Trang 72.4 Đánh giá công tác quản lý đào tạo nghề cho công nhân của Công ty CP cao
su Sơn La 57
2.4.1 Đánh giá thực hiện mục tiêu 57
2.4.2 Ưu điểm trong quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La 58
2.4.3 Hạn chế trong quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP Cao su Sơn La 59
2.4.4 Nguyên nhân của những hạn chế 61
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO CÔNG NHÂN CAO SU CỦA CÔNG TY CP CAO SU SƠN LA 63
3.1 Phương hướng hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho công nhân của Công ty CP cao su Sơn La 63
3.1.1 Mục tiêu phát triển của Công ty đến năm 2022 63
3.1.2 Mục tiêu đào tạo nghề cho công nhân của Công ty CP Cao su Sơn La .63
3.1.3 Định hướng hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho công nhân của Công ty CP cao su Sơn La 64
3.2 Một số giải pháp hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La đến năm 2022 65
3.2.1 Hoàn thiện lập kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su 65
3.2.2 Giải pháp về tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su 67
3.2.3 Giải pháp về kiểm soát đào tạo nghề cho công nhân cao su 75
3.2.4 Giải pháp nâng cao chất lượng tuyển dụng, bố trí sử dụng đãi ngộ công nhân cao su 76
KẾT LUẬN 77
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8Từ viết tắt Nghĩa của từ viết tắt
LĐTB&XH Lao động thương binh và xã hội
Trang 9Bảng 2.1 Tình hình khai thác cao su tại Công ty CP Cao su Sơn La 28
Bảng 2.2 Kết quả sản xuất kinh doanh tại Công ty CP Cao su Sơn La 29
Bảng 2.3 Hoạt động kinh doanh cao su tại Công ty CP cao su Sơn La 29
Bảng 2.4 Tình hình biến động công nhân cao su tại Công ty 32
Bảng 2.5 Trình độ học vấn công nhân cao su 33
Bảng 2.6 Nhu cầu đào tạo công nhân cao su theo công việc của Công ty theo hình thức đào tạo tại chỗ 34
Bảng 2.7 Mục tiêu kế hoạch đào tạo nghề khai thác mủ cao su cho công nhân cao su .36 Bảng 2.8 Ví dụ chương trình đào tạo cụ thể của nghề khai thác mủ cao su 38
Bảng 2.9 Kế hoạch về tổ chức lớp học và chương trình học theo kế hoạch 39
Bảng 2.10 Kinh phí hỗ trợ đào tạo cho Công ty theo Nghị quyết của HĐND tỉnh Sơn La và các quy định của Chính phủ, Bộ, Ngành, Trung ương 40
Bảng 2.11 Kết quả khảo điều tra về công tác lập kế hoạch đào tạo của Công ty 41
Bảng 2.12 Kinh phí hỗ trợ đào tạo cho Công ty đã được giải ngân 45
Bảng 2.13: Tổng hợp số liệu truyền thông về đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty giai đoạn 2014 – 2018 47
Bảng 2.14 Thực trạng về tổ chức lớp học cho công nhân cao su 48
Bảng 2.15: Kết quả khảo sát các đối tượng là công nhân cao su đã tham gia học nghề về tổ chức thực hiện đào tạo 50
Bảng 2.16 Khảo sát về tổ chức thực hiện đào tạo nghề cho công nhân cao su 51
Bảng 2.17 Tình hình kiểm soát thực hiện kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La 53
Bảng 2.18 Kết quả đào tạo nghề khai thác mủ cao su cho công nhân cao su 55
Bảng 2.19: Kết quả khảo sát về công tác kiểm soát, đánh giá đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La 56
Bảng 2.20: So sánh kết quả đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La với kế hoạch 57
BIỂU Biểu đồ 2.1 Hoạt động kinh doanh mủ cao su của Công ty 31
Biểu đồ 2.2 Tổng số lao động của doanh nghiệp 33
Trang 11- -DƯƠNG THỊ HIỀN
QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO CÔNG NHÂN CAO SU
CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU SƠN LA
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ VÀ CHÍNH SÁCH
MÃ NGÀNH: 8340410
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
HÀ NỘI - 2019
Trang 12TÓM TẮT LUẬN VĂN
Đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La là hết sứccần thiết, nhằm đảm bảo cho người lao động có nghề nghiệp ổn định, tạo công ănviệc làm, ổn định cuộc sống, thích nghi với điều kiện mới Công nhân cao su củaCông ty CP cao su Sơn La tại 6 huyện ở tỉnh Sơn La chủ yếu tập trung ở các xã, bảncủa các huyện: Huyện Mường La, Huyện Thuận Châu, Huyện Quỳnh Nhai; HuyệnMai Sơn; Huyện Yên Châu, Huyện Vân Hồ
Từ khi chính sách góp đất trồng cao su được triển khai, Chính phủ đã có nhiềuchính sách chung và chính sách riêng cho đào tạo nghề đối với công nhân cao su tại Sơn
La Một số chính sách chủ yếu như Quyết định Số:42/2012/QĐ-TTg phê duyệt Về việc hỗtrợ tổ chức, đơn vị sử dụng lao động là người dân tộc thiểu số tại khu vực miền núi, vùngđặc biệt khó khăn; Quyết định số 46/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy địnhchính sách hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo dưới 03 tháng Riêng Tỉnh Sơn La cũng
ra các chính sách nhằm hỗ trợ cho người lao động góp đất trồng cao su như: Nghị quyết số363/NQ-HĐND ngày 18/03/2011 của Hội đồng nhân dân tỉnh Sơn La về chính sách pháttriển cây Cao su trên địa bàn tỉnh Sơn La; Nghị quyết số 133/2016/NQ-HĐND ngày22/3/2016 của Hội đồng nhân dân tỉnh Sơn La về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề chongười lao động của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La;
Nhờ có những chính sách trên, công tác đào tạo nghề cho công nhân cao sucủa Công ty CP cao su Sơn La thời gian qua đã mở ra những cơ hội cho người dânvùng trồng cao su Các lớp đào tạo nghề đã được tổ chức linh hoạt phù hợp với từnggai đoạn phát triển của dự án Trong giai đoạn 2007 – 2012, Công ty CP cao su Sơn
La đã tổ chức dạy nghề cho hơn 4.000 công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn
La Tuy nhiên công tác đào tạo nghề cho công nhân cao su trên địa bàn tỉnh Sơn Lavẫn còn nhiều vấn đề như cơ cấu đào tạo nghề còn chưa phù hợp, chất lượng đàotạo còn chưa cao Những vấn đề đó có nguyên nhân từ công tác quản lý đào tạonghề của bộ phận quản lý đào tạo nghề chưa cao, học viên trình độ còn thấp, câycao su là loại cây trồng mới, quá trình đào tạo nhiều giai đoạn: trồng mới, chăm sóc,thu hoạch, chế biến mà chính sách đào tạo nghề chỉ được đào tạo 01 lần/người
Trang 13Mặc dù công tác quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CPcao su Sơn La những năm qua đã có những nỗ lực nhất định, tuy nhiên vẫn còn nhữnghạn chế làm cho kết quả đào tạo nghề chưa đạt được như kỳ vọng Một số vấn đề cóthể thấy như công nhân công ty cổ phần cao su Sơn La chuyên trách phụ trách về đàotạo nghề chưa có kinh nghiệm, công tác truyền thông về đào tạo nghề còn chưa mạnh,nhiệm vụ khảo sát nhu cầu học nghề chưa sâu sát dẫn đến các kế hoạch đào tạo chưathực sự phù hợp, giám sát, đánh giá đào tạo nghề còn hình thức…
Trong thời gian tới, vấn đề đào tạo nghề để giúp người dân chuyển đổi thànhcông nghề nghiệp, ổn định cuộc sống vẫn là bài toán cần có lời giải tối ưu hơn, trong
đó một lời giải quan trọng là từ công tác quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao sucủa Công ty CP cao su Sơn La Vì vậy, học viên chọn chủ đề “Quản lý đào tạo nghềcho công nhân cao su của Công ty CP Cao su Sơn La” làm đề tài luận văn tốt nghiệpthạc sỹ Quản lý kinh tế và Chính sách với mong muốn được góp phần hoàn thiệncông tác này tại Công ty
Luận văn được thực hiện hướng tới những mục tiêu cơ bản sau:
- Xây dựng được khung nghiên cứu về quản lý đào tạo nghề cho công nhâncao su của doanh nghiệp
- Phân tích được thực trạng quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su củaCông ty CP cao su Sơn La
- Đề xuất được một số giải pháp hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho côngnhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La
Ngoài Phần mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục,luận văn được kết cấu thành 3 chương:
Trang 14CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO
CÔNG NHÂN CAO SU CỦA DOANH NGHIỆP
Chương 1 đề cập đến ba nội dung chính
(1) Đào tạo nghề cho công nhân cao su với các nội dung Khái niệm và phânloại công nhân cao su, khái niệm đào tạo nghề cho công nhân cao su và đặc điểmđào tạo nghề cho công nhân cao su;
(2) Quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp với các nộidung khái niệm quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su, mục tiêu quản lý đào tạonghề cho công nhân cao su, bộ máy quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su củadoanh nghiệp, nội dung quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su
(3) Nhân tố ảnh hưởng đến quản đào tạo nghề cho công nhân cao su củadoanh nghiệp với ba nhân tố là nhân tố thuộc về doanh nghiệp, nhân tố thuộc về bảnthân công nhân cao su, nhân tố thuộc về môi trường bên ngoài
Quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp là quá trình lập
kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch và kiểm soát việc thực hiện kế hoạch đào tạonghề nhằm giúp cho người lao động nắm vững được nghề trồng, chăm sóc, thuhoạch và chế biến cao su phù hợp với yêu cầu công việc của doanh nghiệp
Mục tiêu cụ thể về quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanhnghiệp như sau là nâng cao chất lượng và tận dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có, nâng
cao khả năng thích ứng của nguồn nhân lực trong tương lai, nâng cao kết quả và hiệu
quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, quản lý đào tạo nghề nhằm giúp người laođộng chuyển đổi nghề nghiệp phù hợp, có đủ kiến thức, kỹ năng và thái độ cầnthiết, ổn định việc làm và nâng cao thu nhập
Nội dung quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su được nghiên cứu theoquy trình quản lý bao gồm lập kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su, tổ chứcthực hiện kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su và kiểm soát và đánh giáhoạt động đào tạo nghề cho công nhân cao su
Trang 15CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO CÔNG NHÂN CAO SU CỦA CÔNG TY CP CAO SU SƠN LA
Chương 2 nghiên cứu 4 nội dung chính: (1) Tổng quan về Công ty cổ phầncao su Sơn La và dự án trồng cao su tại tỉnh Sơn La, (2) Công nhân cao su tại Công
ty cổ phần cao su Sơn La, (3) Thực trạng quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao
su của Công ty cổ phần cao su Sơn La, (4) Đánh giá quản lý đào tạo nghề cho côngnhân cao su của Công ty cổ phần cao su Sơn La
Sau khi nghiên cứu thực trạng quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao sucủa Công ty cổ phần cao su Sơn La từ thực trạng bộ máy quản lý đào tạo nghề, thựctrạng lập kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su, thực trạng tổ chức thực hiện
kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su, thực trạng kiểm soát và đánh giá đàotạo nghề cho công nhân cao su luận văn đã đánh giá thực hiện mục tiêu và điểmmạnh, hạn chế trong công tác này của Công ty cổ phần cao su Sơn La
Công tác quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty cổ phầncao su Sơn La tuy đã đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng vẫn còn một số hạn chếnhất định Cụ thể:
- Về bộ máy quản lý đào tạo nghề: Có nhiều thành viên trong tổ đào tạo chưađược phân công chức năng nhiệm vụ cụ thể, từ đó một số thành viên Ban chỉ đạocòn thụ động, chưa thể hiện được vai trò của mình
- Về lập kế hoạch: Việc xác định nhu cầu học nghề cho công nhân cao su làchưa sát với thực tế từ đó làm cho việc xác định mục tiêu đào tạo chưa hợp lý Điềunày được thể hiện rõ qua việc trong năm 2018 Công ty CP cao su Sơn La đặt ra kếhoạch đào tạo 900 học viên nghề khai thác mủ cao su nhưng trong thực tế chỉ có
500 người đi học, đến năm 2016 - 2017 Công ty lập chỉ tiêu kế hoạch đào tạo 53học viên nghề bảo vệ vườn cây nhưng cũng không tổ chức đào tạo Hay như ngaytrong năm 2019, Công ty xác định chỉ tiêu đào tạo nghề vận hành dây chuyền chếbiến mủ là 50 học viên nhưng chỉ đào tạo được 18 người đạt có 36% kế hoạch
Hơn thế nữa việc xây dựng các chỉ tiêu về đào tạo nghề cho công nhân cao
su của Công ty CP Cao su Sơn La còn chạy theo số lượng, chưa thực sự chú trọngđến chất lượng và giải quyết việc làm sau đào tạo
Trang 16- Về tổ chức thực hiện kế hoạch: việc tổ chức đào tạo nhiều khi chưa kịpthời, có đôi khi kế hoạch đi vào triển khai một thời gian rồi mới tổ chức tập huấn.Hơn nữa nội dung của nhiều đợt tập huấn còn sơ sài Việc tuyên truyền vận độngchủ yếu mang tính chất thông báo, đọc nghe Công tác tư vấn cho công nhân cao su
về học nghề còn thụ động và chưa chuyên sâu, chưa giúp họ thực sự tin tưởng Bêncạnh đó chất lượng đào tạo nghề chưa thực đạt yêu cầu Do vậy, kết quả thu được từhoạt động đào tạo nghề còn hạn chế, sau khóa học các học viên còn nhiều bỡ ngỡ để
áp dụng những kiến thức đã được học vào thực tiễn Vẫn còn một bộ phận học viênsau khi học nghề xong vẫn không thể được nhận vào làm ngay Kinh phí bố trí chođiều tra, khảo sát nhu cầu học nghề, cũng như kinh phí để tuyên truyền, tư vấn học nghềkhông có Việc vận hành các quỹ còn cứng nhắc nên chưa thu hút được các chuyên giagiỏi tham gia dạy nghề Hơn thế nữa việc phân bổ kinh phí thực hiện đào tạo nghề chocông nhân cao su đôi lúc còn muộn, nên việc tổ chức đào tạo nhiều khi rơi vào thời điểmkhông thuận lợi cho lao động tham gia học nghề Việc phối hợp trong quản lý đào tạonghề cho công nhân cao su giữa các phòng, ban, các nông trường, đội sản xuất chưachủ động, còn phụ thuộc nhiều vào sự chỉ đạo của Ban tổng giám đốc Công ty
- Về kiểm soát sự thực hiện kế hoạch: Hiện nay Công ty CP cao su Sơn La đã
sử dụng hình thức kiểm soát trước, trong và sau quá trình đào tạo nghề Công ty CPcao su Sơn La thấy được tầm quan trọng của việc chủ động lấy ý kiến phản hồi từngười học, cũng như các đơn vị sản xuất có sử dụng công nhân sau khi học nghề
Từ việc lấy thông tin người học, đơn vị sản xuất có những phản ánh gì thì Công ty
CP cao su Sơn La tiếp nhận thông tin và xử lý Từ đó cũng có thể thấy rằng chủ thểkiểm soát đào tạo nghề cho công nhân cao su được xác định đầy đủ
Các công cụ kiểm soát việc thực hiện đào tạo nghề cho công nhân cao su vẫncòn hạn chế chủ yếu là thông qua các văn bản kế hoạch, báo cáo, chưa ứng dụngcông nghệ thông tin vào kiểm soát, dẫn đến việc theo dõi việc thực hiện các chỉ tiêu,kinh phí, đầu vào, đầu ra của người học nghề còn chưa kịp thời, thiếu chính xác
Nói chung khâu kiểm soát thực hiện đào tạo nghề cho công nhân cao su cònmang tính hình thức, chạy theo số lượng mà chưa đi vào những nội dung thực chất.Trong quá trình kiểm soát khi phát sinh những vấn đề các cơ quan có thẩm quyền
Trang 17chưa thực sự mạnh dạn trong khâu xử lý, thường để cho các đơn vị có khuyết điểm
tự điều chỉnh, sửa chữa
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO CÔNG NHÂN CAO SU CỦA CÔNG TY CP CAO SU
SƠN LA
Chương 3 đề cập đến 2 nội dung chính (1) Phương hướng hoàn thiện quản lýđào tạo nghề cho công nhân của Công ty CP cao su Sơn La; (2) Một số giải pháphoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn
La đến năm 2022
Các giải pháp hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su củaCông ty CP cao su Sơn La đến năm 2022 được đưa ra bao gồm giải pháp về hoànthiện lập kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su, giải pháp về tổ chức thựchiện kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su, giải pháp về kiểm soát đào tạonghề cho công nhân cao su, giải pháp nâng cao chất lượng tuyển dụng, bố trí sửdụng đãi ngộ công nhân cao su
Giải pháp về hoàn thiện lập kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su:Nâng cao chất lượng, độ chính xác của công tác điều tra xác định nhu cầu học nghềcủa công nhân cao su Xác định mục tiêu đào tạo nghề cho công nhân cao su sát vớithực tiễn Xây dựng các giải pháp nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo nghề cho côngnhân cao su một cách cụ thể, chi tiết Xác định chính xác, cụ thể nguồn kinh phí vàthực hiện việc phân bổ kinh phí cho từng hoạt động đúng quy định của pháp luật.Xây dựng quy trình lập kế hoạch trong đó có việc phân công nhiệm vụ rõ ràng chotừng cá nhân đơn vị tham gia vào quá trình lập kế hoạch đào tạo nghề cho côngnhân cao su Đẩy nhanh tiến độ xây dựng và phê duyệt kế hoạch đào tạo nghề chocông nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La
Giải pháp về tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su:Nghiên cứu, xem xét để sửa đổi, bổ sung Quy chế hoạt động, chức năng, nhiệm vụ
Trang 18của Tổ quản lý đào tạo nghề Xem xét bổ sung, bố trí cán bộ công chức chuyêntrách quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su thuộc Phòng Tổ chức – Lao độngtiền lương Từng bước nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý đào tạo nghề chocông nhân cao su cả ở cấp Tổ, Đội sản xuất Phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộquản lý của Công ty đáp ứng được nhu cầu dạy và học nghề trong tình hình mới.Nâng cao hiệu quả công tác tập huấn, bồi dưỡng cán bộ làm công tác quản lý đàotạo nghề cho công nhân cao su Tăng cường, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạtđộng tuyên truyền vận động, tư vấn cho công nhân cao su tham gia các chươngtrình đào tạo nghề do Công ty tổ chức Không ngừng nâng cao chất lượng cáckhóa đào tạo nghề cho công nhân cao su Hoàn thiện quản lý vận hành các quỹtrong hoạt động quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su.
