Xếp loại vở sạch- chữ đẹpGiai đoạn TSHS Loại A Tỉ lệ Loại B Tỉ lệ Loại C Tỉ lệ Nhận xét bài viết Giai đoạn TSHS 0-1 lỗi Tỉ lệ 2- 3 lỗi Tỉ lệ 4 -5 lỗi Tỉ lệ Trên 5 lỗi Tỉ lệ Với thực trạn
Trang 1II NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM
1/ Thực trạng đề tài:
Năm học 2015-2016 tôi được phân công dạy lớp Ba, ngay từ đầu năm học tôi đã bắt đầu quan tâm đến chữ viết của học sinh, qua quá trình theo dõi
và tìm hiểu tôi đã nhận ra những điểm khó khăn của học sinh khi viết:
- Đối với học sinh:
+ Học sinh có thói quen cầm viết chưa đúng cách
+ Học sinh sử dụng nhiều loại viết khác nhau như viết máy, bút bi kim, bút bi Thiên Long,… ngòi bút trơn nếu viết không cẩn thận sẽ tạo ra các nét chữ chưa đẹp
+ Học sinh chưa có thói quen rèn chữ viết đẹp
+ Học sinh phát âm sai dẫn đến viết sai
+ Học sinh không nắm và phân biệt rõ nghĩa từ, nguyên tắc kết hợp từ, phong cách ngôn ngữ văn bản
+ Học sinh viết bài cẩu thả, lơ là không chú ý viết bài, phân tích từ khó, vốn từ nghèo, viết theo thói quen cảm tính không tuân thủ quy tắc chính tả
- Đối với giáo viên:
+ Giáo viên chưa tạo ra các hình thức học tập phong phú để khắc sâu việc phân biệt các hiện tượng chính tả
+ Giáo viên còn thiếu nghiêm khắc với bản thân trong việc luyện chữ viết đẹp
- Đối với phụ huynh:
+ Đa số các em là con gia đình lao động, một số em có hoàn cảnh kinh
tế gia đình khó khăn, cha mẹ phải đi làm ăn xa nên chưa thường xuyên quan tâm đến việc học tập của các em
+ Một số phụ huynh còn nặng về dạy kiến thức chưa chú ý đến việc rèn chữ viết cho con em mình
Qua đánh giá chất lượng học sinh viết chữ đẹp và đúng chính tả Kết quả khảo sát như sau:
Trang 2Xếp loại vở sạch- chữ đẹp
Giai đoạn TSHS Loại A Tỉ lệ Loại B Tỉ lệ Loại C Tỉ lệ
Nhận xét bài viết
Giai đoạn TSHS 0-1 lỗi Tỉ lệ 2- 3 lỗi Tỉ lệ 4 -5 lỗi Tỉ lệ Trên 5 lỗi Tỉ lệ
Với thực trạng tình hình chữ viết của học sinh, trong quá trình công tác
cần không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học đồng thời phải duy trì việc
rèn chữ viết cho học sinh và viết đúng chính tả Để làm tốt công tác này, với
trách nhiệm và lương tâm một nhà giáo, bản thân tôi không ngừng học hỏi,
tham khảo, tìm hiểu, đề ra nhiều nội dung phương pháp để khắc phục tình
trạng viết chữ chưa đúng mẫu, chưa đẹp của học sinh
2/ Nội dung cần giải quyết:
Trong đời sống xã hội, chữ viết là một phương châm làm cho tri thức,
tư tưởng, tình cảm của con người có khả năng lưu giữ, truyền đi trong không
gian và thời gian Chữ viết là một hệ thống ký hiệu của ngôn ngữ, nếu chữ
viết không chính xác thì người đọc có thể hiểu nhầm lời nói được ghi lại
Đọc, viết là hai kỹ năng song song với nhau Đọc đúng hỗ trợ viết
đúng, viết đúng hỗ trợ cho việc đọc đúng Hai kỹ năng này góp phần nâng cao
chất lượng môn Tiếng Việt Căn cứ vào thực trạng nêu trên, tôi đã đề ra một
số việc cần làm để giúp học sinh viết chữ đẹp hơn, hạn chế mắc lỗi chính tả
khi viết và giúp cho các em có ý thức rèn luyện chữ viết Sau đây là một số
nội dung cần giải quyết:
- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh vào đầu năm học
- Giáo viên phải viết chữ đúng mẫu, viết chữ đẹp
- Luyện viết chữ đẹp cho học sinh ngay từ đầu năm học và thường
xuyên
