VẬN DỤNG CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CUẢ NHÀ NƯỚC NHẰM phát triển hoạt động của NHTMCPQĐ

Ngoài 3 nguyên tắc cơ bản nêu trên, trong điều kiện một nền kinh tế thị trường từng bước hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới thì việc xác định lãi suất còn được dựa trên một số

VẬN DỤNG CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CUẢ NHÀ NƯỚC NHẰM phát

triển hoạt động của NHTMCPQĐ

I MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NHNN.

1 Nguyên tắc hình thành lãi suất.

Việc hoạch định chính sách lãi suất phải tuân thủ các nguyên tắc bảo đảm lãi suất thoả mãn các yêu cầu mà nền kinh tế đặt ra cho lãi suất Trong thực tế, lãi suất của Ngân hàng được hình thành trên cơ sở các nguyên tắc sau: Lãi suất Ngân hàng được hình thành phải đảm bảo an toàn về vốn cho các tổ chức kinh tế, cá nhân hay nói cách khác là phải đảm bảo mức lãi suất thực dương Để đảm bảo nguyên tắc này thì lãi suất tiền gửi phải lớn hoặc bằng tỷ

lệ lạm phát có như vậy mới giữ được giá trị của khoản vốn cho người gửi tiền

và các tổ chức tín dụng để tránh các rủi ro về vốn khi đó lãi suất danh nghĩa trừ đi tỷ lệ lạm phát sẽ lớn hơn hoặc bằng không do vậy sẽ bảo toàn được vốn cho khách hàng.

Lãi suất hình thành trên cơ sở có lãi hợp lý cho người gửi tiền và các tổ chức tín dụng Điều kiện hình thành lãi suất theo nguyên tắc cũng là:

Lạm phát < lãi suất tiền gửi < lãi suất cho vay đối với nền kinh tế, ở góc độ tâm

lý người có tiền cho vay bao giờ cũng muốn đồng tiền của mình phải sinh lời, không ai muốn cấp tiền mà không thu lại được gì cả Việc lãi suất đảm bảo có lãi

là hợp lý vì nó phù hợp với lợi ích của người gửi tiền; lãi suất tiền gửi < lãi suất ngân hàng cho vay đối với nền kinh tế sẽ tạo điều kiện cho Ngân hàng và các tổ chức tín dụng tồn tại và hoạt động trên cơ sở tổng lãi thu từ cho vay trừ đi tổng lãi phải trả phải đủ bù đắp chi phí hoạt động Ngân hàng và có lãi.

Lãi suất bảo đảm cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế: Nguyên tắc này được dựa trên cơ sở lãi suất được coi là đòn bẩy kinh tế Điều kiện của nguyên tắc này là tỷ lệ lạm phát < lãi suất tiền gửi < lãi suất cho vay < tỉ suất lợi bình quân của nền kinh tế Nhìn vào bất đẳng thức trên ta thấy, nội dung bất đẳng thức

đã thoả mãn yêu cầu an toàn vốn và có lãi hợp lý cho người gửi tiền và các tổ chức tín dụng Điều kiện lãi suất cho vay < tỉ suất lợi nhuận bình quân của nền kinh tế, chỉ ra rằng lãi suất cho vay của Ngân hàng phải nhỏ hơn mức lợi nhuận bình quân của các ngành sản xuất vật chất của nền kinh tế Như vậy mới đảm bảo cho các tổ chức kinh tế sau khi thu được lợi nhuận từ sản xuất

kinh doanh, ngoài việc trả nợ Ngân hàng sẽ còn lại một khoản lợi nhuận dùng

để mua sắm thiết bị và đầu tư mở rộng sản xuất, đảm bảo có tái sản xuất mở rộng mà tái sản xuất mở rộng là điều kiện để có tăng trưởng kinh tế.

Trên đây là 3 nguyên tắc cơ bản để xác định các mức lãi suất hợp lý của Ngân hàng, các tổ chức tín dụng đối với nền kinh tế chỉ có trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc này mới có thể phát huy tác dụng đòn bẩy kinh tế của công cụ lãi suất hướng vào các mục tiêu kinh tế xã hội Đó cũng là nguồn gốc của ổn định tiền tệ Ngoài 3 nguyên tắc cơ bản nêu trên, trong điều kiện một nền kinh tế thị trường từng bước hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới thì việc xác định lãi suất còn được dựa trên một số các nhân tố khác đó là: Mức độ rủi ro tối thiểu của hoạt động tín dụng không phải trong điều kiện bất khả kháng của nền kinh tế; Mức độ dao động tối thiểu về tâm lý tích trữ tiền mặt của dân chúng; lãi suất cơ bản ngoại tệ mạnh chủ yếu cấu thành dự trữ ngoại tệ quốc gia và mức biến động của tỷ giá hối đoái.

2 Một số quan điểm điều hành chính sách lãi suất

Qua xem xét và đánh giá thực trạng tình hình qủan lý lãi suất ở Việt Nam thời gian qua chúng ta thấy: Đặc trưng cơ bản của thị trường tiền tệ nước ta thời gian qua là quan hệ cung cầu về vốn, tiền tệ hình thành một cách hết sức khó khăn, diễn ra không bình thường Sự ấn định giá cả (hình thành lãi suất suất thị trường) không tránh khỏi bị áp đặt bởi một số ít lực lượng thị trường Sự nôn nóng theo đuổi mục tiêu chính sách đôi lúc khiến cho Ngân hàng Nhà nước cũng bị lôi cuốn vào đó, mặc dù không phải lúc nào việc áp đặt mức lãi suất trần cũng suôn sẻ và được thị trường chấp nhận.

Xét về năng lực thể chế yếu kém của hệ thống Ngân hàng Việt Nam, khuôn khổ pháp lý và qui chế dự phòng rủi ro chưa hoàn bị cũng cho thấy trong thời điểm hiện nay để cho thị trường tự định đoạt lãi suất cho nó (tự do hoá lãi suất ) là rất khó thực hiện Dựa trên nền tảng này khó có ngay chính sách lãi suất thích hợp Cũng phải thấy là việc duy trì trần lãi suất cho vay là

để hạn chế các Ngân hàng yếu kém về mặt tài chính chấp nhận mức rủi ro quá mức Trong chừng mực nhất định, trần lãi suất đủ đảm bảo cân bằng tương đối về tiền tệ ở góc độ vĩ mô nhưng ở góc độ vi mô tầm hoạt động của các NHTM còn nhiều vướng mắc Nội dung chính sách lãi suất hiện nay là không chỉ kiểm soát trần lãi suất cho vay, mà theo đó là kiểm soát trần lãi suất huy động, khống chế tổng lượng tín dụng của nền kinh tế bằng hạn mức tín dụng, hạn mức vay nợ nước ngoài, mức cung tiền (MS) tăng lên hàng năm và một số

chỉ tiêu khống chế tài sản có khác Trước thực trạng này đã và đang nảy sinh một số quan điểm định hướng điều chỉnh lại chính sách lãi suất hiện nay cụ thể là:

Quan điểm thứ nhất cho rằng, Ngân hàng Nhà nước phải kiên trì kiểm soát lãi suất toàn diện, duy trì mức lãi suất trần, kết hợp khống chế về tổng lượng tín dụng bằng sự phân bổ hạn mức tín dụng, hạn mức cung ứng tiền tăng thêm và một số chỉ tiêu hoạt động, cho vay hàng năm, chủ yếu đối với các NHTMQD Quan điểm này cũng thừa nhận những khiếm khuyết của chính sách lãi suất hiện nay và hy vọng vào sự linh hoạt của trần lãi suất, ổn định tỷ giá, hối đoái, cải tiến cung ứng tiền, phân bổ hạn mức tín dụng, vay trả nợ nước ngoài và định hướng tốt cho tín dụng ưu đãi sẽ tiếp tục tạo ra ổn định tiền tệ, tín dụng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Quan điểm thứ 2, Ngân hàng Nhà nước nên từng bước nới lỏng sự kiểm soát tín dụng, dỡ bỏ lãi suất trần, thay vào đó là chế độ lãi suất cơ bản, linh hoạt hoá lãi suất, thực sự khuyến khích tiết kiệm, đầu tư mạnh phát triển kinh

tế, chuyển dần sang kiểm soát tiền tệ và lãi suất một cách gián tiếp, đề cao vai trò của các công cụ điều hành chính sách tiền tệ như dự trữ bắt buộc, lãi suất tái chiết khấu, nghiệp vụ thị trường mở, nhấn mạnh dự phòng rủi ro tín dụng, bảo toàn tiền gửi Ngân hàng, giải quyết tốt mối quan hệ giữa lãi suất với tỷ giá hối đoái và quản lý ngoại hối Đây là quan điểm khá mới thực chất là nhấn mạnh vai trò của các công cụ điều hành lãi suất một cách gián tiếp, đồng thời hết sức chú ý mở cửa với bên ngoài về hoạt động tiền tệ, tín dụng.

Quan điểm thứ 3: Cho rằng Ngân hàng Nhà nước phải xúc tiến các giải pháp tình thế thăm dò tình hình như: linh hoạt hoá trần lãi suất cho vay, phân lãi suất tiền gửi theo hai hướng, hoặc áp đặt lãi suất tiền gửi tối thiểu, lãi suất cho vay tối đa nghiêng về bảo vệ độ an toàn hoạt động Ngân hàng: hoặc áp đặt lãi suất tiền gửi tối đa, lãi suất cho vay tối thiểu nhằm bảo vệ lợi ích của người gửi tiền và người đi vay, đặt các Ngân hàng trước những thử thách kinh doanh khó khăn hơn Bên cạnh đó là đồng thời hạ thấp dự trữ bắt buộc, nới lỏng hạn mức tín dụng, mở rộng cung ứng tiền, áp dụng tỷ lệ bình quân hoá các mức lãi suất khác nhau của một số lực lượng thị trường then chốt (các NHTMQD) để xác định lãi suất tham chiếu, thực hiện lãi suất tái chiết khấu của Ngân hàng Nhà nước, ổn định tỷ giá hối đoái, quản lý chặt giao dịch hối đoái Quan điểm điều hành theo giải pháp như vậy là hết sức linh hoạt, đóng vai trò quan trọng

trong điều kiện thị trường hiện nay, tuy nhiên cũng cần phải có định hướng rõ ràng để trong điều hành thực tế không gặp mẫu thuẫn vướng mắc.

Xem xét các quan điểm trên đây thì đại đa số cho rằng quan điểm thứ 2

là có định hướng đúng đắn, sát thực hơn đối với cơ chế thị trường trong việc điều hành lãi suất Nếu tiếp tục chú trọng điều hành lãi suất nghiêng về kiểm soát chặt chẽ của Nhà nước (quan điểm 1) trong xu thế thị trường tiền tệ phát triển ngày càng sôi động, phức tạp hiện nay và dù có tìm cách khắc phục những tồn tại vốn có của nó (như đã nêu) bằng những giải pháp tình thế (quan điểm 3) thì kết quả cũng hết sức hạn hẹp, nhất thời, thậm chí trôi dạt, mất phương hướng chủ chốt về trung và dài hạn Chỉ có loại quan điểm 2 mới định hướng đúng cho việc hình thành lãi suất cơ bản của nền kinh tế và đó là đích cuối cùng phải đạt được trong việc kiện toàn chính sách lãi suất trong thời gian tới.

Như vậy định hướng cho một chính sách lãi suất đã rõ ràng, lãi suất cơ bản sẽ được thay đổi cho lãi suất trần, điều chỉnh lãi suất sẽ hướng tới sử dụng các công cụ gián tiếp như dự trữ bắt buộc, lãi suất tái chiết khấu, thị trường

mở Vậy lãi suất cơ bản là gì? nó được xác định như thế nào và tại sao lại được

sử dụng thay cho lãi suất trần?

Theo Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khoản 12 điều 19 đã xác định :“ lãi suất cơ bản là lãi suất do Ngân hàng Nhà nước công bố làm cơ sở cho các tổ chức tín dụng ấn định lãi suất kinh doanh” Như vậy lãi suất cơ bản

là mức lãi suất do Ngân hàng Nhà nước ban hành làm cơ sở cho các NHTM xác định lãi suất kinh doanh của mình, lãi suất cơ bản khác với lãi suất tái cấp vốn Trên thực tế, lãi suất tái cấp vốn cũng có ảnh hưởng toàn diện đến hệ thống lãi suất trong nền kinh tế thị trường và cũng do Ngân hàng Nhà nước xác định trong từng hoạt động tái cấp vốn nhưng lại không phải là hành động bắt buộc đối với các tổ chức tín dụng Thực tế nó được thực hiện một cách tự nguyện theo nhu cầu của một tổ chức tín dụng Nói cách khác, lãi suất tái cấp vốn là một mức lãi suất nhất định trong một thời gian nào đó, không phải là mức lãi suất bắt buộc đối với các tổ chức tín dụng (nếu các tổ chức tín dụng không có nhu cầu tái cấp vốn thì nó không trực tiếp liên quan đến lãi suất tái cấp vốn) Chính vì lý do này luật Ngân hàng Nhà nước tách thành 2 loại lãi suất trên, do Ngân hàng Nhà nước xác định công bố lãi suất cơ bản và lãi suất tái cấp vốn.