Giải pháp về kiểm soát đào tạo nghề cho công nhân cao su: Đa dạng hóa cáchình thức kiểm soát và chủ thể kiểm soát đào tạo nghề cho công nhân cao su của
Công ty cổ phần cao su Sơn La Đa dạng hóa các công cụ kiểm soát đào tạo nghề cho
công nhân cao su
Giải pháp nâng cao chất lượng tuyển dụng, bố trí sử dụng đãi ngộ công nhâncao su: Cần có sự chỉ đạo quyết liệt từ Ban giám đốc, các phòng chức năng Công tytrong công tác đào tạo nghề cho công nhân
KẾT LUẬN
Qua quá trình nghiên cứu, luận văn đã hoàn thành được các mục tiêu nghiêncứu đề ra như (1) đã xác định được khung lý thuyết về quản lý đào tạo nghề chocông nhân cao su của doanh nghiệp, (2) dựa vào khung lý thuyết đã được xác định,phân tích được thực trạng quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty
cổ phần cao su Sơn La Từ đó chỉ rõ những điểm mạnh, hạn chế và nguyên nhâncủa những hạn chế trong quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty cổphần cao su Sơn La, (3) từ những hạn chế đã phát hiện, luận văn đề xuất được 04nhóm giải pháp hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty
cổ phần cao su Sơn La
Trang 19- -DƯƠNG THỊ HIỀN
QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO CÔNG NHÂN CAO SU
CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU SƠN LA
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ VÀ CHÍNH SÁCH
MÃ NGÀNH: 8340410
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS TRỊNH THỊ ÁI HOA
Trang 21PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La là hết sứccần thiết, nhằm đảm bảo cho người lao động có nghề nghiệp ổn định, tạo công ănviệc làm, ổn định cuộc sống, thích nghi với điều kiện mới Công nhân cao su củaCông ty CP cao su Sơn La tại 6 huyện ở tỉnh Sơn La chủ yếu tập trung ở các xã, bảncủa các huyện: Huyện Mường La, Huyện Thuận Châu, Huyện Quỳnh Nhai; HuyệnMai Sơn; Huyện Yên Châu, Huyện Vân Hồ
Từ khi chính sách góp đất trồng cao su được triển khai, Chính phủ đã có nhiềuchính sách chung và chính sách riêng cho đào tạo nghề đối với công nhân cao su tại Sơn
La Một số chính sách chủ yếu như Quyết định Số:42/2012/QĐ-TTg phê duyệt Về việc hỗtrợ tổ chức, đơn vị sử dụng lao động là người dân tộc thiểu số tại khu vực miền núi, vùngđặc biệt khó khăn; Quyết định số 46/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy địnhchính sách hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo dưới 03 tháng Riêng Tỉnh Sơn La cũng
ra các chính sách nhằm hỗ trợ cho người lao động góp đất trồng cao su như: Nghị quyết số363/NQ-HĐND ngày 18/03/2011 của Hội đồng nhân dân tỉnh Sơn La về chính sách pháttriển cây Cao su trên địa bàn tỉnh Sơn La; Nghị quyết số 133/2016/NQ-HĐND ngày22/3/2016 của Hội đồng nhân dân tỉnh Sơn La về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề chongười lao động của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La;
Nhờ có những chính sách trên, công tác đào tạo nghề cho công nhân cao sucủa Công ty CP cao su Sơn La thời gian qua đã mở ra những cơ hội cho người dânvùng trồng cao su Các lớp đào tạo nghề đã được tổ chức linh hoạt phù hợp với từnggai đoạn phát triển của dự án Trong giai đoạn 2007 – 2012, Công ty CP cao su Sơn
La đã tổ chức dạy nghề cho hơn 4.000 công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn
La Tuy nhiên công tác đào tạo nghề cho công nhân cao su trên địa bàn tỉnh Sơn Lavẫn còn nhiều vấn đề như cơ cấu đào tạo nghề còn chưa phù hợp, chất lượng đàotạo còn chưa cao Những vấn đề đó có nguyên nhân từ công tác quản lý đào tạonghề của bộ phận quản lý đào tạo nghề chưa cao, học viên trình độ còn thấp, câycao su là loại cây trồng mới, quá trình đào tạo nhiều giai đoạn: trồng mới, chăm sóc,thu hoạch, chế biến mà chính sách đào tạo nghề chỉ được đào tạo 01 lần/người
Trang 22Mặc dù công tác quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CPcao su Sơn La những năm qua đã có những nỗ lực nhất định, tuy nhiên vẫn còn nhữnghạn chế làm cho kết quả đào tạo nghề chưa đạt được như kỳ vọng Một số vấn đề cóthể thấy như công nhân công ty cổ phần cao su Sơn La chuyên trách phụ trách về đàotạo nghề chưa có kinh nghiệm, công tác truyền thông về đào tạo nghề còn chưa mạnh,nhiệm vụ khảo sát nhu cầu học nghề chưa sâu sát dẫn đến các kế hoạch đào tạo chưathực sự phù hợp, giám sát, đánh giá đào tạo nghề còn hình thức…
Trong thời gian tới, vấn đề đào tạo nghề để giúp người dân chuyển đổi thànhcông nghề nghiệp, ổn định cuộc sống vẫn là bài toán cần có lời giải tối ưu hơn, trong
đó một lời giải quan trọng là từ công tác quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao sucủa Công ty CP cao su Sơn La Vì vậy, học viên chọn chủ đề “Quản lý đào tạo nghềcho công nhân cao su của Công ty CP Cao su Sơn La” làm đề tài luận văn tốt nghiệpthạc sỹ Quản lý kinh tế và Chính sách với mong muốn được góp phần hoàn thiệncông tác này tại Công ty
2 Tổng quan nghiên cứu
Đến nay, chủ đề đào tạo nghề và quản lý đào tạo nghề đã được đề cập khánhiều trong các công trình nghiên cứu Một số đề tài mà tác giả đã tham khảo như:
Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Văn Hải (2012), trường Đại học Kinh tế quốcdân về “Tổ chức thực thi chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnh LaiChâu” Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về tổ chức phân tích thực trạng cholao động nông thôn của chính quyền tỉnh, tổ chức thực thi chính sách này của chínhquyền tỉnh Lai Châu giai đoạn 2006 – 2012, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoànthiện tổ chức thực thi chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn của chínhquyền tỉnh Lai Châu đến năm 2015
Luận văn thạc sỹ của Hoàng Trọng Tuấn (2016), Học viện Chính trị Khu vực
I về “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnh Bắc Kạn” Luận văn đã hệ thốnghóa được cơ sở lý luận về đào tạo nghề cho lao động nông thôn với các nội dungnhư khái niệm đào tạo nghề cho lao động nông thôn, các hình thức đào tạo nghề,mục tiêu của đào tạo nghề, các tiêu chí đánh giá đào tạo nghề, nội dung đào tạonghề và những yếu tố ảnh hưởng đến đào tạo nghề cho lao động nông thôn Luận
Trang 23văn cũng đã phân tích được thực trạng đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnhBắc Kạn và đánh giá đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnh Bắc Kạn theo cáctiêu chí và theo nội dung đào tạo nghề, từ đó rút ra các điểm mạnh, điểm yếu vànguyên nhân của điểm yếu trong đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnh BắcKạn Dựa vào các điểm yếu đã phát hiện luận văn đã đề xuất các giải pháp hoànthiện đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnh Bắc Kạn
Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Mạnh Hùng (2016), Học viện Chính trị Quốc
gia Hồ Chí Minh về “Quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở
tỉnh Yên Bái” Luận văn đã hệ thống hóa được cơ sở lý luận quản lý nhà nước vềđào tạo nghề cho lao động nông thôn với các nội dung như khái niệm, vai trò, nộidung và các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao độngnông thôn Luận văn đã phân tích được thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo nghềcho lao động nông thôn ở tỉnh Yên Bái giai đoạn 2011-2015 và đề xuất được cácgiải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn ởtỉnh Yên Bái Luận văn nghiên cứu quản lý nhà nước về đào tạo nghề nói chung vàlấy số liệu đào tạo nghề của Yên Bái để phân tích
Phạm Quốc Việt (2013), thực trạng và đề suất một số giải pháp nhằm hoàn thiệnphát triển bền vững cây cao su tại huyện Mường La – tỉnh Sơn La, luận văn thạc sỹ Đạihọc Nông nghiệp Hà Nội Luận văn đã cho thấy thực trạng phát triển cây cao su tạihuyện Mường La tỉnh Sơn la và đề xuất các giải pháp phát triển diện tích trồng cao su,phát triển bền vững cây cao su nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất nôngnghiệp cho những hộ có diện tích trồng cao su tại huyện Mường La
Các nghiên cứu về đào tạo nghề khá nhiều và đa dạng, tuy nhiên nghiên cứu
về Quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP Cao su Sơn La thì chưa
có nghiên cứu nào lựa chọn
3 Mục tiêu nghiên cứu
Luận văn được thực hiện hướng tới những mục tiêu cơ bản sau:
- Xây dựng được khung nghiên cứu về quản lý đào tạo nghề cho công nhâncao su của doanh nghiệp
- Phân tích được thực trạng quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su củaCông ty CP cao su Sơn La
Trang 24- Đề xuất được một số giải pháp hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho công
nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La
4 Đối tượng và phạm vi về nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công
ty CP Cao su Sơn La
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về nội dung: Nghiên cứu quản lý đào tạo nghề cho đối tượng công nhân cao su
của Công ty CP cao su Sơn la Các nội dung được tiếp cận theo quá trình quản lý, bao
gồm lập kế hoạch đào tạo nghề, tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo nghề và kiểm soát thực
hiện đào tạo nghề
+ Về không gian: Công ty CP cao su Sơn La
+ Về thời gian: Dữ liệu được thu thập cho giai đoạn 2014-2018, các giải
pháp đề xuất cho giai đoạn đến năm 2022
5 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Khung nghiên cứu
Thực hiện mục tiêu quản lýđào tạo nghề cho công nhânNhân tố ảnh hưởng đến
quản lý đào tạo nghề cho
công nhân cao su
Lập kế hoạch đàotạo nghề cho côngnhân cao su
Tổ chức thực hiện
kế hoạch đào tạonghề cho côngnhân cao su
Đối với công nhân:Giúp người lao độngchuyển đổi nghềnghiệp phù hợp, có
đủ kiến thức, kỹ năng
và thái độ cần thiết,
ổn định việc làm vànâng cao thu nhập
Kiểm soát và đánhgiá thực hiện đàotạo nghề cho côngnhân cao su
Đối với doanh nghiệp:Nâng cao chất lượng
và tận dụng tối đanguồn nhân lực hiện
có, nâng cao khả năngthích ứng của nguồnnhân lực trong tươnglai góp phần nâng caokết quả và hiệu quảSXKD của doanhnghiệp
Trang 255.2 Quy trình nghiên cứu
Bước 1: Tìm hiểu các công trình nghiên cứu về đào tạo nghề, đào tạo nghề cho
công nhân, quản lý đào tạo nghề để xây dựng khung nghiên cứu về quản lý đào tạonghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La Luận văn sử dụngphương pháp phân tích hệ thống và tổng hợp
Bước 2: Thu thập dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2014 -2018 về tình hình đào tạo
nghề cho công nhân và quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CPcao su Sơn La.Thu thập tài liệu liên quan đến chính sách, quy định về quản lý đàotạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn La Các tài liệu được thuthập từ các nguồn như hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Chínhphủ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La và các báo cáo hoạt độngcủa Công ty
Bước 3: Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua điều tra khảo sát 2 nhóm đối tượng.
- Mục đích điều tra: làm rõ hơn thực trạng quản lý đào tạo nghề cho công nhâncao su của Công ty Câu hỏi điều tra được thiết kế dựa trên các nội dung quản lý đào tạonghề cho công nhân cao su (xem phụ lục Mẫu phiếu điều tra)
- Đối tượng điều tra:
Thứ nhất là các cán bộ quản lý và các cán bộ trong Ban chỉ đạo đào tạonghề, chuyển đổi nghề cho công nhân của Công ty CP cao su Sơn La Tổng số phiếuphát ra là 30 phiếu và số phiếu thu về cũng là 30 phiếu
Thứ hai là công nhân cao su tại Sơn La đang và đã học nghề tại Công ty CPCao su Sơn La Vào thời điểm này có 02 lớp Kỹ thuật thu hoạch mủ cao su do Công
ty CP cao su Sơn La tổ chức là công nhân tại Nông trường cao su Châu Quỳnhthuộc công ty, số phiếu phát ra là 50 thu về 50
Thời gian khảo sát là tháng 3 năm 2019 Điểm đánh giá theo thang đo Likerttrong đó 1 là kém nhất đến 5 là tốt nhất
Bước 4: Phân tích dữ liệu thứ cấp và sơ cấp bằng phương pháp phân tích hệ
thống, thống kê, các phiếu điều tra được tập hợp lại và xử lý bằng phần mềm excel
so sánh, tổng hợp để phản ánh thực trạng quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao
su của Công ty CP cao su Sơn La
Trang 26Bước 5: Đánh giá công tác quản lý đào tạo nghề, xác định các ưu điểm, hạn
chế và nguyên nhân của hạn chế trong quản lý đào tạo nghề cho công nhân củaCông ty CP cao su Sơn La trong giai đoạn 2014 -2018
Bước 6: Từ các điểm yếu và nguyên nhân, luận văn đề xuất một số giải pháp
hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của Công ty CP cao su Sơn
La cho giai đoạn đến hết năm 2022
6 Kết cấu của luận văn
Ngoài Phần mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục,luận văn được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao sucủa doanh nghiệp
Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao sucủa Công ty cổ phần cao su Sơn La
Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý đào tạo nghềcho công nhân cao su của Công ty cổ phần cao su Sơn La
Trang 27CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO CÔNG NHÂN CAO SU CỦA DOANH NGHIỆP
1.1 Tổng quan về đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp
1.1.1 Công nhân cao su của doanh nghiệp
1.1.1.1 Khái niệm công nhân cao su của doanh nghiệp:
* Khái niệm về công nhân sản xuất: là người lao động trực tiếp tham giavào quá trình sản xuất, cung cấp sức lao động của mình để tạo ra sản phẩm chodoanh nghiệp, là người điều khiển các dây chuyền công nghệ hoặc tham gia vàomột hay nhiều khâu trong dây chuyền sản xuất và thường được thuê theo hợp đồnglàm việc để thực hiện các nhiệm vụ cụ thể, công việc cụ thể, được hưởng các chế
độ chính sách theo luật lao động, được hưởng lương do người chủ trả theo hợp đồnglàm việc
* Khái niệm công nhân cao su: là người lao động trực tiếp tham gia vào quátrình sản xuất sản phẩm cao su của doanh nghiệp từ khâu trồng cây cao su, chămsóc cây cao su, thu hoạch mủ cao su, chế biến cao su của doanh nghiệp
1.1.1.2 Đặc điểm công nhân cao su của doanh nghiệp
- Công nhân cao su là người trực tiếp sản xuất ra sản phẩm lao động của họ,gắn với quá trình sản xuất ra sản phẩm cao su từ khâu trồng, chăm sóc, thu hoạch vàchế biến