- Phát huy tính chủ động tích cực của học sinh trong việc rèn luyện
chính tả
Trang 3- Cải tiến quy trình dạy một tiết chính tả và cải tiến cách chữa lỗi cho học sinh
3/ Biện pháp giải quyết:
Học sinh viết chữ đẹp và đúng chính tả không phải một sớm một chiều
mà đạt được đòi hỏi cả thầy và trò cùng cố gắng kiên trì và thực hiện theo một quy trình cụ thể:
3/1 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh vào đầu năm học:
a Đồ dùng học tập:
Ngay buổi họp phụ huynh học sinh đầu năm học, ngoài việc phổ biến quy định chung của trường, tôi đã dành một ít thời gian tham khảo cùng phụ huynh để đi đến thống nhất chung một số yêu cầu của lớp, đặc biệt là việc chuẩn bị đồ dùng học tập của học sinh Cụ thể như:
-Vở: học sinh sử dụng tập có dòng kẻ, giấy tập dày, dễ viết, không bị nhàu nát khi bôi xóa
- Bút: tôi khuyến khích các em sử dụng bút máy vì ngòi bút máy không trơn giúp các em viết cẩn thận, đẹp hơn
Với sự thống nhất về đồ dùng học tập của học sinh như trên, lớp có 100% học sinh đủ đồ dùng học tập, tạo sự thuận lợi trong giờ học
b Hướng dẫn tư thế ngồi viết, cầm bút:
Tư thế ngồi viết, cầm bút góp phần không nhỏ vào việc rèn luyện chữ viết cho học sinh Khi bắt đầu viết, tôi luôn nhắc học sinh ngồi đúng tư thế: lưng thẳng, không tì ngực vào bàn, đầu hơi cúi, mắt cách trang giấy khoảng 25cm đến 30cm Tư thế ngồi viết không ngay ngắn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chữ viết, ngồi nghiêng vẹo kéo theo chữ viết không thẳng, không đều, lệch hàng, còn có hại cho sức khỏe: cận thị, vẹo cột sống, gù lưng Tôi thường hay hỏi học sinh “Muốn viết đẹp các em phải ngồi thế nào?”, học sinh trả lời và dần dần có thói quen ngồi đúng tư thế
Khi hướng dẫn học sinh cầm bút, tôi hướng dẫn rất cẩn thận, chỉnh sửa cho từng học sinh nếu em cầm bút sai tư thế Học sinh không được cầm bút
Trang 4sát ngòi hoặc quá xa ngòi bút vì cầm như thế việc điều chỉnh bút sẽ khó khăn
và mực dễ dây ra tay, ra vở Những yếu tố tưởng chừng không quan trọng nhưng thực chất đã góp phần tích cực vào việc rèn chữ viết đẹp cho học sinh
3/2 Giáo viên phải viết đúng mẫu, viết chữ đẹp:
Để rèn luyện cho học sinh viết đúng, viết đẹp trước hết giáo viên phải viết đúng mẫu, viết chữ đẹp Điều hạn chế của tôi trước đây là chưa nghiêm khắc với bản thân mình về chữ viết, viết còn tùy tiện, đôi lúc viết chưa đúng mẫu Ý thức được trách nhiệm của mình trước học sinh, tôi đã tự phấn đấu rèn chữ viết cho mình Tôi nghiên cứu, học hỏi ở những bài viết chữ đẹp, ở những bạn đồng nghiệp có nét chữ đẹp Vào giờ ra chơi hay những lúc rảnh roãi khi học sinh học các môn phụ, tôi hay lấy giấy, bút nắn nót luyện viết các nét thẳng, nét móc, nét khuyết và nét cong Sau đó luyện viết thêm các tên riêng, viết một vài câu thơ ngắn hay một đoạn văn ngắn nào đó cho thật đẹp Tôi cứ luyện viết đi, viết lại nhiều lần các tên riêng, vài câu thơ ngắn hay một đoạn văn cho thật đúng mẫu, tìm ra điểm nào còn khuyết để khắc phục Với phương pháp tự học, tự rèn tôi đã phần nào đạt được mục đích
Giáo viên luôn gương mẫu về chữ viết, cách trình bày trên bảng lớp, kể
cả lời nhận xét trong vở học sinh cũng phải viết đúng, viết đẹp để học sinh noi theo
3/3 Luyện viết chữ đẹp cho học sinh ngay từ đầu năm học và thường xuyên.