Như vậy lãi suất cơ bản là lãi suất do Ngân hàng Nhà nước ấn định và

áp dụng mang tính chất bắt buộc đối với tất cả các tổ chức tín dụng, vậy nó

được xác định như thế nào? Hiện nay có rất nhiều quan điểm xung quanh việc xác định mức lãi suất cơ bản: nếu theo định nghĩa trên đây thì lãi suất cơ bản

có thể là bất kỳ mức lãi suất nào do Ngân hàng Nhà nước công bố, chẳng hạn lãi suất tín dụng trần hay sàn, lãi suất tiền gửi tối đa hay tối thiểu hoặc cũng

có thể là một mức lãi suất nào đó cộng thêm một biên độ nhất định Vấn đề là lựa chọn một mức lãi suất nào để vừa thích ứng với bối cảnh kinh tế hiện nay

và vừa thúc đẩy quá trình thị trường hoá lãi suất.

Về cả lý thuyết và thực tế, mỗi chính sách lãi suất đều có những mục đích nhất định và do đó sẽ có những hạn chế riêng Chẳng hạn, nếu lãi suất cơ bản được qui định dưới hình thức trần lãi suất tín dụng thì mục đích cơ bản trong trường hợp này là bảo vệ lợi ích cho người sản xuất, khắc phục tình trạng đẩy lãi suất cho vay lên quá cao Lãi suất tiền gửi, như vậy, đã được tự do hoá để có thể thu hút được nguồn vốn, tất nhiên, các tổ chức phải đảm bảo một mức lãi suất thực dương Song do lãi suất bị ấn định ở mức trần nên: nếu nhu cầu vốn cao, các tổ chức tín dụng hầu hết đã cho vay ở mức lãi suất tối đa cho phép, tạo gánh nặng cho nền sản xuất, thứ 2, việc tính toán rủi ro vào lãi suất cho vay được thực hiện, gây khó khăn cho chính bản thân Ngân hàng Hơn nữa, việc điều hành lãi suất có tính chất hành chính trên đây không thể cho phép lãi suất biến động phù hợp với những thay đổi của nền kinh tế Ngược lại, nếu qui định sàn lãi suất tiền gửi với mục đích bảo vệ lợi ích của người gửi tiền thì lãi suất cho vay đã được tự do hoá Trong trường hợp này, lãi suất tiền gửi có thể không được điều chỉnh linh hoạt theo các biến động của thị trường đặc biệt là trong điều kiện hệ thống Ngân hàng còn độc quyền nhu cầu tín dụng còn cao thì lãi suất tín dụng có thể bị đẩy lên rất cao Ví dụ điển hình cho trường hợp này là thực trạng lãi suất giai đoạn 1995 - 1997 của Việt Nam Trong giai đoạn này, do vừa áp dụng lãi suất trần, vừa áp dụng lãi suất thoả thuận nên lãi suất cho vay tăng vọt tới mức 2,3 - 3,5%/tháng, và mức chênh lệch lãi suất đầu vào, đầu ra lên tới 0,7 - 1%/tháng Cũng chính vì lý do này lãi suất cơ bản hiện nay thích hợp nhất là hình thức lãi suất tín dụng trần Tuy nhiên do mâu thuẫn giữa lợi ích của nền sản xuất vật chất với lợi ích của hoạt động Ngân hàng, cũng như đòi hỏi phải lành mạnh hoá hệ thống Ngân hàng và thị trường hoá từng bước hoạt động tín dụng sang sàn lãi suất tín dụng Vấn đề chuyển từ điều hành trần lãi suất tín dụng sang sàn lãi suất tiền gửi cũng nên được đặt

ra Như vậy, việc thực hiện cơ chế lãi suất cơ bản là một bước tiến mới trong quá trình thị trường hoá lãi suất ở Việt Nam, lãi suất cơ bản theo định nghĩa ở

trên có thể chính là trần lãi suất tín dụng hiện hành Tuy nhiên, đây đúng là một hình thức của lãi suất cơ bản.

Quá trình phân tích trên đây cho thấy rằng lãi suất cơ bản là một khái niệm mở và trong từng điều kiện cụ thể Ngân hàng Nhà nước sẽ lựa chọn hình thức thích hợp nhất cùng với quá trình phát triển của hệ thống Ngân hàng, chắc chắn các hình thức lãi suất cơ bản được lựa chọn sẽ từng bước hướng về thị trường hoá việc điều tiết lãi suất.

3 Tiến trình xây dựng chính sách lãi suất mới (lãi suất cơ bản)

Như vậy, lãi suất cơ bản là một bước tất yếu trong quá trình xây dựng chính sách lãi suất theo hướng tự do hoá ở Việt Nam Tuy nhiên, chúng ta không thể cầu toàn ngay trong việc xác định Một khi khả năng hoàn thiện chính sách lãi suất hiện nay theo các nguyên tắc thực dương, linh hoạt và hợp

lý vẫn đạt được các mục tiêu của chính sách tiền tệ thì việc hình thành lãi suất

cơ bản sẽ tự nảy sinh từ một loại lãi suất nào đó tiêu biểu nhất trên thị trường hiện nay Việc cần làm của Ngân hàng Nhà nước là phải tạo thêm các điều kiện xúc tác cho sớm có quá trình này Tiến trình cho một định hướng như vậy sẽ là:

Thứ nhất: Phải chấn chỉnh và kiện toàn hệ thống các Ngân hàng Thương mại qua đó đưa ra các tiêu chuẩn cần thiết cho việc hình thành lãi suất chủ đạo

từ các mức lãi suất huy động, lãi suất cho vay của nhóm các Ngân hàng mạnh chiếm thị phần chủ yếu và đủ sức chi phối thị trường tiền tệ.

Thứ hai: Tạo lập các điều kiện thuận lợi về hàng hoá, quy chế, cơ chế thông thoáng cho sự phát triển một thị trường tiền tệ liên Ngân hàng, thị trường tín phiếu, trái phiếu kho bạc và nghiệp vụ thị trường mở để các Ngân hàng Thương mại dễ dàng mua bán các khoản vốn tiền tệ nhàn rỗi, các giấy tờ

có giá khác nhau, từ đó giúp Ngân hàng Nhà nước định vị rõ ràng lãi suất thực

tế và có khả năng can thiệp nhanh chóng, điều chỉnh động thái thị trường tiền tệ.

Thứ ba: mở rộng hơn qui mô khai thác tiền gửi dự trữ bắt buộc tại Ngân hàng Nhà nước của các Ngân hàng Thương mại và trả lãi cho họ (đủ bù đắp chi phí huy động) để tạo lập quỹ can thiệp thị trường, làm nguồn tái cấp vốn thường xuyên, linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước cho các Ngân hàng Thương mại Nâng cao vai trò người cho vay cuối cùng trên thị trường tiền tệ của Ngân

hàng Nhà nước từ đó tạo lập khả năng công bố chính xác lãi suất danh nghĩa (bước khởi đầu của lãi suất cơ bản) của Ngân hàng Nhà nước.