- Hoạt động của công nhân cao su có tính chuyên môn hóa cao: công nhâncao su được tổ chức phân chia thành những bước công việc, những nhiệm vụ khácnhau trong công việc để thực hiện công việc đó một cách hiệu quả
- Để trở thành công nhân cao su không đòi hỏi cao về trình độ học vấn,nhưng cần có kỹ năng hành nghề và đòi hỏi có sức khỏe tốt mới có thể làm được vìđây là lao động khá nặng nhọc
1.1.1.3 Phân loại công nhân cao su:
- Theo các khâu và tính chất công việc đảm nhận trong quá trình sản xuất,công nhân cao su được chia thành các loại sau:
Trang 28+ Công nhân trồng: là công nhân làm các công việc chuẩn bị đất, thiết kếhàng trồng, mật độ và khoảng cách trồng, trồng (trồng cây bầu, trồng cây stum trần,trồng dặm…)
+ Công nhân chăm sóc: theo thời kỳ sản xuất thì công nhân chăm sóc có 2loại: chăm sóc vườn cây KTCB (làm cỏ: làm cỏ hàng, làm cỏ giữa hàng; tủ gốc giữẩm; tỉa chồi, phòng chống cháy; bón phân) và chăm sóc vườn cây kinh doanh (làmcỏ: làm cỏ hàng, làm cỏ giữa hàng; bón phân)
+ Công nhân thu hoạch mủ cao su: thiết kế miệng cạo; thời vụ cạo; chia phầncây cạo; quản lý độ hao dăm; độ sâu cạo mủ; chế độ cạo và cường độ cạo; kỹ thuậtcạo (cạo miệng xuôi và cạo miệng ngược); bôi thuốc kích thích (bôi trên vỏ cạo táisinh và bôi trên miệng cạo không bóc mủ dây)
+ Công nhân chế biến cao su: là những công nhân làm trong nhà máy sảnxuất cao su, thực hiện công việc sản xuất theo dây truyền sản phẩm
- Theo trình độ chuyên môn, công nhân cao su được chia thành:
+ Công nhân tay nghề cao: là những công nhân cao su đã qua đào tạo chuyên môn và
có nhiều kinh nghiệm trong công việc thực tế, có khả năng đảm nhận những công việc phứctạp đòi hỏi trình độ cao như (công nhân kỹ thuật, tổ trưởng, chuyên quản…)
+ Công nhân tay nghề trung bình: là những công nhân cao su đã qua đào tạochuyên môn, nhưng thời gian thực tế chưa nhiều, hoặc những công nhân cao suchưa qua đào tạo nhưng có thời gian làm việc thực tế tương đối lâu được trưởngthành do học hỏi từ thực tế
1.1.2 Đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp
* Khái niệm đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp
Luật Giáo dục nghề nghiệp số 74/2014/QH13 ban hành ngày 27/11/2014 củaQuốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII kỳ họp thứ 8 địnhnghĩa: “Đào tạo nghề nghiệp (ĐTNN) là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiếnthức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học nghề để có thể tìmđược việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi đã hoàn thành khoá học hoặc để nângcao trình độ nghề nghiệp”
Trang 29Từ định nghĩa chung về đào tạo nghề nghiệp nêu trên, có thể hiểu: Đào tạo
nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp là quá trình kết hợp giữa dạy nghề và học nghề, đó là quá trình người dạy truyền bá những kiến thức về lý thuyết và thực hành, kỹ năng về sản xuất để những người lao động có được một trình độ, kỹ năng,
sự khéo léo, thành thục nhất định về nghề nghiệp để trở thành công nhân cao su của doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu về trồng, chăm sóc, thu hoạch mủ cao su và chế biến sản phẩm cao su của doanh nghiệp.
Bên cạnh các kỹ năng, kiến thức cần thiết, hoạt động đào tạo nghề cho côngnhân cao su còn phải giúp người lao động thích nghi với cây trồng mới có nhiềukhác biệt so với cây trồng trước đây, người lao động đang là một người nông dânvới thói quen sinh hoạt, tập quán canh tác giờ trở thành công nhân làm việc theonhững nguyên tắc và quy định của doanh nghiệp, của nhà nước Vì vậy, đào tạonghề cho công nhân cao su không chỉ là hoạt động dạy nghề thông thường mà cònphải đào tạo họ kỹ năng thích nghi với môi trường mới, điều kiện mới và hoạt độngđào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp phải thường xuyên, lâu dài,liên tục cập nhật
* Mục tiêu đào tạo nghề cho công nhân cao su
- Nâng cao chất lượng và tận dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có, nâng caokhả năng thích ứng của nguồn nhân lực trong tương lai
- Góp phần nâng cao kết quả và hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanhnghiệp
- Giúp người lao động chuyển đổi nghề nghiệp phù hợp, có đủ kiến thức, kỹnăng và thái độ cần thiết, ổn định việc làm và nâng cao thu nhập
* Đặc điểm của đào tạo nghề cho công nhân cao su
Đào tạo nghề cho công nhân cao su về cơ bản mang các đặc điểm của đàotạo nghề nói chung và cũng là quá trình tương tác giữa dạy nghề và học nghề, vàgiúp cho công nhân cao su có đủ kỹ năng, kiến thức và thái độ nghề nghiệp cần thiết
về một nghề nhất định Đào tạo nghề cho công nhân cao su mang một số đặc điểmnhư sau:
Trang 30Thứ nhất, đối tượng lao động được đào tạo thường là người dân chưa có trình độ chuyên môn kỹ thuật, người lao động xuất phát từ lao động nông thôn mang tính chất nông nghiệp
Thực tế trong quá trình phát triển kinh tế của doanh nghiệp cho thấy, quan hệsản xuất lạc hậu sẽ kìm hãm, hạn chế sự phát triển của lực lượng sản xuất, trình độphát triển của lực lượng sản xuất Chính vì vậy đào tạo nghề cho đối tượng này đểđẩy mạnh trình độ phát triển của lực lượng sản xuất cho phù hợp với cơ chế thịtrường, người lao động từ nông dân trở thành công nhân tạo điều kiện phát triển độingũ công nhân cao su có trình độ cao
Thứ hai, đối tượng đào tạo nghề cho công nhân cao su rất đa dạng về độ tuổi, giới tính, điều kiện và hoàn cảnh sống, tôn giáo, văn hóa…
Đây là đặc điểm nổi trội trong hoạt động đào tạo nghề cho công nhân cao su.Các đối tượng có hoàn cảnh, điều kiện khác nhau thì cách thức tiếp cận với đào tạonghề cũng hoàn toàn khác nhau Sự đa dạng trong đối tượng công nhân cao su về độtuổi, giới tính, tôn giáo, văn hóa là một khó khăn, thách thức trong đào tạo nghề.Thái độ tiếp cận với việc đào tạo nghề của công nhân cao su cũng hoàn toàn khônggiống nhau, đặc biệt trong việc đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp mới cho phù hợpvới điều kiện kinh tế - xã hội khu vực
Thứ ba, đa số công nhân cao su chưa có nhận thức đúng và đầy đủ về hoạt động đào tạo nghề, làm cho công tác đào tạo nghề cho công nhân cao su gặp nhiều khó khăn.
Đa số công nhân cao su sống tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, do tập quánsản xuất theo kinh nghiệm, quy trình sản xuất được đúc kết từ thực tiễn và truyềnmiệng cho nhau không cần qua đào tạo, vì vậy, khi vào làm công nhân cao su củadoanh nghiệp họ vẫn tiếp tục duy trì tâm lý tự học, tự tìm hiểu để có kỹ năng sảnxuất kinh doanh, không mặn mà với việc tham gia các hoạt động đào tạo nghề dochính quyền tổ chức.Việc nhận thức về nghề nghiệp và kỹ năng nghề nghiệp cònnhiều hạn chế trong đại bộ phận công nhân cao su, chính vì vậy hoạt động đào tạonghề cho đối tượng này thường gặp nhiều khó khăn, cần có nhiều biện pháp tuyêntruyền, giải thích và vận động
Thứ tư, hoạt động đào tạo nghề cho công nhân cao su gặp nhiều khó khăn, cản trở do ý thức ngại chuyển đổi nghề nghiệp, người dân có tâm lý thích hưởng thụ tiền hỗ
Trang 31trợ, đền bù của chính quyền.