Ngay từ đầu năm học, tôi giúp cho các em có ý thức rèn luyện chữ viết cho đẹp và viết đúng mẫu Trong các tiết học chính tả, trước khi viết bài tôi đều nhắc các em viết cho đúng chính tả, rèn luyện chữ viết như viết đúng mẫu chữ, đúng độ cao, khoảng cách giữa các chữ và viết thể hiện rõ nét thanh, đậm Ngoài việc nhận xét lỗi chính tả của học sinh tôi đều nhận xét về chữ viết như: chữ viết chưa đúng độ cao, chữ viết chưa liền nét, khoảng cách giữa các chữ chưa đều, ghi dấu thanh chưa đúng vị trí, đồng thời tuyên dương những học sinh viết đúng, viết đẹp Tôi còn thông tin cho các em biết: nếu bài
Trang 5viết của các em trình bày không rõ ràng, không sạch sẽ và chữ viết chưa đúng theo quy định sẽ bị trừ điểm trong các bài kiểm tra cuối kì
Trong các tiết Tập viết hoặc tiết học phụ đạo luyện viết, tôi đã dành thời gian hướng dẫn các em nắm độ cao của các con chữ, cách nối nét, khoảng cách giữa các chữ, cách cầm bút, tư thế ngồi viết,… Bước đầu các em cảm thấy khó khăn nhưng theo sự hướng dẫn của tôi, sau đó các em dần dần
có những dòng chữ, những trang tập với chữ viết đúng mẫu và đẹp Những
em có sự tiến bộ đều được khen ngợi và khích lệ, các em chưa có tiến bộ nhiều đã có cố gắng hơn trong việc rèn chữ
Không những tôi tập cho học sinh có thói quen rèn luyện chữ viết khi viết chính tả hay trong giờ tập viết mà còn thường xuyên nhắc nhở các em phải rèn luyện chữ viết trong tất cả các môn học khác Mỗi khi viết chữ trên bảng, tôi đều chú ý khâu trình bày và viết chữ rõ ràng, đúng mẫu thể hiện được nét thanh, đậm cho các em noi theo Tôi còn hướng dẫn các em cách giữ gìn sách vở sạch sẽ, không để tập vở nhàu nát, quăn góc
Ngoài việc rèn chữ viết ở lớp, tôi còn hướng dẫn các em tự rèn luyện thêm ở nhà Mỗi em đều có quyển vở luyện viết Nội dung bài viết thường là các bài tập đọc, các bài chính tả được học trong tuần Thời gian viết là các ngày nghỉ trong tuần hoặc là những ngày có tiết học chính tả và nộp cho tôi xem vào buổi sáng hôm sau Để giúp các em đánh giá mức độ viết chữ đẹp và phát hiện được lỗi chính tả, tôi xem từng bài viết và dùng viết đỏ gạch chân các chữ viết chưa đúng chính tả, các chữ viết chưa đẹp, chưa đúng độ cao giúp các em phát hiện hiện tượng chính tả để khắc phục, sửa chữa rồi nhận xét cụ thể trong từng bài viết của các em Tôi còn phối hợp với phụ huynh học sinh ở lớp, đọc bài viết cho các em viết luyện chữ ở nhà và thường xuyên kiểm tra tập vở của các em để nhắc nhở, uốn nắn kịp thời
3/4 Phát huy tính chủ động tích cực của học sinh trong việc rèn luyện chính tả.