Thứ tư: Xúc tiến việc điều tra nghiên cứu chọn mẫu một số các doanh nghiệp tiêu biểu đại diện cho một số nghành, lĩnh vực hay mặt hàng chiếm tỷ

lệ trọng lớn trong cấu thành GDP hàng năm, từ đó nắm bắt kịp thời tỷ suất lợi nhuận bình quân của nền kinh tế, giúp NHNN định hướng kịp thời xu hướng vận động lãi suất của nền kinh tế để xác định lãi suất cơ bản qua các thời kỳ khác nhau

Thứ năm: Quản lý chặt chẽ các luồng vốn vào ra của nền kinh tế ( bao gồm : đầu tư, vay nợ, viện trợ, kiều hối ) và hạn chế tối đa mức thâm hụt ngân sách,

để từ đó xác định chính xác những nhân tố tác động đến tổng cung, tổng cầu, vốn tiền tệ trong từng thời kỳ của nền kinh tế đó là điều kiện hết sức quan trọng của việc xác định lãi suất cơ bản đối với một nền kinh tế theo hướng hội nhập bên ngoài

Thứ sáu: kiềm chế lạm phát ở mức thấp một chữ số, ổn định tiền tệ nhằm thu hẹp tối đa và giữ vững khoảng cách chênh lệch giữa lãi suất danh nghĩa và lãi suất thực tế tạo điều kiện giảm thiểu những rủi ro tiền tệ, giúp cho việc hình thành chính xác và ổn định lãi suất cơ bản, chủ yếu là phản ánh một cách nhanh nhậy quan hệ cung cầu vốn trong nền kinh tế.

Tóm lại, việc tiến tới lãi suất cơ bản đòi hỏi một lộ trình phát triển thị trường tiền tệ ở nước ta ở mức rất cao Quá trình kiện toàn chế độ lãi suất theo định hướng này nhất thiết phải trải qua các bước cải cách tuần tự, linh hoạt hoá và từng bước dỡ bỏ các mức trần lãi suất, áp dụng lãi suất thị trường liên Ngân hàng, lãi suất thị trường tín phiếu kho bạc, cho đến điều tiết thị trường bằng lãi suất tái cấp vốn hay tái chiết khấu thực sự của Ngân hàng nhà nước, kết hợp với hoàn thiện các công cụ tiền tệ khác trong việc điều hành chính sách tiền tệ là những bước đi tất yếu hiện nay Trong lúc chưa đủ điều kiện xây dựng chế độ lãi suất cơ bản đích thực thì những bước cải cách quá độ, hợp lý, tuần tự và đúng hướng tình trạng lãi suất hiện nay được coi là những bước quá độ đi tới đích hoàn thiện chính sách lãi suất như mong muốn.

II GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI

1 Lịch sử hình thành và phát triển:

Ngân hàng thương mại cổ phẩn quân đội ra đời tháng 11 năm 1996 cho đến nay đã trải qua hơn 4 năm hoạt động Trong suốt thời gian này Ngân hàng

đã vượt qua nhiều khó khăn thử thách của thị trường, tự khẳng định mình, kinh doanh có hiệu quả Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội được hình thành là kết quả sự hỗ trợ của các cơ quan bộ ngành hữu quan, sự nỗ lực của cán bộ trong

và ngoài quân đội cũng như nhiều điều kiện khách quan thuận lợi khác.

Điều kiện cần cho sự ra đời của Ngân hàng thương mại cổ phẩn quân đội đó là nhu cầu về một Ngân hàng phục vụ cho riêng quân đội, ý tưởng này

đã có từ những năm chiến tranh, khi các cán bộ quân đội sang công tác và học tập tại Liên Xô (cũ), tại đây họ đã tìm hiểu các Ngân hàng dã chiến làm nhiệm vụ cấp phát cho quân đội tại các khu vực vì nhiều lý do khác nhau, ý tưởng này đến cuối những năm 1980 vẫn chưa thực hiện được Trên cơ sở pháp lệnh Ngân hàng

và các tổ chức tín dụng ra đời năm 1992, Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội đã được thành lập Ngân hàng này có nhiều điểm khác biệt so với các Ngân hàng dã chiến của Liên Xô (cũ) trước kia, nhưng nhiệm vụ chính nhìn chung không mấy khác biệt, đó là phục vụ các doanh nghiệp quân đội.

Nhiệm vụ của quân đội thời bình là bảo vệ tổ quốc và xây dựng đất nước Các doanh nghiệp quân đội trước đây làm công tác quốc phòng nay chuyển sang làm kinh tế, họ có mặt trên khắp các địa bàn từ cà phê Tây nguyên, đánh bắt thuỷ hải sản trên biển đến Bay dịch vụ, than Đông bắc Đây là lực lượng lớn hoạt động khá hiệu quả, có tiềm lực lớn về vật tư lao động, khai thác một thị trường rộng, có mức tăng trưởng cao và ổn định Cũng như mọi doanh nghiệp khác, khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp quân đội là thiếu vốn sản xuất kinh doanh Nếu như nguyên nhân là không vay được vốn của các Ngân hàng thương mại vào giai đoạn trước năm 1992 thì thực tế đến nay là các Ngân hàng thương mại không đáp ứng nổi nhu cầu về vốn của các doanh nghiệp quân đội Lấy ví dụ năm 1999, tổng nhu cầu về vốn của các doanh nghiệp quân đội là 2000 tỷ đồng trong đó nguồn từ các Ngân hàng Thương mại chỉ đáp ứng được 1/10 Hơn nữa, bên cạnh nguồn vốn do Ngân sách nhà nước cấp, rất nhiều doanh nghiệp thiếu vốn cho sản xuất kinh doanh trong khi

đó doanh nghiệp còn một lượng vốn nhàn rỗi lớn Nhu cầu có một trung gian tài chính để điều hoà vốn trở nên ngày một bức xúc.

Xét về điều kiện đủ, đó là sự ra đời của một số luật và văn bản dưới luật như Pháp lệnh Ngân hàng, Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật các tổ chức tín dụng, Luật Công ty Từ năm 2000 hệ thống Ngân hàng một cấp đã chuyển

thành hệ thống Ngân hàng hai cấp, tách riêng chức năng quản lý và chức năng kinh doanh tiền tệ, với bốn Ngân hàng Thương mại quốc doanh (Ngân hàng ngoại thương Việt Nam, Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam, Ngân hàng công thương và Ngân hàng nông nghiệp Việt Nam), tiếp đó là sự ra đời của hàng loạt các Ngân hàng Thương mại cổ phần, Ngân hàng nước ngoài và các Công ty tài chính Như vậy trên cơ sở sự cho phép của pháp luật cũng như kinh nghiệm trong kinh doanh hoạt động và quản lý của các Ngân hàng, đặc biệt là các Ngân hàng Thương mại cổ phần, Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội đã được thành lập.