Đây cũng là một trong những đặc điểm nổi trội trong hoạt động đào tạonghề cho công nhân cao su Người dân, đặc biệt là những người đã gắn bó nhiềuđời có tâm lý ngại chuyển đổi nghề nghiệp khác hoặc ngại chuyển địa bàn sảnxuất, canh tác Vì vậy, thuyết phục các đối tượng này thường gặp nhiều khó khăn,phức tạp Bên cạnh đó, đặc thù của việc hỗ trợ, đền bù cho công nhân cao su củachính quyền địa phương thường giúp cho người công nhân có được một số tiềnlớn nên thường dẫn đến tâm lý thích tiêu dùng, ngại lao động Đây là tâm lý tươngđối phổ biến trong các khu vực dân cư được hỗ trợ đền bù Tâm lý này của ngườidân dẫn đến việc lười lao động, luôn có suy nghĩ không cần làm việc và việc thamgia đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp là không thật sự cần thiết
Thứ năm, ngành nghề đào tạo cho một công nhân cao su rất đa dạng…
Đây là đặc điểm nổi trội trong hoạt động đào tạo nghề cho công nhân cao su
Vì cây cao su là cây có chu kỳ sản xuất lâu dài (30 năm) Sự đa dạng trong ngànhnghề đào tạo cho một công nhân cao su đó là công nhân cao su sẽ được học nghềđầu tiên là trồng, chăm sóc cây cao su, tiếp đó khi cây cao su khép tán chuẩn bị chothu hoạch mủ thì công nhân cao su phải học ngành nghề tiếp theo là thu hoạch mủcao su, một số công nhân khác được lựa chọn học nghề chế biến cao su để hoạtđộng nghề trong lĩnh vực sản xuất cao su Đây chính là một khó khăn, thách thứctrong đào tạo nghề Thái độ tiếp cận với việc đào tạo nghề của công nhân cao sucũng hoàn toàn không giống nhau, đặc biệt trong việc đào tạo chuyển đổi nghềnghiệp mới cho phù hợp với điều kiện sản xuất
1.2 Quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp
1.2.1 Khái niệm quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp
Theo giáo trình Quản lý học của Trường Đại học Kinh tế quốc dân “Quản lý
là quá trình lập kế hoạch, tổ chức và kiểm soát các nguồn lực và các hoạt động của
tổ chức nhằm giúp tổ chức đạt được mục đích của mình một cách hiệu lực và hiệuquả cao trong điều kiện môi trường luôn biến động”
Từ khái niệm trên, có thể định nghĩa quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao
su của doanh nghiệp như sau:
Trang 32Quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp là quá trình lập
kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch và kiểm soát việc thực hiện kế hoạch đào tạonghề nhằm giúp cho người lao động nắm vững được nghề trồng, chăm sóc, thuhoạch và chế biến cao su phù hợp với yêu cầu công việc của doanh nghiệp
1.2.2 Mục tiêu quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao
su của doanh nghiệp
Quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su suy cho cùng cũng là nhằm thựchiện được các mục tiêu của đào tạo nghề 4 cách có kết quả và hiệu quả cao mộtcách bền vững Mục tiêu cụ thể về quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su củadoanh nghiệp như sau:
(1) Nâng cao chất lượng và tận dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có:
Mỗi doanh nghiệp có một nguồn nhân lực nhất định, thông qua đào tạonguồn nhân lực, người lao động hiểu rõ hơn về công việc có được kiến thức và kỹnăng nghề nghiệp, thực hiện công việc với thái độ tốt hơn, chất lượng nguồn nhânlực được nâng cao và tối đa hóa được nguồn nhân lực hiện có để thực hiện mục tiêu
kế hoạch sản xuất kinh doanh cao su của doanh nghiệp
(2) Nâng cao khả năng thích ứng của nguồn nhân lực trong tương lai
Sau khi đi đào tạo về, nhân lực của doanh nghiệp có tính kỷ luật hơn trong sựthực hiện công việc, được cập nhật những tiến bộ khoa học kĩ thuật mới, hiện đại và
áp dụng vào công việc của họ Đồng thời, công nhân cao su cũng gắn bó hơn đốivới doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu muốn được nâng cao tay nghề của các côngnhân cao su và giúp cho công nhân cao su có được cái nhìn mới, tư duy mới trongcông việc và đây cũng là cơ sở để nâng cao sức sáng tạo của các công nhân cao sutrong công việc mà họ đảm đương
(3) Nâng cao kết quả và hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
Quản lý đào tạo giúp cho các cá nhân nâng cao được năng suất lao động củamình và từ đó nâng cao năng suất lao động của cả doanh nghiệp, giúp doanh nghiệphoạt động hiệu quả hơn trong mọi giai đoạn của quá trình phát triển doanh nghiệp
Trang 33(4) Quản lý đào tạo nghề nhằm Giúp người lao động chuyển đổi nghề nghiệp phù hợp, có đủ kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết, ổn định việc làm và nâng cao thu nhập
Đào tạo nghề cung cấp cho người lao động kiến thức, kỹ năng và thái độ cầnthiết trong công việc và gắn với giải quyết việc làm cho người lao động tại doanhnghiệp từ đó tăng năng suất lao động góp phần nâng cao thu nhập
1.2.3 Bộ máy quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp
Bộ máy quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su của doanh nghiệp baogồm: Ban giám đốc và các phòng ban chức năng cùng đội ngũ cán bộ nhân viên cónhiệm vụ cơ bản là tham mưu, hỗ trợ chủ doanh nghiệp thực hiện tốt chức năngquản lý đào tạo, đảm bảo cho doanh nghiệp đạt được mục tiêu đào tạo công nhân đã
đề ra với kết quả và hiệu quả cao
Ban giám đốc là người chịu trách nhiệm quản lý toàn diện đối với hoạt độngquản lý nguồn nhân lực trong đó có quản lý đào tạo nghề của doanh nghiệp, quyếtđịnh chiến lược, chính sách đào tạo, chỉ đạo các mối quan hệ của doanh nghiệp vớimôi trường ngành nghề của mình
Bộ phận trực tiếp quản lý đào tạo nghề đó là phòng Tổ chức lao động và cáccán bộ nhân viên của phòng
Bộ máy quản lý đào tạo có vai trò rất quan trọng đối với doanh nghiệp, nóquyết định hiệu quả của hoạt động đào tạo Nếu bộ máy quản lý đào tạo của doanhnghiệp tối ưu và đủ năng lực, thì hoạt động đào tạo nghề sẽ đi đúng mục tiêu đàotạo, tiết kiệm được nhiều khoản chi phí không cần thiết, khắc phục được nhữngđiểm yếu, phát huy điểm mạnh để hoạt động đào tạo được phát triển bền vững
Năng lực hoạt động của bộ máy quản lý đào tạo là khả năng được thể hiệntrong quá trình bộ máy quản lý thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình để đạtđược mục tiêu chung của doanh nghiệp Trong đó, năng lực của người cán bộ quản
lý là một yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp và rất lớn đến năng lực hoạt động của bộmáy quản lý đào tạo
1.2.4 Nội dung quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao
su của doanh nghiệp
1.2.4.1 Lập kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su
Lập kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su là quá trình doanh nghiệp
Trang 34xác định mục tiêu về đào tạo nghề cho công nhân cao su và các phương thức đểthực hiện mục tiêu.
Để lập kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su, doanh nghiệp phải thựchiện các bước sau:
Xác định nhu cầu đào tạo nghề cho công nhân cao su
Xác định nhu cầu đào tạo là nội dung quan trọng đầu tiên trong quá trình đàotạo của doanh nghiệp Để xác định được nhu cầu đào tạo, cơ sở đào tạo thì phải xácđịnh được: Kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp; các trình độ chuyên môn và kỹ năngnghề cần đào tạo; số lượng lao động cần đào tạo; thời gian đào tạo cần thiết
Xác định mục tiêu đào tạo nghề cho công nhân cao su
Mục tiêu đào tạo là những điều kiện về kiến thức, kỹ năng và thái độ màcông nhân cao su cần phải đạt được sau khi hoàn thành khóa học Để xác định đượcmục tiêu đào tạo, doanh nghiệp cần phải căn cứ vào:
+ Nhu cầu đào tạo của doanh nghiệp phụ thuộc vào nhu cầu về lao động củadoanh nghiệp, chiến lược phát triển của doanh nghiệp
+ Năng lực đào tạo của Trung tâm dạy nghề, trường dạy nghề, đơn vị đào tạođược chứng minh bởi các yếu tố sau: Chất lượng đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất,thiết bị đào tạo, chất lượng chương trình đào tạo
Lựa chọn đối tượng đào tạo:
Lựa chọn nhân sự để đào tạo là việc chọn lựa ra những người thực sự có nhucầu được đào tạo và chính doanh nghiệp thấy cần phải đào tạo họ Lựa chọn đốitượng đào tạo theo nguyên tắc tổ chức đúng đợt đào tạo, đào tạo đúng người, đúng
kỹ năng Việc lựa chọn đối tượng đào tạo phải thật chính xác để tránh gây lãng phíđầu tư về thời gian, tiền bạc vào đào tạo mà hiệu quả không được như mong đợi.Việc lựa chọn đối tượng đào tạo thực chất là việc xác định người lao động để đưavào kế hoạch đào tạo theo các tiêu thức phù hợp do doanh nghiệp yêu cầu như:ngành nghề đào tạo, độ tuổi, tình trạng sức khỏe
Xây dựng chương trình đào tạo:
Chương trình đào tạo nghề bao gồm: giáo trình dạy nghề (sách giáo khoa,
Trang 35tài liệu tham khảo), thời gian của quá trình học nghề (đào tạo dài hạn hay ngắnhạn hay là đào tạo lại nâng cao trình độ lành nghề…), hình thức giảng dạy (là dạytrực tiếp kèm cặp trong sản xuất hay dạy tại trường lớp…) Chương trình đào tạonghề sẽ quyết định đến chất lượng đào tạo nghề của các cơ sở đào tạo, chính vìvậy, doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với các cơ sở đào tạo để có thể xây dựngđược những chương trình đào tạo nghề hợp lý và hiệu quả nhất trong phạm vinguồn lực giới hạn.