Trang 6a Giúp học sinh hệ thống lại một số phụ âm, vần, thanh, tiếng, từ dễ lẫn lộn để ghi nhớ:
Việc nắm lại các phụ âm, vần, thanh, tiếng, từ dễ lẫn lộn là rất cần thiết
vì đây là yếu tố quan trọng giúp học sinh viết đúng chính tả Trong các tiết học chính tả hay tiết phụ đạo luyện viết, tôi cho các em tự tìm các phụ âm, vần, thanh dễ lẫn rồi ghi lên bảng lớp, cả lớp quan sát, nhận xét rồi tôi chốt lại Sau đó cho các em đọc để cả lớp cùng nghe và nhận xét sự phát âm khác nhau Tất cả các em đều đọc được, những học sinh trung bình, yếu thì đọc nhiều hơn Tiếp theo, tôi mở rộng hơn yêu cầu là cho học sinh tìm những tiếng, từ có phụ âm, vần, thanh dễ lẫn, nên tất cả học sinh rất hào hứng tìm và đọc to hơn, cả lớp cùng nghe và nhận xét Tôi chọn một số tiếng, từ cơ bản ghi lên bảng Sau đó yêu cầu học sinh về nhà phát âm lại và tìm thêm nhiều tiếng, từ dễ lẫn lộn khác và tự phát hiện ra từ có vấn đề về chính tả
Ví dụ: + Đọc phân biệt “tr –ch” Tìm tiếng, từ có phụ âm “tr-ch” rồi đọc lên
+ Đọc phân biệt “êu-iêu” Tìm hai tiếng có vần “êu”, hai tiếng có vần iêu”
Cho học sinh phối hợp thêm phân tích âm tiết trước khi đọc sẽ có tác dụng giúp các em nhớ chữ viết, khắc sâu tri thức
b Giúp học sinh hiểu nghĩa từ:
Muốn giúp học sinh viết đúng chính tả chúng ta cần giúp học sinh nhớ chữ viết gắn liền với nghĩa của từ, từ có vấn đề chính tả Cách tốt nhất là cung cấp và giúp học sinh phát hiện từ trong ngữ cảnh
Mỗi tiết học có thể cung cấp nhieàu từ trong một hoặc nhiều ngữ cảnh Ngữ cảnh có ý nghĩa đặc biệt giúp học sinh nắm được nghĩa của từ một cách
dễ dàng và làm điểm tựa để ghi nhớ
Ví dụ: Trong bài chính tả “Người liên lạc nhỏ” trong phần tìm tiếng khó viết, học sinh tìm được từ “chống gậy”, tôi yêu cầu:
+ Đọc lại câu văn có chứa từ “chống gậy”
+ Tiếng nào là tiếng khó? (chống)
Trang 7+ Tìm tiếng thích hợp ghép với tiếng “chống” (chống đỡ, chống tay,…) + Đặt câu có từ “chống”
Mở rộng: Tìm từ khác nhau giữa “chống” và “chóng”
Khi nào viết “chóng”? (chóng mặt, chong chóng,…)
c Giúp học sinh củng cố một số kiến thức cơ bản về quy tắc chính tả:
Giúp học sinh củng cố một số kiến thức cơ bản về quy tắc chính tả, đây
là một yêu cầu hết sức cơ bản để giúp học sinh viết đúng chính tả Hệ thống kiến thức về các quy tắc chính tả hầu hết các em đã được tìm hiểu ở các lớp dưới Đặc biệt ở lớp 1các em được học chương trình Công nghệ giáo dục học sinh đã nắm được các quy tắc chính tả như: luật chính tả e, ê, i; luật chính tả