Với số vốn ban đầu là 20 tỷ đồng, Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội đã lựa chọn thị trường quân đội là thị trường chính ngay từ buổi đầu lấy trọng điểm là thị trường quân đội nhưng Ngân hàng vẫn theo đuổi mục tiêu phục vụ mọi đối tượng khách hàng trong nền kinh tế, đa dạng hoá ngành nghề, lĩnh vực hoạt động, là một Ngân hàng đa năng.

2 Tính chất hoạt động:

Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội là một loại hình Ngân hàng Thương mại do đó xét về mặt chức năng kinh doanh tiền tệ nó giống với các Ngân hàng Thương mại quốc doanh và các loại hình Ngân hàng khác, chịu sự điều tiết của Luật Ngân hàng và các tổ chức tín dụng, tuy nhiên nó còn mang tính chất của một Công ty cổ phần, do đó cũng chịu sự điều tiết của luật Công

ty So với các Ngân hàng Thương mại quốc doanh nó có một số điểm khác biệt

cơ bản đó là:

Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội là một Ngân hàng Thương mại được tổ chức dưới dạng Công ty cổ phần Cổ đông của Ngân hàng phần lớn là các doanh nghiệp Nhà nước Vốn đóng góp của họ không phải lấy từ vốn ngân sách nhà nước mà lấy từ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Ngân hàng do Đại hội cổ đông Quyết định chứ không phải do Thống đốc Quyết định như đối với các Ngân hàng Thương mại quốc doanh khác.

Đại hội cổ đông của Ngân hàng cổ phần sẽ bầu ra một Hội đồng quản trị

có nhiệm kỳ thường là từ 4 đến 5 năm Hội đồng quản trị sẽ bầu ra Tổng giám đốc Ngân hàng và phải được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước thông qua Đối với Ngân hàng Thương mại quốc doanh thì Tổng giám đốc (hoặc giám đốc) được chính Thông đốc bổ nhiệm.

Về khả năng tăng vốn của Ngân hàng Ở các Ngân hàng Thương mại quốc doanh việc tăng vốn do Thông dốc Ngân hàng Nhà nước Quyết định và vốn của các Ngân hàng Thương mại này đưọc cấp phát từ Ngân sách Nhà nước Còn ở các Ngân hàng cổ phần, việc tăng vốn được thực hiện bằng cách gọi vốn từ các cổ đông và do Đại hội cổ đông Quyết định, được sự thông qua của Ngân hàng Nhà nước.

Hoạt động của Ngân hàng thương mại cổ phần quân đội chịu sự tác động của các luật, qui chế hoạt động của Ngân hàng Nhà nước như tỷ lệ dự trữ bắt buộc, cho vay tối đa bên cạnh các điều lệ, qui chế hoạt động trong nội bộ Ngân hàng do Đại hội cổ đông thông qua, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước chuẩn y Đây cũng là yếu tố khac biệt so với Ngân hàng Thương mại quốc doanh.

3 Cơ cấu tổ chức và hoạt động của Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội

Về cơ cấu tổ chức, Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội Ban quản trị cụ thể đó là, Hội đồng quản trị do Đại hội cổ đông bầu ra, về quản lý điều hành có Ban giám đốc đứng đầu là Tổng giám đốc và 3 Phó tổng giám đốc ( ở các chi nhánh là Giám đốc và các Phó Giám đốc ) phụ trách các phòng ban sau: Phòng hành chính tổng hợp, phòng quản lý dự án, phòng kế hoạch và kinh doanh, phòng thanh toán quốc tế, phòng kế toán, phòng tín dụng, phòng ngân quỹ với một cơ cấu tổ chức chặt chẽ hoạt động của các phòng ban có mối quan hệ qua lại hỗ trợ lẫn nhau trong việc thực hiện các chủ trương kế hoạch đã được đặt ra trong từng giai đoạn thời kỳ nhất định Tuy nhiên do tính đặc thù của từng lĩnh vực mỗi một phòng ban thực hiện một số chức năng nhất định.

Phòng tín dụng: thực hiện chức năng chủ yếu là cho vay và bảo lãnh: Yêu cầu đối với hoạt động tín dụng của một Ngân hàng non trẻ như Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội là từng bước hoàn thiện các bước của qui trình nghiệp vụ, nâng cao chất lượng tín dụng, đảm bảo mức tăng tổng dư nợ hợp

lý Trong những năm qua, phần chủ yếu trong tài sản có của Ngân hàng là cho vay ngắn hạn (chiếm khoảng 85% tổng dư nợ ), cho vay trung hạn chiếm khoảng 15%, chưa có cho vay dài hạn Đây là tỷ lệ tương đối cao trên mặt bằng tổng dư nợ trung hạn của các Ngân hàng Thương mại Cho vay trung hạn chủ yếu cho đổi mới thiết bị, nâng cao năng lực sản xuất Khách hàng thường xuyên của Ngân hàng là Công ty than Đông Bắc, Công ty Lũng Lô, Tổng Công ty xây dựng Trường Sơn Cho vay ngắn hạn bổ sung vốn lưu động cho các doanh nghiệp thực hiện sản xuất kinh doanh Hoạt động tín dụng này đã và đang chuyển hướng

mạnh mẽ tham gia tích cực vào các chương trình kinh tế trọng điểm của đất nước như hệ thống đường giao thông, bến cảng, sân bay

Với tổng dư nợ tăng hàng năm, Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội đã thực sự đóng góp phần không nhỏ vào kết quả tăng trưởng của các doanh nghiệp quân đội làm kinh tế Việc nâng cao chất lượng công tác quản lý hoạt động tín dụng, hoàn thiện cơ chế cho vay theo các qui chế mới nhất như Thông tư 198, 199, 09, 324 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước luôn luôn được chú trọng.

Các hoạt động dịch vụ như bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh dự thầu bảo lãnh tiền ứng trước, bảo lãnh bảo hành công trình cũng phát triển nhanh tạo nguồn thu cho Ngân hàng Nghiệp vụ bảo lãnh tuy mới nhưng được triển khai nhanh chóng và thực sự hiệu qủa Thư bảo lãnh của Ngân hàng quân đội đã tạo điều kiện cho rất nhiều doanh nghiệp quân đội mở rộng kinh doanh, tạo công ăn việc làm.

Các hoạt động nghiệp vụ tín dụng và bảo lãnh chủ yếu được tiến hành tại phòng tín dụng của Ngân hàng Với các nghiệp vụ truyền thống và chủ yếu, như vậy hàng năm phòng tín dụng đóng góp khoảng 70% lợi nhuận cho Ngân hàng.