1.2.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo nghề cho công nhân cao su
Trên cơ sở kế hoạch đào tạo cho công nhân cao su được lập ra, doanh nghiệp
sẽ tổ chức thực hiện kế hoạch với các nội dung cơ bản như sau:
* Xây dựng bộ máy tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo cho công nhân
Việc tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo do bộ phận Tổ chức lao động chủtrì Bộ phận này cần phối hợp với các bộ phận khác trong tổ chức để tiến hành cáckhâu công việc sau:
- Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của những cá nhân và bộ phậntham gia vào việc tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo
- Đôn đốc các cá nhân có liên quan thực hiện kế hoạch đào tạo theo đúng lịch trình
- Xác định những người cần đào tạo trong từng đợt đào tạo, từng năm đào tạoCăn cứ trên các quy định về việc lựa chọn đối tượng đào tạo, bộ phận Tổchức lao động sẽ phối kết hợp với các bộ phận khác để xác định những người cầnđào tạo trong mỗi khóa đào tạo Danh sách này có thể bao gồm những người chínhthức và một số phương án dự phòng
- Mở các lớp đào tạo Bộ phận hoặc cán bộ được giao phụ trách mở các lớpđào tạo sẽ chọn thời gian và địa điểm Trong trường hợp cần thiết có thể trình lênlãnh đạo về việc điều chỉnh kế hoạch đào tạo Trên cơ sở chương trình đào tạo đãlập, sẽ xác định tên các giảng viên mời giảng Bộ phận quản lý đào tạo cần soạn vàgửi đi các văn bản sau:
+ Công văn mời giảng viên Trong công văn này cần nêu rõ giảng viên đượcmời sẽ giảng nội dung gì? Cần chuẩn bị tài liệu giảng dạy nào? Thời gian và địađiểm sẽ tiến hành giảng dạy, đối tượng học viên là ai?
Trang 36+ Quyết định mở lớp Trong quyết định cũng nêu rõ những căn cứ để mở lớp,Danh sách học viên, đơn vị đào tạo, thời gian và địa điểm đào tạo.
* Bảo đảm nguồn lực thực hiện kế hoạch đào tạo cho công nhân cao su
Chuẩn bị các nguồn lực và cơ sở vật chất phục vụ cho đào tạo, bao gồm:
Chuẩn bị giáo viên dạy nghề: Giáo viên có thể thuê ngoài hoặc là cán bộ cótay nghề cao của doanh nghiệp tham gia đào tạo, dạy nghề cho công nhân cao su
- Chuẩn bị về cơ sở vật chất, điều kiện, phương tiện để tiến hành đào tạo, đólà: Lớp học, tài liệu, sách, giáo trình, các tư liệu học tập khác dành cho học viên.Những tài liệu, sách, giáo trình nào là quan trọng nhất, bắt buộc phải cung cấp chohọc viên? Những tài liệu nào nên cung cấp thêm, các phương tiện phục vụ giảngdạy cần thiết cho lớp học Chẳng hạn, giấy A4, bảng lật, laptop, máy chiếu,vv…Ngoài ra có thể cung cấp cả đồ ăn, thức uống trong quá trình đào tạo tại cơ sở
- Kinh phí dự kiến chi cho hoạt động đào tạo: Tài chính là vấn đề có tínhquyết định đến việc đào tạo ai, đào tạo nội dung gì và quy mô đào tạo như thế nào.Chi phí cho đào tạo bao gồm:
+ Chi phí cho học tập: Chi phí phải trả cho quá trình học tập: tiền lương trảcho người lao động khi học việc, chi phí trang thiết bị phục vụ cho việc đào tạo, kếtquả kinh doanh bị giảm sút trong quá trình học tập
+ Chi phí cho đào tạo: Bao gồm tiền lương những ngươi quản lý trong thờigian họ quản lý bộ phận học việc, tiền thù lao cho người trực tiếp tham gia huấnluyện, bộ phận bên ngoài khác có liên quan
Chi phí cho học tập và chi phí đào tạo phải gắn với chiến lược đầu tư,phươngpháp, phương thức đào tạo của doanh nghiệp Cần phải dự tính được các loạichi phí này để từ đó có thể quản lý một cách chặt chẽ và phân bổ kinh phí saocho có hiệu quả Khi lập kế hoạch đào tạo, doanh nghiệp phải xác định rõ khảnăng tài chính chi cho đào tạo là bao nhiêu Căn cứ trên nguồn tài chính chi chođào tạo, người lập kế hoạch đào tạo sẽ lựa chọn nên mở những lớp đào tạo nào,
số lượng đối tượng đi học,
Đối với doanh nghiệp chú trọng tới công tác đào tạo nguồn nhân lực thìnguồn lực, đặc biệt là ngân sách tài chính dành cho đào tạo nguồn nhân lực là
Trang 37rất lớn Và ngân sách dành cho công tác này có ảnh hưởng rất lớn tới hiệu quảcủa chương trình đào tạo nguồn nhân lực vì đó là kinh phí để giải ngân vào việclựa chọn giảng viên, lựa chọn phương pháp đào tạo, địa điểm đào tạo, các trangthiết bị khác phục vụ cho hoạt động đào tạo… Kinh phí này hơp lý và triển khaikịp thời còn tạo động lực cho người lao động tích cực và nỗ lực trong quá trình đàotạo, ví dụ người đi học còn được hỗ trợ tiền ăn và tiền xăng xe đi lại trong khi vẫnđược giữ nguyên mức lương nếu cử đi đào tạo, sau khóa đào tạo nếu học tốt sẽ được
có chế độ thưởng
Việc lựa chọn thời gian đào tạo phải được xem xét kỹ lưỡng đến khả năngngười lao động có thể tham dự đầy đủ các buổi học hay không, cơ sở hạ tầng và cácthiết bị đào tạo có được sử dụng triệt để hay không, có đảm bảo được thời gian củagiáo viên đào tạo hay không? Người học có được thực hành thực tế hay không?
Việc lựa chọn địa điểm đào tạo phải chú ý lựa chọn những nơi có điều kiệnthuận tiện sát thực với vườn cây…
Việc chuẩn bị tư liệu liên quan dùng cho việc đào tạo bao gồm sơ đồ địađiểm tập trung và địa điểm lớp học đào tạo, bàn ghế, máy chiếu, máy tính… phảiđược sắp xếp theo yêu cầu của chương trình học, chuẩn bị dụng cụ dạy học nhưmáy chiếu hình, máy ghi hình, băng video, phông màn chiếu, đạo cụ, bảng bút…cùng giáo trình đào tạo và các tài liệu liên quan như thời gian biểu, danh sách họcviên, bảng sát hạch đánh giá thành tích đào tạo, bảng đánh giá của học viên đối vớigiảng viên, cuối cùng là các chứng chỉ của người học nghiêm túc khi tham gia khóahọc, các bài kiểm tra trong khóa học
* Công tác tuyên truyền vận động hướng dẫn người lao động hiểu được mục
đích ý nghĩa lợi ích của đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nhằm tạo việc làm và thunhập ổn định cho chính người công nhân, tư vấn cho họ về các chương trình đàotạo, các lớp học được doanh nghiệp tổ chức để họ lựa chọn phù hợp với nhu cầu củabản thân và góp phần thực hiện nhu cầu của doanh nghiệp
* Tổ chức lớp học cho công nhân cao su
Sau khi xây dựng xong kế hoạch và có bộ máy thực hiện cũng như đảmbảo các nguồn lực cần thiết thì chủ thể doanh nghiệp sẽ tiến hành tổ chức lớphọc cho công nhân cao su theo phương pháp và hình thức đào tạo đã được định
Trang 38sẵn trong kế hoạch.