về âm đệm; luật chính tả về phiên âm; luật chính tả về viết hoa;… Bản thân tôi cũng đã học cách dạy học theo chương trình Công nghệ giáo dục để dạy học sinh nhưng có nhiều em nhớ không rõ ràng hay lẫn lộn rồi dẫn đến viết sai Do đó, tùy từng bài chính tả, tôi sẽ đưa ra những quy tắc viết chính tả, luật chính tả để cung cấp dần kiến thức, kĩ năng chính tả cho học sinh
- Luật viết hoa: viết hoa tên riêng của người, tên địa danh, viết hoa sau dấu chấm, …
-Luật chính tả:
Khi đứng trước các nguyên âm i, e, ê
* Âm cờ viết là “k”
* Âm gờ viết là “gh”
* Âm ngờ viết là “ngh”
Ví dụ: kĩ (sư), ghế (gỗ), (thác) ghềnh,…
Khi đứng trước các nguyên âm còn lại a, ă, â, o ,ô, ơ
* Âm cờ viết là “c”
* Âm gờ viết là “g”
* Âm ngờ viết là “ng”
Ví dụ: cô (giáo), gọi(đò), ngây ngô,
Trang 8 Khi đứng trước vần cĩ âm đệm u thì âm “cờ” viết là “q”
Ví dụ: qua (sơng), quen (biết),…
Về các dấu thanh:
* Các dấu thanh thường đi với nhau:
- Ngang – hỏi – sắc
- Huyền – ngã – nặng
Ví dụ: thảnh thơi, buổi sáng, mẻ cá,…
Rành mạch, sạch sẽ, rõ ràng, thần tượng ,
d Tạo điều kiện cho học sinh nghe xác định âm, vần, thanh chính xác:
- Giáo viên đọc cho học sinh nghe:
+ Để giúp học sinh viết đúng thì trước hết giáo viên phải giúp cho học sinh nghe xác định âm, vần, thanh chính xác Vì thế, khi đọc mẫu bài cho học sinh nghe, giáo viên chú ý nhấn mạnh những tiếng khĩ cĩ những vấn đề về chính tả và những tiếng mà địa phương phát âm sai như r - d; tr - ch
+ Khi giảng bài cho học sinh, tơi luơn cố gắng phát âm rõ ràng, chính xác nhằm giúp cho bản thân và học sinh bắt chước theo cách phát âm đúng khi nĩi để viết đúng
- Học sinh đọc, nghe:
+ Trong bất kỳ giờ học của mơn học nào tơi cũng tạo điều kiện cho học sinh được đọc bài Đặc biệt là trong giờ học phân mơn Tập đọc, tơi thường tổ chức cho các em đọc theo nhĩm, mỗi em đọc một đoạn, khi phát hiện bạn phát âm sai thì sửa sai cho bạn và yêu cầu bạn đọc lại Sau đĩ cho các em thi đua giữa các nhĩm Nhĩm nào đọc hay, phát âm chính xác thì sẽ được tuyên dương Vì thế, các em rất phấn khởi và cố gắng luyện đọc nhiều hơn để viết tốt bài chính tả
đ Tạo điều kiện cho học sinh học tốt ở lớp và ở nhà:
* Hướng dẫn học sinh học ở lớp:
Trang 9- Giáo viên làm sao để các em có ý thức học tập, thấy được tầm quan trọng của phân môn Chính tả, luôn có ý thức viết đúng, đọc chuẩn
- Các em viết sai chính tả thường là những em đọc yếu Trường hợp này, giáo viên cần rèn luyện kỹ năng đọc cho học sinh Tổ chức cho các em phát âm chuẩn khi đọc bài, phát biểu, tuyên dương kịp thời những học sinh đọc tốt nhằm khích lệ tinh thần học tập của các em
- Trong giờ chính tả, học sinh cần chú ý đến cách đọc của giáo viên, của bạn, chú ý cách phân tích từ, tìm từ mở rộng để phân biệt và viết đúng chính tả Các em tự phân biệt và sửa những lỗi chính tả mà mình mắc phải do thói quen như tr - ch, v - d - gi, s - x