Phòng thanh toán quốc tế thực hiện chức năng chủ yếu là thanh toán xuất nhập khẩu và kinh doanh giao dịch ngoại tệ Mặc dù mới được Ngân hàng Nhà nước cho phép nhưng bước đầu Ngân hàng đã tạo được uy tín với khách hàng trong và ngoài nước Từ những hợp đồng hàng chục ngàn USD đến hàng chục triệu USD, Ngân hàng đã thực hiện thanh toán kịp thời đúng theo thông lệ

và cam kết quốc tế, làm tốt chức năng của một Ngân hàng thanh toán Với số lượng khách hàng ngày càng đông, trong đó có rất nhiều khách hàng hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu trong và ngoài quân đội, đã nâng số lượng giao dịch ngoại tệ mỗi năm một tăng Vì vậy dịch vụ thanh toán mua bán ngoại

tệ tại Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội trở nên sôi động hơn nhất là trong thời kỳ biến động về tỷ giá Năm 1999 mặc dù có những khó khăn do tỷ giá thay đổi, thị trường ngoại tệ liên Ngân hàng chưa đáp ứng được nhu cầu một cách thường xuyên nhưng Ngân hàng, đã bằng mọi cố gắng, đáp ứng kịp thời nhu cầu thanh toán của khách hàng và thường xuyên bảo đảm ổn định trạng thái ngoại hối Vì vậy không để xảy ra tình trạng thua lỗ do tỷ giá tăng đột biến Các giao dịch ngoại tệ trên thị trường đượ mở rộng Hiện nay, Ngân hàng đang thực hiện mua bán ngoại tệ trên thị trường liên Ngân hàng với các

hình thức giao ngay, và mua bán kỳ hạn (forward) Các hoạt động này của phòng thanh toán quốc tế chủ yếu nhằm phục vụ các doanh nghiệp trong xuất nhập khẩu, được phép mở tài khoản tại các Ngân hàng nước ngoài, quản lý và cho phép các Ngân hàng nước ngoài mở tài khoản tại Ngân hàng mình, báo cáo về trạng thái quản lý ngoại hối cho Ngân hàng Nhà nước Mở rộng quan hệ quốc tế và tư vấn thị trường quốc tế cho các doanh nghiệp, phòng thanh toán quốc tế ngày càng thể hiện tầm quan trọng của mình, trong đó hoạt động hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia xuất nhập khẩu, thanh toán xuất nhập khẩu, bảo lãnh L/C chiếm tỷ trọng lớn Riêng các giao dịch thanh toán ngoại tệ và báo cáo trạng thái quản lý ngoại hối được thực hiện kết hợp với bộ phận kinh doanh ngoại tệ và phòng kế toán.

Nghiệp vụ Kế toán - kho quĩ được thực hiện tại phòng kế toán, công tác

kế toán thanh toán đã được củng cố hoàn thiện từng bước mặc dù khối lượng khách hàng giao dịch ngày càng lớn, yêu cầu tiếp nhận xử lý, kiểm tra, kiểm soát 1 khối lượng chứng từ rất lớn, bên cạnh đó Phòng kế toán cũng nhận nhiệm vụ giao dịch tiết kiệm, kinh doanh ngoại hối, cân đối nguồn vốn Nhìn chung, qua các năm công tác kế toán đã đáp ứng yêu cầu kinh doanh, nghiệp

vụ kế toán đảm bảo chính xác, an toàn, không có trường hợp nào nhầm lẫn, gây thiệt hại cho khách hàng cũng như ngân hàng Ghi nhận điều này năm

1999, Thanh tra Nhà nước đã kết luận "Nhìn chung các nghiệp vụ phát sinh thực hiện tương đối tốt, việc bảo quản lưu giữ chứng từ khá tốt, thu lãi cho vay, trả tiền gửi kịp thời, trong quá trình kiểm tra đoàn chưa phát hiện trường hợp nào thu lãi sai".

Hoạt động kho quĩ được thực hiện một cách an toàn, việc kiểm tra kiểm soát và hoạt động giao dịch đảm bảo đúng quy trình nghiệp vụ, thái độ phục vụ tận tình chu đáo, không có trường hợp nào nhầm lẫn mất mát.

Phòng Nguồn vốn thực hiện chức năng chủ yếu là huy động vốn cho Ngân hàng Nhìn chung công tác huy động vốn của Ngân hàng được thực hiện khá tốt, luôn đảm bảo vượt kế hoạch đề ra, chẳng hạn năm 1999 kế hoạch đề

ra là đạt khoảng 1100 tỷ nhưng đến ngày 31/12/1999 đã huy động được hơn

1500 tỷ Điều này chứng tỏ sự nỗ lự cố gắng của cán bộ công nhân viên Ngân hàng, tính thuyết phục của chính sách khách hàng cũng như cải thiện vị thế của Ngân hàng trên thị trường Trong điều kiện các chính sách về lãi suất của Ngân hàng Nhà nước theo hướng lãi suất đầu vào tăng, lãi suất đầu ra giảm,

tỷ giá biến động, thị trường tài chính khu vực có nhiều biến động và sự cạnh

tranh gay gắt của các Ngân hàng trong nước cũng như các Ngân hàng nước ngoài thì những kết quả đạt được của ngân hàng nói chung và công tác huy động vốn nói riêng là rất đáng ghi nhận.

Vốn huy động của Ngân hàng bao gồm tiền gửi tiết kiệm từ dân cư, các

tổ chức kinh tế và tiền gửi thanh toán Tiền gửi tiết kiệm trong dân cư là một

bộ phận rất nhạy cảm lại chịu nhiều quy chế quản lý như tỷ lệ dự trữ bắt buộc nên khoản này chiếm tỷ lệ còn nhỏ trong cơ cấu vốn huy động Tiền gửi thanh toán của các tổ chức kinh tế chiếm phần quan trọng hơn.Theo qui định thì các tổ chức dân cư đều được phép mở tài khoản nhiều Ngân hàng, hơn nữa đứng về phía Ngân hàng, tiền gửi thanh toán của doanh nghiệp là khoản không chịu ảnh hưởng sự biến động của tỷ giá (không chịu rủi ro về tỷ giá).Do

đó ngày nay chi tiêu này được sử dụng để đánh giá qui mô khách hàng.

Ngoài ra, vốn đi vay từ các Ngân hàng khác trên thị trường liên Ngân hàng và uỷ thác cũng là nguồn cấu thành nên vốn hoạt động của Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội.