* Hoạt động phối hợp giữa các phòng ban, bộ phận, các khâu trong doanh
nghiệp có liên quan đến thực hiện kế hoạch đạo tạo đặc biệt là phối hợp giữa phòng
Tổ chức lao động tiền lương và Phòng Tài chính Kế toán trong doanh nghiệp vớicác đơn vị sản xuất để thực hiện kế hoạch đào tạo
1.2.4.3 Kiểm soát và đánh giá hoạt động đào tạo nghề cho công nhân cao su
a) Kiểm soát đào tạo nghề
* Mục tiêu kiểm soát đào tạo nhằm bảo đảm cho các mục tiêu kế hoạch đàotạo được thực hiện một cách có kết quả và hiệu quả cao Trong suốt quá trình thựchiện chương trình đào tạo công nhân cao su, doanh nghiệp cần phải liên tục theo dõikiểm soát toàn bộ quá trình để đảm bảo thực hiện đúng mục tiêu đề ra một cách cóhiệu quả nhất Đặc biệt là đối với những khóa học có thời gian đào tạo kéo dài vàđịa điểm học ở xa thì hoạt động kiểm soát càng cần thiết hơn, nhưng cũng khó hơnnên đòi hỏi phải kiểm soát chặt chẽ hơn
* Vai trò kiểm soát đào tạo nghề: Ngày nay, nhờ sự trợ giúp của côngnghệ mà hoạt động kiểm soát ngày càng được cải tiến và có hiệu quả cao, nhất
là phải kể đến hệ thống máy tính, công nghệ thông tin.… Thông qua hệ thốngkiểm soát công tác đào tạo công nhân cao su, doanh nghiệp có thể nắm bắtđược những thông tin chi tiết cũng như những báo cáo tổng hợp về chươngtrình đào tạo nguồn nhân lực, phục vụ đắc lực cho công tác đánh giá sau này.Sau khóa học có bộ phận lưu giữ các phần mềm báo cáo chương trình đào tạo;bài kiểm tra của học viên, ảnh của khóa học, kết quả khóa học, mẫu chứngchỉ Doanh nghiệp phải tổ chức kiểm tra các bộ phận về chương trình đào tạo,thời gian đào tạo, chi phí khóa học có được đảm bảo?
* Nội dung kiểm soát đào tạo nghề: Việc kiểm soát đào tạo nghề cho côngnhân cao su cần tập trung vào các nội dung sau:
+ Kiểm soát việc phân bổ kinh phí cho các cơ sở đào tạo Việc kiểm soátkinh phí cần được xem xét trên khía cạnh kinh phí có được sử dụng theo đúng mụcđích, đúng đối tượng, đúng thời điểm và các khoản mục chi phí có hợp lý, hợp lệ
Trang 39hay không Việc kiểm soát này cần được xem xét trên cơ sở đối chiếu thực tế sửdụng với các văn bản đã được các cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt
+ Kiểm soát nội dung đào tạo Việc kiểm soát nội dung đào tạo là một nộidung quan trọng Các cơ sở được chỉ định đào tạo các ngành nghề khác nhau chonhiều điều đối tượng khác nhau Mỗi một nghề nghiệp lại có tính đặc thù riêng nêndoanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ các chương trình, nội dung đào tạo để đảm bảocác cơ sở cung cấp dịch vụ đào tạo đảm bảo chất lượng Việc kiểm soát chặt chẽ nàygiúp cho người tham gia khóa đào tạo tiếp cận được những kiến thức, kỹ năng cầnthiết cho hoạt động nghề nghiệp sau này
+ Kiểm soát thời lượng đào tạo Đào tạo nghề phải đủ thời gian, cả lýthuyết và thực hành thì người lao động mới có khả năng thành thạo được nghề
đã theo học Các cơ sở đào tạo nghề thường có xu hướng tiết giảm thời giangiảng dạy, hoặc điều chỉnh giữa thời gian học lý thuyết và thời gian thựchành Vì vậy, để đảm bảo chất lượng đào tạo, doanh nghiệp nên có biện phápkiểm soát kiểm soát chặt chẽ thời gian đào tạo toàn khóa nói chung và thờigian dành cho đào tạo thực hành nói riêng
+ Kiểm soát công nhân cao su được tham gia khóa đào tạo nghề Việckiểm soát này giúp cho các đối tượng tham gia đúng khóa đào tạo nghề đã học vàyêu cầu người học phải tuân thủ nội quy đào tạo về thời gian, địa điểm, thái độhọc hành… Việc này góp phần giúp cho người lao động có thể tích lũy đượcnhiều kiến thức hơn nữa
+ Kiểm soát sự phối hợp giữa các phòng ban chức năng, đơn vị thuộc doanhnghiệp Việc kiểm soát này giúp các phòng ban chức năng đơn vị được phân côngtham gia quản lý đào tạo nghề cho công nhân cao su thực hiện đầy đủ chức năngnhiệm vụ của mình Tránh trường hợp vì sự lơ là, thiếu trách nhiệm của một đơn vị
mà ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình thực hiện kế hoạch
* Hình thức kiểm soát:
- Theo tần suất kiểm soát thì có kiểm soát thường xuyên, kiểm soát định kỳ
và kiểm soát đột xuất
- Theo chu trình hoạt động đào tạo có: Kiểm soát trước, trong và sau đào tạo
- Theo chủ thể kiểm soát có: kiểm soát của chủ doanh nghiệp, kiểm soát của
Trang 40đơn vị đào tạo, kiểm soát của giáo viên và kiểm soát của bản thân người học nghề.
b) Đánh giá thực hiện kế hoạch đào tạo nghề
Để biết một khóa đào tạo nghề có đạt được mục tiêu đề ra và đem lại hiệuquả như mong muốn hay không, nhà quản lý phải tiến hành đánh giá khóa đào tạo
đó cho mỗi học viên sau khi kết thúc đào tạo Công tác đánh giá sau mỗi khóa đàotạo cho công nhân cao su tại doạnh nghiệp được triển khai như sau:
Phần lớn các khóa đào tạo đều có các bài kiểm tra sau khi kết thúc do cơ sởđào tạo tiến hành để đánh giá chất lượng thông qua kết quả học tập của các họcviên Đặc biệt là đối với các khóa đào tạo dành cho công nhân cao su sắp đượctuyển dụng, kết quả đào tạo là căn cứ quan trọng nhất để đánh giá, lựa chọn laođộng đó có được tiếp nhận vào làm việc chính thức hay không và cũng là cơ sở đểphân công, bố trí công việc Với ý nghĩa đó mà kết quả của bài kiểm tra sát hạchcuối cùng sau chương trình đào tạo được đánh giá rất cao và đòi hỏi có sự côngbằng và khách quan trong quá trình kiểm tra Qua đó, phòng hành chính nhân sự cóđược những cơ sở đáng tin cậy trong việc tuyển chọn và phân công nhân sự Riêngđối với các chương trình đào tạo ngắn ngày, có chương trình thì tiến hành kiểm tra,nhưng cũng có chương trình không cần kiểm tra tùy vào nội dung, bên cung cấpchương trình đào tạo cũng như điều kiện thực tế Nhưng cũng chính vì thế mà kếtquả của học viên sau chương trình đào tạo không được đo lường, đánh giá Điều đócũng đồng nghĩa với việc không có cơ sở đánh giá chất lượng của chương trình đàotạo cũng như những kết quả mà học viên đã tiếp thu được sau chương trình Trênnguyên tắc, hoạt động đánh giá cần phải được tiến hành ngay sau khi kết thúc (Tức
là thông qua phiếu đánh giá, bài kiểm tra và bài thu hoạch)
Cuối cùng là đánh giá học viên trong quá trình làm việc sau khi tham giachương trình đào tạo, xem họ có thực sự nắm được kiến thức, kỹ năng cần thiếttrong công việc hay không? Tức là đánh giá kết quả cuối cùng của đào tạo Việcđánh giá này do người quản lý trực tiếp công nhân làm, vì họ là người biết rõnhất công nhân của mình có đáp ứng được yêu cầu không? Kết quả làm việc thực
tế như thế nào?
Sau khi kết thúc khóa đào tạo, Trung tâm đào tạo sẽ yêu cầu các học viên