- Tổ chức cho các em thi đua viết đúng chính tả nhằm khơi dậy hứng thú học tập của các em
* Hướng dẫn học sinh học ở nhà:
- Học sinh phải xem trước bài ở nhà, luyện đọc bài nhiều lần và tìm ra những từ khó Luyện viết các từ khó để vào lớp viết bài tốt hơn Sau mỗi bài viết, học sinh viết sai phải sửa lỗi vào vở, mỗi từ viết sai viết thành từ viết đúng (một dòng) vào vở Giáo viên phải thường xuyên kiểm tra việc sửa lỗi của học sinh và đặc biệt là học sinh viết yếu chính tả
- Khuyến khích học sinh tìm đọc thêm các bài văn, bài thơ, sách, báo,
…
- Kết hợp với phụ huynh học sinh để theo dõi và giúp các em học ờ nhà, ở trường Phụ huynh nên dành thời gian cho các em học và quan tâm đến việc học của con em như: kiểm tra tập vở của các em thường xuyên hơn, nhắc nhở các em học bài, làm bài và đặc biệt là nghe các em đọc bài chính tả rồi đọc cho học sinh viết trước ở nhà để học sinh vừa được luyện viết chữ đẹp, vừa luyện viết đúng chính tả
3/5 Cải tiến quy trình dạy một tiết chính tả và cải tiến cách chữa lỗi cho học sinh.
Trang 10 Cải tiến quy trình dạy một tiết chính tả:
a) Hướng dẫn học sinh chuẩn bị:
- Học sinh nghe giáo viên đọc bài chính tả rồi trả lời câu hỏi của giáo viên
để nắm nội dung bài chính tả
- Học sinh đọc lại bài chính tả cho cả lớp nghe
- Học sinh rút ra những tiếng mang vần khó hoặc tiếng có âm, vần dễ lẫn
- Học sinh phân tích các tiếng khó để khắc sâu hiện tượng chính tả
- Luyện viết những tiếng khó hoặc tiếng có âm, vần dễ lẫn
- Luyện đọc cá nhân, đồng thanh
b) Học sinh viết chính tả:
* Đối với loại bài chính tả nghe – viết, giáo viên thực hiện các hoạt động sau:
- Đọc bài cho học sinh nghe trước khi viết Khi đọc bài, giáo viên cần phát
âm rõ ràng, tốc độ vừa phải, tạo điều kiện cho học sinh chú ý đến những hiện tượng chính tả
- Học sinh nêu cách trình bày bài thơ hay đoạn văn
- Học sinh nêu lại tư thế ngồi viết, cách để vở khi viết
- Giáo viên đọc ngắt từng cụm từ, đọc một đến hai lần cho học sinh viết
- Cuối cùng giáo viên đọc toàn bài cho học sinh soát lại
* Đối với loại bài chính tả nhớ– viết:
- Học sinh phải thuộc lòng bài viết Giáo viên gọi học sinh có giọng đọc tốt, đọc thuộc lòng bài cho cả lớp nghe Sau đó cho 1-2 học sinh đọc thuộc lòng cho cả lớp nghe để cùng nhận xét, phát hiện những hiện tượng chính tả
để sửa chữa, sau đó nhớ - viết
c) Chấm và chữa bài chính tả:
- Mỗi tiết học chính tả, giáo viên chọn một số bài của học sinh để nhận xét bài:
+ Những học sinh đến lượt chấm bài
+ Những học sinh viết bài hay mắc lỗi