Các mặt hoạt động khác của Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội: Ngay từ buổi đầu thành lập Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội đã chọn thị trường các doanh nghiệp quân đội là thị trường chính Với hơn 75% đối tượng khách hàng là các doanh nghiệp quân đội Ngân hàng đã thực sự góp phần không nhỏ tăng trưởng kinh tế khu vực này Bên cạnh làm tăng lợi nhuận của chính mình, Ngân hàng đã góp phần mở rộng thị trường các doanh nghiệp quân đội, hàng trăm công trình các đơn vị quân đội trúng thầu thi công, rất nhiều thiết bị hiện đại trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng, khai thác mỏ, sản xuất công nghiệp, được đầu tư bằng vốn Ngân hàng đang được khai thác rất có hiệu quả Ngân hàng đã và đang từng bước mở rộng thị trường, thực hiện mục tiêu đa năng Nghiệp vụ thanh toán và các dịch vụ đang dần dần hình thành uy tín của Ngân hàng và tạo được sự tín nhiệm với khách hàng ngoài quân đội như các doanh nghiệp thuộc bộ thương mại, bộ văn hoá đến nay đã và đang góp phần đem lại thành công cho Ngân hàng trong hoạt động mở rộng thị trường.

Về hoạt động quan hệ quốc tế, chúng ta thấy quan hệ quốc tế phục vụ rất nhiều công tác hỗ trợ doanh ghiệp tham gia xuất nhập khẩu Ngoài việc phát triển quan hệ đại lý với hơn 100 Ngân hàng của các nước trên thế giới, Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội ngày càng có uy tín trong quan hệ đối ngoại, mặc dù uy tín chung của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam có phần

giảm sút do nhiều nguyên nhân, dẫn đến một số Ngân hàng nước ngoài dè dặt thận trọng thậm chí đình chỉ các quan hệ Nhưng thực tế cho thấy Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội đã và đang từng bước vượt qua những mặc cảm về một Ngân hàng cổ phần bằng chính những cố gắng của bản thân để đảm bảo uy tín trong kinh doanh Với một thái độ nghiêm túc sòng phẳng, giữ vững các cam kết và theo đúng các thông lệ quốc tế, trong ba năm qua đã có nhiều Ngân hàng nước ngoài hỗ trợ tích cực cho việc mở rộng kinh doanh của Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội thông qua việc cung cấp hạn mức tín dụng, nghiệp vụ bảo lãnh, cung cấp thông tin miễn phí, đào tạo cán bộ, đặc biệt là các Ngân hàng lớn như HongKong Bank, CityBank, ANZ, BHF, ABD AmoBank

III VẬN DỤNG CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NHÀ NƯỚC NHẰM PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI.

Trong phần I chương II và phần I chương III chúng ta đã xem xét thực trạng tình hình quản lý lãi suất của Ngân hàng Nhà nước thời gian qua cũng như một số định hướng xây dựng chính sách lãi suất trong thời gian tới.

Ở phần này chúng ta sẽ tập trung xem xét trên cơ sở chính sách lãi suất hiện hành của Ngân hàng Nhà nước cũng như một số định hướng quản lý trong tương lai thì các Ngân hàng Thương mại nói chung và Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội nói riêng sẽ có những biện pháp và kỹ thuật gì

để sử dụng công cụ lãi suất của mình một cách có hiệu quả nhằm không ngừng thúc đẩy hoạt động của Ngân hàng.

1 Sử dụng công cụ lãi suất linh hoạt:

Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng (12/1988) là một mốc quan trọng đánh dấu sựchuyển biến của nền kinh tế nước ta từ cơ chế quản lý tập trung theo kế hoạch và mệnh lệnh sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước Điều này cũng có nghĩa là chúng ta thừa nhận và tôn trọng các qui luật vận động của một nền kinh tế thị trường, chính vì vậy, trong điều hành nền kinh tế, các cơ chế quản lý mang tính chất mệnh lệnh, hành chính đã dần dần được loại bỏ, các điều kiện của một nền kinh tế thị trường đang dần dần được hình thành trên cơ sở có sự vận động của các qui luật kinh tế cơ bản của nền kinh tế thị trường như qui luật cung cầu, qui luật giá trị Thực hiện chủ chương này chính sách tiền tệ nói chung và chính sách quản lý lãi suất nói

riêng của Ngân hàng Nhà nước đã từng bước được điều chỉnh theo hướng dỡ

bỏ dần sự áp đặt chủ quan của Ngân hàng Nhà nước tạo điều kiện chủ động hơn cho các Ngân hàng Thương mại trong việc định giá kinh doanh của mình Định hướng xây dựng một chính sách lãi suất theo hướng tự do hoá, lãi suất được hình thành trên cơ sở cung cầu về vốn trên thị trường đã được thể hiện

rõ và thực hiện từng bước trong đó lãi suất cơ bản đã được đề cập đến ở trên

sẽ là một bước trung gian để tiến đến tự do hoá ở nước ta Như vậy là chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước đã phần nào có định hướng rõ ràng Vấn đề là các Ngân hàng Thương mại nói chung và Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội nói riêng sẽ vận hành chính lãi suất của mình như thế nào? Thực tế cho thấy công cụ lãi suất linh hoạt được rất nhiều Ngân hàng Thương mại áp dụng thành công Công cụ lãi suất linh hoạt là một tập hợp các biện pháp và kỹ thuật khác nhau mà Ngân hàng sử dụng nhằm thu được lợi ích tốt

đa, nó bao gồm các biện pháp sau:

1.1 Áp dụng các mức lãi suất trên cơ sở phân loại khách hàng

Mỗi một khách hàng đến với Ngân hàng có những điều kiện và hoàn cảnh khác nhau về ngành nghề sản xuất kinh doanh (lĩnh vực hoạt động), về tư cách pháp nhân cũng như khả năng tài chính, về điều kiện thị trường hiện tại cũng như xu hướng phát triển của các ngành nghề, lĩnh vực đó trong tương lai Ngược lại, về phía các Ngân hàng Thương mại, mỗi Ngân hàng có một thế mạnh riêng về huy động cũng như cho vay, trên cơ sở các điều kiện nội tại của mình mỗi Ngân hàng sẽ có một chính sách khách hàng, một thị trường mục tiêu khác nhau trong những giai đoạn thời kỳ khác nhau Chính vì vậy trong mỗi một thời kỳ nhất định Ngân hàng phải xác định cho mình một mục tiêu nhất định, đồng thời có thái độ ứng xử thích hợp với từng đối tượng khách hàng đặc biệt là vấn đề giá cả hay lãi suất cho vay Đối với các khách hàng khác nhau sẽ áp dụng các mức lãi suất khác nhau, chẳng hạn như với các khách hàng truyền thống, làm ăn có uy tín luôn thanh toán sòng phẳng, hoặc những khách hàng lớn có xu hướng phát triển tốt trong tương lai mà Ngân hàng cần phải duy trì mối quan hệ, thì Ngân hàng cần áp dụng một mức lãi suất ưu đãi hơn, hoặc vẫn áp dụng những mức lãi suất chung, nhưng có những phần thưởng nhất định chẳng hạn như áp dụng một tỷ lệ chiết khấu nhất định khi khách hàng thanh toán nợ Cũng có những doanh nghiệp có xu hướng phát triển tốt trong tương lai nhưng hiện tại do một số điều kiện nào đó khách hàng

đang gặp khó khăn thì ngân hàng có thể tạo điều kiện giúp đỡ khách hàng thông qua công cụ lãi suất của mình, làm được điều này, không những Ngân hàng đã góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, khách hàng mà còn tạo

ra một mối quan hệ tốt, tin tưởng và hiểu biết lẫn nhau giữa Ngân hàng và khách hàng.

1.2 Lãi suất để thâm nhập thị trường mới

Chúng ta thấy rằng hiện nay khách hàng chủ yếu của Ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội là các doanh nghiệp quân đội làm kinh tế, đây chính là thị trường mục tiêu của Ngân hàng bởi lẽ, các doanh nghiệp này không chỉ là đối tượng chính Ngân hàng phục vụ mà còn là các cổ đông quan trọng hình thành nên nguồn vốn của Ngân hàng Tuy nhiên, với mục tiêu không ngừng mở rộng thị trường và đa dạng hoá các loại hình hoạt động của mình, đòi hỏi Ngân hàng phải từng bước và thận trọng thâm nhập vào các ngành các lĩnh vực mơi đặc biệt là các ngành có triển vọng tốt trong tương lai Để làm được điều này thì lãi suất xẽ là một công cụ quan trọng giúp cho Ngân hàng thực hiện mục đích của mình, khi đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết về cơ

sở vật chất kỹ thuật, địa bàn hoạt động cũng như khả năng tài chính của mình.

1.3 Áp dụng chính sách lãi suất biến đổi

Trong điều kiện của một nền kinh tế thị trường đầy biến động, không ai

có thể dám chắc được điều gì sẽ xảy ra trong tương lai, thị trường càng phát triển thì mức độ biến động của nó càng cao điều đó có nghĩa là mỗi một khoản huy động, cho vay hay đầu tư đều chứa đựng những yếu tố rủi ro bất định không thể đoán biết trước điều này có thể đem lại thiệt hại cho Ngân hàng cũng như khách hàng khi áp dụng các mức lãi suất cố định Để góp phần bảo

vệ lợi ích của khách hàng cũng như Ngân hàng, tránh các rủi ro bất định xảy

ra do tác động của thị trường, đồng thời tạo ra tâm lý yên tâm của khách hàng khi gửi tiền cũng như vay tiền của Ngân hàng Nên chăng Ngân hàng áp dụng

cơ chế lãi suất có thể thay đổi theo những biến động của thị trường nhằm bảo

vệ giá trị thực cho các tài sản Chẳng hạn một khách A có một khoản tiền nhất định gửi vào Ngân hàng với lãi suất 10%/năm trong khi tỷ lệ lạm phát cùng thời kỳ là 5% khi đó lãi suất thực dự tính mà khách hàng được hưởng là (10%

- 5% = 5%) Nếu vào thời điểm khách hàng nhận tiền lãi tỷ lệ lạm phát lên đến 8%/năm thì lãi suất thực mà khách hàng được lĩnh là ( 10% - 8% = 2%) Như vậy là giá trị thực tế tài sản dự tính của họ giảm xuống (5% - 2% = 3%) Do đó

để bảo vệ lợi ích cuả người gửi tiền cũng như tâm lý ổn định, Ngân hàng có thể

áp dụng mức lãi suất thay đổi trong trường hợp này lãi suất của Ngân hàng có tính đến sự gia tăng của tỷ lệ lạm phát tức là bằng 10% + 3% = 13% khi đó lãi suất thực mà khách hàng được hưởng được duy trì ở mức 5% (13% - 8% = 5%).

1.4 Sử dụng kỹ thuật kéo dài thời hạn của các nguồn ngắn hạn để cho vay trung dài hạn

Do đặc tính vốn có của các khoản tiền gửi và cho vay có kỳ hạn ngắn thì

sẽ có mức lãi suất thấp, còn các kỳ hạn càng dài thì lãi suất càng cao (điều này

đã được làm rõ trong phần cơ sở lý luận), chính vì vậy nếu một Ngân hàng có thể huy động được càng nhiều nguồn vốn ngắn hạn ổn định (có lãi suất thấp) thì có thể sử dụng nguồn vốn ngắn hạn ổn định để cho vay dài hạn (có lãi suất cao) do đó có thể làm tăng lợi nhuận của Ngân hàng Vấn đề này được đưa ra trên cơ sở phân tích sự chênh lệch của các khoản tiền gửi bởi lẽ, tại Ngân hàng,

ở mọi thời điểm, luôn có sự chênh lệch số dư giữa tiền gửi ngắn hạn và luồng tiền đến hạn, ngắn hạn rút ra vậy Ngân hàng có thể sử dụng số chênh lệch số

dư này để cho vay trung dài hạn Hoặc trên cơ sở phân tích khoảng thời gian thực tế của các khoản tiền gửi tại Ngân hàng, chẳng hạn như một khách hàng gửi một món tiền có kỳ hạn 6 tháng uy nhiên đến kỳ hạn mà lãi cứ nhập vào vốn mà không rút ra trong 3 năm, do đó kỳ hạn thực tế của khoản tiền gửi này

là 3 năm Vậy đây là khoản huy động ngắn hạn nhưng thực tế Ngân hàng có thể sử dụng để cho vay trung dài hạn Vấn đề là ở chỗ Ngân hàng sẽ làm gì để hoán chuyển và kéo dài kỳ hạn thực tế của các khoản tiền gửi ngắn hạn.

Hiện nay, tiền gửi giao dịch, thanh toán thông qua tài khoản ở Ngân hàng của khách hàng được xem là nguồn huy động có chi phí thấp, ở các nước thị trường phát triển các Ngân hàng Thương mại phát hành thẻ giao dịch đẻ thanh toán cho khách hàng chẳng hạn như thẻ Master Card, thẻ rút tiền tự động do đó toàn bộ tiền mặt giao dịch thường xuyên của khách hàng được thu hút vào Ngân hàng và bằng kỹ thuật của mình các Ngân hàng chế biến chúng thành các món tiền cho vay với kỳ hạn lớn hơn, do đó góp phần không nhỏ nâng cao lợi nhuận cho Ngân hàng Mặt khác chúng ta thấy khi Ngân hàng

mà thu hút được nhiều tiền gửi giao dịch và thanh toán với lãi suất thấp nó có thể huy động các nguồn khác với lãi suất cao hơn mà chi phí huy động vốn bình quân của Ngân hàng vẫn không thay đổi, do đó làm tăng khả năng huy động